Абай сағаты: метакогнитивті стратегия арқылы оқыту /5-сынып/

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Абай сағаты: метакогнитивті стратегия арқылы оқыту /5-сынып/

Материал туралы қысқаша түсінік

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушылардың ойлау дағдыларын жетілдіру және олардың оқу процесіне белсенді қатысуын қамтамасыз ету басты міндеттердің бірі болып табылады. Метакогнитивті талдау стратегиялары оқушыларға өз ойлау үдерісін саналы түрде бақылауға, реттеуге және тиімді басқаруға мүмкіндік береді. Абай шығармаларын осы тәсілмен оқыту арқылы оқушылар оның философиялық ойларын, адамгершілік қағидаттарын, танымдық көзқарастарын терең түсініп, оларды өз өмірімен байланыстыра алады.

Материалдың қысқаша нұсқасы

Алматы облысы Қонаев қаласы

«Орта мектеп-гимназия» КММ

Абай сағаты

/метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқыту/

5-сынып

Тажикова Гүлнұр Еркінбайқызы

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Педагог-зерттеуші

2025-2026 оқу жылы

МАЗМҰНЫ

ТҮСІНІК ХАТ

Қазақстан Республикасында Ғылым және жоғары білім министрлігінің Цифрлық және мемлекеттік қызмет көрсетуді автоматтандыру департаментінің цифрландыру бағыты қарқынды дамуда. Осы бағдарламаға сәйкес «Оқу жоспарының вариативті бөлігінің оқу бағдарламалары мен элективті курстарды сараптамадан өткізу және оларды жаңартылған білім беру мазмұны аясында әдістемелік қамтамасыз ету» туралы ереже ҚР-ның 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III «Білім туралы» Заңына (06.05.2020 жылы енгізілген толықтырулар мен өзгертулер негізінде) сәйкес әзірленді. «Бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім деңгейлерінің жалпы білім беретін пәндері мен таңдау курстары бойынша үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту» туралы Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 16 қыркүйектегі № 399 бұйрығы негізінде құрастырылған. «2022-2023 оқу жылында Қазақстан Республикасының орта білім беру ұйымдарында оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың ерекшеліктері туралы» Әдістемелік нұсқау хат негізінде қарастырылды.

Авторлық бағдарлама Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңына және сараптамалық кеңес ережесі негізінде жазылды.

Авторлық бағдарлама тақырыбы: ««Абай сағаты» сабағын метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқыту». Бұл авторлық бағдарлама «Абай сағаты» сабағын метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқытуға бағытталған. Бағдарлама Абай Құнанбайұлының шығармаларын оқушылардың өз ойлау үдерісін бақылау және реттеу қабілетін қалыптастыратын әдістер арқылы меңгеруге негізделген. Сонымен қатар оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру, олардың сыни ойлау, өзіндік рефлексия және білімді саналы түрде меңгеру дағдыларын дамытуға арналған. Метакогнитивті талдау стратегиялары оқушылардың мәтінмен жұмыс істеу, негізгі идеяларды анықтау, сұрақтар қою, өзіндік бағалау жасау және білімін өмірлік тәжірибесімен байланыстыру дағдыларын дамытуға көмектеседі.

Авторлық бағдарламаның мақсаты – Абай Құнанбайұлының шығармаларын метакогнитивті талдау стратегиялары арқылы тереңдете оқыту, оқушылардың сыни ойлау, өзіндік бағалау және танымдық дағдыларын дамыту.

Авторлық бағдарламаның міндеттері:

1.Абай шығармаларын оқытуда метакогнитивті стратегияларды қолдану;

2.Оқушылардың сыни ойлауын дамытуға бағытталған тапсырмалар әзірлеу;

3.Оқу үдерісінде өзіндік бағалау мен рефлексияны ынталандыру;

4.Абай шығармаларын заманауи контексте қарастыру;

5.Жеке және топтық жұмыс арқылы шығармашылық ойлауды дамыту.

6.Дифференциацияланған оқытудың құрылымдық және мазмұндық ерекшеліктерін сақтау;

7.Оқушылардың әдеби мәтін талдауда метакогнитивті ойлау және талдау дағыдаларын қалыптастыру;

8.Оқушылардың бойына ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды сіңіру.

Авторлық бағдарламаның өзектілігі:

Әлемдік өзектілігі:
Қазіргі білім беру жүйесі оқушыларды тек ақпаратты меңгеруге емес, оны талдап, қолдануға, жаңа контексттерге бейімдеуге үйретуді мақсат етеді. Метакогнитивті стратегиялар – дәл осы дағдыларды дамытуға көмектесетін тиімді құрал. Әлемнің дамыған елдерінің білім беру жүйесінде (АҚШ, Финляндия, Сингапур) оқушылардың өзіндік рефлексиясын дамытуды басты назарға алады. Олар метакогнитивті тәсілдерді қолданып, оқушыларға оқу процесін бақылау мен реттеуді үйретеді. Сингапур мемлекетінің оқыту жүйесінде «Білім туралы ойлау» тәсілін дамыса, АҚШ мектептерінде Common Core State Standards (CCSS) аясында оқушылардың ойлау қабілетін жетілдіру мақсатында сыни талдау мен рефлексия әдістері кеңінен қолданылады.

Сонымен қатар жасанды интеллект пен автоматтандыру дамыған заманда стандартты білімнен гөрі, терең ойлау, өзіндік шешім қабылдау, сыни талдау дағдылары маңыздырақ болуда. PISA, TIMSS және PIRLS сияқты халықаралық зерттеулердің нәтижелері Қазақстандағы оқушылардың мәтіндік талдау, рефлексия жасау, логикалық ойлау және өз ойын дәлелдеу дағдыларының әлі де жетілдіруді қажет ететінін көрсетеді. Метакогнитивті стратегияларды қолдану арқылы оқушылардың оқу сауаттылығын, логикалық ойлау қабілетін және білімді қолдану шеберлігін арттыруға болады.

Абай шығармаларын метакогнитивті тәсілмен оқыту – оқушыларға осындай қабілеттерді қалыптастыруға көмектеседі. Абайдың философиясы адамгершілік, әділеттілік, білімге ұмтылу сияқты құндылықтарды насихаттайды. Осы тұрғыдан алғанда, бағдарлама тек қазақ аудиториясы үшін ғана емес, жалпы әлемдік білім беру кеңістігі үшін де құнды.

Педагогикалық өзектілігі:

«Абай сағаты» сабағын метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқыту бағдарламасы қазіргі заманғы педагогиканың негізгі талаптары мен жаңашыл бағыттарына сәйкес келеді. Ол білім беру процесінің тиімділігін арттыруға, оқушылардың өзіндік ойлау дағдыларын жетілдіруге және мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігін нығайтуға бағытталған. Қазақстандағы жаңартылған білім беру мазмұны оқушылардың зерттеушілік дағдыларын, сын тұрғысынан ойлауын және өзіндік рефлексиясын дамытуға негізделген. Метакогнитивті стратегиялар дәл осы мақсаттарға жетуге көмектеседі. Бұл тәсіл оқушылардың білімді дайын күйінде қабылдауын емес, оны түсініп, талдап, өз тәжірибесінде қолдануын қамтамасыз етеді.

Қазіргі педагогиканың басты мақсаты – оқушыларды өз бетінше білім алуға және алған білімін тиімді қолдануға үйрету. Метакогнитивті стратегиялар арқылы оқушылар:

Оқу процесін саналы түрде бақылайды және реттейді;
Өз ойлау дағдыларын бағалап, жетілдіру жолдарын анықтайды;
Қателерін талдап, дұрыс қорытынды жасауға үйренеді;
Оқылған материалды есте сақтау және түсіну әдістерін меңгереді.

Сонымен қатар, мұғалімдердің заманауи оқыту әдістерін қолдануына, оқу процесін тиімді ұйымдастыруына және оқушылармен интерактивті қарым-қатынас орнатуына мүмкіндік береді. «Абай сағаты» сабағын метакогнитивті тәсілмен оқыту арқылы білім беру сапасы артып, оқушылардың интеллектуалды және тұлғалық дамуына үлкен үлес қосылады.

Психологиялық өзектілігі:

Бұл бағдарлама білім алушылардың танымдық процестерін жетілдірумен қатар, олардың эмоционалды және мотивациялық дамуын да қолдайтын психологиялық жаңалықтарға ие. Бағдарлама оқу процесін оқушының психологиялық ерекшеліктеріне бейімдей отырып, олардың өзін-өзі тануына, өзіндік рефлексия жасауына және когнитивтік қабілеттерін дамытуға бағытталған.

Бағдарлама оқушылардың өз ойлау үдерісін саналы түрде бақылап, реттей алуын қамтамасыз етеді. Эмоциялық интеллект (EQ) дамиды, себебі оқушылар өз эмоцияларын түсініп, оларды басқаруға үйренеді. Абайдың шығармалары мен философиясын талдау оқушылардың өмірлік көзқарасын кеңейтіп, білім алуға деген қызығушылығын арттырады.Оқушының ойын ашық жеткізуі, қателік жасаудан қорықпауы маңызды қағида ретінде қарастырылады. Психологиялық тұрғыдан «қателік – үйренудің бір бөлігі» деген көзқарас қалыптасады, бұл оқу үрдісіне деген оң көзқарасты дамытады.

Авторлық бағдарламаның педагогикалық жаңалығы

Бұл авторлық бағдарлама заманауи білім беру талаптарына сәйкес жасалған және оқыту процесіне жаңа көзқарастар енгізуді көздейді. Оның педагогикалық жаңалығы төмендегі негізгі бағыттарда көрініс табады:

1.Дәстүрлі әдеби талдау әдістерінен ерекшелігі – оқушылардың өз ойлау үдерісін саналы түрде басқаруға және реттеуге бағытталуы.

2.Абай шығармаларын қазіргі өмірмен байланыстыру, тұлғалық даму контекстінде қарастыру ұсынылады.

