№ 10 Б. Майлин Шұғаның белгісі хикаятындағы психологизм..docx

Пән: қазақ әдебиеті

Мектеп:

Күні:

Мұғалім:

Сынып: 9

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Бөлім

Адам жанының құпиясы

Сабақтың тақырыбы

Б. Майлин "Шұғаның белгісі" хикаятындағы психологизм.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау.

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар: Хикаяттан үзінді оқи отыра, лиризм мен психологизмді анықтау;

Көпшілігі: эпикалық, поэтикалық,драмалық мәтіндері ажыратады;

Кейбір оқушылар: эпикалық, поэтикалық,драмалық мәтіндердегі композициялық амалдарына талдау жасайды.

Бағалау критерийі

• көркем шығармадағы лиризмді анықтайды;

• жекелеген кейіпкерлер бойынша шығармадағы психологизмді анықтайды.

Ойлау дағдыларының деңгейі

Түсіну, талдау

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: «Шұғаның белгісі», хикаят

Диалог құруға / шығармаға арналған пайдалы тіркестер:

Не себепті Шұғаны Әбдірахманға беруге қарсы болды?

Талқылауға арналған сұрақтар:

1.Әбдірахман мен Шұға алғаш қай жерде кездесті?

2.Шығарманың соңы не себепті қайғылы аяқталды?

Не себепті ... деп ойлайсыз?

Не себепті Шұға мен Әбдірахман қосыла алмады?

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы (6-құндылық)

Алдыңғы тақырып

Б. Майлин «Шұғаның белгісі» хикаяты

Жоспар

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

5 минут

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Қызығушылықты ояту кезеңі

Сабақтың тақырыбын суреттер арқылы болжайды.Ойларын ортаға салады.

• Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады.

Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Оқушылар сабақтың тақырыбын суреттер арқылы болжайды.Ойларын ортаға салады.

ҚБ.Түстер арқылы бағалау.

Суреттер

10 минут

10 минут

10 минут

5 минут

5 минут

Мағынаны тану кезеңі

1. Бейімбет Майлиннің шығармашылығымен таныссыз ба?

2. Сіздің ойыңызша, Бейімбет Майлин оқырмандарына қандай шығармалар ұсынды? Неліктен?

3. «Біз де лирикалық прозаның ХХ ғасыр басынан, Бейімбеттің шығармаларынан басталды» деген тұжырыммен келісесіз бе?

4. Бейімбеттің қандай прозалық, поэзиялық шығрамаларын білесіз?

5. «Шұғаның белгісі» хикаятындағы кейіпкерлер қандай?

6. Бейімбет шығармаларының ұрпақ үшін құндылығы неде?

7. Бейімбеттің прозасындағы лирикалық сарынның психологизм сияқты бейнелеу тәсілімен үндесуі туралы не айтар едіңіз?

Дескриптор:

• Бейімбет Майлин шығармаларына байланысты өз пікірін білдіреді;

• Сұрақтарға жауап береді;

ҚБ

2-тапсырма. Берілген тұжырымдар бойынша өз ойларын ортаға салады.

• «Белгілі ғалым М. Қаратаев: «Көркем прозаның жақсы шығармасының қай-қайсысында болғанымен, лирикалық леп пен психологиялық элементтер қатар жүріп, мол орын алатыны белгілі. Ал қазақ прозасында осы екі элемент жетекші сарын ретінде кейінгі жылдары суыртпақтап ене бастады».

• «Лиризмнің жемісті бағдар айшықтарын орнымен пайдалана білген қазақ қаламгерлері шығармаларынан лиризм психологизмнің, психологизм лиризмнің ажырамас бөлігі ретінде қызмет атқаратынын аңғаруға болады. Десек те, психологизмнен гөрі лиризм өз болмысымен көрінеді».

• «Психологизм – көркем шындық пен өмірдің шынайы бейнесінінің түйісер тұсы, «көркем шығармадағы өмір шындығының кепілі – психология да, соны жеткізу амал-тәсілдерінің жиынтығы немесе идеялық-эстетикалық шығарма феномен – психологизм. Сонымен қатар, кейіпкердің ойы мен іс-әрекетінің кереғарлығы, сана қақтығысынан тұратын ерекше көркемдік жүйе. Психологизм алғашқы көркем туындымен кіндіктес болғанымен, оның әр дәуірдегі көрініс беруі әрқилы».

Дескриптор:

• тұжырымдар бойынша пікірлерін білдіреді.

ҚБ

3-тапсырма. Оқушыларға «Шұғаның белгісі» хикаятынан үзінділер ұсынылады, көз жүгірте оқып шығады (оқушылар алдыңғы сабақта оқып танысқан). Оқи отырып, үзіндідегі лиризм мен психологизмді анықтайды.

Мысалы:

Бағалау. «Табыс баспалдағы»

Дескриптор:

• шығармадағы үзінді бойынша лиризмді анықтайды;

• көркем шығармадағы психологизмді анықтайды.

Ойтолғаныс кезеңі. Жеке жұмыс

Оқушылар сабақты бекіту мақсатында берілген кестені толтырады.

Дескриптор:

• Тақырыптың өзектілігіне ұқсас шығармаларды атайды;

• Автор өмір сүрген заман көрінісіне сипаттама береді;

• Ортақ мәселені қазіргі заман көрінісімен байланыстырады;

• Әңгімедегі көркемдік шешімге баға береді.

ҚБ

Оқушылар Бейімбет Майлин шығармаларына байланысты өз пікірін білдіреді.

Оқушылар тұжырымдар бойынша пікірлерін білдіреді.

Оқушыларға «Шұғаның белгісі» хикаятынан үзінділер ұсынылады, көз жүгірте оқып шығады (оқушылар алдыңғы сабақта оқып танысқан). Оқи отырып, үзіндідегі лиризм мен психологизмді анықтайды.

Оқушылар сабақты бекіту мақсатында берілген кестені толтырады.

ҚБ.Түстер арқылы бағалау.

ҚБ.Түстер арқылы бағалау.

9-сынып

Қазақ әдебиеті

Б. Майлин «Шұғаның белгісі»

5 минут

Кері байланыс

Қосымша мәлімет

Саралау – көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз?

Қабілетті оқушыларыңызға қандай жоспар құрған болар едіңіз?

Пәнаралық байланысқа сілтеме

Денсаулық және қауіпсіздік

АКТ сілтемелері

Құндылықтар сілтемесі

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқыту мақсаттары шынайы болды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді?

Оқыту ортасы қандай болды?

Менің бөліп оқытқаным өз мәнінде жүзеге асты ма?

Мен өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Мен жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?

Төменде берілген бос орынды өз сабағыңызға рефлексия жүргізу үшін пайдаланыңыз. Сабағыңызға қатысты деген сол жақта келтірілген сұрақтарға жауап беріңіз.