ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫ
Қамқорлық
Бір кісі жол үстінде келе жатқанда оны қатты
шӛл қысады. Ол айналасына қарап су іздейді. Сол
маңнан құдық табады. Ол құдыққа түсіп, шӛлін
қандырады да, шүкіршілік етіп, жолын ары қарай
жалғастырады. Жолдың бойында шӛлден тілі
салақтаған бір итті кӛзі шалады. Иттің қатты
шӛлдегені соншалық, ылғал топырақты жалап
тұр екен.
Оны кӛрген әлгі кісі: «Менің басыма түскен хал
мына итке де түсіпті- ау!»- деп құдық ішіне қайта
түсіп, аяқ киіміне су толтырып шығып әлгі итке
су береді.
1. Асты сызылған сӛзге мәндес сӛзді табыңыз.
А) Қасірет
В) Әл
С) Жағдай
D) Қуат
2. Мәтіндегі жолаушыға тән қасиетті кӛрсетіңіз.
А) Ӛзімшілдік
В) Мейірімділік
С) Сараңдық
D) Тәкаппарлық
3. Мәтіннің идеясын анықтаңыз.
А) Еңбекқорлыққа үйрету
В) Қамқорлыққа баулу
С) Тӛзімділікке шақыру
D) Үнемшілдікті насихаттау
4. Жолаушы итке суды неге құйып берді?
А) бас киіміне
В) алақанына
С) аяқ киіміне
D) ыдысқа

Үлкен әулет
Ӛсіп- ӛнген үлкен әулетте жүз кісі бірге татутәтті ӛмір сүріп жатыпты. Сол елдің патшасы бұл
әулет туралы естігенде, қызығушылықпен барып
әулеттің ақсақалына жолығуды ұйғарыпты.
Қариямен кездескенде патша «Әулетіңізді татутәтті бейбітшілікте ұстап тұруыңыздың сыры
неде?»- деп сұрапты. Қария қағазға біршама
уақыт бір нәрсе шимайлап жазып патшаға
ұсыныпты. Патша қараса, қағазда бар- жоғы бірақ сӛз жазылыпты. Үсті- үстіне әбден
баттастырып жазылған сӛз «сабыр» екен.

5. Мәтінде кездеспейтін ақпаратты табыңыз.
А) Патша қариядан бейбітшілікте ӛмір сүрудің
сырын сұрайды.
В) Жүз кісінің бәрі де сабырлы екен.
С) Патша әулет туралы естігенде қатты
қызығады.
D) Жүз кісі бейбітшілікте ӛмір сүреді.
6. Асты сызылған сӛзге қатысы жоқ жауапты
белгілеңіз.
А) Үш буыннан тұратын сӛз.
В) Қатаң дауыссыздан басталған сӛз.
С) Дыбыс пен әріп саны бірдей.
D) Алты дыбыстан тұратын сӛз.
7. «Сабыр» сӛзіне мағынасы қарама- қарсы сӛзді
табыңыз.
А) байсалды
В) сабырсыз
С) ержүрек
D) мейірімді
8. Mәтін мазмұнына сәйкес келетін мақал
А) Сабыр түбі- сары алтын.
В) Сабын кірді ашады, сабырсыз сырды ашады.
С) Барыңа шүкір ет, жоғыңа сабыр ет.
D) Біреу жәбір етсе, сен сабыр ет.
9. Патша қариядан ненің сырын білгісі келді?
А) Бір үйде неліктен жүз адам тұрып
жатқандығын білгісі келді.
В) Сабыр сӛзінің сырын білгісі келді.
С) Жүз адамға азық- түлікті қалай жеткізетіндігін
білгісі келді.
D) Бейбітшілікте ӛмір сүрудің сырын білгісі
келді.
10. Сӛйлемнен ілік септігінде тұрған сӛздерді
табыңыз
Сол елдің патшасы бұл әулет туралы естігенде,
қызығушылықпен барып әулеттің ақсақалына
жолығуды ұйғарыпты.
А) патшасы, ақсақалына
В) қызығушылықпен, естігенде
С) елдің, әулеттің
D) жолығуды, ұйғарыпты