3.Сабақ барысында Абайдың «Толық адам» ілімін, оның философиялық ойларын жеке тұлғаның дамуына әсер ететін факторлар ретінде талдау енгізіледі.

Бұл әдіс оқушылардың рухани, мәдени және интеллектуалды дамуына ықпал етеді.

Күтілетін нәтиже

«Абай сағаты» сабағын метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқыту бағдарламасы білім беру процесінде сапалы өзгерістер енгізуді мақсат етеді. Оқу бағдарламасын сәтті жүзеге асыру нәтижесінде келесі жетістіктер күтіледі:

1. Оқушылардың метакогнитивті дағдылары дамиды

2. Оқу мотивациясы мен қызығушылығы артады

3. Оқушылардың сыни және шығармашылық ойлау дағдылары жетіледі

4. Эмоциялық интеллект және рефлексия мәдениеті дамиды

5. Оқушылардың тұлғалық-рухани дамуы күшейеді

6. Мұғалімдердің кәсіби құзыреттілігі артады

Пәнаралық байланыс

«Абай сағаты» сабағын метакогнитивті талдау стратегиясы арқылы оқыту бағдарламасы бірнеше пәндермен интеграцияланып, кешенді білім беруге ықпал етеді. Пәнаралық байланыс оқушылардың жан-жақты дамуын қамтамасыз етіп, әртүрлі ғылым салаларымен өзара байланысын түсінуге көмектеседі.

1.Қазақ тілі және әдебиеті пәнімен байланыс:

Абайдың шығармаларын талдау барысында тілдік ерекшеліктерін, стилистикалық, риторикалық тәсілдерін меңгеру, көркемдік құралдарын зерттеу.

2.Философия ілімімен байланыс:

Абайдың «Толық адам» ілімі мен моральдық философиясын зерттеу арқылы оқушылардың өзіндік көзқарасын, рухани-адамгершілік қасиеттерін дамыту.

3.«Кәсіпкерлік және бизнес» пәнімен байланыс:

Абайдың «Еңбек ет, терең ойла, адал бол» қағидалары болашақ кәсіпкерлердің жауапкершілік, табандылық, өз-өзін дамыту дағдыларын қалыптастырады.

Авторлық бағдарлама бағыты:

Оқушылардың метакогнитивтік ойлау дағдыларын, «ойлау туралы ойлану» әрекеттерін жүзеге асыруға бағытталған. Тұлғаның өзін өзін тануына, қоғамдық моральға сын көзбен қарауға, ғылым және кәсіптің мәнін игеруге шақырады. Қазақ тілі мен әдебиетінің қолдану аясын кеңейтеді.

Авторлық бағдарламаны ұйымдастыру формасы: практикалық жұмыс, метакогнитивті ойлауды жүзеге асыратын талдаулар, арнайы теориялық және логикалық тапсырмалар.

Авторлық бағдарламаны оқытуды аяқтау формасы: қалыптастырушы бағалау, жиынтық бақылау, олимпиада тапсырмалары, сертификаттар.

ТҰРАҚТЫЛАУ БӨЛІМІ

5-сынып

(аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)

№

Тақырып

Сағат саны

Білім нәтижесі

1-БӨЛІМ.

АБАЙДЫҢ ТАБИҒАТ ЛИРИКАЛАРЫ, КІСІГЕ АРНАЛҒАН ӨЛЕҢДЕРІ, ЖҰМБАҚТАР

Күз

1.Табиғат пен адамның тығыз байланысын талдайды.

2.Күздің суық әрі көңілсіз көрінісі арқылы өмірдің өтпелілігін, табиғат заңдылығын жеткізеді.

3.Еңбекқорлық пен тіршілік үшін күресті түсінеді.

Қыс

1.Табиғаттың құбылыстарын адамның көзімен қабылдап, оны кейіптеу арқылы әсерлі жеткізеді.

2.Қыстың қатал мінезі арқылы табиғаттың қуаты мен өзгермейтін заңдылығын көрсетеді.

3.Қыс мезгілінің қазақ тұрмысындағы орны (малшылардың қиындықтары, ауыл тіршілігі) мен оны қабылдау ерекшелігін суреттейді.

Жазғытұры

1.Табиғаттың жыл мезгілдеріне байланысты өзгеруін көрсетеді.

2.Жаңару, тіршілік пен қозғалыстың басталуы идеясын жеткізеді.

3.Көктемнің қазақ тұрмысындағы орны (малдың төлдеуі, егіншілік, көшіп-қону) мен халықтың қуанышты көңіл-күйін бейнелеу.

Жаз

1.Табиғаттың әсемдігін, жаздың адамға берер қуанышы мен рақатын көрсетеді.

2.Қазақ халқының көшпелі өмірі мен табиғатпен етене байланысын суреттейді.

3.Жаздың молшылық, жайлылық, думанды шақ екенін жеткізеді.

5. Назарға

5.1.Қара қатынға

5.2. Қатыны мен Масақбай

5.3.Әйелің - Медет қызы, аты Ырым

1.Отбасы құндылықтарын көрсету және ер мен әйелдің қарым-қатынасын шынайы сипаттайды.

2.Қазақ қоғамындағы әйелдің орны мен мінез ерекшеліктерін бейнелейді.

3.Әлеуметтік теңсіздік пен тұрмыстық қиындықтар туралы ой тастайды.

6.Абайдың Смағұл деген iнiсiне қиыр жайлап жүргенде айтқаны

6.1.Ағыбайға

6.2.Абыралыға

6.3.Ғабидоллаға

1.Адамның мінезі мен өмірлік ұстанымдарына сын айту арқылы оны түзетеді.

2.Өмірдің мәні, еңбек, білім, адалдық туралы ағартушылық ойларды жеткізеді.

3.Достық пен туыстық қарым-қатынасты нығайтады.

7. Рахым шалға

7.1.Күйісбайға

7.2.Разаққа

7.3.Дүтбайға

1.Адамның мінезі мен іс-әрекетін саралап, ақиқат пен әділеттілікті ажыратады.

2.Қоғамдағы арамза, жалқау, мақтаншақ, әділетсіз адамдарды сынайды.

3.Халықты адал еңбекке, білімге, әділдікке шақырады.

8.Жақсылыққа

8.1.Баймағанбетке

8.2.Дүйсенқұлға

8.3.Шәріпке

1.Адамның шынайы жақсылығы оның іс-әрекеті мен мінезінде екенін көрсетеді.

2.Жақсылық пен жамандықтың айырмашылығын ашу, адамгершілік құндылықтарды ажыратады.

3.Қоғамдағы әділеттілік пен адалдықтың маңыздылығын көрсетеді.

9.Көкбайға

9.1.Баймағамбетке қатынының атынан шығарылған

9.2.Күн артынан күн туар

1.Адамның мінезі мен болмысын әзіл, сын тұрғысынан бейнелейді.

2.Өмірдің өзгермелілігін, уақыттың өтуін, адам тағдырын ой елегінен өткізеді.

3.Ақындық өнер, достық, өмірдің мәні туралы ой қозғайды.

10.Құр айқай бақырған

10.1.Мен боламын демеңдер

10.2.Жұмбақтар

10.3.Қанжар

1.Бос сөз бен даңғазалықтан гөрі нақты еңбек пен білімнің маңызын көрсетеді.

2.Ақыл, парасат, еңбек, адалдық арқылы жетістікке жетуге шақырады.

3.Ақиқат пен әділеттілікті қорғау, батылдық пен қайсарлықты дәріптейді.

Қайталау

Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды

2-БӨЛІМ. АБАЙДЫҢ ЖАСТЫҚ ШАҚ ЖӘНЕ ӨМІР, ӨКІНІШ ЖАЙЛЫ ӨЛЕҢДЕРІ, АУДАРМАЛАРЫ

11.Жарқ етпес қара көңілім не қылса да

11.1.Туғызған ата-ана жоқ

11.2.Тоты құс түсті көбелек

1.Адамның ішкі жан дүниесін, махаббат пен өкінішті сипаттайды.

2.Өмірдің өтпелілігі, жастықтың уақытша екені туралы ой қозғайды.

3.Сыртқы сұлулық пен ішкі тереңдіктің арақатынасын ашады.

12.Буынсыз тілің

12.1.Қуанбаңдар жастыққа

12.2.Бөстегім, құтылдың ба Көтібақтан?

12.3.Кім екен деп келіп ем түйе қуған

1.Орынсыз сөз бен бекер әңгімеден гөрі ақыл мен істің маңызды екенін көрсетеді.

2.Жастықтың өткінші екенін түсіндіріп, нағыз құндылықтарды бағалауға шақырады.

3.Қоғамдағы әділетсіздікті сынға алу және оны түзетуге үндейді.

13.Соры қалың соққы жеген пышанамыз

13.1.Ғалымнан надан артпас ұққанменен

13.2.Сүйсіне алмадым, сүймедім

13.3.Түбінде баянды еңбек егін

1.Надандықтың зияны екендігін, білімнің шынайы құндылық екендігін түсінеді.

2.Қоғамдағы әділетсіздік, рухани азғындық мәселелерін сынайды.

3.Адал еңбектің мәңгілік екендігін, тек еңбек қана адамды алға жетелейтінін түсіндіреді.

14.Көңілім менің қараңғы. Бол, бол, ақын!

(И.В.Гете — М. Ю. Лермонтовтан)

14.1.Тұтқындағы поляк жандаралының сөзі

1.Рухани дағдарыс, ішкі әлемнің қараңғылығы және адамның өзіне деген сенімін талдайды.

2.Еркіндік пен әділеттілікті ажыратады.

3.Адам жанының күрделі күйзелісі және оны жеңу жолдарын жобалайды.

Вадим /М.Ю.Лермонтов/

1.Әлеуметтік әділетсіздік пен езгінің адам тағдырына әсерін талдайды.

2.Бостандыққа ұмтылу және өз мүддесін қорғау мәселесін сөз етеді.

3.Адамның ішкі күресі мен рухани дағдарысын жобалайды.

