№ 17 «Бір өлеңі – бір елдің мұрасындай». М. Мақатаев өмірі мен шығармашылығы..docx

Бөлім: Махаббат пен абырой

Мектеп:

Мұғалім:

Сынып: 8

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Сабақ тақырыбы

«Бір өлеңі – бір елдің мұрасындай». М. Мақатаев өмірі мен шығармашылығы.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

8.2.2.1 автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау;

Сабақтың

мақсаттары

Барлық оқушылар: автор шығармашылығымен танысу;

Көпшілігі: Шығарма мазмұнын талдау арқылы автор бейнесін анықтау;

Кейбір оқушылар: автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау.

Бағалау критерийі

• Автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік ерекшелігін талдайды

Ойлау дағдыларының деңгейі

Түсіну, қолдану

Тілдік

мақсат

Оқушылар орындай алады:

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: автор, кейіпкер

Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: қандай жаңа білім алдың?

Талқылауға арналған сұрақтар:

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы. (6-құндылық)

Пәнаралық байланыс

Тарих, қазақ тілі, дене шынықтыру.

Алдыңғы білім

М. Мақатаев туралы білімдерін тереңдету.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

1. Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, оқушылар назарын сабаққа аудару.

2. Жағымды психологиялық ахуал

Қалқам, мен Лермонтов, Пушкин де емен,

Есенинмін демедім ешкімге мен.

Қазақтың қара өлеңі құдіретім

Онда бір сұмдық сыр бар естілмеген.

Өлеңге байланысты оқушылар өз пікірін білдіреді.

Қызығушылықты ояту.«БББ» кестесі. М. Мақатаев туралы не білемін? Алдымен дәптерге 1 минут уақыттың ішінде өзі жазады. Оны жұбымен бөліседі (1 минут). Топта талқылайды , кестенің 1-бағанын толтырады.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайды.

Өлеңге байланысты оқушылар өз пікірін білдіреді.

М. Мақатаев туралы не білемін? Алдымен дәптерге 1 минут уақыттың ішінде өзі жазады. Оны жұбымен бөліседі (1 минут). Топта талқылайды , кестенің

1-бағанын толтырады.

ҚБ

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану. Оқушылар «Тұлғаны таны» стратегиясы арқылы жұмыс жүргізеді.

Мұқағалм Мақатаев өмірбаяны

Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931-1976, шын аты Мұхаммедқали) – қазақтың лирик ақыны, мұзбалақ ақын, өз заманында лайық бағасын ала алмаса да өзінен кейінгілер үшін мәртебесі биік ақиық ақын.
Ол 1931 ж. 9-шы ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ақынның туған күні жөнінде екі түрлі ақпарат бар. Алайда, құжаттар бойынша ақынның туған күні ақпанның 9-нда тойланады. Екінші ақпарат: ақынның анасы Нағиман апа былай деген: «Мұқағалиым 1931 жылы наурыз айының 8-інде дүниеге келген болатын. Жаңылысуым мүмкін емес. Себебі балам мынау фәнидің есігін ашқаннан біраз уақыт кейін Наурыз тойы болады, наурыз көже жасаймыз деп күтіп отырғанбыз.» Мұқағали Мақатаев атындағы әдеби сыйлықтың лауреаты Оразақын Асқар ақынның екінші ту­ған күніне байланысты мынадай сөз айта­ды: «Ал құжат бойынша Мұқағали 9 ақпан­да дүниеге келген. Бұл куәлікті ақын ес білген кезде сол кездегі сайлау науқанына байланысты өзі жаздырып алған екен».

Дескриптор Білім алушы

• автор бейнесін талдайды;

• шығармашылығын талдайды;

• қорытынды жасайды.

ҚБ

Тапсырма. Мұқағали Мақатаевтың өлеңдерін оқып, оларды тақырыптарына қарай жіктеңдер.

1.Махаббат туралы: «Махаббатым өзімде», «Махаббат диалогы», «Ғашықпын», «Махаббат» және т.б. Бұл шығармалардың ішінен маған ұнаған «Махаббат» өлеңін сіздерге оқып бергім келеді.

2. Табиғат туралы: «Қыстың күні», «Көктем», «Күзгі таң», «Түнгі табиғат» және т.б.

3. Достық туралы: «Достарға», «Менің бір досым», «Досым менің», «Досыма хат» және т.б.

4. Ана туралы: «Анама», «Анашым», «Сәби ана», «Жас ана» және т.б.

