"Әбділда Тәжібаев" оқуларының сценарийі

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

«Павлодар бизнес-колледжі» КМҚК

Министерство образования и науки Республики Казахстан

КГКП «Павлодарский бизнес-колледж»

Келісілді/Согласовано Бекітемін/Утверждаю

Колледж әдіскері/ Басшының ОІ жөніндегі орынбасары/

методист колледжа_______ Заместитель руководителя по УР

«____» __________2019 ж/г __________ Н.Н.Елисеева

«____» __________2019 ж/г

Тілдер онкүндігінде

«Бір ел-бір кітап» республикалық акциясы аясында өткізілген

«Әбділда Тәжібаев оқулары»

Құрастырған/составители:

Жақтай А.М.

Тілдер пәндері ЦӘК-ның мәжілісінде

талқыланды және мақұлданды

Обсуждена и одобрена на заседании

ЦМК языковых дисциплин.

Хаттама/Протокол

№1 от «29» тамыз/ август 2019ж/г.

ЦӘК төрайымы/ Председатель ЦМК

________А.М.Жақтай

Павлодар, 2019

«Әбділда Тәжібаев» оқулары

Өту орны: «Павлодар бизнес-колледжі» КМҚК, № 36 кабинет

Іс-шараның мақсаты:

Әбділдә Тәжібаев өмірі, шығармашылығымен таныстыру, ақынның өлеңдерін таныту. Сырдың толағай ақыны Әбділда Тәжібаев туралы мағлұмат беру, ақынның өрісті ой, өшпес көркем мұрасын жас ұрпаққа насихаттау, ақын шығармалары арқылы ұлтжандылық сезімін оятып, отаншылдыққа, адамгершілікке, елінің өнерін сүюге тәрбиелеу, поэзияға деген сүйіспеншілігін арттыру
Көрнекілік құралдар: ақын портреті, слайдтар, кітап көрмесі, ақын туралы жазылған пікірлер, техникалық құрал-жабдықтар, аудио аппаратура.

Іс - шара барысы:

1-жүргізуші:

Армысыздар қадірменді қонақтар, оқытушылар, студенттер!

2- жүргізуші

Добрый день, уважаемые гости, преподаватели, студенты!

1-жүргізуші:

Тілдер онкүндігі шеңберінде «Бір ел-бір кітап» республикалық акциясы аясында өткізіліп отырған «Әбділдә Тәжібаев оқуларына» қош келіпсіздер!

Әбділдә Тәжібаев — атақты ақын, көрнекті ғалым, танымал драматург, белгілі қоғам қайраткері. Қазақ әдебиетінің тарихында есімі алтын әріппен   жазылар ірі суреткер.

2- жүргізуші:

Абдильда Тажибаев - один из наиболее почитаемых поэтов, упоминаемый в первом ряду самых видных представителей казахской литературы. Многие годы он плодотворно работал в жанрах поэзии, драматургии и литературоведения. Поэт активно участвовал в становлении казахской литературы. Он продолжатель традиций сильнейших поэтов.

1. жүргізуші:

Впервые в республиканской акции «Одна страна – одна книга» в 2019 году для всенародного чтения выбраны книги Абиш Кекилбаева и • Абдилда Тажибаев .

2. жүргізуші: Сөз колледжіміздің кітапханашысы Мосягина Наталья

Федоровнаға беріледі.

1909 жылы қазіргі Қызылорда қаласында дүниеге келген, Алты жасында әкесінен айырылып, жастайынан кедейлік, жетімдік тауқыметін көріп өскен ақын анасы мен нағашысының қолында тәрбиеленді. Баланың сауатын ашқан да анасы Айманкүл.

2-жүргізуші

Абдильда Тажибаев воспитывался в детском интернате для детей-сирот в Кызылорде. Учился в семилетней школе в г.Шымкент. В детстве Абдильда увлекался поэзией. Любовь к стихам привила ему в детстве родная мать Айманкуль, одаренная поэтесса, воспитанная на классических образцах восточной поэзии и казахского народного творчества.

1-жүргізуші

1927 жылдан ақынның өлеңдері баспасөзде жариялана бастайды, тұңғыш жинағы «Жаңа ырғақ» деген атпен 1933 жылы шықты. Мөлдір лирикадан бастаған ақын «Күй атасы», «Абыл» сияқты толымды эпикалық дастандарға қалам тартты. Қазақ поэзиясының елеулі туын­дылары ретінде бағаланған «Гүлден дала», «Аралдар», «Жастық жырлары», «Кешеден бүгінге», «Көне қоңырау», «Жаңа өрімдер», «Құрдастар», «Толағай» және басқа да жыр жинақтарын бірінен кейін бірін шығарып, ақындық қуатын танытып, тәнті етіп жатты. 

2-жүргізуші

Творчество А.Тажибаева предстает как воплощение всей нашей литературы. Еще в конце 30-х годов Мухтар Ауэзов, прочитав первые его произведения отметил художественные особенности молодого поэта. И на самом деле, даже в то время поэту удавалось сохранить задушевность в своих стихах и следовать лучшим традициям казахской лирики.

1-жүргізуші

Ақынның жазған дастандарының да саны қомақты. «Оркестр», «Абыл», «Портреттер», «Майра», «Монологтар», «Ақын» сынды еңбектері 30-шы мен 60-шы жылдар аралығындағы қазақ поэзиясының заңғар биігі болды деуге әбден лайық.

2-жүргізуші

Тематика поэм Абдильды Тажибаева также многообразна - революция, строительство новой жизни, прошлое народа, многочисленные человеческие судьбы, ветер новой эпохи. Отвечая на требование времени, поэт не избегал самых острых, злободневных проблем.

Большое место в творчестве А.Тажибаева занял образ Сырдарьи, потом он превратил эту реку в символ, следуя Гейне, воспевшему Рейн, и Шевченко - певцу Днепра. 

1-жүргізуші

«Сырда туған Сырдың ұлы,

Жаңа Гейне мен болам»- деп жырлаған «Сыр сүлейі, жыр дүлейіне» арналған оқуларды бастауға рұқсат етіңіздер.

2-жүргізуші

Сайыс бірнеше кезеңдерден тұрады:

1 кезең «Сыр сүлейі» мәнерлеп оқу сайысы. Қатысушылар Ә.Тәжібаев поэзиясын жатқа мәнерлеп оқулары тиіс.

2 кезең «Сырда туған Сырдың ұлы» атты екінші бөлімде ақын өмірінен, шығармашылығы туралы сұрақтар қойылады.

3 кезең «Туған тілім- тірлігімнің айғағы» . Тіл жайлы мақал мәтел сайысы.

Олай болса, сіздерді әділқазылар алқасымен таныстырып өтейік:

1.

2.

1-жүргізуші:

Алтындай поэзиясын бір елдің мұрасындай етіп қалдыра білген ақынның өлеңдері өз құндылығын жоғалтпайды. Ендеше, сол бір мәңгілік көштің сырлы әуеніне, жадымызда жаңғырған жыр жолдарына құлақ салайық.

(Ортаға ақын өлеңдерін жатқа айтуға оқушылар шығады)

1-жүргізуші:  Әділқазылар алқасы 1 кезең бойынша қатысушыларымызды бағаласаңыздар.

2-жүргізуші: Абдильда Тажибаев начал печататься с 1927 года. В этом году был впервые опубликован его стихотворение в газете «Жұмысшы» («Гудок рабочего»), затем в 1933 году вышел первый сборник стихов «Новый ритм». Изданы сборники поэм и стихотворений «Оркестр», «Спасение», «Два мира», «Абыл» и другие.

Философской направленностью отмечены сборники поэтических произведений «Острова», «Новые напевы», «От вечера к сегодня», «Былое», «Молодые выходцы».

1-жүргізуші: Жұлдызы бар, жүрегімнің сөнбейтін,

Арманы бар жұлдызымның - өлмейтін,

Шақырады мені ілгері қашан да.

Жұтып болған жоқпын өмір шырынын,

Шертіп болған жоқпы күйін жырымның

Құмармын мен өлмей ұзақ жасауға!-деп жырлаған ақын шығармалары халық жадында мәңгі сақталмақ.

Гульдина «Ақынға арнау» жеке шығармашылығынан.

2-жүргізуші: Олай болса, ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған «Сырда туған Сырдың ұлы» кезеңін бастайық! Әр қатысушы Әбділданың өмірі мен шығармашылығына қатысты сұрақтарға жауап береді.

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

1-жүргізуші: 

Туған тілім - тірлігімнін айғағы,

Тілім барда айтылар сыр ойдағы,

Өссе тілім мен де бірге өсемін,

Өшсе тілім мен де бірге өшемін- деп, Әбділда ақын айтқандай, тіл – қай ұлтта, қай елде болса да қастерлі, құдыретті.

Тілді оқыту – заман талабы. Үштілділік бәсекеге қабілетті елдер қатарына апарар басты баспалдақтардың бірі.

2-жүргізуші:

Онда «Туған тілім-тірлігімнің айғағы» кезеңіне кезекті берсек. Сіздерге мақал-мәтелдер таратылады. Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып, орыс, ағылшын тілдеріне аударылады.

1. …. алды – қызыл тіл (өнер-искусство )

2. Батыр туса ел ырысы, ...... жауса жер ырысы (жаңбыр-дождь-)

3. Жігітке .... өнер де аз (жеті-семь-)

4. ...- қорқақ, қол- батыр.` (көз -глаза

5. Адам досымен, …. тамырымен мықты. (ағаш дерево )

6. Күш – білімде, ….. – кітапта. (білім знания

7. Жақсы байқап сөйлер, ..... шайқап сөйлер. (жаман плохой

8. .... оттан да ыстық (отан родина)
9. … көтерменгенді, тіл көтереді. (піл слон

10. Отансыз адам- …….. бұлбұл. (ормансыз- лес-

11. Көп сөз — көмір, аз сөз — ...... (алтын золото

12. Слово не ........ вылетит - не поймаешь (воробей торғай

13. Лучше поздно, чем ...... (никогда. Ешкашан)

14. Цыплят по осени считают.  (осень куз)

15. Одна голова хорошо, а две лучше. ( голова бас)

16. Без труда не вытащишь и рыбку из пруда. (труд еңбек)

17. .... познается в беде (друг дос)

18. Не спеши ...., торопись делом. (язык тіл)

1-жүргізуші: Бүгінгі оқуларымыздың қорытындысын шығару үшін сөз әділқазылар алқасына беріледі.

Ә.Тәжібаев ұзақ шығармашылық ғұмырында тынымсыз ізденіп, үздіксіз еңбектеніп, тұтас бір дәуір шындығын жан-жақты, жоғары көркемдікпен бейнелеген өте мол мұра қалдырды.

2 жүргізуші Жыр әлемінде кездескенше аман сау болыңыздар!

Әбілда Сыр сүлейі, жыр дүлейі,

Шумақталып жүректен жыр түлейді.

«Сырдария» өлеңі Әбілданың,

Халықтың жүрегінде ол бір игі.

Мақтаныш Сыр ақыны Әбілдадай

Ал халқым көрсін оны қабылдамай.

«Әбілда», «Сырдария» егіз ұғым,

Сырға арнап жыр жазамын дамылдамай.

Мен де өзіңдей жыр жаздым көркіменен,

Сыр өзені ағатын еркіменен.

Мен де өзіңдей Сыр ананың баласымын,

Мен де өзіңдей Сыр өзенге еркелетем.

Родной наш город –Кызылорда,

Поэт казахский здесь родился,

Ничто не предвещало нам тогда

Знамения, которым мы теперь гордимся.

Писатель, драмтург, поэт великий

О жизни честной ты мечтал всегда.

Ты жизнь любил так горячо, так зримо,

Но понимал, что жизнь – это борьба.

Твоя земля – твоей поэзии источник

Неисчепаемый любви родник,

Это горячий, чистый и глубокий

Твоей души сокровища тайник.

Как воспевал ты образ Сырдарьи!

Как любовался Родиной любимой!

И на бумаге мысли излагал свои

О жизни новой, светлой и счастливой.

Любовь рождает в творчестве твоем

Желание не видеть больше горя,

И вот теперь на свете мы живем,

Ликуя, радуясь и будущее строя!

2. …. алды – қызыл тіл

2. Батыр туса ел ырысы, ...... жауса жер ырысы

3. Жігітке .... өнер де аз.

4. ...- қорқақ, қол- батыр.

5. Адам досымен, …. тамырымен мықты.

6. Күш – білімде, ….. – кітапта.

7. Жақсы байқап сөйлер, ..... шайқап сөйлер.

8. .... оттан да ыстық
9. … көтерменгенді, тіл көтереді.

10. Отансыз адам- …….. бұлбұл.

11. Көп сөз — ….., аз сөз — алтын

12. Слово не ........ вылетит - не поймаешь

13. Лучше поздно, чем ........

14. Цыплят по …….. считают. 

15. Одна …… хорошо, а две лучше.

16. Без труда не вытащишь и ….. из пруда.

Бағалау парағы