Ой /М.Ю.Лермонтов/

1.Адам жанының күрделілігі, рухани толғаныс, жалғыздық.

2.Өмір мен өлім туралы философиялық ойлар.

3.Өмірдің өткіншілігі мен тағдырдың алдын ала белгісіздігі.

Бақа мен өгіз /И.А.Крыловтан/

1.Өзіңді өзгемен салыстырудың зиянды тұстарын да зерттейді.

2.Шынайылық пен өз орныңды білу ұғымын талдайды.

3.Көрсеқызарлық, мақтаншақтық, орынсыз амбицияның қауіптілігін талдайды.

Жарлы бай /И.А.Крыловтан/

1.Әлеуметтік теңсіздік мәселесін түсінеді.

2.Адал еңбек пен әділеттіліктің маңыздылығын бағалайды.

3.Еңбекқор адамның өмірі мен арам жолмен келген байлықтың айырмашылығын ажыратады.

Емен мен шілік /И.А.Крыловтан/

1.Тәкаппарлық пен иілгіштіктік қасиеттерді ажыратады.

2.Өмірдің өзгерістеріне бейімделудің маңыздылығын түсінеді.

3.Қайсарлық пен төзімділіктің артықшылығын біледі.

Қазаға ұрынған қара шекпен /И.А.Крылов/

1.Қоғамдағы әділетсіздік жайлы ой қалыптастырады.

2.Билік пен байлықтың әділетсіздігін талдайды.

3.Қарапайым халықтың қиындықтарын түсінеді.

Әншілер /И.А.Крыловтан/

1.Нағыз өнер мен жасандылықтың айырмашылығын түсінеді.

2.Талант пен еңбектің құндылығын бағалайды.

3.Атаққұмарлық пен шынайы өнердің маңызын ажыратады.

Қарға мен түлкі /И.А.Крыловтан/

1.Өтірік мақтаудың пайдаға аспайтынын түсінеді.

2.Аңғалдық кемшілігін пайымдайды.

3.Адам өз ақылын мақтау сөзге емес, шынайы ісіне сүйенуі керектігі туралы ой түйеді.

Есек пен бұлбұл /И.А.Крыловтан/

1.Өнер мен надандықтың қарама-қайшылығын түсінеді.

2.Шынайы сұлулықтың маңызына баға береді.

3.Өнерді бағалай алмаған адамның рухани дамымайтынын түсінеді.

Есек

1.Надан адамға білім сіңбейтінін түсінеді.

2.Өзін дамытуға, өзгеруге ұмтылудың жетістікке апаратынын пайымдайды.

3.Табиғи болмыс пен тәрбиенің айырмашылығы.

Қайталау

Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды

3-БӨЛІМ. АБАЙДЫҢ ӨНЕР, БІЛІМ, ҒЫЛЫМ ЖАЙЛЫ ӨЛЕҢДЕРІ

Домбыраға қол соқпа

1.Шынайы өнерді бағалауды үйренеді.

2.Музыка мен ұлттық мәдениетті құрметтейді.

3.Дарын мен талғамсыздықтың айырмашылығын түсінеді.

Сенбе жұртқа, тұрса да қанша мақтап

1.Өзіне, ақылына, біліміне сену керектігін түсінеді.

2.Адалдық пен әділдікті құндылық деп таниды.

4.Еңбек пен білімді адамның нағыз байлығы деп біледі.

Жүректе қайрат болмаса

1.Ақыл, қайрат және жүрек жайлы терең түсінік қалыптасады.

2.Ізгілік пен білімді үйлестіре отырып талдайды.

4.Рухани даму жолдарын түсінеді.

Жасымда ғылым бар деп ескермедім

1.Білім мен ғылымның маңызын түсінеді.

2.Пайдалы іспен айналысу керектігіне мән береді.

3.Әрекет ету маңыздылығын түсінеді.

Әсемпаз болма әрнеге

1.Пайдалы іспен айналысудың маңыздыыңын ұғады.

2.Адал еңбектің маңызын түсінеді.

3.Адам бойындағы кемшіліктерді талдайды.

Ғылым таппай мақтанба

1.Ғылым мен білімнің маңызын түсінеді.

2.Жақсы қасиеттерді дамыту керектігін талдайды.

3.Жаман әдеттерден арылудың жолдарын іздейді.

Қайталау

Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды

Жылдың рефлексия

Ақынның барлық шығармаларына шолу жасап, баға береді.

Сағат саны – 34, өлең саны – 46, аударма саны – 10, қайталау сабағы – 4

ЕСКЕРТУ. Бір тақырптың ішінде 4-5 өлең кездеседі. Олардың барлығы бір шумақтан тұратындықтан және идеясы жағынан жақын болғандықтан кіріктірілген.

НОРМАТИВТІ БӨЛІМІ

5-сынып

(аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)

