: Қазақтың қозғалмалы ойындары: асық ату және бес тас

«Тәжен мектеп – бөбекжай кешені» КММ

Дене шынықтыру мұғалімі: Досатов Азамат Мұхитұлы

Тақырыбы: Қазақтың қозғалмалы ойындары: асық ату және бес тас

Пән: Дене шынықтыру

Сынып: 4-сынып

Көлемі: Қазақ халқының ұлттық ойындары — халықтың тұрмыс-тіршілігін, мәдениетін, дүниетанымын бейнелейтін маңызды мұра. Әсіресе қозғалмалы ойындар балалардың денсаулығын нығайтып, ептілікке, шапшаңдыққа және ойлау қабілетіне тәрбиелейді. Солардың ішінде кең таралғандары — асық ату және бес тас ойындары. Асық ату ойыны Ойын туралы жалпы түсінік Асық ату — қазақ халқының ең көне әрі кең таралған ұлттық ойындарының бірі. Ол негізінен қойдың асық сүйегі арқылы ойналады. Бұл ойын балалар мен жасөспірімдердің дәлдігін, мергендігін және ептілігін арттырады. Қажетті құралдар • Асықтар (қойдың асығы) • Сақа (ауыр, ірі асық) Ойын ережесі Ойыншылар белгілі бір қашықтықта тізілген асықтарды көздеп, сақамен атып түсіруге тырысады. Кім көп асық атып түсірсе, сол жеңімпаз атанады. Ойынның бірнеше түрлері бар: • Хан талапай – асықтарды шашып, тез жинау • Омпы – ерекше ережемен ойналатын түрі • Алшы – асықтың белгілі қалыпта түсуіне байланысты есептеледі Ойынның тәрбиелік мәні Асық ату ойыны: • Баланың көз мөлшерін дамытады • Сабырлылыққа үйретеді • Дәлдік пен мергендікті арттырады • Ұжыммен ойнау арқылы достық қарым-қатынасты нығайтады. Бес тас ойыны Ойын туралы жалпы түсінік Бес тас — қазақ қыздары арасында кеңінен тараған, бірақ ұлдар да ойнайтын ұлттық ойын. Бұл ойын ұсақ тастармен ойналады және қолдың икемділігі мен жылдамдығын қажет етеді. Қажетті құралдар • 5 кішкентай домалақ тас Ойын ережесі Ойын бірнеше кезеңнен тұрады. Ойыншы тастарды жерге шашып, біреуін жоғары лақтырып, жердегі басқа тастарды белгілі бір тәртіппен жинап үлгеруі керек. Лақтырылған тас қайта қолға түсуі тиіс. Кезеңдері: 1. Бір-бірден жинау 2. Екі-екіден жинау 3. Үш және бір 4. Барлығын бірге жинау Егер ойыншы қателессе, кезек келесі ойыншыға беріледі. Ойынның тәрбиелік мәні Бес тас ойыны: • Қол моторикасын дамытады • Зейінділік пен шапшаңдықты арттырады • Логикалық ойлауды жетілдіреді • Сабыр мен дәлдікті қалыптастырады.

Қорытынды Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары — тек көңіл көтеру құралы емес, сонымен қатар тәрбиелік маңызы зор құндылық. Асық ату мен бес тас ойындары арқылы балалар денесін шынықтырып қана қоймай, ұлттық мәдениетпен де танысады. Бүгінгі таңда бұл ойындарды қайта жаңғырту — ұрпақ тәрбиесінде маңызды рөл атқарады. Сондықтан ұлттық ойындарды насихаттау, оларды мектептерде және отбасында үйрету — әрбіріміздің міндетіміз. сөз

