Абай Құнанбайұлы "Бірінші қара сөзі" 6 сынып

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Абайды оқы, таңырқа!

Мектеп: А.Құнанбаев атындағы жалпы орта білім беретін №6 мектеп-гимназиясы

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Бекенова Салтанат Калихановна

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Абай Құнанбайұлы «Бірінші қара сөзі»

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.3.1.1. шығармадағы кейіпкерлерді өзара салыстыра отырып, тарихи және көркемдік құндылығына баға беру.

Сабақ

мақсаттары

Барлық оқушылар:Абай Құнанбайұлының бірінші қара сөзіннің мазмұнын түсінеді, сұрақтарға жауап береді

Оқушылардың басым бөлігі: Абайдың бірінші қара сөзіндегі ұғымдарға түсінік бере алады, талдау тапсырмаларын орындай алады

Кейбір оқушылар: Шығарманың тарихи құндылығын анқытап, көркемдік құндылығына баға бере алады

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады: Ұжымдық, топтық, жеке жұмыстанып, өз пікірін білдіре алады, топ алдында ақпаратты баяндай алады.

Талқылауға арналған сұрақтар: Абайдың ұстаздық қырын қалай дәлелдейміз?

Бағалау критерийері

Жетістік критерийлері

Құндылықтар-ды дарыту

Мәңгілік ел» жалпы қоғамдық құндылығы:

- Тіл мен мәдениет;

- Өмір бойы білім алу;

- Топ мүшесі ретінде жүктелген жауапкершілікті сезіну;

- Топтық және жұптық жұмыста ынтымақтастықпен жұмыс жасау

Аталған құндылықтар сабақ тақырыбы арқылы оқушылардың топтаса және жеке отырып жұмыс жасаулары, сын тұрғысынан ойлай білу, ақпаратты өңдей білу,өзіндік көзқарасын дәлелдей алу дағдылары негізінде жүзеге асады..

Пәнаралық байланыстар

География, тарих,

АКТ қолдану дағдылары

Проектор, слайд, оқулық, дәптер

Бастапқы білім

Абай Құнанбаев өмірі, шығармашылығы, «Ғылым таппай мақтанба»

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурс-тар

Сабақтың басы

2 мин

4 мин

1 мин

Сабақтың ортасы/ Сабақтың негізгі бөлімі

2мин

3 мин

5мин

5мин

1 мин

Сабақтың соңы

5 мин

5 минут

5 минут

Топқа бөлу

1-топ: Ел

2-топ: Жер

3-топ: Ғылым

Үй тапсырмасын тексеру. Абай кім?

1-топ: «Ғылым таппай мақтанба» өлеңін жатқа айту

2-топ: Өлеңге сатылай кешенді талдау

3-топ: «Қаламсап» әдісі.

• Абайдың ақындық жолына алғаш есік ашқан кімдер? (әжесі – Зере, анасы – Ұлжан)

• Лирика деген сөзді қалай түсінесіңдер? Табиғат лирикасы деген не? (Лирика - Лирика - адамның көңіл - күйін, қуаныш - реніш сезімін білдіретін поэзия. Табиғат лирикасы – қоршаған орта, табиғат жайындағы поэзия).

• Абайдың табиғат лирикасына қандай өлеңдерін жатқызамыз? («Қыс», «Күз», «Жаз», «Жазғытұры»)

• Абайдың қанша өлеңі, поэмасы, қарасөздері бар? (300-ден астам өлеңі, 3 поэмасы, 45 қара сөзі бар)

• Кейіптеу дегеніміз не? Абайдың қай өлеңінде кейіптеу кездеседі? (Кейіптеу – жансыз табиғат құбылысын кәдімгі тірі адамға, жан иесіне ұқсатып, жандандыра, құлпырта суреттеу. Мысалы: Абайдың «Қыс» өлеңі).

• Әкесі Абайдың зеректігін байқағаннан кейін оны қандай оқуға берді? ( 10 жасқа толған соң Семейдегі Ахмет Риза медресесіне береді.).

Қ/Б

Қызығушылықты ояту

«Ой шақыру» әдісі.

Абай – ұлттық, халықтық ақын, ғұлама ойшыл.

... Абай әлемі шексіз. Абай заман ағымын қатты сезінді. Ілгерідегіні болжады. Соған ыңғайланып қазақ халқын тәрбиеледі. Сөйтіп, өз ұлтының ұстазына айналды.

(Мырзатай Жолдасбеков)

-Абайдың ұстаздық қырын қалай дәлелдейміз?

-Өлеңдеріндегі білім-ғылымға үндеуі, қарасөздеріндегі ойлары арқылы

Жаңа материал.

«Қарасөздері.

Қазақ әдебиеті тарихында ең алғаш жазба әдебиетінің негізін қалаған Ы.Алтынсарин болса, оны ары қарай жалғастырған Абай болған. Ыбырай Алтынсарин көркем сөз әдебиетінің атасы болса, Абайдың қара сөздері ғақлиялық даналық сөздері болған. Абай өз қара сөздерін 1890-1898 жылдар арасында жазған. Қара сөздерін жазуды бастағанда Абай 45 жаста болған. Ақыл-ойы толысып, жасы кемелденген, көрген-білгенін ой елегінен өткізіп, сараптар жасқа жеткен кезінде қара сездерін жазуды қолға алған. Буған дейін Шығыс ойшылдары Әл-Фараби, Фирдоуси, Бабыр, Батыс философ, ғалымдары Галилей, Коперник, Спенсер, Дарвин, Ньютон, Пифагор еңбектермен танысып, үлкен дайындықтан өтіп келеді.