Р/с	Бөлім Тақырып		Оқу мақсаты	Сағат саны			Нәтиже Білім өнімі
				Барлығы	Теория	Практика
1-БӨЛІМ. АБАЙДЫҢ ТАБИҒАТ ЛИРИКАЛАРЫ, КІСІГЕ АРНАЛҒАН ӨЛЕҢДЕРІ, ЖҰМБАҚТАР
1	Күз	1.Табиғат пен адамның тығыз байланысын талдау. 2.Күздің суық әрі көңілсіз көрінісі арқылы өмірдің өтпелілігін, табиғат заңдылығын жеткізу. 3.Еңбекқорлық пен тіршілік үшін күресті түсіну.		1		1	1.Табиғат пен адамның тығыз байланысын талдайды. 2.Күздің суық әрі көңілсіз көрінісі арқылы өмірдің өтпелілігін, табиғат заңдылығын жеткізеді. 3.Еңбекқорлық пен тіршілік үшін күресті түсінеді.
2	Қыс	1.Табиғаттың құбылыстарын адамның көзімен қабылдап, оны кейіптеу арқылы әсерлі жеткізу. 2.Қыстың қатал мінезі арқылы табиғаттың қуаты мен өзгермейтін заңдылығын көрсту. 3.Қыс мезгілінің қазақ тұрмысындағы орны (малшылардың қиындықтары, ауыл тіршілігі) мен оны қабылдау ерекшелігін суреттеу.		1		1	1.Табиғаттың құбылыстарын адамның көзімен қабылдап, оны кейіптеу арқылы әсерлі жеткізеді. 2.Қыстың қатал мінезі арқылы табиғаттың қуаты мен өзгермейтін заңдылығын көрсетеді. 3.Қыс мезгілінің қазақ тұрмысындағы орны (малшылардың қиындықтары, ауыл тіршілігі) мен оны қабылдау ерекшелігін суреттейді.
3	Жазғытұры	1.Табиғаттың жыл мезгілдеріне байланысты өзгеруін көрсету. 2.Жаңару, тіршілік пен қозғалыстың басталуы идеясын жеткізу. 3.Көктемнің қазақ тұрмысындағы орны (малдың төлдеуі, егіншілік, көшіп-қону) мен халықтың қуанышты көңіл-күйін бейнелеу.		1		1	1.Табиғаттың жыл мезгілдеріне байланысты өзгеруін көрсетеді. 2.Жаңару, тіршілік пен қозғалыстың басталуы идеясын жеткізеді. 3.Көктемнің қазақ тұрмысындағы орны (малдың төлдеуі, егіншілік, көшіп-қону) мен халықтың қуанышты көңіл-күйін бейнелейді.
4	Жаз	1.Табиғаттың әсемдігін, жаздың адамға берер қуанышы мен рақатын көрсету. 2.Қазақ халқының көшпелі өмірі мен табиғатпен етене байланысын суреттеу. 3.Жаздың молшылық, жайлылық, думанды шақ екенін жеткізу.		1		1	1.Табиғаттың әсемдігін, жаздың адамға берер қуанышы мен рақатын көрсетеді. 2.Қазақ халқының көшпелі өмірі мен табиғатпен етене байланысын суреттейді. 3.Жаздың молшылық, жайлылық, думанды шақ екенін жеткізеді.
5	5. Назарға 5.1.Қара қатынға 5.2. Қатыны мен Масақбай 5.3.Әйелің - Медет қызы, аты Ырым	1.Отбасы құндылықтарын көрсету және ер мен әйелдің қарым-қатынасын шынайы сипаттау. 2.Қазақ қоғамындағы әйелдің орны мен мінез ерекшеліктерін бейнелеу. 3.Әлеуметтік теңсіздік пен тұрмыстық қиындықтар жіктеу		1	1		1.Отбасы құндылықтарын көрсету және ер мен әйелдің қарым-қатынасын шынайы сипаттайды. 2.Қазақ қоғамындағы әйелдің орны мен мінез ерекшеліктерін бейнелейді. 3.Әлеуметтік теңсіздік пен тұрмыстық қиындықтарды жіктейді.
6	6.Абайдың Смағұл деген iнiсiне қиыр жайлап жүргенде айтқаны 6.1.Ағыбайға 6.2.Абыралыға 6.3.Ғабидоллаға	1.Адамның мінезі мен өмірлік ұстанымдарына сын айту арқылы оны түзету. 2.Өмірдің мәні, еңбек, білім, адалдық туралы ағартушылық ойларды жеткізу. 3.Достық пен туыстық қарым-қатынасты ажырату.		1	1		1.Адамның мінезі мен өмірлік ұстанымдарына сын айту арқылы оны түзетеді. 2.Өмірдің мәні, еңбек, білім, адалдық туралы ағартушылық ойларды жеткізеді. 3.Достық пен туыстық қарым-қатынасты ажыратады.
7	7. Рахым шалға 7.1.Күйісбайға 7.2.Разаққа 7.3.Дүтбайға	.Адамның мінезі мен іс-әрекетін саралап, ақиқат пен әділеттілікті ажырату. 2.Қоғамдағы арамза, жалқау, мақтаншақ, әділетсіз адамдарды сынау.		1	1		1.Адамның мінезі мен іс-әрекетін саралап, ақиқат пен әділеттілікті ажыратады. 2.Қоғамдағы арамза, жалқау, мақтаншақ, әділетсіз адамдарды сынайды.
8	8.Жақсылыққа 8.1.Баймағанбетке 8.2.Дүйсенқұлға 8.3.Шәріпке	1.Адамның шынайы жақсылығы оның іс-әрекеті мен мінезінде екенін талдау. 2.Жақсылық пен жамандықтың айырмашылығын ашу, адамгершілік құндылықтарды ажырату.		1	1		1.Адамның шынайы жақсылығы оның іс-әрекеті мен мінезінде екенін талдайды. 2.Жақсылық пен жамандықтың айырмашылығын ашу, адамгершілік құндылықтарды ажыратады.
9	9.Көкбайға 9.1.Баймағамбетке қатынының атынан шығарылған 9.2.Күн артынан күн туар	1.Адамның мінезі мен болмысын әзіл, сын тұрғысынан бейнелейді. 2.Өмірдің өзгермелілігін, уақыттың өтуін, адам тағдырын ой елегінен өткізеді. 3.Ақындық өнер, достық, өмірдің мәні туралы ой қозғау.		1	1		1.Адамның мінезі мен болмысын әзіл, сын тұрғысынан бейнелейді. 2.Өмірдің өзгермелілігін, уақыттың өтуін, адам тағдырын ой елегінен өткізеді. 3.Ақындық өнер, достық, өмірдің мәнін түсінеді.
10	10.Құр айқай бақырған 10.1.Мен боламын демеңдер 10.2.Жұмбақтар 10.3.Қанжар	1.Бос сөз бен даңғазалықтан гөрі нақты еңбек пен білімнің маңызын көрсету. 2.Ақыл, парасат, еңбек, адалдық арқылы жетістікке жетуге шақыру. 3.Ақиқат пен әділеттілікті қорғау, батылдық пен қайсарлықты дәріптеу.		1	1		1.Бос сөз бен даңғазалықтан гөрі нақты еңбек пен білімнің маңызын көрсетеді. 2.Ақыл, парасат, еңбек, адалдық арқылы жетістікке жетуге шақырады. 3.Ақиқат пен әділеттілікті қорғау, батылдық пен қайсарлықты дәріптейді.
11	Қайталау	Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталау		1		1	Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды
2-БӨЛІМ. АБАЙДЫҢ ЖАСТЫҚ ШАҚ ЖӘНЕ ӨМІР, ӨКІНІШ ЖАЙЛЫ ӨЛЕҢДЕРІ, АУДАРМАЛАРЫ
12	11.Жарқ етпес қара көңілім не қылса да 11.1.Туғызған ата-ана жоқ 11.2.Тоты құс түсті көбелек	1.Адамның ішкі жан дүниесін, махаббат пен өкінішті сипаттау. 2.Өмірдің өтпелілігі, жастықтың уақытша екені туралы ой айту. 3.Сыртқы сұлулық пен ішкі тереңдіктің арақатынасын түсіну.		1	1		1.Адамның ішкі жан дүниесін, махаббат пен өкінішті сипаттайды. 2.Өмірдің өтпелілігі, жастықтың уақытша екені туралы ой айтады. 3.Сыртқы сұлулық пен ішкі тереңдіктің арақатынасын түсінеді.
13	12.Буынсыз тілің 12.1.Қуанбаңдар жастыққа 12.2.Бөстегім, құтылдың ба Көтібақтан? 12.3.Кім екен деп келіп ем түйе қуған	1.Орынсыз сөз бен бекер әңгімеден гөрі ақыл мен істің маңыздығын түсіну. 2.Жастықтың өткінші екенін түсіндіріп, нағыз құндылықтарды бағалау. 3.Қоғамдағы әділетсіздікті сынау.		1	1		1.Орынсыз сөз бен бекер әңгімеден гөрі ақыл мен істің маңызды екенін түсінеді. 2.Жастықтың өткінші екенін түсіндіріп, нағыз құндылықтарды бағалайды. 3.Қоғамдағы әділетсіздікті сынайды.
14	13.Соры қалың соққы жеген пышанамыз 13.1.Ғалымнан надан артпас ұққанменен 13.2.Сүйсіне алмадым, сүймедім 13.3.Түбінде баянды еңбек егін	1.Надандықтың зияны екендігін, білімнің шынайы құндылық екендігін түсіну. 2.Қоғамдағы әділетсіздік, рухани азғындық мәселелерін сынау. 3.Адал еңбектің мәңгілік екендігін, тек еңбек қана адамды алға жетелейтінін түсіну.		1	1		1.Надандықтың зияны екендігін, білімнің шынайы құндылық екендігін түсінеді. 2.Қоғамдағы әділетсіздік, рухани азғындық мәселелерін сынайды. 3.Адал еңбектің мәңгілік екендігін, тек еңбек қана адамды алға жетелейтінін түсіндіреді.
15	14.Көңілім менің қараңғы. Бол, бол, ақын! (И.В.Гете — М. Ю. Лермонтовтан) 14.1.Тұтқындағы поляк жандаралының сөзі	1.Рухани дағдарыс, ішкі әлемнің қараңғылығы және адамның өзіне деген сенімін талдау. 2.Еркіндік пен әділеттілікті ажырау. 3.Адам жанының күрделі күйзелісі және оны жеңу жолдарын жобалау.		1		1	1.Рухани дағдарыс, ішкі әлемнің қараңғылығы және адамның өзіне деген сенімін талдайды. 2.Еркіндік пен әділеттілікті ажыратады. 3.Адам жанының күрделі күйзелісі және оны жеңу жолдарын жобалайды.
16	Вадим /М.Ю.Лермонтов/	1.Әлеуметтік әділетсіздік пен езгінің адам тағдырына әсерін талдау. 2.Бостандыққа ұмтылу және өз мүддесін қорғау мәселесін сөз ету. 3.Адамның ішкі күресі мен рухани дағдарысын жобалау.		1		1	1.Әлеуметтік әділетсіздік пен езгінің адам тағдырына әсерін талдайды. 2.Бостандыққа ұмтылу және өз мүддесін қорғау мәселесін сөз етеді. 3.Адамның ішкі күресі мен рухани дағдарысын жобалайды.
17	Ой /М.Ю.Лермонтов/	1.Адам жанының күрделілігін түсіну. 2.Өмір мен өлім туралы ойлану. 3.Өмірдің өткіншілігі мен тағдырдың алдын ала белгісіздігі туралы сезіну.		1		1	1.Адам жанының күрделілігін түсінеді. 2.Өмір мен өлім туралы ойланады. 3.Өмірдің өткіншілігі мен тағдырдың алдын ала белгісіздігін сезінеді.
18	Бақа мен өгіз /И.А.Крыловтан/	1.Өзіңді өзгемен салыстырудың зиянды тұстарын да зерттеу. 2.Шынайылық пен өз орныңды білу ұғымын талдау. 3.Көрсеқызарлық, мақтаншақтық, орынсыз амбицияның қауіптілігін талдау.		1		1	1.Өзіңді өзгемен салыстырудың зиянды тұстарын зерттейді. 2.Шынайылық пен өз орныңды білу ұғымын талдайды. 3.Көрсеқызарлық, мақтаншақтық, орынсыз амбицияның қауіптілігін талдайды.
19	Жарлы бай /И.А.Крыловтан/	1.Әлеуметтік теңсіздік мәселесін түсіу. 2.Адал еңбек пен әділеттіліктің маңыздылығын бағалау. 3.Еңбекқор адамның өмірі мен арам жолмен келген байлықтың айырмашылығын ажырату.		1		1	1.Әлеуметтік теңсіздік мәселесін түсінеді. 2.Адал еңбек пен әділеттіліктің маңыздылығын бағалайды. 3.Еңбекқор адамның өмірі мен арам жолмен келген байлықтың айырмашылығын ажыратады.
20	Емен мен шілік /И.А.Крыловтан/	1.Тәкаппарлық пен иілгіштіктік қасиеттерді ажырату. 2.Өмірдің өзгерістеріне бейімделудің маңыздылығын түсіну. 3.Қайсарлық пен төзімділіктің артықшылығын білу.		1		1	1.Тәкаппарлық пен иілгіштіктік қасиеттерді ажыратады. 2.Өмірдің өзгерістеріне бейімделудің маңыздылығын түсінеді. 3.Қайсарлық пен төзімділіктің артықшылығын біледі.
21	Қазаға ұрынған қара шекпен /И.А.Крылов/	1.Қоғамдағы әділетсіздік жайлы ойлану. 2.Билік пен байлықтың әділетсіздігін талдау. 3.Қарапайым халықтың қиындықтарын түсіну.		1		1	1.Қоғамдағы әділетсіздік жайлы ой қалыптастырады. 2.Билік пен байлықтың әділетсіздігін талдайды. 3.Қарапайым халықтың қиындықтарын түсінеді.
22	Әншілер /И.А.Крыловтан/	1.Нағыз өнер мен жасандылықтың айырмашылығын түсіну. 2.Талант пен еңбектің құндылығын бағалау. 3.Атаққұмарлық пен шынайы өнердің маңызын ажырату.		1		1	1.Нағыз өнер мен жасандылықтың айырмашылығын түсінеді. 2.Талант пен еңбектің құндылығын бағалайды. 3.Атаққұмарлық пен шынайы өнердің маңызын ажыратады.
23	Қарға мен түлкі /И.А.Крыловтан/	1.Өтірік мақтаудың пайдаға аспайтынын түсіну. 2.Аңғалдық кемшілігін пайымдау. 3.Адам өз ақылын мақтау сөзге емес, шынайы ісіне сүйенуі керектігі туралы ой түю.		1		1	1.Өтірік мақтаудың пайдаға аспайтынын түсінеді. 2.Аңғалдық кемшілігін пайымдайды. 3.Адам өз ақылын мақтау сөзге емес, шынайы ісіне сүйенуі керектігі туралы ой түйеді.
24	Есек пен бұлбұл /И.А.Крыловтан/	1.Өнер мен надандықтың қарама-қайшылығын түсіну. 2.Шынайы сұлулықтың маңызына баға беру. 3.Өнерді бағалай алмаған адамның рухани дамымайтынын түсіну.		1		1	1.Өнер мен надандықтың қарама-қайшылығын түсінеді. 2.Шынайы сұлулықтың маңызына баға береді. 3.Өнерді бағалай алмаған адамның рухани дамымайтынын түсінеді.
25	Есек	1.Надан адамға білім сіңбейтінін түсіну. 2.Өзін дамытуға, өзгеруге ұмтылудың жетістікке апаратынын пайымдау. 3.Табиғи болмыс пен тәрбиенің айырмашылығын талдау.		1		1	1.Надан адамға білім сіңбейтінін түсінеді. 2.Өзін дамытуға, өзгеруге ұмтылудың жетістікке апаратынын пайымдайды. 3.Табиғи болмыс пен тәрбиенің айырмашылығын талдайды.
26	Қайталау	Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталау		1			Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды
3-БӨЛІМ. АБАЙДЫҢ ӨНЕР, БІЛІМ, ҒЫЛЫМ ЖАЙЛЫ ӨЛЕҢДЕРІ
27	Домбыраға қол соқпа	1.Шынайы өнерді бағалауды үйрену. 2.Музыка мен ұлттық мәдениетті құрметтеу. 3.Дарын мен талғамсыздықтың айырмашылығын түсіну.		1	1		1.Шынайы өнерді бағалауды үйренеді. 2.Музыка мен ұлттық мәдениетті құрметтейді. 3.Дарын мен талғамсыздықтың айырмашылығын түсінеді.
28	Сенбе жұртқа, тұрса да қанша мақтап	1.Өзіне, ақылына, біліміне сену керектігін түсіну. 2.Адалдық пен әділдікті құндылық деп бағалау. 4.Еңбек пен білімді адамның нағыз байлығы деп ұғыну.		1	1		1.Өзіне, ақылына, біліміне сену керектігін түсінеді. 2.Адалдық пен әділдікті құндылық деп бағалайды. 4.Еңбек пен білімді адамның нағыз байлығы деп ұғынады.
29	Жүректе қайрат болмаса	1.Ақыл, қайрат және жүрек жайлы ойлану. 2.Ізгілік пен білім айырмашылығын талдау. 4.Рухани даму жолдарын түсіну.		1	1		1.Ақыл, қайрат және жүрек жайлы жайлы ойланады. 2.Ізгілік пен білімді айырашылығын талдайды. 4.Рухани даму жолдарын түсінеді.
30	Жасымда ғылым бар деп ескермедім	1.Білім мен ғылымның айырмашылығын талдау. 2.Пайдалы іспен айналысу керектігін түсіну. 3.Әрекет ету маңыздылығын сезіну.		1	1		1.Білім мен ғылымның айырмашылығын талдайды. 2.Пайдалы іспен айналысу керектігін түсінеді. 3.Әрекет ету маңыздылығын түсінеді.
31	Әсемпаз болма әрнеге	1.Пайдалы іспен айналысу маңызын түсіну. 2.Адам бойындағы кемшіліктерді талдайды.		1		1	1.Пайдалы іспен айналысу маңызын түсінеді. 2.Адам бойындағы кемшіліктерді талдайды.
32	Ғылым таппай мақтанба	1.Ғылым мен білімнің айырмашылығын түсіну. 2.Жақсы қасиеттерді дамыту керектігін талдау. 3.Жаман әдеттерден арылудың жолдарына жоба ұсыну.		1		1	1.Ғылым мен білімнің айырмашылығын түсіндіреді. 2.Жақсы қасиеттерді дамыту керектігін талдайды. 3.Жаман әдеттерден арылудың жолдарын жобалайды.
33	Қайталау	Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталау			1		Ақын өлеңдеріне шолу жасап, қайталайды
34	Жылдың рефлексия	Ақынның барлық шығармаларын шолу жасап, баға беру.			1		Ақынның барлық шығармаларын шолу жасап, баға береді.
Сағат саны – 34, өлең саны – 46, аударма саны – 10, қайталау сабағы - 4