Талап: Жалпы көлемі Қазақ халқының ұлттық ойындары - халықтың тұрмыс-тіршілігін, мәдениетін, дүниетанымын бейнелейтін маңызды мұра. Әсіресе қозғалмалы ойындар балалардың денсаулығын нығайтып, ептілікке, шапшаңдыққа және ойлау қабілетіне тәрбиелейді. Солардың ішінде кең таралғандары — асық ату және бес тас ойындары. Асық ату ойыны Ойын туралы жалпы түсінік Асық ату — қазақ халқының ең көне әрі кең таралған ұлттық ойындарының бірі. Ол негізінен қойдың асық сүйегі арқылы ойналады. Бұл ойын балалар мен жасөспірімдердің дәлдігін, мергендігін және ептілігін арттырады. Қажетті құралдар • Асықтар (қойдың асығы) • Сақа (ауыр, ірі асық) Ойын ережесі Ойыншылар белгілі бір қашықтықта тізілген асықтарды көздеп, сақамен атып түсіруге тырысады. Кім көп асық атып түсірсе, сол жеңімпаз атанады. Ойынның бірнеше түрлері бар: • Хан талапай – асықтарды шашып, тез жинау • Омпы – ерекше ережемен ойналатын түрі • Алшы – асықтың белгілі қалыпта түсуіне байланысты есептеледі Ойынның тәрбиелік мәні Асық ату ойыны: • Баланың көз мөлшерін дамытады • Сабырлылыққа үйретеді • Дәлдік пен мергендікті арттырады • Ұжыммен ойнау арқылы достық қарым-қатынасты нығайтады.Бес тас ойыны Ойын туралы жалпы түсінік Бес тас — қазақ қыздары арасында кеңінен тараған, бірақ ұлдар да ойнайтын ұлттық ойын. Бұл ойын ұсақ тастармен ойналады және қолдың икемділігі мен жылдамдығын қажет етеді. Қажетті құралдар • 5 кішкентай домалақ тас Ойын ережесі Ойын бірнеше кезеңнен тұрады. Ойыншы тастарды жерге шашып, біреуін жоғары лақтырып, жердегі басқа тастарды белгілі бір тәртіппен жинап үлгеруі керек. Лақтырылған тас қайта қолға түсуі тиіс. Кезеңдері: 1. Бір-бірден жинау 2. Екі-екіден жинау 3. Үш және бір 4. Барлығын бірге жинау Егер ойыншы қателессе, кезек келесі ойыншыға беріледі. Ойынның тәрбиелік мәні Бес тас ойыны: • Қол моторикасын дамытады • Зейінділік пен шапшаңдықты арттырады • Логикалық ойлауды жетілдіреді • Сабыр мен дәлдікті қалыптастырады.

Қорытынды Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары — тек көңіл көтеру құралы емес, сонымен қатар тәрбиелік маңызы зор құндылық. Асық ату мен бес тас ойындары арқылы балалар денесін шынықтырып қана қоймай, ұлттық мәдениетпен де танысады. Бүгінгі таңда бұл ойындарды қайта жаңғырту — ұрпақ тәрбиесінде маңызды рөл атқарады. Сондықтан ұлттық ойындарды насихаттау, оларды мектептерде және отбасында үйрету — әрбіріміздің міндетіміз.

Аңдатпа

Бұл мақалада қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары — асық ату және бес тас ойындары қарастырылады. Олардың балалардың физикалық дамуына, ептілікке және ойлау қабілетіне тигізетін әсері талданады.

.Кіріспе

Қазақ халқының ұлттық ойындары — халықтың тұрмыс-тіршілігін, мәдениетін, дүниетанымын бейнелейтін маңызды мұра. Әсіресе қозғалмалы ойындар балалардың денсаулығын нығайтып, ептілікке, шапшаңдыққа және ойлау қабілетіне тәрбиелейді. Солардың ішінде кең таралғандары — асық ату және бес тас ойындары.

Негізгі бөлім

Асық ату — қазақ халқының ең көне әрі кең таралған ұлттық ойындарының бірі. Бұл ойын балалар мен жасөспірімдердің дәлдігін, мергендігін және ептілігін арттырады. Ойыншылар белгілі бір қашықтықта тізілген асықтарды көздеп, сақамен атып түсіруге тырысады. Кім көп асық атып түсірсе, сол жеңімпаз атанады. Асық ату ойыны баланың көз мөлшерін дамытады, сабырлылыққа үйретеді, дәлдік пен мергендікті арттырады. Бес тас — қазақ қыздары арасында кеңінен тараған, бірақ ұлдар да ойнайтын ұлттық ойын. Бұл ойын ұсақ тастармен ойналады және қолдың икемділігі мен жылдамдығын қажет етеді. Ойыншы тастарды жерге шашып, біреуін жоғары лақтырып, жердегі басқа тастарды белгілі бір тәртіппен жинап үлгеруі керек. Бес тас ойыны қол моторикасын дамытады, зейінділік пен шапшаңдықты арттырады, логикалық ойлауды жетілдіреді.