Тұздың пайдасы
Қазақта "дәм-тұзың таусылмасын" деген сӛз
не үшін айтылды? Тұзды тұтынудың мӛлшері бар
ма? Пайдасы мен зияны қандай? Тұз туралы
аңыз, халық медицинасы не дейді?
Неше мың жыл бұрын ӛмір сүрген ғұн, түркі
бабаларымыз тұзды тастамай ала жүрген.
Шыңғысханның сардарлар мен сарбаздарының
қалтасында тұз жүретіні аңыз болып айтылады.
Ендеше, тұздың не кереметі, қандай пайдасы бар?
Ас тұзы – натрий хлориді, NaCІ. Түссіз
кристалды
зат.
Суда,
сұйық
аммиакта,
спирттерде,
этиленгликолда,
құмырсқа
қышқылында ериді, ал тұз қышқылында ерімейді.
Табиғатта галит минералы (тас тұзы) түрінде
мұхиттар мен теңіз, сондай-ақ кӛл және жер асты
суларының құрамында кездеседі.
Шығыс халықтарында тұзды пайдалану, тұзды
тамақ және шай ішу дәстүрі әлі күнге дейін
сақталып келеді. Мәселен, Қытайдағы және
Монғолиядағы қандастарымыз шайды тұзбен ішу
әлі сақтап келе жатыр.
"Дәм-тұзың таусылмасын" деп айтылатын
бата-тілектің мағынасын дұрыс түсіну керек.
Дәмнің таусылуы – адамның ӛмірден ӛткенін
білдіреді. Ал тұздың таусылуы – адамның
қуатының
таусылғанын
білдіреді
екен.Малшылардың айтуынша, тұздың малға
пайдасы кӛп. Біріншіден, мал тұз жемесе
семірмейді.
Ішкен-жегені
жұқпай,
тез
арықтайды.Екіншіден, ауруға тез шалдығады. Бір
ай тұз жемеген малдың мұрнынан маңқасы ағып,
күркілдей бастайды.Үшіншіден, тұз жемеген
малдың еті су татып, дәмді болмайды.Еті тығыз
да болмайды.Керісінше, ашылаған малдың айызы
қанып, тұз жесе тәбеті артып, тез семіреді.
Ауруларға да кӛп шалдықпайды. Еті тығыз, дәмді
болады.
11. Тұздың малға пайдасы
A) Мал күркілдей бастайды
B) Мал тез семіреді
C) Мал тез арықтайды
D) Еті бос болады
12. Ас тұзының сипаттамасы
A) Түссіз кристалды зат
B) Суда мүлдем ерімейді
C) Жер асты суында болмайды
D) Спиртте ерімейді

13. Тұз жемеген малда болатын ӛзгеріс
A) Еті дәмді болады
B) Жӛтелі басылады
C) Қуаты таусылады
D) Еті су татиды
14.
Мәтіндегі "Дәм-тұзың
таусылмасын" деп
айтылатын бата-тілектің мағынасына лайықты
даналық сӛз
A) Кӛрер жарығың кӛп болсын
B) Қалауын тапса қар жанар
C) Адам ӛмірі қылдан да жіңішке
D) Ӛтпейтін ӛмір жоқ
15. Мәтінге сәйкес мақалды табыңыз?
A) Тату үйдің тамағы тәтті.
B) Тұзсыз нан – күшсіз.
C) Сыйлап берсе, суын іш.
D) Ас иесімен тәтті,
Табағымен жақсы.

МАТЕМАТИКАЛЫҚ САУАТТЫЛЫҚ
1. 28
бар?
A)
B)
C)
D)

санының бірінші разрядына қанша бірлік 8. Бағдәурен бірінші қабаттан үшінші қабатқа дейін
36 баспалдақ жүріп ӛтті. Онда ол бірінші қабаттан
8
алтыншы қабатқа дейін неше баспалдақ жүріп
2
ӛтеді?
10
A) 90
20
B) 72
C) 60
2. Азаматтың 14 торкӛз дәптері, одан 3 –еуі
D) 120
артық ұзын жолды дәптері бар. Азаматтың
дәптерлері неше ?
9. Сыныпта 13 оқушы ән үйірмесіне, ал қалғаны
A) 25
сурет үйірмесіне қатысады. Егер ән үйірмесіне сурет
B) 17
үйірмесіне қарағанда 5 оқушы аз қатысса, онда
C) 11
сыныптағы оқушылар саны қанша?
D) 31
A) 31
B) 18
3. Екі бала домбыра, ал біреуі сыбызғымен ойнап
C) 20
отыр. Ұлан мен серік әртүрлі аспаппен, Мұрат
D) 39
пен серік бір түрлі аспаппен ойнаған болса, Ұлан
немен ойнаған?
10. Салыстыр < белгісі қойылатын амалды белгіле
A) Сыбызғы
A) 5 дм * 4 дм 8 см
B) Домбыра
B) 48 см* 4 дм 8 см
C) Домбыра және сыбызғы
C) 5 дм 7 см* 6 дм 0 см
D) Қобыз
D) 1 жүздік* 100 бірлік
4. 420 - ға тең теңдікті кӛрсет.
A) (60 • 9 - 6): 3
B) 60 • (9 - 6): 3
C) 60 • (9 - 6: 3)
D) (60 • 9)- 6: 3

