Ашық сабақ Абайдың он жетінші қарасөзі
Абай жүрек туралы тек 17-қарасөзде ғана емес, басқа бірнеше қарасөздерінде де жанама түрде немесе тікелей айтып өтеді. Міне, жүрекке қатысы бар бірнеше қарасөз:
![]()
✅ 7-қарасөз
Абай бұл қарасөзінде адамның жақсы мен жаманды айыру қабілеті, тәрбиенің маңызы туралы айтады. Жақсы қасиеттердің жүрекпен, сезіммен байланысты екенін аңғаруға болады.
Абай адамның мінез-құлқын тәрбиелеуде жүрек жылуын, мейірімділікті маңызды санайды.
![]()
✅ 19-қарасөз
Бұл сөзінде Абай адам баласының адамгершілік, моральдық болмысы туралы айтады. Жақсылық, рахым, ар-ұят секілді қасиеттердің жүректен шығатынын меңзейді.
"Адам баласына адам баласының бәрі дос" деген ой жүрекке негізделген мейірім мен сүйіспеншілікті білдіреді.
![]()
✅ 38-қарасөз (Ғақлия)
Бұл қарасөз – Абайдың діни-философиялық ойлары жинақталған аса маңызды еңбегі. Мұнда жүрек пен ақыл, рух туралы терең толғаныстар бар. Ол жүректі "сәуле қабылдағыш таза айна" ретінде сипаттайды.
"Рас, адамда неше түрлі ғылым бар. Соның бәрі жүректің ісі. Ақыл, қайрат, жүрек үшеуін бірдей ұстап, соны адам ете білсеңіз, сіздің де адам болғандығыңыз." – дейді Абай.
![]()
✅ Қорытынды:
Абайдың жүрек туралы айтқан ең маңызды, негізгі қарасөзі – 17-қарасөз, алайда:
-
7-қарасөз – мінез бен тәрбиеде жүрек рөлі;
-
19-қарасөз – адамгершілік пен мейірім;
-
38-қарасөз – жүрек пен рухани таным, иман.
Бұл қарасөздерде де жүректің түрлі қырлары қозғалады.
![]()
ТАПСЫРМА БЕРУ ЖОЛДАРЫ (деңгей бойынша саралау)
|
Деңгей |
Тапсырма түрі |
Мысал |
|
? Бастапқы деңгей |
Мәтінмен жұмыс, түсіну |
❓ Абай қарасөзінде қандай үш ұғым тартысқа
түседі? |
|
? Орта деңгей |
Салыстыру, сипаттау |
? Ақыл, жүрек, қайраттың қайсысы маңызды деп
ойлайсың? Неге? |
|
? Жоғары деңгей |
Пікір айту, эссе, рөлдік ойын |
✍️ “Егер сен Абайдың орнында болсаң, қандай шешім
шығар едің?” |
![]()
? ҚОСЫМША ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ТАПСЫРМАЛАР (оқушыларды қызықтыру үшін)
-
? Менталды карта жасау: “Абайдың жүрек туралы ойлары” деген тақырыпта
-
? Символмен бейнелеу: Жүрек, ақыл, қайратты сурет, белгі арқылы бейнеле
-
? Цитата талдау:
“Үшеуің ала болсаң, мен жүректі жақтаймын”, – неге жүректі таңдады?
![]()
? Саралау әдістері:
|
Әдіс |
Түсініктеме |
|
? Мәтін бойынша саралау |
Оқушыларға түсіну деңгейіне қарай түрлі тапсырма беру |
|
? Диалог арқылы саралау |
Топта/жұпта пікір алмасу (ақыл мен жүрек рөлінде сөйлету) |
|
? Нәтиже бойынша саралау |
Біреуі – қысқаша жауап, біреуі – постер, біреуі – эссе жазады |
![]()
? Үлгі тапсырма (жазбаша түрде):
Тапсырма:
Абайдың 17-қарасөзінде “Ақыл, жүрек, қайрат” үшеуі таласқа
түседі.
-
Мәтінді оқы.
-
Осы үшеуінің арасындағы айырмашылықты кесте арқылы көрсет.
-
Абай неге жүректі ең бастысы деп таныған? Өзіңнің пікірің қандай?
-
Өз өміріңнен мысал келтір.
|
Абайдың 17-қарасөзінен 3 негізгі ойды тауып, оларды қысқаша түсіндіріп жаз. |
-
Мәтіннен негізгі ойларды табады |
|
II деңгей (орташа дайындық) |
Қарасөзден алынған идеялардың бірін таңдап, қысқа эссе немесе шағын мәтін жазыңдар, онда идеяның маңызын түсіндір. |
-
Идеяны талдайды |
|
III деңгей (жоғары деңгей) |
Абайдың 17-қарасөзіндегі идеяны қазіргі қоғаммен немесе өз өміріңмен байланыстырып, шығармашылық жазба (эссе, шағын әңгіме, өлең) жаз. |
-
Қарасөз идеясын қазіргі өмірмен байланыстырады |
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Абайдың он жетінші қарасөзі.