АҚПАРАТТЫҚ-ӘДІСТЕМЕЛІК БӨЛІМ

/аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат/

Бағдарламаның атауы:

«Абай сағаты» (рухани-танымдық, метакогнитивті бағыттағы авторлық бағдарлама)

Бағдарламаның бағыты:

Рухани-адамгершілік тәрбие, әдеби-танымдық, тұлғалық даму

Бағдарламаның өзектілігі:

Қазіргі білім беру кеңістігінде оқушы тек мәтінді түсінуші ғана емес, ойланатын, өзіне сұрақ қоя алатын, ішкі жан дүниесін саралай алатын тұлға болуы қажет.
Абай мұрасы – оқушыны өзін тануға, мінезін таразылауға, ақыл мен жүрек үйлесімін табуға жетелейтін рухани мектеп. «Абай сағаты» бағдарламасы оқушыларды Абай шығармаларын дәстүрлі талдаудан гөрі, метакогнитивті талдау, рефлексия, ішкі диалог арқылы қабылдауға бағыттайды. Бұл бағдарлама Абай ойларын бүгінгі жас ұрпақтың дүниетанымымен байланыстыра отырып, рухани иммунитет қалыптастыруды көздейді.

Бағдарламаның мақсаты:

Оқушылардың Абай шығармалары арқылы рухани-адамгершілік құндылықтарын дамыту, өзін-өзі тану мен ойлау мәдениетін қалыптастыру.

Міндеттері:

Абай шығармаларының идеялық-мазмұнын оқушы санасына жақындату;

Метакогнитивті талдау дағдыларын қалыптастыру;

Оқушының өз мінезіне, іс-әрекетіне сыни көзқарас қалыптастыру;

Ақыл, жүрек, қайрат ұғымдарының үйлесімін ұғындыру;

Өз ойын еркін, дәлелді түрде жеткізе алатын тұлға тәрбиелеу.

Бағдарламаның әдістемелік, негізі негізгі әдіс-тәсілдер:

Метакогнитивті талдау стратегиясы;

Сұрақ қою арқылы ой қозғау;

Эссе, рефлексия, ішкі монолог;

Топтық және жұптық жұмыс;

Интерпретация және шығармашылық тапсырмалар;

Эмоциялық интеллектіні дамыту әдістері.

Авторлық әдістемелік құралдар:

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау кезеңі;

2.«Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау;

3.«Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау;

4.«Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру тапсырмасы;

5.«Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия.

Бағдарламаның ерекшелігі:

Оқушы – пассив тыңдаушы емес, ой иесі;

Абай сөзі – дайын ақиқат емес, ой қозғаушы код;

Сабақ – тек талдау емес, жанмен сезіну алаңы;

Әр оқушының пікірі құнды, әр ой – тәжірибе.

Күтілетін нәтиже:

Бағдарлама соңында оқушы:

Абай шығармаларының мазмұнын саналы түрде түсінеді;

Өз ойына есеп беруге үйренеді;

Рухани құндылықтарды өмірімен байланыстырады;

Сыни және шығармашылық ойлау дағдыларын дамытады;

Өзін тұлға ретінде тануға қадам жасайды.

Қолдану аясы:

5–11 сыныптардың тәрбиелік сағаттарында, сыныптан тыс іс-шараларда, «Абай сағаты» тәжірибелік сағаттарда, әдеби кештер, мұғалімдерге арналған шеберлік сабақтарында тб.

1.Мазмұнның дұрыстығы

Критерий:
Оқушының Абай шығармасының мазмұнын дұрыс түсініп, негізгі идеяны дәл жеткізе алуы.

Бағалау:

Абай мәтінінің негізгі идеясын анықтайды;

Мәтіндегі ойды бұрмаламай, өз сөзімен түсіндіреді;

Кейіпкер, ой иесі позициясын дұрыс таниды;

Қарасөз бен өлең мазмұнын ажырата алады.

Деңгейлер:

Жоғары: Мазмұнды толық, дәл, жүйелі жеткізеді;

Орта: Негізгі ойды түсінеді, бірақ толық ашпайды;

Төмен: Мазмұнды үстірт немесе қате түсінеді.

2.Сыни ойлау және талдау

Критерий:
Мәтінге сыни көзқараспен қарап, ойды талдай алуы.

Бағалау:

«Неге?», «Қалай?», «Не үшін?» сұрақтарына жауап береді;

Автор ойына жеке пікір білдіреді;

Мәтін мен өмірлік тәжірибені байланыстырады;

Баламалы көзқарас ұсына алады.

Деңгейлер:

Жоғары: Терең талдау жасап, өзіндік ой қалыптастырады;

Орта: Ой айтады, бірақ дәлелдеу әлсіз;

Төмен: Талдау жоқ, дайын пікірді қайталайды.

3.Дәлелдермен жұмыс істеу

Критерий:
Өз ойын дәлелдермен негіздей алуы.

Бағалау:

Мәтіннен нақты үзінді келтіреді;

Өз пікірін логикалық дәлелдейді;

Дәлел мен қорытындыны байланыстырады;

Аргументтерді орынды қолданады.

Деңгейлер:

Жоғары: Дәлелдер орынды, жүйелі, нанымды;

Орта: Дәлел бар, бірақ толық емес;

Төмен: Дәлелсіз немесе қисынсыз пікір айтады.

4.Қолданбалы дағдылар

Критерий:
Абай ойларын өмірлік жағдаяттарда қолдана алуы.

Бағалау:

Мәтін идеясын қазіргі өмірмен байланыстырады;

Өзіндік мысал келтіреді;

Қорытындысын іс-әрекетпен ұштастырады;

Рефлексия жасай алады.

Деңгейлер:

Жоғары: Идеяны өмірде қолдану жолын нақты көрсетеді;

Орта: Байланыс бар, бірақ жалпылама;

Төмен: Өмірмен байланыстыра алмайды.

5.Топтық және ынтымақтастық жұмыс

Критерий:
Топта тиімді жұмыс істей алуы, пікір алмасуы.

