"Абай жастардан не күтті, ал бүгінгі жас сол үмітке сай ма?" Эссе

Абай жастардан не күтті, ал бүгінгі жас сол үмітке сай ма?

Қай дәуірде болмасын ұлт тағдыры мен елдің ертеңі – жастардың қолында. Олардың көзқарасы, білімге ұмтылысы, жауапкершілігі – қоғамның дамуымен тікелей байланысты. Қазақтың данышпан ақыны Абай Құнанбайұлы да өз заманында жастарға ерекше үміт артқан. Ол тек өлең жазып, қара сөз қалдырған жоқ – жастарға үн қатты, рухани бағдар сілтеді. Менің ойымша, Абайдың сол үндеуі – бүгінгі ұрпаққа аманат, ал осы аманатқа лайық болу – әр жастың парызы.

Абайдың жастан күткен басты қасиеті – білімге құштарлық пен рухани кемелдік. «Ғылым таппай мақтанба», «Интернатта оқып жүр», «Жасымда ғылым бар деп ескермедім» секілді өлеңдерінде ол жастардың надандықтан арылып, ізденуге бет бұруын қалаған. 38-қара сөзінде де адамды «ақыл, қайрат, жүрек» бірлігімен сипаттай отырып, толық адам моделін ұсынады. Яғни, Абай үшін нағыз жас – тек білімді ғана емес, арлы, жауапты, ізгі ниетті тұлға. Оның бұл үміті – жай насихат емес, терең пайымға құрылған ұлттық идея.

Бүгінгі ұрпақ – жаһандық жаңғырудың, цифрлық дәуірдің куәгері. Жастардың білім алу мүмкіндігі бұрын-соңды болмаған деңгейде: шет елде оқу, тіл меңгеру, ғылыммен айналысу – бәрі қолжетімді. Бірақ осыншама мүмкіндік ішінде адасып қалу қаупі де бар. Абай сынаған "өсек, өтірік, мақтаншақтық, еріншектік" бүгін де жастар бойында ұшырасып жататыны жасырын емес. Абайдың: «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та бар қалан» деген өнегесі – әр жас өз орнын, өмірлік миссиясын табуы керек деген ой. Қазіргі жастардың алдында тек табысты болу емес, рухани биіктікке жету міндеті де тұр.

Абай – тек өз дәуірінің ақыны емес, ол – келер ұрпақтың ұстазы. Оның жастарға деген үндеуін ескірді деу – рухани тамырды қиғанмен тең. Әрбір жас Абайдың айтқан өнегесін өз өміріне өлшем етсе, қоғам мейірімді, білімді, әділетті тұлғаларға толар еді. Бұл – ұлттың сапалы болашағы. Абай бізге: «Өзіңе есеп бер, өзіңді тәрбиеле» дейді. Яғни, оның аманаты – өзіңді тану, ішкі жауапкершілікті сезіну, адамдық жолдан таймау. Бүгінгі жас осы аманатты саналы түрде мойнына алғанда ғана, елдің ертеңі жарқын болмақ.

Қорыта айтқанда, Абай жастан тек үміт емес, ұлттың болашағын, келешек келбетін күткен. Ол жастарға өнеге қалдырды, ал оны жүзеге асыру – бүгінгі ұрпақтың борышы. Менің көзқарасым – Абайдың үмітін ақтау әр жасқа берілген тарихи мүмкіндік. Егер біз Абай көрсеткен биікке ұмтылсақ, ұлттың рухы биіктеп, мемлекетіміз мәңгілік болары сөзсіз.