« Ханталапай»

Ересек, ортаңғы тобына арналған ұлттық ойындар тізімі.

Өткізу жері: Спорт алаңы.

Дене шынықтыру нұсқаушысы: Самат Абай Жақсыбайұлы

Тақырыбы: « Ханталапай»

Мақсаты: Қазақтың ұлттық ойындары арқылы балалардың жас ерекшелігіне байланысты логикалық ой жүйесін дамыту, жылдам шешім қабылдауға баулу, ұлттық құндылықтар мен мәдениетті бойына дарыту, салт — дәстүрлерді насихаттау.
Міндеттері:
— Балалардың дағдыларын, танымдық белсенділігін арттыру;
— Топпен жұмыс істеу дағдыларын дамыту;
— Балаларды белгілі ережеге бағынуға, мақсатына жетуге, табандылыққа тәрбиелеу;
— Ұлттық мәдениет пен дәстүрлердің ерекшелігін айқындау;
— Отанына, еліне, туған өлкесіне деген сүйіспеншіліктерін қалыптастыру
— салауатты өмір салтына баулу.

Асық ойынында қолданылатын негізгі терминдер:Асық – арқар, таутеке, қой, ешкі, елік, киіктің асықжілігімен жіліншегінің (сирағының) ортасындағы шағын сүйек;
Әдіс — тәсілдері: Түсіндіру, көрсету.
Ойын шарттары: 

1. «Үштабан»ойыны.Тегіс жерге шеңбер сызылады. Радиусы 1-метр. Ату сызығы 2-метр.Ойынға екі немесе оданда көп ойыншы қатысады. 5-6 ойыншы ойнаған қызықтырақ.Әр ойыншыда көнге тігетін үш(асық санын қалауыңызша өзгерте аласыз, тым көп болмағаныжақсы 3-5см аралығы) асықжәнебірсақаболуышарт. 
   Көнге әр ойыншы бір-бір асықтан тігеді.Ойыншылар кезектерін сақаларын күлдіру(басқа аймақтарда басқаша айтылуы мүмкін) арқылы анықталады.Біреуі уысына салған сақаларды шашып жібереді.Кімдікі алшысынан түссе сол бірінші, тәйкесінен тускен екінші кезекте. Егер сақалар олай түспесе қайта шашылады.Ойын реті анықталған соң ойыншылар көндегі асықтарды кезектесіп атады. Көндегі асықты үш табаннан асыра ұшырып жіберген адам ол асықты өзіне алады. Үш табанға жетпесе құлаған жерінде жатқан асықты сол қалпында ата береді.Ойыншыларда бірінші ойынды сызықтан бастағанымен, ойын барысында сақалары түскен жерден атып отырады.Осылайша асықтары таусылып ұтылғанша ойналынады.Сақаны шиыра ату, сүріп ату, орай ату тәрізді әдістер болады.

2. «Шеңбер»Тегіс жерге шеңбер сызылады. Радиусы 1-метр. Ату сызығы 2-метр.

Шеңбердіңортасындағысызыққаасықтартігіліп,шеңберденбірдейқашықтықтағыекіжақсызықтанойыншыларретпенкезекасықатады.Ойыншыныңсақасыасыққатиіп,асықшеңберденшықсаойыншыасықтыалып,сақасыжатқанжерденкелесіасықтыатады.Асыққатағытигізіпшеңберденшығарса,асықтыалыптағыатады.Шығараалмасакелесіойыншыатудышеңберсызығынанбастайды.Егершеңберішіндесақатиіпқұлағанасықболса, «өлік»келесіойыншысоласықтыатуданбастайды. Ойыншеңберішіндегіасықтартүгелатылыпалынғаншажалғасады.Ойыншылар топ-топқабөлінедіәр топ бес оқушыдантұрады.Ортаға бес асықтігіліп бес ойыншының ату кезегіанықталады.Шеңберішіндегіасықтартүгелатылыпалынғансоңкелесіреттікойынғақайтатігіледі.Әройыншыныңқаншаданасықалғаныхаттамағатүсіріледі.Осылайайналмалытәсілмен бес реткеайналып,әройыншының бес реткеқаншаасықалғанынанықтаймыз.

3. «Омпа» Асықойыныныңбіртүрін «Омпа» депатайды. Бұл ойындыкөбінесебозбалаларойнайды. Оны таза ауадаалаңда, не үлкенбөлмелердеойнауғаболады.Ойнаушылардыңсанынашекқойылмайды.Ойынныңмақсаты –асықұту.Ойнаушыларарасы 20 қадамекікөнсызады да, біріншісінетөртбұрышжасайды.Дәлортасындығысызыққаәрбіройыншыөздерініңасықтарынтігеді. Тігілгенасықтардыңортасынабірасықмұртынан «Омпа» тұрғызады. Ойнаушыларекіншібелгіленгенжерденбірініңартынабірітұрыпәркімніңөзкезектерңбойыншақолдарындағысақаларымен «Омпаны» атабастайды. Егеркімде-кімомпағатигізсежәнетөртбұрыштыңшетінешығарса, ондакөндегіасықтытүгелалады. Ал омпағатимесе, жанындағыасықтарға тисе, оны да төртбұрыштыңшетінешығараалса, ондасолатқанасығынғанаалады. Асықтаусылғансайын, көнгеасыққайтадантігіліпотырылады. Ойын ары қарайжалғасабереді.