Абай Құнанбаевтың өмір
тарихының тізбесі:
1845-
(10 тамызда) Семей облысындағы Шыңғыс
тауының баурайында дүниеге келді. Анасы Ұлжан мен кіші шешесі Айғыз
екеуінің арасында «Телғара» атанып өсті.
1855-1857- ауыр молдасынан сауат ашты.
9 жасында «Кім екен деп келіп ем түйе қуған» деген алғашқы мысқыл
өлеңін шығарды.
1857-1859- Семей қаласында Ахмет Риза
медресесінде білім алды.
13
жасынан аға сұлтан Құнанбай әкесінінң көмекшісі болып, ел билеу
ісіне араласты.
1870
- Семей
кітапханасында Лев Толстойдың кітабын сұрап тұрған сәтінде Е.П.
Михаэлиспен танысты.
1889
-25-ке жуық өлең шығарды. Осы
жылы тұңғыш рет Абайдың «Күлембайға», «Жаз» деген өлеңдері Омбыдағы
«Дала уалаяты» газетінде Көкбайдың атымен
жарияланды.
1890
-1898- қара сөздерін
жазды.
1899 - Абай өлеңі көбірек жазылады.
Өлеңге өлім тақырыбы араласады. Осы жылдан кейін Абай өлең жазуды
сиретеді.
1940 - ( 23 маусым) Мағауия өлімін
қайғысын көтере алмай, қырқыншы күні өзі 59 жасында қайтыс
болды.
Абайдың
сүйегі Жидебайдағы өз қыстауының жанына
жерленген.
Абайтану
1950-
( 25 қарашада) «Семипалатинский листокта» Абайға арналған кішкене
некролог басылды. Орысша жазылған некрологтың иесі - Әлихан
Бөкейханов еді.
1909 -
Әлихан Бөкейхановтың көмегімен Абай өлеңдерінің тұңғыш жинағын
Петерборда Кәкітай Ысқақұлы басып шығарды. Бұған Абайдың баласы
Тұрағұл да ат салысты.
1913 –
«Қазақ» газетінде Ахмет Байтұрсынұлының «Қазақтың бас ақыны» деген
мақаласы жарық көрді
1914 –
(26 қаңтарда) Семейдің географиялық қоғамы Абайдың қайтыс болғанына
10 жыл толғанын еске алып, әдеби кеш өткізді.
1918 –
Семейде Абай журналы жарық көрді. Шығарушылары-Жүсіпбек Аймауытов
пен Мұхтар Әуезов.
1922-
Абай өлеңдерінің жинағы Ташкентте жарық
көрді.
1933-
Абай шығармаларының толық жинағы Алматыда басылды. Жинап, бастырған
-Мұхтар Әуезов.
1940- Абай туғанына 95 жыл
толуына орай той өткізілді. Шыңғыстауда Абай ауданы, Семейде
Абайдың мемориалдық мұражайы ашылды.
1945-
бүкіл кеңес одағы жұртшылығы Абайдың 100 жылдық мерейтойын өткізді.
Алматы опера және балет театры Абай атымен
аталды.
1948-
Қажым Жұмалиевтің «Абайға дейінгі қазақ поэзиясы және Абай
поэзиясының тілі» деген монографиясы жарық
көрді.
1949-
Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» романы Сталиндік сыйлық
алды.
1960-
Алматы қаласындағы Абай даңғылының басына Абайға ескерткіш
орнатылды
1995 –
Абай Құнанбаевтың 150 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО көлемінде аталып
өтті.