5. Отан туралы: «Сүйемін, өскен отаным», «Отаным», «Туған жерім» және т.б. Бұл тақырыптағы өлеңдердің ішінен мені тамсандырған «Отан туралы» өлеңі:

6.Тіл туралы: «Ана тілі», «Тіл-ол менің байлығым» т.б.

Поэзиясы. Мұқағалидың өлеңдерін жыр сүйер қауым іздеп жүріп оқитын болды. Ақын өлеңдеріне 100 –ден астам әндер жазылды. Бұл әндер бүгінде барша жұрттың жүрегінен берік орын алып, қуанышы мен қайғысын бөлісетін айнымас жан серігіне айналды. Ол әндері «Есіме мен алғайсың» , «Күрең күз», «Сәби болғым келеді», «Құттықтаймын мама, туған күніңмен», «Тоқта балам! (атаң келеді артыңда)», «Саржайлау», «Фаризаға», «Дариға, домбыраңды бері маған», «Бала ғашық», «Жарығым-ай» ,«Көнеміз де» ,

«Құттықтаймын мама, туған күніңмен» ,«Құмған алған» тағы басқа әндері.

Тапсырма. «БББ» кестесінің екінші бағанын толтырады.

«БББ» кестесі

Тапсырма. Ақын шығармашылығына байланысты тест тапсырмасын орындайды.

1. Мұқағали нешінші жылы дүниеге келді?

А) 1932ж.

Ә) 1931ж.

Б) 1986ж.

2. Мұқағалидің туған жері?

А) Жамбыл обл.

Ә) Нарынқол ауданы

Б) Тараз

3. Мына өлеңді кім жазды? «Менің анкетам»

А) С.Мұқанов

Ә) М.Дулатов

Б) М. Мақатаев

4. Нешінші жылы орыс тілінен сабақ берді?

А) 1932ж.

Ә) 1950ж.

Б) 1952ж.

5. Мұқағали балаларға нелер жазды?

А) әнгімелер

Ә) романдар

Б) өлеңдер

6. Мына өлең жолын кімге арнады?

Әке, сенің жасынан асып барам,

Кезі-кезі келгенде тасып та алам.

Кезі-кезі келгенде жасып қалам,

Мына өмірге, бәрібір ғашық балан.

А) Анасына

Ә) Ағасына

Б) Әкесіне

7. Әкесі нешінші жылы соғысқа кетті?

А) 1940ж.

Ә) 1941ж.

Б) 1942ж.

8. Мұқағали қандай тілдерді білді?

А) Орыс, Неміс, Қазақ

Ә) Ағылшын, Неміс, Орыс

Б) Орыс, Парсы, Түрік

9. Неше жасында жетім қалды?

А) 9

Ә) 10

Б) 12

10. Анасының аты?

А) Күлпаш

Ә) Нағиман

Б) Гауһар

11. Мұқағалидің қай қызы 10 жасында қайтты.

А) Алмагүл

Ә) Майгүл

Б) Шолпан

12. Мұқағали Мақатаевтің әжесінің аты кім?

А) Нағиман

Ә) Лашын

Б) Фариза

13.Анасының аты кім?

А) Нағиман

Ә) Лашын

Б) Фариза

14.Мұқағали Мақатаевтің поэмасын тап

А) «Аңыз адам»

Ә) «Бақытсыз Жамал»

Б) «Аққулар ұйқтағанда»

15. Мұқағали Мақатаевтің сөзіне жазылған «Ана! Сен бақыттысың» өлеңін қандай топ орындайды?

А) «МУЗарт» тобы

Ә) «Меломен» тобы

Б) «Ринго» тобы

Дескриптор:

• Ақын өмірі мен шығармашылығына байланысты тест тапсырмасын орындайды.

ҚБ

Өлді деуге бола ма айтыңдаршы,

Өлмейтұғын артына сөз қалдырған,

Ер ақын,ерен ақын,ерекше ақын

Айтып өткен ақында арман бар ма?

Мұқағали өлеңдерін айта берсем бір күнде тауысу мүмкін емес.Мұқағали жырларын оқымайтын адам кемде-кем.

Оқушылар «Тұлғаны таны» стратегиясы арқылы жұмыс жүргізеді.

Оқушылар автор бейнесін талдайды.Шығармашылығын талдайды.

Мұқағали Мақатаевтың өлеңдерін оқып, оларды тақырыптарына қарай жіктейді.

«БББ» кестесінің екінші бағанын толтырады.

Ақын шығармашылығына байланысты тест тапсырмасын орындайды.

Ақын шығармашылығына байланысты ой қорытындылайды.

ҚБ

ҚБ

ҚБ

https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%

8-сынып «Қазақ әдебиеті» оқулығы

Сабақтың соңы

«БББ» кестесі