5-сыныпқа арналған қазақ тілі мен әдебиет пәнінен олимпиада тапсырмасы 1-нұсқа

Олимпиада тапсырмалары

ҚАЗАҚ ТІЛІ МЕН ӘДЕБИЕТІ 

5-СЫНЫП

Өткен заманда бір бай болыпты, ол бір перзентке зар болыпты, зарыға жүріп перзентті болыпты. Бай бір күні жылқысын суара көлге келсе, көлдің ішінде бір қып-қызыл өкпе жүзіп жүр екен. Байдың айдап келген жылқылары көлдегі жүзіп жүрген өкпеден үркіп, суға жуымайды. Әлгі жерде бай жылқыларын қанша айдаса да суға жаба алмайды. Сол кезде бай тұрып, судағы жүзіп жүрген өкпені құрықпен түртіп көреді. Өкпе суға батып кетіп, әлден уақыттан соң жалмауыз кемпір болып судан шығады да байдың жағасынан ала кетеді. Бай көзі алақандай болып, қорқып кетеді. Бай жалмауыз кемпірге: - Ат басындай алтын берейін, қоя бер, – дейді. Жалмауыз кемпір жібермейді. -Осы жылқыларымның бәрін берейін, қоя бер, – дейді. Кемпір көнбейді. Кемпірден сасып: -  Енді не берейін? – дейді бай. Кемпір: - Жалғыз балаңды бер, жіберейін,– дейді.

Сұрақтар мен

1. Ертегіні жалғастырып, соңына дейін оқыңдар.

  2. Ертегідегі балаға мінездеме беріңдер.

 3. Ертегінің мазмұнына жоспар құрыңдар.  

 4. «Алтын сақалы бала: батыр ма, ақылды ма?» деген тақырыпта эссе жазыңдар. 70-80 сөз

II Мәтінді оқып, тапсырмаларын орындаңдар. 

 Тамшалы – Маңғыстаудың Түпқараған ауданында орналасқан табиғи су көзі. Тамшалы – кәдімгі киіз үйге ұқсас дөңгелек үңгір. Тас қабырғаның кей жерлерінен мұздай әрі мөлдір су бүркіп тұрады. Сол судан үңгірде шағын көлшік пайда болған. Содан кейін Тамшалы аталған. Ертеден ел Тамшалыдан ауыз су алған. Көлден  аққан су суармалы егіншілікке пайдаланылып келген. Тамшалы ерте заманнан елді мекен болған. Оны маңындағы сыңсып өсіп тұрған тұт ағаштары айғақтайды. Бұл жер Ұлы Жібек жолының бір тармағы болған. Қыр басында ерте дәуір ескерткіштері (молалар) сақталған. Бүгінде Тамшалы – мәдени демалыс аймағы. https://massaget.kz/mangilik_el/kozayyim/28444/

1. Сәйкестендіріңдер. 

A. Тұт ағашы 1. Үңгір

B. Тамшалы 2. Молалар

C.  Бүгінде 3. Елді мекен болғанын дәлелдейді

D. Қыр басында 4. Мәдени демалыс аймағы

E. Киіз үйге ұқсас 5. Маңғыстауда

2. Мәтіндегі 1 негізгі, 2 қосымша  ақпаратты анықтаңдар.

3. Суретті пайдаланып, Тамшалы туралы 7-8 сөйлемнен тұратын мәтін құрастырыңдар.

III Талдау жұмыстары

1. Сыңсып, аймақ: сөздеріне мағыналық (лексикалық) талдау.

2. Тас қабырғаның кей жерлерінен мұздай әрі мөлдір су бүркіп тұрады. 

Сөйлемдегі сөздердің құрамына (морфологиялық) талдау жасаңдар.