Сабақ: Төл сөз бен төлеудің сөздің айырмашылығы

Мектеп: «Қосағаш» жом

Күні: 25. 04. 2017, қазақ тілі

Мұғалімнің есімі: Тұрдалиева Айжан

Сынып: 8^ә

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны: -

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

(мақсаттары)

Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылығы меңгерту.

Өткен тақырыппен байланыстыра отырып , жеке ой- пікірінің құндылығы арттыру .

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

Төл сөз және төлеу сөздің айырмашылығын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Төл сөз бен төлеу сөзді бір - бірінен ажырата алады.

Кейбір оқушылар:

Өткен тақырыппен байланыстырады .Оқушының жеке ой- пікірінің құндылығы артады . Ақпараттарды қабылдайды, талқылайды, сабақта қолдана алады;

Пәнге тән лексика мен терминология:

төл сөз бен төлеу сөз – прямая и косвенная речь

диалог

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар: Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылығын салыстыру

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба? Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылығын айта аласыз ба?

Себебі: Төл сөзде біреудің сөзінің ешбір өзгеріссіз,дәл сол айтылған күйінде жеткізсе , ал төлеу сөзде төл сөздің айналасында берілген жазушының (сөйлеушінің) өз сөздері жеткізіледі.

Жазылым бойынша ұсыныстар: жаттығуларды шарты бойынша орындап, төл сөзді төлеу сөзге айналдырып , айырмашылығын талдап түсіндіру.

Алдыңғы тақырып

Төл сөз бен төлеу сөз туралы түсінік.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған

жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен амандасу.

Оқушыларды топқа бөлу,топтық ережені сақтаймыз.

Сыныпта жағымды атмосфера орнату мақсатында оқушыларға бойларын түзетіп , күлімдей отырып , үш шапалақ жасатамын.

1 – «Төл сөз» тобы.

2 – «Автор сөзі» тобы.

3 – «Төлеу сөз» тобы.

4 - «Диалог» тобы

Әр топ өз аттарына түсініктеме береді.

Үй тапсырмасын топ мүшелері бір-бірінің жұмыстарын тексеріп, талқылап, бағалау жасайды. (5 минут)

Бағалау парақшалары

Ортасы

«Ойлан , бірік , бөліс» әдісі

Слайд арқылы түсіндіріп өтемін.

Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылығын меңгерту мақсатында

1 – 2 – топтарға «Венн диаграммасы» әдісі арқылы постер қорғату.

3 – топқа «Төл сөз» ,4 – топқа «Төлеу сөз» «РАФТ» әдісі арқылы қорғауға тапсырма беремін.(«Мен» дегенді негізге ала отырып шығармашылық жұмыс жасайды.)

Постер қорғайды .Тақырыптар бойынша сыныпта талқылау жүреді.

Жаттығулармен жұмыс.

162 – жаттығу. Берілген төл сөздерді төлеу сөзге айналдырыңдар. (алгоритмдік деңгей)

Жоңғарды жеңген Абылай рушылдықты жеңе алмай: «Бірінші арманым - үш жүздің басын қоса алмадым.Екінші арманым - еліме мал емшегін емес , жер емшегін емізе алмадым.Сондықтан да үшінші арманым – бірлік болмаған соң ,елімнің ертеңгі еркіндігіне толық көзім жетпейді. Сол - өкініш» ,- деп кетті.

Жоңғарды жеңе алмаған Абылай бірінші арманы үш жүздің басын қосу ,екінші арманы еліне мал емшегін емес , жер емшегін емізу содан кейін үшінші арманы бірлігі болмаған елінің ертеңгі еркіндігіне толық көзі жетпейтіндігін ,сол оны өкіндіретіндігін айтты.

«Өрмекшінің торы» әдісі арқылы оқушылар сұрақтарға жауап беру арқылы көбелектерді өрмекші торынан құтқарып алады, егер сұрақтарға жауап бере алмаса құтқара алмайды.

1 – көбелек

1. Төл сөз дегеніміз не?

2. Қатша қайнысының қаңбақтай болып қаусап қалғандығын айтты.

3. Қай шығармадан?

4. Төл сөзге айналдыр.

2 –көбелек

1. Диалог дегеніміз не?

2. Диалогқа мысал келтір.

3. Оны төлеу сөзге айналдыр.

3- көбелек

1. Автор сөзі не үшін қолданылады?

2. «...Ат арыса – тулақ» , - деп Қатша қайнысын ұққан жай білдірді.

3. Қай шығармадан ?

4. Төлеу сөзге айналдыр.

4 – көбелек

1. Автор сөзі дегеніміз не?

2. Адамдарға ана керек екендігін ,анасыздар аң сияқты күн кешетінін айтты.

3. Қай шығармадан?

4. Төл сөзге айналдыр.

5 – көбелек

1. Төл сөз дегеніміз не?

2. - Ботасы өлген боз інген , - деп күбірледі Естеміс.

3. Қай шығармадан?

4. Төлеу сөзге айналдыр.

6- көбелек

1. Төлеу сөз дегеніміз не?

2. «Айналайын , туған жер , сені де көретін күн болады

екен - ау!» - деп тұншыға күбірледі.

3. Қай шығармадан?

4. Төлеу сөзге айналдыр.

7- көбелек

1. Төл сөз дегеніміз не?

2. - Ата ,мына қазды атайық ,- деді Төлеутай қуанып.

3. Қай шығармадан?

4. Төлеу сөзге айналдыр.

8- көбелек

1. Автор сөзі дегеніміз не?

2. Төл сөзге мысал келтір.

3. Келтірген мысалыңды төлеу сөзге айналдыр.

Жұмыс дәптерлері, оқулық,

карындаш,

флипчарт,

проектор,

өрмекші торы,

көбелектер

Аяқта-

луы

Кері байланыс: «4 себеп»

1. Мен түсіндім, себебі ........

2. Маған қиындық туғызды, себебі .......

3. Мен өз тәжірибемде қолдана аламын, себебі ....

4. Менің ұсынысым, себебі .......

Табыс критерийі:

1. Төл сөз бен төлеу сөзді ажырата аламын.

2. Төл сөз бен төлеу сөздің айырмашылығын білемін.

3. Төл сөзді төлеу сөзге айналдыра аламын.

4. Төлеу сөзді төл сөзге айналдыра аламын.

5. Өзіндік ерекшелігін тани аламын;

«Бас бармақ» әдісімен бағалайды.

Үйге тапсырма: «Төл сөз бен төлеу сөз» тақырыбына ойтолғау жазу.

Кері байланыс парақшалары

Қосымша ақпарат: 8-сынып қазақ әдебиеті оқулығынан диалогқа құрылған тақырыптарын қосымша оқып, талдап түсінуді (қайталау жасауды) тапсырамын.

Саралау – Сіз қосымша

көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау- оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері

В: Төл сөз бен төлеу сөзді тауып, ажыратуды, таба алуды меңгертуді.

С:сөйлемге кешенді синтаксистік талдау жасауды жоспарлаймын.

Бағалау парақшасына бағалау критерийлерін енгіземін. Топтық жұмыстарда оқушыларға өзін-өзі бағалау жасатамын.

8-сынып қазақ тілі оқулығы

5. Қорытындылау/

Рефлексия

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?