№ 17 Ш. Айтматов «Алғашқы ұстаз» повесіндегі көркемдік айшықтар.docx

САБАҚ: қазақ әдебиеті

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

СЫНЫП: 10

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар: 0

Бөлім: Аңызбен өрілген көркем сөз

Сабақтың тақырыбы: Ш. Айтматов «Алғашқы ұстаз» повесіндегі көркемдік айшықтар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарының қызметін талдау;

10.2.2.1 шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын айқындау.

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар: «Шақан-Шері» романының көркемдік сипатын анықтау;

Көпшілігі: шығармадағы көркемдегіш құралдар мен айшықтау амалдарының қызметін талдау;

Кейбір оқушылар: шығармадағы авторлық идеяның өмір шындығымен байланысын айқындау.

Жоспар

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу. Назарын сабаққа аудару.

Қызығушылықты ояту.

«Көршіңмен талқыла» әдісі арқылы оқушылар теориялық мәліметті талқылайды.

Троп - грекше - tropos - бұрылыс, бұрма деген сөз. Көркем тілдің басқа түрлерінен ауыстыру мағынасында қолданылатын сөздердің негізгі ерекшелігі астарлылығында. Бір нәрсені айтып, екінші мағына ұқтыруында. Мысалы, ақындар: Алатау ақ бас шалым көпті көрген не жұлдыз жымыңдады, күн күлді деп жазады. Мен Абайды оқыдым, көше ояу, ана үйдің құдасы келді дейтін сөйлемдердегі сөздерді алсақ – бәрі де ауыстыру мағынасында қолданылған сөздер. Жұлдыз жымыңдады, күн күлді - жанды нәрселердің істейтін іс-амалын жансыз нәрселерге істету, көше ояу -адамның орнына тұрағын айту. Абайды оқыдым - шығармасының орнына авторын айту т.б. осылар тәрізді сөз қолданыстар троп немесе ауыспалы мағынасында қолданылатын сөз делінеді. Троп негізінде алтыға бөлінеді: 1) метафора; 2)кейіптеу; 3) метонимия; 4) синекдоха; 5) символ 6)аллегория. Фигура (латынша келбет, бейне) - әдеби тілдің әсерлігі үшін қажет тәсіл, яғни сөз тіркестерін дағдылы синтаксистік қалыптан гөрі өзгешелеу ораммен, айрықша айшықпен құру. Мақсаты: сөздерге ерекше леп, екпін, тыныс беру арқылы олардың оқырманға әсерін күшейту. Айшықтаудың бірнеше түрі бар.Арнау – адамның, яғни ақынның өзіне не өзгеге, кейде тіпті жалпы жұртқа арнайы тіл қатуы, олармен іштей кеңесуі. Арнауды А.Байтұрсынов үш түрге бөлген: жарлай арнау, сұрай арнау, зарлай арнау. Кейін бұл үлгіге айналды.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады.

Оқушылар назарын сабаққа аудару.

«Көршіңмен талқыла» әдісі арқылы оқушылар теориялық мәліметті талқылайды.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады.

ҚБ

10-сынып

Қазақ әдебиеті

https://lektsii.com/1-51554.htm

Сабақтың соңы

Мағынаны тану

Тапсырма. Оқушылар ұсынылған кестеге сай құбылту мен айшықтаудың түрі, қолданылу мақсатын, автордың стильдік ерекшелігін бағалайды.

Дескриптор:

• Шығармадан мысал келтіріңіз;

• Құбылту мен айшықтаудың түрін анықтаңыз;

(кемінде 3-4);

• Көркемдегіш құралдың қолданылу мақсатын анықтайды(кемінде 3-4);

• Автордың стильдік ерекшелігіне баға береді(кемінде 2-3).

ҚБ

Тапсырма. «Тұжырым картасы» арқылы оқушылар автор стиліне баға береді, тұжырым жасайды.

Дескриптор:

• Тұжырым жасайды;

• Автор стиліне баға береді;

• Өз пікіріне дәлелдер келтіреді(кемінде 2-3)

• Қорытынды шығарады.

Сабақ соңында кері байланыс «Бес саусақ» әдісі арқылы алынады.

Оқушылар ұсынылған кестеге сай құбылту мен айшықтаудың түрі, қолданылу мақсатын, автордың стильдік ерекшелігін бағалайды.

Оқушылар тапсырманы орындап, бір-бірін бағалайды.

«Тұжырым картасы» арқылы оқушылар автор стиліне баға береді, тұжырым жасайды.

ҚБ «Нысана»

ҚБ «Нысана»

https://lektsii.com/1-51554.html