Күні: 01.02.2021

Сынып: 11

Бөлім: « Ғасырлық туынды»

Сабақтың тақырыбы

М. Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының кейіпкерлер әлемі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

11.1.3.1 - көркем шығармадағы кейіпкерлер жүйесін жинақтау мен даралау арқылы өмір шындығын көрсету;

11.2.1.1 - әдеби шығарманың жанрына қарай композициялық ерекшеліктерін айқындау.

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар: Б. Майлин «Шұғаның белгісі» повесіне сюжеттік – композициялық талдау жасау.

Көпшілігі: шығармадағы проблемалық фактілерді тауып,оның туындауына себеп болған идеяларды ажыратып,

сұрақтар негізінде нақты шешім ұсыну;

Кейбір оқушылар: шығарма тақырыбының өміршеңдігіне байланысты өз ойларын, көзқарасын білдіру.

Бағалау критерийлері

• Шығарма мазмұнын түсінеді;

• Шығармадағы негізгі оқиғаларды анықтайды;

Ойлау дағдыларының

деңгейі

Білу, түсіну

Тілдік мақсаттар

Пәнге тән лексика және терминология: атастыру,жазғытұрғы, ертоқым, нәшәндік, тілмаш, песір, болыс, автор стилі, сюжет, композиция.

Менің ойымша.....Мен келісемін… Мен келіспеймін…

Талқылау сұрақтары:

1.Автордың шығарманы жазу себебі қандай?

2. Қаламгердің шығармаларының өміршеңдігі неде?

3. «Жап-жас жігіт екен ғой» деген жолдардан қандай тұжырымдама жасадыңыз?

Пәнаралық байланыс

Тарих. ХХ ғасырдың басындағы қазақ өмірі, сол кезеңдегі тарихи әлеуметтік жағдаймен байланыстырылады.

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы (6-құндылық)

Алдыңғы білім

Ғасырлық туынды

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Білімнің өзектілігі

3 минут

І.Ұйымдастыру кезеңі

(Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру, сабаққа дайындығын пысықтау)

ІІ.Қызығушылықты ояту

«Биопоэма» әдісімен суретте берілген тұлғалар туралы мәлімет жинақтайды.

Оқушылар назары сабаққа аударылады.

«Биопоэма» әдісімен суретте берілген тұлғалар туралы мәлімет жинақтайды.

Қалыптастырушы бағалау

- төмен жауап;

- жақсы жауап;

- тамаша жауап!

9-сынып

Қазақ әдебиеті

Жаңа материалды игеру

10 минут

5 минут

12 минут

ІІІ. Мағынаны тану

1. 1 тапсырма

2. «Джигсо» әдісі арқылы шығарма мазмұнымен танысады.

3. І топ 1-3 бөлім

4. ІІ топ 4-6 бөлім

5. ІІІ топ 7-9 бөлім

6. ІV топ 10-13 бөлім

Әр топтан бір-бір оқушыдан шығарма мазмұны сұралады.

2 тапсырма. «Пазл» әдісі

Шығарма үзінділері арқылы шығарманың сюжеттік құрылымына талдау жасайды.

Шығарма үзінділерін ретімен орналастырады.

4. Мен әңгімені неден бастарымды білмедім, жол жайын айтып өткен «Шұғаның белгісі» дегені бар еді. Одан пәлендей сөз туады деп дәмеленбесем де, бастауға себеп болсын деп ойлап:

- «Шұғаның белгісі» дегеніңіз не нәрсе, тау ма, - дедім.

- Жоқ, әшейін, бір обашық, - деді. Кейін қалып бара жатқан соң тағы тебініп қатарласып:

- Шұғаның белгісін сіз білмейтін шығарсыз-ау, - деді

2.Артыма жалт қарасам екі жігіт түсіп аттарын байлап жатыр екен. Біреуі орысшалау киінген.

Тани кеттім.

- Әбдірахман ғой, - дедім.

- Әбдірахманың кім?

- Қазақбайдың баласы.

- Ия, әлгі учитель баласы ма?

- Ия.

- Жап-жас жігіт екен ғой, - деп бірер қарады да, Шұға отауға кіріп кетті.

Мен Әбдірахманға амандасып, үйге ертіп жүрдім. Отаудың сықырлауығынан Шұғаның бізге сығалап қарап тұрғандығы білінді.