Ашық сабақ Абайдың он жетінші қарасөзі
Абай жүрек туралы тек 17-қарасөзде ғана емес, басқа бірнеше қарасөздерінде де жанама түрде немесе тікелей айтып өтеді. Міне, жүрекке қатысы бар бірнеше қарасөз:
![]()
✅ 7-қарасөз
Абай бұл қарасөзінде адамның жақсы мен жаманды айыру қабілеті, тәрбиенің маңызы туралы айтады. Жақсы қасиеттердің жүрекпен, сезіммен байланысты екенін аңғаруға болады.
Абай адамның мінез-құлқын тәрбиелеуде жүрек жылуын, мейірімділікті маңызды санайды.
![]()
✅ 19-қарасөз
Бұл сөзінде Абай адам баласының адамгершілік, моральдық болмысы туралы айтады. Жақсылық, рахым, ар-ұят секілді қасиеттердің жүректен шығатынын меңзейді.
"Адам баласына адам баласының бәрі дос" деген ой жүрекке негізделген мейірім мен сүйіспеншілікті білдіреді.
![]()
✅ 38-қарасөз (Ғақлия)
Бұл қарасөз – Абайдың діни-философиялық ойлары жинақталған аса маңызды еңбегі. Мұнда жүрек пен ақыл, рух туралы терең толғаныстар бар. Ол жүректі "сәуле қабылдағыш таза айна" ретінде сипаттайды.
"Рас, адамда неше түрлі ғылым бар. Соның бәрі жүректің ісі. Ақыл, қайрат, жүрек үшеуін бірдей ұстап, соны адам ете білсеңіз, сіздің де адам болғандығыңыз." – дейді Абай.
![]()
✅ Қорытынды:
Абайдың жүрек туралы айтқан ең маңызды, негізгі қарасөзі – 17-қарасөз, алайда:
-
7-қарасөз – мінез бен тәрбиеде жүрек рөлі;
-
19-қарасөз – адамгершілік пен мейірім;
-
38-қарасөз – жүрек пен рухани таным, иман.
Бұл қарасөздерде де жүректің түрлі қырлары қозғалады.
![]()
ТАПСЫРМА БЕРУ ЖОЛДАРЫ (деңгей бойынша саралау)
|
Деңгей |
Тапсырма түрі |
Мысал |
|
? Бастапқы деңгей |
Мәтінмен жұмыс, түсіну |
❓ Абай қарасөзінде қандай үш ұғым тартысқа
түседі? |
|
? Орта деңгей |
Салыстыру, сипаттау |
? Ақыл, жүрек, қайраттың қайсысы маңызды деп
ойлайсың? Неге? |
|
? Жоғары деңгей |
Пікір айту, эссе, рөлдік ойын |
✍️ “Егер сен Абайдың орнында болсаң, қандай шешім
шығар едің?” |
![]()
? ҚОСЫМША ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ТАПСЫРМАЛАР (оқушыларды қызықтыру үшін)
-
? Менталды карта жасау: “Абайдың жүрек туралы ойлары” деген тақырыпта
-
? Символмен бейнелеу: Жүрек, ақыл, қайратты сурет, белгі арқылы бейнеле
-
? Цитата талдау:
“Үшеуің ала болсаң, мен жүректі жақтаймын”, – неге жүректі таңдады?
![]()
? Саралау әдістері:
|
Әдіс |
Түсініктеме |
|
? Мәтін бойынша саралау |
Оқушыларға түсіну деңгейіне қарай түрлі тапсырма беру |
|
? Диалог арқылы саралау |
Топта/жұпта пікір алмасу (ақыл мен жүрек рөлінде сөйлету) |
|
? Нәтиже бойынша саралау |
Біреуі – қысқаша жауап, біреуі – постер, біреуі – эссе жазады |
![]()
? Үлгі тапсырма (жазбаша түрде):
Тапсырма:
Абайдың 17-қарасөзінде “Ақыл, жүрек, қайрат” үшеуі таласқа
түседі.
-
Мәтінді оқы.
-
Осы үшеуінің арасындағы айырмашылықты кесте арқылы көрсет.
-
Абай неге жүректі ең бастысы деп таныған? Өзіңнің пікірің қандай?
-
Өз өміріңнен мысал келтір.
|
Абайдың 17-қарасөзінен 3 негізгі ойды тауып, оларды қысқаша түсіндіріп жаз. |
-
Мәтіннен негізгі ойларды табады |
|
II деңгей (орташа дайындық) |
Қарасөзден алынған идеялардың бірін таңдап, қысқа эссе немесе шағын мәтін жазыңдар, онда идеяның маңызын түсіндір. |
-
Идеяны талдайды |
|
III деңгей (жоғары деңгей) |
Абайдың 17-қарасөзіндегі идеяны қазіргі қоғаммен немесе өз өміріңмен байланыстырып, шығармашылық жазба (эссе, шағын әңгіме, өлең) жаз. |
-
Қарасөз идеясын қазіргі өмірмен байланыстырады |
шағым қалдыра аласыз