Тыңдылым дағдысы бойынша жұмыс

1-тапсырма.

1-топ: Жеке жұмыс. «Бірінші сөзде» Абай не туралы айтады? Ұғымдарға түсініктеме беру

Ел бағу, мал бағу, ғылым бағу;

1-топ: Абайдың бұл қарасөзінде өзінің қолына қалам алып, қарасөз жазуға кіріскендігі айтылған.Жер ортасы жасқа келгенше сүрген өмірін айта кетіп, алда не істеп, не жазатыны туралы айтады.«Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қагазга жаза берейін, ақ қагаз бен қара сияны ермек қылайын, кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын, я оқысын, керегі жоқ десе, өз сөзім өзімдікі дедім де, ақыры осыған байладым, енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ».

Ел бағу – елбасы, әкім;

Мал бағу – шаруашылық иелері;

Ғылым бағу – ғалым, доктор, доцент.

2-топ: Жұптық жұмыс. Шығарманың көркемдік құндылығын анықтау. Көркемдегіш құралдар мен тілін талдау.

2-топ: Жер ортасы жасқа келдік – эпитет;

Қылып жүрген ісіміздің байлаусызын көрдік – метафора;

Көңілі басылмаған жастар – эпитет;

Софылық – парсы сөзі.

«Бағу» сөзі –көпмағыналы сөз

Шер тарқатысар кісі- эпитет

Ақ қағаз бен қара сия- эпитет

Бел байладым-тұрақты тіркес (шешім қабылдадым)

3-топ: Топтық жұмыс. Шығарманың тарихи құндылығын анықтау. Берілген ақпаратты оқып, талдайды.

Бірінші сөз неліктен құнды?

-Неге бірінші сөз аталып тұр?

-Не үшін осы шығарманы оқимыз?

3-топ: Тарихи құндылығы:

Шығарманы оқи отырып, әр адамның өмірде өз орны бар екенін біле аламыз.

Қ/Б.

Дескриптор

-Шығарма кейіпкерлерін салыстырады;

-Шығармадан көркемдегіш құралдарды табады;

-Шығарманың тарихи құндылығын анықтайды.

2-тапсырма. 1-топ. Жұппен жұмыс

Оқулықтағы Берілген қарасөздегі Абайдың ұстанымына өз көзқарастырың бойынша талдау жасаңдар. Пікірлеріңді тұжырымдап, төмендегі кестеге толтырып, дәптерге жазыңдар.

Абай ұстанымы: Әр адамның өзінің қабілет-қағидасы болады;

Өзімнің тұжырымым: Мал бағатындар малын бақсын, бала оқытатындар баланы оқытсын, ел қамын ойлайтындар елді ойласын;

Өмірлік ұстаным: Ұстаздық қылған жалықпас,Үйретуден балаға

Қ/Б.

2-топ. Жеке жұмыс.

Абай орнында болып, өміріңе сараптама жасасаң немен айналысар едің? Ойыңды сараптап жаз.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3-топ. Топтық жұмыс. Суреттердің жұмбақ сырын шешіп көр.

Сергіту сәті. «Кім тапқыр?» ойыны
Әр топ оқушыларына ел, жер, ғылым жайлы мақалдар айту

Мысалы:Елге қылған жақсылық еленбей қалмайды,

Еңбек еткен ерінбей кенелмей қалмайды.

Арқа сүйер елің болсын,

Аунап жатар жерің болсын.

Арша өскен жерінде,

Азамат өскен еліңде.

Ғылым — теңіз, білім — қайық.

Ғылыммен жақын болсаң, қолың жетер,

Залыммен жақын болсаң, басың кетер

3-тапсырма. Топтық жұмыстар

1-топ. Жылдар жырлайды

2-топ. «Сәйкестендіру» әдісі

3-топ. Ақын ойын қолдап немесе қарсы шығып ой толғау жаз.

Мал бағу? Жоқ, баға алмаймын. Балалар өздеріне керегінше өздері бағар. Енді қартайғанда қызығын өзің түгел көре алмайтұғын, ұры, залым, тілемсектердің азығын бағып беремін деп, қалған аз ғана өмірімді қор қылар жайым жоқ.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Білімді бекіту.
4- тапсырма Жеке жұмыс Абай атаға хат жазу

Үйге тапсырма. «Бірінші сөзді» жаттау.

Рефлексия. «Пошта»

Сабақтың соңында балалар бір-біріне хат жазады. Хатты сабаққа қалай қатысандығы жөнінде немесе қолдау түрінде, мадақтау түрінде жазуға болады. Бір оқушы пошташы болып, жазылған хаттарды тиісті адамға жеткізеді.

Тірек сөздер

Қаламсап

Кесте

Кері байланыс парақшасы