1.Біз ауылға жеткенде Беркімбайдың үйінің қасы лық толған адам екен. Атты байлап Әбдірахманды үйге кіргіздім де, неге жиналып тұрғандарын білейін деп аяңдап кісілерге қарай жүрдім. Жақындай бергенімде бір салт атты шоқытып келді де, айқайлап бірдеме айтып кейін жүріп кетті. Не айтқанын есіте алмадым. Бірақ әлденеге жүрегім тітіркенді. Бойым мұздады...Жүгіре басып жандарына келгенімде «Құдай рахмет етсін!..» деп беттерін сипап бата қылысты. Мен аң-таң болдым.

3. Біз келгенде ойын жаңа басталған екен. Шұғалар өлендерін тоқтатып, арқаннан түсті. Жай әзілмен көп уақыт оздырдық.Домбыра алдырып Әбдірахман ән салды. Бишара, жігіт еді ғой.Ондай ойындарда бір түрлі ұстайтын арқасы бар еді. Өлеңді түйдектетіп үзбестен соқты. Жұрттың бәрі Әбдірахманның аузына қарады. Жатып қалған бірен-саран кемпірлер шапандарын жамылып келіп өлең тыңдасты. Ойын-күлкінің қызығымен таң атқанын да білмей қалдық. Жұрт біртіндеп ыдырай бастады.

5. Бәрібір мен бақытты бола алмаймын. Әкем аяса, менің дертім жаныма батқан соң аяп отыр. Ертен сауықсам қайта күйсеуден тайынбайды. Өлем деп арман қылмаймын, жалғыз-ақ арманым бар. Түнеугі кергенде Әбдірахман бір ауыз сөз айта білмеді. Бір көріп сөйлесіп, жаным шығарда, «ІІІұғам!» деп бетіме бетін тигізсе, бар арманым бітіп, дүниеден армансыз етер ем... әй, жоқ қой! - деді.

Ауыр күрсінді.

Дескриптор:

• Шығарма сюжетін біледі;

• Шығарма сюжетін ретімен орналастырады;

• Композициялық талдау жасайды.

ҚБ

3- тапсырма

Саралау тапсырмалары:

Шығарманы FILA кестесі бойынша талдандар.

• Шығармадағы проблемалық фактілерді анықтайды;

• Оқиғаның тууына себеп болған идеяларды табады;

• Идеялардың жүзеге асуына себеп болған сұрақтар құрастырады;

• Шығармадағы проблемаларды шешетін нақты жоспар ұсынады.

ҚБ

Тапсырма. Шығарма тақырыбының өміршеңдігіне байланысты өз ойларыңды өрбіте отырып сөйлемді аяқта.

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі арқылы оқушылар берілген тапсырма бойынша өз ойларын өрбіте отырып, сөйлемді аяқтайды.

Мысалы:

• Шығарма желісіндегі адалдықты бүгінгі күні ...... .

• Әбдірахман мен Шұға арасындағы адал сезім қазіргі кезде ..... .

Дескриптор:

• Шығарма тақырыбының өміршеңдігін анықтайды;

• Берілген тапсырма бойынша өз ойларын өрбітеді;

• Сөйлемді аяқтайды.

Оқушылар «Джигсо» әдісі арқылы шығарма мазмұнымен танысады.

Әр топтан бір-бір оқушыдан шығарма мазмұны сұралады.

«Пазл» әдісімен шығарма үзінділері арқылы шығарманың сюжеттік құрылымына талдау жасайды.

Шығарма үзінділерімен танысады.

Оқушылар саралау тапсырмасын орындайды.

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі арқылы оқушылар берілген тапсырма бойынша өз ойларын өрбіте отырып, сөйлемді аяқтайды.

Қалыптастырушы бағалау

- төмен жауап;

- жақсы жауап;

- тамаша жауап!

Қалыптастырушы бағалау

- төмен жауап;

- жақсы жауап;

- тамаша жауап!

Қалыптастырушы бағалау

- төмен жауап;

- жақсы жауап;

- тамаша жауап!

Б. Майлин «Шұғаның белгісі»

Сабақтың соңы

2 минут

Кері байланыс

Сабақ бойынша рефлексия

Сабаққа рефлексия жасау кезінде берілген сұрақтарға жауап беруге тырысыңыз. Сұрақтың құрылымын жабасаңыз болады.

1. Оқушылардың барлығы оқу мақсатына жетті ме? Жетпесе, неліктен?

2. Қолданылған дифференциация сабақтың мақсатына жетуге қалай ықпал етті?

3. Сабақ кезеңдері уақытқа сай жүзеге асты ма?

4. Сабақ жоспарында қандай ауытқулар болды? Неліктен?

5. Сабақты жақсартуда не ықпал етер еді (оқыту мен оқу туралы ойланыңыз)?