Бекітемін:_________ Қысқа мерзімді сабақ жоспары Қазақ әдебиеті 1-сабақ
|
Бөлім: |
3-бөлім: Махаббат және абырой |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты : |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Күні: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сынып: 8 |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың тақырыбы: |
М. Дулатов өмірі мен шығармашылығы. «Бақытсыз Жамал» романы |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты: |
Т/Ж 8.1.2.1 - әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашу |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың мақсаты |
Әдеби шығарманың идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан талдай алады. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Құндылықтарға баулу |
Ұлттық мүдде құндылығы: Қазақ тілінің қолдану аясын кеңейту, қоғам игілігі үшін қызмет ету. Ұлттық мәдениетті дәріптеу. Ар-ұят құндылығы: адал еңбекті құрметтеу, сөзіне берік, ісіне адал болу, шешім қабылдай білу және жауапкершілікті сезіну. Талап құндылығы: Білуге, жаңаны тануға құштарлық, сыни және креативті ойлау, дұрыс қарым-қатынас орната білу. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың барысы |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың кезеңі// уақыты |
Педагогтің әрекеті |
Білім алушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сабақтың басталуы 7 минут Сабақтың ортасы 5 минут 7 минут 7 минут 7 минут 7 минут Сабақтың соңы 5 минут |
1.Оқушылармен амандасу. Сабаққа қатысуын түгендеу. 2.Сабақ тақырыбы мен мақсаты, бағалау критерийі таныстырылады Ойтүрткі Роман жанрының ерекшелігі неде? Өздерің қандай романдарды оқыдыңдар? «ББҮ» кестесінің бірінші және екінші бөлігіне М.Дулатовтың өмірі мен шығармашылығы жөнінде не білетіндігін, бүгінгі сабаққа нені оқысы келетіндігі жайында өз пікірлеріңді жазыңдар.
Мұғалім сөзі: Роман(франц. – roman, нем. – roman, ағылш. – novel – орта ғасырларда латын тілінде емес, роман тілінде жазылған шығарма осылай аталған) – сюжеттік құрылымы күрделі, көп желілі, кең тынысты, кейіпкер бейнесін ол өмір сүрген уақыт, ол тірлік кешкен орта ауқымында, жан-жақты мүсіндейтін, басқа прозалық жанрларға қарағанда ұзақ уақытты, байтақ кеңістікті қамтитын көлемді эпикалық шығарма. Роман жанрының бірнеше түрі бар. Мәселен, тарихи роман, деректі роман, мемуарлық роман, публицистикалық роман, детективті роман т.б. Міржақып Дулатұлы қазіргі Қостанай облысының Жангелдин ауданына қарасты Қызбел аулында дүниеге келген. Әкесі Дулат аймағына аты шыққан шебер, ер-тұрман жасап, етік, мәсі тіккен. Шешесі Дәмеш ойын-тойдың көркі, әнші кісі болған. Әкесі балаларын жастайынан оқуға береді. Алғашқыда бала Міржақып ауыл молдасынан оқып, хат таниды. Молдадан екі жыл оқығаннан кейін, 1897–1902 жылдары ауыл мектебінде орысша оқытатын Мұқан мұғалімнен дәріс алады. Бұл мектеп Міржақыптың білімін толықтырумен қатар, азамат ретінде қалыптасуына да аса зор ықпал жасайды. Мұқан мұғалім ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин іргетасын қалаған оқу орнының, дәлірек айтқанда, Торғай қаласындағы уездік орыс-қазақ мектебінің түлегі болатын. Өз шәкірттеріне де ол осы рухта тәлім-тәрбие, терең білім береді. 1904 жылы Міржақып Омбы қаласына келеді. Осында ұлт зиялыларының ұстазы Ахмет Байтұрсын ұлымен кездеседі. Халық тағдыры М .Дулатұлның прозалық шығарма ларына да арқау болды. «Бақытсыз Жамал» романы – қазақ әдебиетінде көркем прозалық үлгіде жазылған тұңғыш роман. «Бақытсыз Жамал» романының оқиғасына арқау болған мәселе – ескі әдет-ғұрыптың қыспағына түскен қазақ қызының тағдыры, сүйгеніне қосылып, бақытты өмір сүруді армандаған бойжеткеннің трагедиялық жолы. 1-тапсырма Ойыңызды жеткізіңіз. « – Міне, мен сіздерді шақырғаным, «үмітсіз шайтан» деген, «мал бітпес жігіт болмас, құрарына қара, ұл таппас қатын болмас, тұрарына қара» деп, бұл уақытқа дейін сабыр етіп едім. Жасым болса қырықтың екеуіне келді, Қалампыр да биыл отыз үште. Қатыным, Пайғамбардың сүннәті ғой, сен рұқсат бер! Ағайыным, мен енді бел байладым. Сіздер осы жұмысты қолға алыңдар, –деді. деген Сәрсенбай сөзінен нені аңғаруға болады? 2-тапсырма Шығарманы ұлттық мүдде тұрғысынан ашуға тырысыңыз. – Енді, әлеумет, өлең айтасыңдар, айтпайсыңдар, айтпағандарыңа мінекей, – деп, қолындағы есілген тоқпақтай белбеуін көрсетіп, қорқытып, аралап жүре баста ды. Білген қалдарынша Ғали мен Жамалдан басқа бозбалалар өлең айтып жат са да, өлеңдері қашаннан бері айтып келе жатқан ескі өлеңдер еді. Енді өлең айтуға рет әуелі Ғалиға, сонан соң Жамалға келіп еді. Ғали домбыраны әкеліп ұстатқанның соңында: «Менің өлең айту әдетімде жоқ еді, білмеуші едім», – деп күлімсіреп отырып: – Қайыр, енді көңілдеріңіз қалмасын, – деп көркем ән мен домбыраға дауыс қосып сөй леді. 3-тапсырма Шығармадан кездесетін мақал-мәтелдерді теріп жазыңыз. Мақал-мәтелдердің мағынасын, идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашып жазыңыз. «Екі жақты күнделік»
Сабақты бекіту 1. Романның идеясы мен пафостық ерекшелігі неде? 2. Автор шығарманың идеясы арқылы қандай ой айтқысы келді? 3. Романда қай тарихи кезең суреттелген? 4. Не себепті автор романды «Бақытсыз Жамал» деп атаған? Романға ат қойсаң, қалай атар едің? 5. Романда ұлттық пафос қалай көрінген?
