9-СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН «ХИМИЯ: ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚҚА БАҒЫТТАЛҒАН ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ»

Қ.Сәтбаев атындағы дарынды балаларға арналған мамандандырылған гимназиясы

Сыздыкова Галия Ермековна

химия мұғалімі

Өзектілігі: Ұсынылып отырған бағдарлама қазіргі білім беру жүйесінің негізгі басымдықтарының бірі – білім алушылардың функционалдық сауаттылығын, сыни ойлау қабілетін және практикалық құзыреттілігін дамытуға бағытталған. [1; 3].

Бүгінгі таңда 9-сынып оқушылары үшін химия пәнін меңгеруде бірқатар өзекті мәселелер байқалады:

• теориялық білімді өмірлік жағдаяттармен байланыстыра алмау;

• есептерді талдау мен эксперименттік тапсырмаларды орындаудағы қиындықтар;

• пәндік білімді жүйелеудің жеткіліксіздігі;

• білім сапасын бағалауда диагностикалық тәсілдердің әлсіздігі. [2; 4].

Бағдарлама аталған мәселелерді толық және ішінара шешуге бағытталған. Ол оқушылардың білімін тек ақпараттық деңгейде емес, қолданбалы деңгейде қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар білім сапасын мониторингтеу және нәтижеге бағытталған оқыту жүйесін жетілдіруге ықпал етеді. [2]

Жұмыстың ғылыми-әдістемелік деңгейі. Бағдарлама ғылыми-әдістемелік деңгейі бойынша комбинаторлық сипатта.

Автор дәстүрлі оқыту мазмұнын функционалдық бағыттағы тапсырмалармен, зерттеушілік элементтермен, диагностикалық бағалау құралдарымен біріктіре отырып, жаңа сападағы жүйелі оқу құрылымын ұсынады. [4; 7].

Материалдар жаңартылған білім беру мазмұнына, құзыреттілікке бағытталған оқыту қағидаларына және заманауи педагогикалық талаптарға сәйкес құрастырылған. [1; 8]

Жаңашылдығы және педагогикалық мақсаттылығы

Бағдарламаның жаңашылдығы:

• сабақтарды ұйымдастырудың проблемалық және зерттеушілік тәсілдерінде; [7]

• өмірлік жағдаяттарға негізделген тапсырмалар жүйесінде; [3]

• сараланған және деңгейлік бағалау құралдарында; [4]

• оқу нәтижелерін диагностикалаудың нақты критерийлерінде көрініс табады. [4; 9]

Автор бағдарламаның мазмұнын құрылымдау барысында теориялық материалды практикалық бағытпен ықпалдастырып, өзіндік тапсырмалар жүйесін әзірлеген. Бағдарлама дайын материалдарды механикалық біріктіру емес, тұтас авторлық құрылымға негізделген. [8; 9].

Мақсаты мен міндеттері

Бағдарламаның мақсаты:

9-сынып оқушыларының химия пәні бойынша жүйелі білімін қалыптастыру, теориялық білімді практикалық жағдайда қолдану дағдыларын дамыту және ғылыми ойлау қабілетін жетілдіру. [2; 5]

Міндеттері:

1. химиялық ұғымдар мен заңдылықтарды саналы меңгерту; [6];

2. есеп шығару және эксперименттік дағдыларды қалыптастыру [5];

3. зерттеушілік және талдау қабілеттерін дамыту [7];

4. функционалдық сауаттылықты арттыру [3];

5. өзін-өзі бағалау және рефлексия дағдыларын қалыптастыру [4].

Мақсат пен міндеттер болашақ нәтижеге бағытталған және оны іске асыру қызметінің сипатын толық ашады.

Теориялық маңыздылығы

Бағдарламада:

• оқу материалын жүйелеудің авторлық үлгісі;

• функционалдық бағыттағы тапсырмалар жүйесі;

• бағалау критерийлері мен дескрипторлар;

• оқу нәтижелерін диагностикалау тетіктері әзірленген.

Бұл ережелер мен әдістемелік тәсілдер педагогикалық тәжірибеде қолдануға жарамды және пәнді оқыту теориясын жетілдіруге үлес қосады. [5; 8].

Практикалық маңыздылығы

Бағдарлама нәтижелері мұғалімдердің күнделікті сабақ беру тәжірибесінде, жиынтық бағалау жұмыстарында, білім сапасын талдау барысында тиімді қолданылуы мүмкін. [4; 7]

Оның қолданбалы құндылығы:

• оқу процесін құрылымдауды жеңілдетеді;

• білім сапасын арттыруға ықпал етеді;

• оқушылардың пәнге қызығушылығын күшейтеді;

• нәтижеге бағытталған оқытуды қамтамасыз етеді. [6]

Күтілетін нәтижелер және оларды тексеру тәсілдері

Күтілетін нәтижелер:

• оқушылар негізгі химиялық ұғымдар мен заңдылықтарды меңгереді;

• есептерді өз бетінше талдап, шешім қабылдай алады;

• тәжірибелік тапсырмаларды қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып орындайды;

• білімін өмірлік жағдаяттарда қолдана алады;

• өзіндік талдау және рефлексия жүргізе алады.[2]

Тексеру тәсілдері:

• диагностикалық тестілеу;

• қалыптастырушы және жиынтық бағалау;

• практикалық және зертханалық жұмыстар;

• мониторингтік талдау;

• салыстырмалы нәтижелік көрсеткіштер.

Нәтижелер өлшенетін және тіркелетін көрсеткіштер арқылы анықталады.[4]

Апробация. Бағдарлама мектеп тәжірибесінде сынақтан өткізіледі. Апробация барысында:

• оқу жетістіктеріне талдау жүргізіледі;

• мұғалімдер мен білім алушылардың кері байланысы ескеріледі;

• мазмұнды жетілдіру бойынша ұсынымдар енгізіледі. [7]

Апробация қорытындысы бойынша бағдарламаның тиімділігі бағаланып, оны одан әрі пайдалану және тарату мүмкіндігі айқындалады.

Қорытындылай келе, 9-сынып химия пәнінде мәнмәтінге негізделген тапсырмаларды қолдану функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың тиімді тәсілі болып табылады. Теория мен тәжірибені ұштастыру білім алушылардың пәнді терең түсінуіне және алған білімін өмірде қолдануына мүмкіндік береді.