11. Мәні 15-ке тең болатын ӛрнекті тап
A) 7+ (10-2)
B) 9- (2+5)
C) (9-3) +5
D) (2+6)-7

5. Бірінші күні балалар кӛрмеге 23 сурет салды,.
екіншіде - 12, ал үшіншіде - екіншіге қарағанда 2
суретке аз. Бір күнде баладар орта есеппен қанша
сурет салды?
A) 30 сурет
B) 25 сурет
C) 15 сурет
D) 33 сурет

12. Үшбұрыштың екі қабырғасның ұзындықтары
тең. Ал үшіншісі екіншісінен 4 см артық. Егер де
үшбұрыштың периметрі 55 см болса, үшбұрыштың
үшінші қабырғасының ұзындығы қанша?
A) 20 см
B) 17 см
C) 4 см
D) 21 см

6. Аралығы 2 метрден 10 метр жерге неше ағаш 13. Жасыл лента қызыл лентадан бес метрге ұзын.
егуге болады?
Жасыл лентадан 8 метр, қызыл лентадан 3 метр
A) 5
кесіп алғанда, екі лентаның ұзындықтары қалай
B) 4
болды.
C) 10
A) Жасыл лента 8 метр, қызыл лента 3 метр
D) 6
B) ұзындақтар бірдей
C) Жасыл лента қызылдан ұзын
7. 57 санын разрядтарының қосындысына жікте.
D) Қызыл лента жасылдан ұзын
A) 50+7
B) 5+7
C) 70+5
D) 70+50

14. Тӛрт дос әрқайсысы бір бірімен қол алысып
амандасты. Сонда барлығы неше рет қол алысу
болды?
A) Жеті рет
B) Тӛрт рет
C) Алты рет
D) Он екі рет
15. Тік тӛртбұрыштың ауданы 96 см2, бір
қабырғасы 12 см.Тік тӛртбұрыштың периметрін
есепте
A) 96 см
B) 40 см
C) 20 см
D) 36 см

ЖАРАТЫЛСТАНУ
1. Кӛкжиек тұстарын анықтауға арналған құрал
A) термометр
B) секундомер
C) сағат
D) тұсбағдар
2. Жердің неше қабығы (сферасы) бар?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
3. Адамдар не үшін құдықтар қазады?
A) кен алу
B) мал жаю
C) мал бағу
D) су табу
4. Жылдың ең ұзақ күні?
A) 22 қыркүйек
B) 22 маусым
C) 12 наурыз
D) 22 желтоқсан

9. Топырақтағы ӛсімдіктің шіріген қалдығымен
қоректенед
А) Шұбалшаң
В) Қылдырықбас
С) Қылқұрт
D) Эхиноконк
10. Тұқымның ӛнуіне қажет емес жағдай:
А) Жылу
В) Су
С) Жел
D) Топырақ
11. Тері үсіген кезде не істеу қажет
А) майлаймын
В) Суық суға саламын
С) дәкемен ораймын
D) ысқылаймын
12. Тері қандай қызмет атқарады?
А) кӛріктендіреді
В) безендіру
С) сұлулық
D) қорғану

5. Адам ӛміріне қауіп тӛндіретін табиғи апатты
белгіле.
13. Ӛсімдіктер қандай табиғатқа жатады?
A) жер сілкіну
А) тірі табиғатқа
B) қар жауу
В) ӛлі табиғатқа
C) жаңбыр жауу
С) табиғатқа кірмейді
D) күннің кӛзі
D) ылғал сүйгіш
6. Меридиандар деген не?
14. Топыраққа қоңыр түс беретін ӛсімдіктер мен
A) оңтүстік және солтүстік полюсті қосатын жануарлар қалдығы
сызықтар
A) саз
B) экваторға параллель сызықтар
B) қарашірік
C) теңдей екі бӛлікке бӛлетін сызық
C) сүйек
D) кішірейтілген дәл үлгі
D) қар
7. Мұхит деген не?
A) ауқымды жер бӛлігі
B) жер бетінде жиналған суайдындар
C) теңіздер мен ӛзендер жиынтығы
D) суқоймалар
8. Табиғатқа саяхат жасау үшін қандай киім кию
керек?
A) Ашық түсті жабық киім, қолайлы аяқ киім
B) Аяқ киім
C) Түрлі түсті киім
D) Сары киім

15. Адамда неше қабырға болады?
А) 6
В) 14
С) 12
D) 16