Бағалау:

Өз ойын ашық білдіреді;

Басқа пікірді тыңдайды және құрметтейді;

Ортақ шешім қабылдауға қатысады;

Топтық тапсырмаға үлес қосады.

Деңгейлер:

Жоғары: Топ жұмысын ұйымдастырып, белсенділік танытады;

Орта: Қатысады, бірақ бастамашыл емес;

Төмен: Топтық жұмысқа қатысуы әлсіз.

6.Қорытынды шығару және шешім қабылдау

Критерий:
Талдау нәтижесінде тұжырым жасап, жеке шешім қабылдай алуы.

Бағалау:

Ойды жинақтап, тұжырым жасайды;

Өз ұстанымын анық көрсетеді;

Шешімін негіздейді;

Рухани-адамгершілік қорытынды шығарады.

Деңгейлер:

Жоғары: Нақты, саналы, өмірлік мәні бар қорытынды жасайды;

Орта: Қорытынды бар, бірақ терең емес;

Төмен: Қорытынды жасай алмайды немесе дайын ойды қайталайды.

Жалпы бағалау форматы:

Формативті бағалау

Өзін-өзі бағалау

Өзара бағалау

Рефлексиялық пікір

Бағалау (10 балдық жүйе)

10–9 балл. Тапсырманы өте жоғары деңгейде орындаған болып есептеледі. Бұл деңгейде оқушы Абай шығармасының мазмұнын толық әрі дәл түсінеді, мәтінге сыни көзқараспен талдау жасайды, өз ойын нақты дәлелдермен негіздейді, шығармадан алған ойды өмірлік жағдаяттармен байланыстырып, саналы қорытынды мен шешім қабылдай алады.

8–7 балл. Тапсырма жоғары деңгейде орындалды деп бағаланады. Оқушы негізгі мазмұнды дұрыс түсінеді, өзіндік пікір білдіреді, дәлел келтіреді, алайда талдау тереңдігі мен қорытындысында жүйелілік толық көрінбеуі мүмкін.

6–5 балл. Тапсырманы орта деңгейде орындаған болып саналады. Бұл деңгейде мазмұнды жалпы түсіну бар, бірақ сыни талдау мен дәлелдеу әлсіз, қолданбалы дағдылар толық қалыптаспаған, қорытындысы жалпылама сипатта болады.

4–3 балл. Тапсырма төмен деңгейде орындалды деп бағаланады. Оқушы мәтінді үстірт түсінеді, дайын ойды қайталайды, дәлелдер мен өмірлік байланыс жоқтың қасы, қорытынды жасауға қиналады.

2–1 балл. Тапсырма өте төмен деңгейде орындалған болып есептеледі. Бұл деңгейде оқушы мәтін мазмұнын түсінбейді немесе қате түсінеді, талдау мен дәлелдеу жоқ, тапсырма талаптары орындалмаған.

ҚОРЫТЫНДЫ

«Абай сағаты» авторлық бағдарламасы – оқушыны тек әдеби біліммен қаруландыруды емес, оны рухани тұрғыда кемелдендіруді, өзін-өзі тануға, ішкі әлеміне үңілуге жетелеуді мақсат еткен кешенді, тұлғалық-бағдарлы бағдарлама. Бағдарламаның басты ерекшелігі – Абай мұрасын дайын таным немесе догмалық ілім ретінде емес, оқушының жеке ойлау тәжірибесін қалыптастыратын рухани-интеллектуалдық алаң ретінде ұсынуында.

Бағдарлама Абай шығармаларын оқытудың дәстүрлі үлгісін жаңаша қырынан толықтырып, метакогнитивті талдау, рефлексия, ішкі диалог, ойлану мәдениеті арқылы оқушы санасына терең әрі тұрақты әсер етуді көздейді. Бұл үдерісте оқушы мәтінді сырттай қабылдаушы емес, оны түсінуші, талдаушы және бағалаушы субъект ретінде әрекет етеді.

Бағдарлама барысында оқушы Абай сөзін дайын ақиқат ретінде қабылдамай, оны өз ой сүзгісінен өткізіп, өмірлік тәжірибесімен, мінез-құлқымен, ішкі ұстанымдарымен байланыстырады. Нәтижесінде оқушыда ойлау мәдениеті қалыптасып, рухани жауапкершілік сезімі артады, өзін-өзі бағалау мен өзін-өзі тану дағдылары дамиды. Бұл дағдылар оқушының тек оқу үдерісінде ғана емес, өмірлік таңдауларында да маңызды рөл атқарады.

«Абай сағаты» – бүгінгі білім беру кеңістігінде сұранысқа ие тұлғалық-бағдарлы оқыту, рухани-адамгершілік тәрбие және ұлттық құндылықтарды жаңаша пайымдау бағыттарын өзара тоғыстырған тәжірибелік жоба. Бағдарлама оқушының зияткерлік дамуы мен рухани әлемін қатар жетілдіруге бағытталған интегративті модель ретінде ұсынылады.

Бағдарлама мектеп тәжірибесінде, сыныптан тыс жұмыстарда, әдеби-рухани кештерде, сондай-ақ педагогтердің кәсіби тәжірибе алмасу алаңдарында қолдануға толықтай дайын. Сонымен қатар жоба болашақта мазмұнын кеңейтуге, әдістемелік тұрғыдан жетілдіруге, ғылыми-тәжірибелік деңгейде дамытуға мүмкіндік беретін ашық әрі икемді құрылымға ие.

Бағдарлама барысында оқушы Абай сөзін дайын ақиқат ретінде қабылдамай, оны ой сүзгісінен өткізіп, өз өмірімен, мінез-құлқымен байланыстырады. Нәтижесінде оқушыда ойлау мәдениеті, рухани жауапкершілік, өзін бағалау дағдысы қалыптасады.

«Абай сағаты» – бүгінгі білім беру кеңістігінде сұранысқа ие:

тұлғалық-бағдарлы оқыту,
рухани-адамгершілік тәрбие,
ұлттық құндылықтарды жаңаша пайымдау
бағыттарын тоғыстырған тәжірибелік жоба.

Бағдарлама мектеп тәжірибесінде, сыныптан тыс жұмыстарда, педагогтердің кәсіби тәжірибе алмасу алаңдарында қолдануға толықтай дайын және болашақта кеңейтіп, жетілдіруге мүмкіндік береді.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

Мұғалімдер үшін:

Абай Құнанбайұлы. Қара сөздер. – Алматы: Жазушы.
Абай Құнанбайұлы. Өлеңдер мен поэмалар. – Алматы: Мектеп.
Мұхтар Әуезов. Абай Құнанбайұлы. – Алматы: Санат.
Мұхтар Әуезов. Әдебиет тарихы. – Алматы.
Зейнолла Қабдолов. Сөз өнері. – Алматы: Қазақ университеті.
Рымғали Нұрғали. Әдебиет теориясы. – Алматы.
Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беру стандарты.
Рухани-адамгершілік тәрбиеге арналған әдістемелік құралдар жинағы. – Алматы.

Оқушылар үшін:

1.Абай Құнанбайұлы. Қара сөздер. – Алматы: Жазушы, 2018.

2.Абай Құнанбайұлы. Өлеңдер жинағы. – Алматы: Мектеп, 2020.

3.Мұхтар Әуезов. Абай жолы (үзінділер). – Алматы: Мектеп, 2019.

ҚҰРМЕТТІ, ӘРІПТЕСТЕР!

ЕСКЕРТУ. «Абай сағаты: метакогнитивті стратегия бойынша оқыту /5-сынып/» атты авторлық бағдарламаның ҚМЖ құрылымы 5-кезеңдік талдауға негізделген. Олар:

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау кезеңі;

2.«Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау;

3.«Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау;

4.«Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру тапсырмасы;

5.«Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия.

Сабақ ҚМЖ-да жоғарыда аталған мазмұндық-құрылымдық бөліктерді сақтау маңызды, алайда тиімді әдістерді түрлендіріп қолдануға, өлең идеясын ашатын метакогнитивті сұрақтарды интерпретациялауға, тақырыпқа сай көрнекіліктердің әр түрін қолдануға болады. Оқушылардың метакогнитивті ойлау процесіне жетелейтін барлық сұрақтар мен әдістер құпталады.

Сабақ №1

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы «Күз» өлеңі

Оқу мақсаттары

- көркем мәтінді метакогнитивті стратегиялар арқылы түсініп оқу және талдау;

- оқу үдерісінде өз ойлау әрекетін бақылау, жоспарлау және бағалау;

- өз ойын дәлелдеп айту және аргумент құру;

- мәтінге эмоционалдық және тұлғалық қатынас білдіру.

Сабақтың мақсаты

- «Күз» өлеңін метакогнитивті стратегиялар негізінде түсініп оқу, мазмұнын сараптау;

- оқушының «мен қалай ойлаймын?», «нені түсіндім?», «қалай дәлелдеймін?» деген ішкі сұрақтар арқылы ойлау үдерісін саналы басқаруына жағдай жасау;

- өзіндік пікір қалыптастырып, рефлексия жасау дағдысын дамыту.

Метакогнитивті мақсат

- өз түсіну деңгейін бақылайды;

- ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- қателігін аңғарып, түзетуге үйренеді;

- мәтін мен өмір арасындағы байланысты сезінеді.

Құндылықты дарыту

Табиғатты саналы қабылдау және экологиялық жауапкершілік;

Ой еңбегіне құрмет, өзіндік пікір қалыптастыру;

Ұлттық рухани мұраны саналы түсіну;

Өзін-өзі тану, өмірлік шешімдерге жауапкершілік.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың күзді қалай сезінгенін ғана емес, өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Күз қандай бейнеде суреттелген?

– Қандай сөздер күздің суық екенін дәлелдейді?

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Өлеңді оқығанда қандай сезім туды?

– Ақынның көңіл күйін қалай сездің?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін күз – »

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Абайдың “Күзі” – табиғат өлеңі ме, әлде өмір туралы ой ма?»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

– Егер Абай бүгін өмір сүрсе, күзді қалай суреттер еді?