Үйге тапсырма: Рефлексия
|
Оқушылар қойылған сұрақтарға жауап береді. Өз ойларын жеткізеді. «ББҮ» кестесінің бірінші бөлігі мен екінші бөлігін толтырады. Берілген пікірге сүйене отырып, ойды әрі қарай өрбітіп жазады. Шығармадан келтірілген
үзінділерді қолданады. Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Бекітемін:_________ Қысқа мерзімді сабақ жоспары Қазақ әдебиеті
1-сабақ Бөлім: 3-бөлім: Махаббат және
абырой Педагогтің тегі, аты,
әкесінің аты : Күні: Сынып:
8 Қатысушылар
саны: Қатыспағандар
саны: Сабақтың
тақырыбы: М. Дулатов өмірі мен
шығармашылығы. «Бақытсыз Жамал»
романы Оқу бағдарламасына сәйкес
оқыту мақсаты: Т/Ж 8.1.2.1 - әдеби шығарманың
идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан
ашу Сабақтың
мақсаты Әдеби шығарманың идеясы мен
пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан талдай
алады. Құндылықтарға
баулу Ұлттық мүдде
құндылығы: Қазақ тілінің қолдану аясын
кеңейту, қоғам игілігі үшін қызмет ету. Ұлттық мәдениетті
дәріптеу. Ар-ұят
құндылығы: адал еңбекті
құрметтеу, сөзіне берік, ісіне адал болу,
шешім қабылдай білу және жауапкершілікті
сезіну. Талап
құндылығы: Білуге, жаңаны тануға
құштарлық, сыни және креативті ойлау,
дұрыс қарым-қатынас орната
білу. Сабақтың
барысы Сабақтың
кезеңі// уақыты Педагогтің
әрекеті Білім алушының
әрекеті Бағалау Ресурстар Сабақтың
басталуы 7
минут Сабақтың
ортасы 5
минут 7
минут 7
минут 7
минут 7
минут Сабақтың
соңы 5
минут 1.Оқушылармен амандасу.
Сабаққа қатысуын түгендеу. 2.Сабақ тақырыбы мен
мақсаты, бағалау критерийі
таныстырылады Ойтүрткі Роман жанрының ерекшелігі
неде? Өздерің қандай романдарды
оқыдыңдар? «ББҮ» кестесінің бірінші және
екінші бөлігіне М.Дулатовтың өмірі мен
шығармашылығы жөнінде не білетіндігін, бүгінгі сабаққа нені оқысы
келетіндігі жайында өз пікірлеріңді
жазыңдар.
Білемін Білгім
келеді
Үйрен
генім М.Дулатов кім? М.Дулатовтың
өмірі мен шығармашылы ғы жөнінде не
білесің?
Не үйренгілерің
келеді?
Мұғалім
сөзі: Роман(франц. – roman, нем.
– roman, ағылш. – novel – орта ғасырларда латын тілінде емес, роман
тілінде жазылған шығарма осылай аталған) – сюжеттік құрылымы
күрделі, көп желілі, кең тынысты, кейіпкер бейнесін ол өмір сүрген
уақыт, ол тірлік кешкен орта ауқымында,
жан-жақты мүсіндейтін, басқа
прозалық жанрларға қарағанда ұзақ уақытты, байтақ кеңістікті
қамтитын көлемді эпикалық шығарма. Роман жанрының бірнеше түрі бар.
Мәселен, тарихи роман, деректі роман, мемуарлық роман,
публицистикалық роман, детективті роман
т.б. Міржақып Дулатұлы қазіргі
Қостанай облысының Жангелдин ауданына қарасты Қызбел аулында
дүниеге келген. Әкесі Дулат аймағына аты шыққан шебер, ер-тұрман
жасап, етік, мәсі тіккен. Шешесі Дәмеш ойын-тойдың көркі, әнші кісі
болған. Әкесі балаларын жастайынан оқуға береді. Алғашқыда бала
Міржақып ауыл молдасынан оқып, хат таниды. Молдадан екі жыл
оқығаннан кейін, 1897–1902 жылдары ауыл мектебінде орысша оқытатын
Мұқан мұғалімнен дәріс алады. Бұл мектеп Міржақыптың білімін
толықтырумен қатар, азамат ретінде қалыптасуына да аса зор ықпал
жасайды. Мұқан мұғалім ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин іргетасын
қалаған оқу орнының, дәлірек айтқанда, Торғай қаласындағы уездік
орыс-қазақ мектебінің түлегі болатын. Өз шәкірттеріне де ол осы
рухта тәлім-тәрбие, терең білім
береді. 1904 жылы Міржақып Омбы
қаласына келеді. Осында ұлт зиялыларының ұстазы Ахмет Байтұрсын
ұлымен кездеседі. Халық тағдыры М .Дулатұлның
прозалық шығарма ларына да арқау болды. «Бақытсыз Жамал» романы –
қазақ әдебиетінде көркем прозалық үлгіде жазылған тұңғыш
роман. «Бақытсыз Жамал» романының
оқиғасына арқау болған мәселе – ескі әдет-ғұрыптың қыспағына түскен
қазақ қызының тағдыры, сүйгеніне қосылып, бақытты өмір сүруді
армандаған бойжеткеннің трагедиялық
жолы. 1-тапсырма Ойыңызды
жеткізіңіз.
« – Міне, мен
сіздерді шақырғаным, «үмітсіз шайтан» деген, «мал бітпес жігіт
болмас, құрарына қара, ұл таппас қатын болмас, тұрарына қара» деп,
бұл уақытқа дейін сабыр етіп
едім.
Жасым болса қырықтың
екеуіне келді, Қалампыр да биыл отыз үште. Қатыным, Пайғамбардың
сүннәті ғой, сен рұқсат бер! Ағайыным, мен енді бел байладым.
Сіздер осы жұмысты қолға алыңдар, –деді. деген Сәрсенбай сөзінен
нені аңғаруға болады? 2-тапсырма Шығарманы ұлттық мүдде
тұрғысынан ашуға тырысыңыз. –
Енді, әлеумет, өлең
айтасыңдар, айтпайсыңдар, айтпағандарыңа мінекей, – деп, қолындағы
есілген тоқпақтай белбеуін көрсетіп, қорқытып, аралап жүре баста
ды. Білген қалдарынша Ғали мен Жамалдан басқа бозбалалар өлең айтып
жат са да, өлеңдері қашаннан бері айтып келе жатқан ескі өлеңдер
еді. Енді өлең айтуға рет әуелі Ғалиға, сонан соң Жамалға келіп
еді. Ғали домбыраны әкеліп ұстатқанның соңында: «Менің өлең айту
әдетімде жоқ еді, білмеуші едім», – деп күлімсіреп
отырып: –
Қайыр, енді
көңілдеріңіз қалмасын, – деп көркем ән мен домбыраға дауыс қосып
сөй леді. 3-тапсырма
Шығармадан
кездесетін мақал-мәтелдерді теріп
жазыңыз. Мақал-мәтелдердің мағынасын,
идеясы мен пафосын ұлттық мүдде тұрғысынан ашып
жазыңыз. «Екі жақты
күнделік» Мақал-мәтелдер Мағынасы, идеясы мен
пафосы Мал бітпес жігіт болмас,
құрарына қара, ұл таппас қатын болмас, тұрарына
қара бір көрген біліс, екі көрген
таныс Ұлық болсаң, кішік
бол. Сабақты
бекіту
1. Романның идеясы
мен пафостық ерекшелігі
неде?
2. Автор шығарманың
идеясы арқылы қандай ой айтқысы
келді?
3. Романда қай
тарихи кезең суреттелген?
4. Не себепті автор
романды «Бақытсыз Жамал» деп атаған? Романға ат қойсаң, қалай атар
едің?
5. Романда ұлттық
пафос қалай көрінген?
Білемін Білгім
келеді
Үйрен
генім М.Дулатов кім? М.Дулатовтың
өмірі мен шығармашылы ғы жөнінде не
білесің?
Не үйренгілерің
келеді?
Үйге
тапсырма:
Рефлексия Оқушылар қойылған сұрақтарға
жауап береді. Өз ойларын
жеткізеді. «ББҮ»
кестесінің
бірінші бөлігі мен екінші
бөлігін толтырады. Берілген пікірге сүйене
отырып, ойды әрі қарай өрбітіп
жазады. Шығармадан келтірілген
үзінділерді қолданады. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||