Қазақ халқының ұлттық ойындары — халықтың тұрмыс-тіршілігін, мәдениетін, дүниетанымын бейнелейтін маңызды мұра. Әсіресе қозғалмалы ойындар балалардың денсаулығын нығайтып, ептілікке, шапшаңдыққа және ойлау қабілетіне тәрбиелейді. Солардың ішінде кең таралғандары — асық ату және бес тас ойындары.

Асық ату ойыны

Ойын туралы жалпы түсінік

Асық ату — қазақ халқының ең көне әрі кең таралған ұлттық ойындарының бірі. Ол негізінен қойдың асық сүйегі арқылы ойналады. Бұл ойын балалар мен жасөспірімдердің дәлдігін, мергендігін және ептілігін арттырады.

Қажетті құралдар

• Асықтар (қойдың асығы)

• Сақа (ауыр, ірі асық)

Ойын ережесі

Ойыншылар белгілі бір қашықтықта тізілген асықтарды көздеп, сақамен атып түсіруге тырысады. Кім көп асық атып түсірсе, сол жеңімпаз атанады.

Ойынның бірнеше түрлері бар:

• Хан талапай – асықтарды шашып, тез жинау

• Омпы – ерекше ережемен ойналатын түрі

• Алшы – асықтың белгілі қалыпта түсуіне байланысты есептеледі

Ойынның тәрбиелік мәні

Асық ату ойыны:

• Баланың көз мөлшерін дамытады

• Сабырлылыққа үйретеді

• Дәлдік пен мергендікті арттырады

• Ұжыммен ойнау арқылы достық қарым-қатынасты нығайтады

Бес тас ойыны

Ойын туралы жалпы түсінік

Бес тас — қазақ қыздары арасында кеңінен тараған, бірақ ұлдар да ойнайтын ұлттық ойын. Бұл ойын ұсақ тастармен ойналады және қолдың икемділігі мен жылдамдығын қажет етеді.

Қажетті құралдар

• 5 кішкентай домалақ тас

Ойын ережесі

Ойын бірнеше кезеңнен тұрады. Ойыншы тастарды жерге шашып, біреуін жоғары лақтырып, жердегі басқа тастарды белгілі бір тәртіппен жинап үлгеруі керек. Лақтырылған тас қайта қолға түсуі тиіс.

Кезеңдері:

1. Бір-бірден жинау

2. Екі-екіден жинау

3. Үш және бір

4. Барлығын бірге жинау

Егер ойыншы қателессе, кезек келесі ойыншыға беріледі.

Ойынның тәрбиелік мәні

Бес тас ойыны:

• Қол моторикасын дамытады

• Зейінділік пен шапшаңдықты арттырады

• Логикалық ойлауды жетілдіреді

• Сабыр мен дәлдікті қалыптастырады

Қорытынды

Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары — тек көңіл көтеру құралы емес, сонымен қатар тәрбиелік маңызы зор құндылық. Асық ату мен бес тас ойындары арқылы балалар денесін шынықтырып қана қоймай, ұлттық мәдениетпен де танысады.

Бүгінгі таңда бұл ойындарды қайта жаңғырту — ұрпақ тәрбиесінде маңызды рөл атқарады. Сондықтан ұлттық ойындарды насихаттау, оларды мектептерде және отбасында үйрету — әрбіріміздің міндетіміз.

Қорытынды

Қазақтың ұлттық қозғалмалы ойындары — тек көңіл көтеру құралы емес, сонымен қатар тәрбиелік маңызы зор құндылық. Асық ату мен бес тас ойындары арқылы балалар денесін шынықтырып қана қоймай, ұлттық мәдениетпен де танысады. Бүгінгі таңда бұл ойындарды қайта жаңғырту — ұрпақ тәрбиесінде маңызды рөл атқарады. Сондықтан ұлттық ойындарды насихаттау, оларды мектептерде және отбасында үйрету — әрбіріміздің міндетіміз.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Сейіт К. Қазақтың ұлттық ойындары. Алматы: Ана тілі, 1992.

2. Тұрсынов Е. Қазақтың дәстүрлі ойындары. Астана: Фолиант, 2007.

3. Мұқанов С. Қазақ халқының тұрмысы мен мәдениеті. Алматы: Ғылым, 1980.