Үй тапсырмасына «Күз» өлеңін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №2

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы «Қыс» өлеңі

Оқу мақсаттары

- көркем мәтінді метакогнитивті стратегиялар арқылы түсініп оқу және талдау;

- оқу үдерісінде өз ойлау әрекетін бақылау, жоспарлау және бағалау;

- өз ойын дәлелдеп айту және аргумент құру;

- мәтінге эмоционалдық және тұлғалық қатынас білдіру.

Сабақтың мақсаты

«Күз» өлеңін метакогнитивті стратегиялар негізінде түсініп оқу, мазмұнын сараптау;

- өзіндік пікір қалыптастырып, рефлексия жасау дағдысын дамыту.

Метакогнивті мақсат

- өз түсіну деңгейін бақылайды;

- ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- қателігін аңғарып, түзетуге үйренеді;

- мәтін мен өмір арасындағы байланысты сезінеді.

Құндылықты дарыту

Табиғатты саналы қабылдау және экологиялық жауапкершілік;

Ой еңбегіне құрмет, өзіндік пікір қалыптастыру;

Ұлттық рухани мұраны саналы түсіну;

Өзін-өзі тану, өмірлік шешімдерге жауапкершілік.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың қысты қалай сезінгенін ғана емес, өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Қыс бейнесі қалай суреттелген?

– Жансызды жанды ретінде суреттейтін қандай сөздер барі?

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Өлеңді оқығанда қандай қыс мезгілін қалай елестеттің?

– Ақынның көңіл күйін қалай сездің?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін қыс –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

Халық үшін қыс мезгілі қиын екенін білдік. Қыс қаһарынан құтылу үшін қандай әрекеттер жасауымыз керек?

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

– Өлеңнен Абайдың ойын, кеңістігін түсіне алдың ба?

Үй тапсырмасына «Қыс» өлеңін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №3

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы «Жазғытұры» өлеңі

Оқу мақсаттары

- көркем мәтінді метакогнитивті стратегиялар арқылы түсініп оқу және талдау;

- оқу үдерісінде өз ойлау әрекетін бақылау, жоспарлау және бағалау;

- өз ойын дәлелдеп айту және аргумент құру;

мәтінге эмоционалдық және тұлғалық қатынас білдіру.

Сабақтың мақсаты

«Жазғытұры» өлеңін метакогнитивті стратегиялар негізінде түсініп оқу, мазмұнын сараптау;

- өзіндік пікір қалыптастырып, рефлексия жасау дағдысын дамыту.

Метакогнитивті мақсат

- өз түсіну деңгейін бақылайды;

- ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- қателігін аңғарып, түзетуге үйренеді;

- мәтін мен өмір арасындағы байланысты сезінеді.

Құндылықты дарыту

Табиғатты саналы қабылдау және экологиялық жауапкершілік;

Ой еңбегіне құрмет, өзіндік пікір қалыптастыру;

Ұлттық рухани мұраны саналы түсіну;

Өзін-өзі тану, өмірлік шешімдерге жауапкершілік.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың жазғытұрын /көктемнің соңы,жазға жақын мезгіл/ қалай сезінгенін ғана емес, өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Жазғытұрымның негізгі белгілерін атаңыз?

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Жазғытұры мезгілін көз алдыңа елестеткенде қандай сезім оянды?

– Ақынның көңіл күйін өз сезіңмен салыстыр.

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін жазғытұры –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Жазғытұры халық үшін жайлы екенін білдік. Сол уақытты тиімді пайдаланатын әрекеттерді ұсын, дәлелде»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

...Жаз жіберіп, жан берген қара жерге,
Рахметіне Алланың көңіл сенер. Өз ойыңды Абайдың осы жолдарымен үндестір.

Үй тапсырмасына «Жазғытұры» өлеңін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №4

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы «Жаз» өлеңі

Оқу мақсаттары

- көркем мәтінді метакогнитивті стратегиялар арқылы түсініп оқу және талдау;

- оқу үдерісінде өз ойлау әрекетін бақылау, жоспарлау және бағалау;

- өз ойын дәлелдеп айту және аргумент құру;

- мәтінге эмоционалдық және тұлғалық қатынас білдіру.

Сабақтың мақсаты

«Жаз» өлеңін метакогнитивті стратегиялар негізінде түсініп оқу, мазмұнын сараптау;

- өзіндік пікір қалыптастырып, рефлексия жасау дағдысын дамыту.

- өз түсіну деңгейін бақылайды;

- ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- қателігін аңғарып, түзетуге үйренеді;

- мәтін мен өмір арасындағы байланысты сезінеді.

Құндылықты дарыту

Табиғатты саналы қабылдау және экологиялық жауапкершілік;

Ой еңбегіне құрмет, өзіндік пікір қалыптастыру;

Ұлттық рухани мұраны саналы түсіну;

Өзін-өзі тану, өмірлік шешімдерге жауапкершілік.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың жазды қалай сезінгенін ғана емес, өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай сипаттаған жаз белгілерін ата. Өз ойыңды қарасөзбен жеткіз.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Абайдың жазы қандай сезім сыйлады?

– Ақынның көңіл күйін өз сезіңмен салыстыр.

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін жаз –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Абайдың “Қыс” – табиғат өлеңі ме, әлде өмір туралы ой ма?»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Үй тапсырмасына «Жазғытұры» өлеңін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №5

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

5. Назарға

5.1.Қара қатынға

5.2. Қатыны мен Масақбай

5.3.Әйелің - Медет қызы, аты Ырым

Оқу мақсаттары

- мәтіндегі негізгі ойды түсіну және анықтау;

- кейіпкерлердің әрекеті арқылы автор көзқарасын тану;

- өз ойын қарапайым дәлелмен жеткізу;

- оқығаны туралы ойлану, өзіндік пікір қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

- Абайдың өлеңдері мен шағын сатиралық туындыларындағы әлеуметтік мінез-құлықты түсінеді;

- әйел, отбасы, адамгершілік тақырыбындағы авторлық көзқарасты анықтайды;

- мәтінге қатысты ойын, сезімін, бағасын айта алады;

- «Мен не білдім? Мен қалай ойландым?» деген сұрақтар арқылы өз оқуын түсінеді.

Метакогнитивті мақсат

- өз түсіну деңгейін бақылайды;

- ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- қателігін аңғарып, түзетуге үйренеді;

- мәтін мен өмір арасындағы байланысты сезінеді.

Құндылықты дарыту

Адамгершілік – әйелге, анаға, отбасына құрмет

Әділдік – жағымсыз мінезді тану, дұрыс пен бұрысты ажырату

Сыйластық – сөз мәдениеті мен қарым-қатынас әдебі

Жауапкершілік – өз ісіне, сөзіне ой жүгірту

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз кісі типтерін сынаған өлеңдерімен таныс боламыз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай кісінің қандай типтерін сөз етеді? Талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Қай кісінің типі аянышты? Неге?

– Қай кісінің типі үлгі тұтарлық? Неге?.

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін Масақбай, қатыны, Назар, Медет деген кейіпкерлер –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Жамандығынан жиренетін, жамандығынан үйренетін кісі образдарын топтастыр»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Абай осы кісілердің образы арқылы қоғамға не айтқысы келді? Өз ойыңды Абайдың осы жолдарымен үндестір.

Үй тапсырмасына Абайдың кісіге арнаған бір шумақты өлеңдерін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №6

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

6.Абайдың Смағұл деген iнiсiне қиыр жайлап жүргенде айтқаны

6.1.Ағыбайға

6.2.Абыралыға

6.3.Ғабидоллаға

Оқу мақсаттары

-Абай өлеңдеріндегі өсиеттік ойды түсіну;

ақынның адамгершілікке, жауапкершілікке бағытталған үнін анықтау;

- арнау өлеңдердегі адресатқа айтылған сөздің мәнін ажырату;

-өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табу.

Сабақтың мақсаты

-Абай өлеңдеріндегі өсиеттік ойды түсінеді;

- ақынның адамгершілікке, жауапкершілікке бағытталған үнін - анықтайды;

- арнау өлеңдердегі адресатқа айтылған сөздің мәнін ажыратады; - - өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табады.

Метакогнитивті мақсат

- «Мен өлеңді қалай түсіндім?» деген сұраққа жауап береді;

- өз ойлауын бақылап, түсінбеген тұсын анықтайды;

- ақын ойына келісу/келіспеу себептерін айта алады;

- оқығанынан өз өміріне сабақ шығаруға үйренеді.

Құндылықты дарыту

Адамгершілік – үлкеннің ақылын тыңдау, дұрыс жолды таңдау

Жауапкершілік – мінез-құлық пен іс-әрекетке жауап беру

Еңбекқорлық – адал еңбекке үндеу

Сыйластық – туыстық, елдік қарым-қатынас әдебі

Ұлттық тәрбие – Абай өсиеті арқылы рухани қалыптасу

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз кісі типтерін сынаған өлеңдерімен таныс боламыз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай кісінің қандай типтерін сөз етеді? Талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Қай кісінің типі аянышты? Неге?

– Қай кісінің типі үлгі тұтарлық? Неге?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін Абыралы,Ғабидолла,Ағыбай, Смағұл деген кейіпкерлер –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Жамандығынан жиренетін, жамандығынан үйренетін кісі образдарын топтастыр»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Абай осы кісілердің образы арқылы қоғамға не айтқысы келді? Өз ойыңды Абайдың осы жолдарымен үндестір.

Үй тапсырмасына Абайдың кісіге арнаған бір шумақты өлеңдерін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №7

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

7. Рахым шалға

7.1.Күйісбайға

7.2.Разаққа

7.3.Дүтбайға

Оқу мақсаттары

- Абайдың арнау өлеңдеріндегі өсиеттік және сыншыл ойды түсіну;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтау;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажырату;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табу.

