Абай облысы Жарма ауданы

«Қоңырбиік негізгі мектебі» КММ

Рахимжанова Ақмарал Бейбітқызы

математика-физика пәні мұғалімі

Кіріспе

Математика – күнделікті өмірде жиі қолданылатын маңызды пәндердің бірі. Біз тағамды бөліскенде, уақытты бөлгенде немесе заттарды үлестіргенде бөлшектермен жұмыс жасаймыз. Сондықтан жай бөлшек ұғымын меңгеру оқушылардың математикалық сауаттылығын арттырады. Бұл тақырып 5-сынып оқушылары үшін жаңа болғандықтан, оны өмірмен байланыстыра отырып түсіндіру маңызды.

Негізгі бөлім

Жай бөлшек – бір бүтіннің тең бөліктерге бөлінгенін көрсететін сан. Жай бөлшек алым мен бөлімнен тұрады. Алым – алынған бөліктер санын, бөлім – бүтіннің неше тең бөлікке бөлінгенін білдіреді. Жай бөлшек ab\frac{a}{b}ba​ түрінде жазылады.

Оқушыларға жай бөлшектерді оқуды, жазуды және ажыратуды үйрету үшін көрнекі құралдар мен мысалдар пайдаланылады. Мысалы, дөңгелек немесе тік төртбұрышты тең бөліктерге бөліп көрсету арқылы бөлшек ұғымы жеңіл қабылданады. Сонымен қатар күнделікті өмірден алынған мысалдар (пицца, шоколад, торт бөлу) оқушылардың қызығушылығын арттырады.

Тақырыпты бекіту үшін оқушыларға әртүрлі деңгейдегі тапсырмалар беріледі: бөлшектің алымы мен бөлімін анықтау, бөлшекті оқу, сурет бойынша бөлшек құрастыру. Бұл тапсырмалар оқушылардың логикалық ойлауын дамытып, алған білімдерін тәжірибеде қолдануға мүмкіндік береді.

5-сынып

Тақырып: Жай бөлшек және оны оқу

Сабақтың мақсаты:

• Оқушыларға жай бөлшек ұғымын түсіндіру

• Бөлшектің алымы мен бөлімін ажырата білуге үйрету

• Жай бөлшектерді дұрыс оқуға және жазуға дағдыландыру

Күтілетін нәтижелер:

Оқушы:

• жай бөлшек деген не екенін біледі;

• алым мен бөлімді ажыратады;

• жай бөлшекті оқи және жаза алады;

• қарапайым есептерді шығарады.

Теориялық мәлімет:

Жай бөлшек – бір бүтіннің тең бөліктерге бөлінгенін көрсететін сан.

Жай бөлшек мына түрде жазылады:

ab\frac{a}{b}ba​

Мұндағы:

• a – алым (неше бөлік алынғанын көрсетеді)

• b – бөлім (бүтін неше тең бөлікке бөлінгенін көрсетеді)

Мысал:

34\frac{3}{4}43​

Бұл – бүтін 4 тең бөлікке бөлініп, соның 3 бөлігі алынғанын білдіреді.

Жай бөлшекті оқу:

• 12\frac{1}{2}21​ – екіден бір

• 35\frac{3}{5}53​ – бестен үш

• 710\frac{7}{10}107​ – оннан жеті

Көрнекі мысал:

? Пицца 8 бөлікке бөлінді. Егер 3 бөлігін жесек, ол қандай бөлшек болады?
Жауабы: 38\frac{3}{8}83​

Тапсырмалар:

1-тапсырма. Бөлшектің алымы мен бөлімін тап:
а) 29\frac{2}{9}92​
ә) 57\frac{5}{7}75​

2-тапсырма. Бөлшектерді оқы:
а) 46\frac{4}{6}64​
ә) 110\frac{1}{10}101​

3-тапсырма. Сурет бойынша бөлшек құрастыр (мұғалім сурет көрсетеді).

Бағалау:

• Теорияны түсінуі

• Тапсырмаларды дұрыс орындауы

• Бөлшекті дұрыс оқуы

Үй тапсырмасы:

1. № ___ есеп (оқулықтан)

2. Өз өміріңнен жай бөлшекке мысал келтіріп жаз

Қорытынды

Жай бөлшек тақырыбын меңгеру – математика пәніндегі келесі тақырыптарды түсінудің негізі болып табылады. Сабақ барысында оқушылар жай бөлшектің мәнін түсініп, оны дұрыс оқып, жаза алуды үйренеді. Бұл білім олардың күнделікті өмірде есептерді дұрыс шешуіне көмектеседі. Тақырыпты жүйелі түрде меңгеру оқушылардың математикаға деген қызығушылығын арттырып, білім сапасын жоғарылатады.