Сабақтың мақсаты

- арнау өлеңдердегі өсиеттік және сыншыл ойды түсінеді;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтайды;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажыратады;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табады.

Метакогнитивті мақсат

- өлеңді қалай түсінгенін саналы түрде байқайды;

- өз ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- ақын сынына келісу/келіспеу себептерін түсіндіреді;

- өлең мазмұнын өз өмірімен байланыстырады.

Құндылықты дарыту

Адамгершілік – дұрыс пен бұрысты ажырата білу;

Жауапкершілік – мінез-құлыққа сын көзбен қарау;

Сыйластық – үлкенге, ел ішіндегі қарым-қатынасқа құрмет;

Әділдік – әділ баға бере алу;

Ұлттық сана – Абай мұрасын тану арқылы рухани даму.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз кісі типтерін сынаған өлеңдерімен таныс боламыз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай кісінің қандай типтерін сөз етеді? Талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Қай кісінің типі аянышты? Неге?

– Қай кісінің типі үлгі тұтарлық? Неге?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін Абыралы,Ғабидолла,Ағыбай, Смағұл деген кейіпкерлер –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Жамандығынан жиренетін, жамандығынан үйренетін кісі образдарын топтастыр»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Абай осы кісілердің образы арқылы қоғамға не айтқысы келді? Өз ойыңды Абайдың осы жолдарымен үндестір.

Үй тапсырмасына Абайдың кісіге арнаған бір шумақты өлеңдерін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №8

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

8.Жақсылыққа

8.1.Баймағанбетке

8.2.Дүйсенқұлға

8.3.Шәріпке

Оқу мақсаттары

- Абайдың арнау өлеңдеріндегі өсиеттік және сыншыл ойды түсіну;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтау;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажырату;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табу.

Сабақтың мақсаты

- арнау өлеңдердегі өсиеттік және сыншыл ойды түсінеді;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтайды;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажыратады;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табады.

Метакогнитивті мақсат

- өлеңді қалай түсінгенін саналы түрде байқайды;

- өз ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- ақын сынына келісу/келіспеу себептерін түсіндіреді;

- өлең мазмұнын өз өмірімен байланыстырады.

Құндылықты дарыту

Адамгершілік – дұрыс пен бұрысты ажырата білу;

Жауапкершілік – мінез-құлыққа сын көзбен қарау;

Сыйластық – үлкенге, ел ішіндегі қарым-қатынасқа құрмет;

Әділдік – әділ баға бере алу;

Ұлттық сана – Абай мұрасын тану арқылы рухани даму.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз кісі типтерін сынаған өлеңдерімен таныс боламыз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай кісінің қандай типтерін сөз етеді? Талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Қай кісінің типі аянышты? Неге?

– Қай кісінің типі үлгі тұтарлық? Неге?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен үшін Абыралы,Ғабидолла,Ағыбай, Смағұл деген кейіпкерлер –»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Жамандығынан жиренетін, жамандығынан үйренетін кісі образдарын топтастыр»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Абай осы кісілердің образы арқылы қоғамға не айтқысы келді? Өз ойыңды Абайдың осы жолдарымен үндестір.

Үй тапсырмасына Абайдың кісіге арнаған бір шумақты өлеңдерін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №9

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

9.Көкбайға

9.1.Баймағамбетке қатынының атынан шығарылған

9.2.Күн артынан күн туар

Оқу мақсаттары

- Абайдың арнау өлеңдеріндегі өсиеттік және сыншыл ойды түсіну;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтау;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажырату;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табу.

Сабақтың мақсаты

- арнау өлеңдердегі өсиеттік және сыншыл ойды түсінеді;

- ақынның адам мінезі мен қоғамдағы кемшіліктерге көзқарасын анықтайды;

- арнау иесіне бағытталған сөздің мәнін ажыратады;

- өлеңнен алынатын тәрбиелік сабақты табады.

Метакогнитивті мақсат

- өлеңді қалай түсінгенін саналы түрде байқайды;

- өз ойлау жолын сөзбен жеткізеді;

- ақын сынына келісу/келіспеу себептерін түсіндіреді;

- өлең мазмұнын өз өмірімен байланыстырады.

Құндылықты дарыту

Адамгершілік – дұрыс пен бұрысты ажырата білу;

Жауапкершілік – мінез-құлыққа сын көзбен қарау;

Сыйластық – үлкенге, ел ішіндегі қарым-қатынасқа құрмет;

Әділдік – әділ баға бере алу;

Ұлттық сана – Абай мұрасын тану арқылы рухани даму.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың жеңіл де болса, астарында терең ойлары бар өлеңдерін талдаймыз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абай кімге қатысты сын айтады? Жеңіл әзілдің астарындағы ойды талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Баймағамбеттің әрекетіне баға беріңіз.

– Баймағанбеттің әйелінің сезімі қандай?

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Мен Баймағанбеттің жақсы қасиеті мен жаман қасиетін былай ажыратамын...»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

«Баймағанбетті ақтап алыңыз...»

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Абайдың жеңіл әзілмен астарлы ой айтуына баға беріңіз? Жақсы дос жылатып айтады деген ситуацияға мысал келтіріңіз.

Үй тапсырмасына Абайдың кісіге арнаған бір шумақты өлеңдерін жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Сабақ №9

Педагогтің аты-жөні

Күні

Сыныбы

Сабақтың тақырыбы

А.Құнанбайұлы

10.Құр айқай бақырған

10.1.Мен боламын демеңдер

10.2.Жұмбақтар

10.3.Қанжар

Оқу мақсаттары

- өлеңдер мен жұмбақтардағы негізгі ойды түсіну;

- ақынның насихаттық, тәрбиелік көзқарасын анықтау;

- сөз астарындағы мағынаны ажырату;

- шығармадан алынатын ғибратты ойды табу.

Сабақтың мақсаты

- өлеңдер мен жұмбақтардағы негізгі ойды түсінеді;

- ақынның насихаттық, тәрбиелік көзқарасын анықтайды;

- сөз астарындағы мағынаны ажыратады;

- шығармадан алынатын ғибратты ойды табады.

Метакогнитивті мақсат

- шығарманы қалай түсінгенін аңғарады;

- өз ойлау тәсілін бақылайды және сипаттайды;

- ақын ойымен келісу/келіспеу себептерін түсіндіреді;

-алған сабақты күнделікті өмірмен байланыстырады.

Құндылықты дарыту

Шыншылдық – бос сөз бен нақты істі ажырату;

Еңбекқорлық – әрекет пен нәтижеге мән беру;

Жауапкершілік – сөз бен істің бірлігін сақтау;

Ой тазалығы – мағыналы сөйлеу, терең ойлау;

Ұлттық сана – Абайдың өнегелі мұрасын қадірлеу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы.

Ұйымдастыру /5 минут/

Сабақ мақсатын авторлық форматта таныстырады:

«Бүгін біз Абайдың өнерге, ғылымға арнаған бір шумақты өлеңдерін талдаймыз, жұмбақтарын шешеміз және өзіміздің ойымызды да танимыз»

Тыңдайды, сабаққа психологиялық дайындық жасайды

Ауызша мадақтау

Абай портреті, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

1.«Ақыл таразысы» – дәлелдеу және сараптау

(10 минут)

2-кезең. «Жүрек реакторы» – эмоция мен сезімді талдау (7 минут)

3-кезең. «Жан журналы» – рефлексия және өзін-өзі бағалау

(7 минут)

4-кезең. «Қайрат қадамы» – сыни ойлау мен аргумент құру

(8 минут)

1.Visible Thinking (Көрінетін ойлау) әдісі

Өлеңді мәнерлеп оқиды, жетекші сұрақтар қояды:

– Абайдың өнерге қоятын талабы қандай? Ғылымды неге артық қояды? Талда.

– Өлеңдегі метафоралы сөздерді өз сөзіңмен түсіндір.

2.Emotion Mapping (Эмоция картасы)

Сұрақтар арқылы эмоциялық талдау жасатады:

– Өнер мен ғылымның адамзатқа пайдасын айтыңыз.

– Өнер мен ғылымның қажет екендігіне үндеу жасаңыз.

Жеке рефлексиялық тапсырма береді:

«Өнер мен ғылым менің жаныма жақын. Себебі...»

«Бұл өлең мені ойландырды, себебі…»

4.Argument Builder (дәлел құрастыру моделі)

Тапсырма ұсынады:

Өнер мен ғылымды бірінші кезекке қою арқылы мен қандай жетістікке жете аламын? Сұраққа жауапты жобалық эскизбен ұсыныңыз.

Өлеңнен дәлел келтіреді, пікірін айтады

Өз сезімін сөзбен жеткізеді, салыстырады

Жеке жазады, ішкі ойын талдайды

Өз көзқарасын дәлелдеп айтады

«Дәлел – ой» критерийі

Эмоциялық жауапқа кері байланыс

Өзін-өзі бағалау

Аргумент сапасы

Смайликтер, түстер

Рефлексия парағы

Постер, маркер, сурет салу құралдары

Сабақтың соңы.

5-кезең. «Абайды түсіну» – тұлғалық рефлексия

(8 минут)

Exit Reflection

(шығу рефлексиясы)

Қорытынды сұрақ қояды:

Өнер мен ғылымды дамытқан өркениетті елдердің жағдайын сипаттаңыз. Екеуінің мемлекетке, тұлғаға беретін пайдасын Абайдың сөзімен қорытындылаңыз.

Үй тапсырмасына Абайдың өнер мен ғылымға арнаған бір шумақты өлеңдерін және жұмбақтарды жаттауға береді.

Өз өмірімен байланыстырады

Қорытынды пікір

Өзін-өзі бағалау;

Мұғалімнің кері байланысы.

Ауызша рефлексия

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Қазақ әдебиеті Мақала 5 сынып

11.01.2026

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Тажикова Гүлнұр Еркінбайқызы

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Абай сағаты: метакогнитивті стратегия арқылы оқыту /5-сынып/

Абай сағаты: метакогнитивті стратегия арқылы оқыту /5-сынып/

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру