Адам ағзасындағы негізгі дәрумендер маңызы.

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: 8.1.

Қоректену

Күні :

Сынып:8

Мектеп: «Ленин орта мектебі» КММ

Мұғалімнің аты-жөні: Таева С.М

Қатысқандар: Қатыспағандар :

Сабақтың тақырыбы

Адам ағзасындағы негізгі дәрумендер маңызы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары(оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.2.5 - адам ағзасындағы дәрумендердің маңызыдылығын сипаттау

8.1.2.6 - құрамында дәрумендердің маңызды мөлшері бар азық-түлік тізімін жасау

8.1.2.7 – азық- түлік құрамындағы С дәруменін анықтау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар:

Адам ағзасында кездесетін дәрумендер түрлерін, атауын біліп түсінеді.

Оқушылардың басым бөлігі:

-Дәрумендердің адам ағзасы үшін маңызын сипаттайды;

-Суда еритін және майда еритін дәрумендерді ажыратады. Зерттеу жұмысын жүргізеді;

-Тағамдық заттар құрамында кездесетін дәрумендерді анықтайды.

Кейбір оқушылар:

Ағзада дәрумендер жеткіліксіз болғанда пайда болатын ауру түрлеріне талдау жасай алады.Зерттеу нәтижелеріне қорытынды жасайды;

Бағалау критерийі

-Адам ағзасындағы дәрумендердің түрлері мен маңызын біледі;

-Тағамдық заттар құрамында кездесетін дәрумендер түрлерін анықтайды;

-Ағзада дәрумендер жеткіліксіз себептерінен туындайтын ауру түрлерін ажыратады;

-Зерттеу нәтижелеріне қорытынды жасайды.

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты терминдер

Дәрумендер,авитоминоз,гипервитаминоз,гиповитаминоз,суда еритін дәрумендер,майда еритін дәрумендер,қырқұлақ (цинга),ақшам соқыр,Бери-бери,мешел (рахит),рибофлавин,пиридоксин,анемия,дерматит,цианкобаламин,

ниацин,токоферол,филлохинон.

Диалог құруға/ жазылымға қажетті термин сөздер топтамасы

Биологиялық диктант:

Суда еритін .......... дәрумендері. В₁ дәруменінің авитаминозы кезінде адам ..... бери-бери ауруымен ауырады. Тиамин дәруменінің бір тәуліктегі мөлшері ......... мг. Майда еритін дәрумендер ........, ........ тұрады.Ретинол дәрумені ........,........,.........,........,......,......, көп мөлшерде болады.Д дәруменінің гиповитаминозы балаларда ...... ауруын тудырады.Д дәруменін «.......» дәрумені деп атайды.

Кальциферол бір тәуліктегі қажет мөлшері: ересек адам үшін- ...... мкг,балағы - ...... мкг.

Құндылықтарға баулу

Мәңгілік Ел жалпыұлттық идеясының құндылықтары. Салауатты өмір салтын ұстана отырып,дені сау ұрпақ тәрбиелеу.Оқушылардың бойында шығармашылық қасиеттерді қалыптастыру арқылы бәсекеге қабілетті ету.

Пәнаралық байланыс

Химия,медицина

Дағдылар

Білу,түсіну,қолдану,талдау

Алдыңғы білім

Асқорыту жолы ауруларының себептерін және астан улану себебі

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығулар түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

2мин

2мин

3 мин

2мин

3 мин

Психологиялық ахуал тудыру мақсатында оқушылар әр ұлт халықтарының сәлемдесуімен амандасады.

«Мозайка» әдісі арқылы барлық оқушыларды бөлемін

1-оқушы: «Аскарбин қышқылы»

2-оқушы: «Тиамин»

3-оқушы: «Ретинол»

«Шытырман» әдісі арқылы өткен тақырыпта «Ширату жаттығулары» арқылы тексере отырып,жаңа тақырыптың тақырыбын анықтауда оқушылардың алдарына сұрақтар жазылған парақшалар таратылып,оқылым жазылым дағдыларын дамыту мақсатында сұрақтарға жауап береді.

1.Асқорыту жүйесіндегі ең ірі без қалай аталады? –

2.- Адам ағзасында тіс саны қанша?

3. Тәулігіне бөлінетін сілекей мөлшері қанша?-

4.Тоқішектің басталған жері қалай аталады?

5.Адамның ауызқуысында қандай органикалық зат ыдырайды?

6.Ұйқы безінің асқорыту сөлін қалай атайды?

7.Асқазанға келген тамақ қайда түседі?

Оқушылар сұрақтарға жауап бере отырып,бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтайды. Дәрумендер бойынша білгендерін әр оқушы кестеге жазады.

Кері байланыс

«БББ» әдісі арқылы кестені толтырады

«Миға шабуыл» диалогтық сұрақ-жауап арқылы бейне материалды көрсетілім бойынша тақырыпқа байланысты қосымша мәліметтерді ала отырып,кестені толықтыра отырып жетекші сұрақтарға жауап береді

Сұрақтар «төменнен-жоғарыға» қарай құрылған

1.- Дәрумендер дегеніміз не?

2- Адам ағзасында қандай дәрумендер кездеседі?

3. -Не себепті адам дәруменсіз өмір сүре алмайды?

Презентация

Әр Ұлттар амандасу түрлері

Қиынды қағаздар.

Ширату жаттығулары

Сұрақтар жазылған парақшалар

Кесте

АКТ

Видео, презентация

Сабақтың ортасы

Білу

1мин

Түсіну

3мин

Жеке жұмыс

Қолдану

3мин

Талдау

8 мин

1мин

«Семантикалық карта» оқушылар жұппен жұмыс жасау арқылы кестеге дәрумен бойынша сипаттайды.

Бағалау дескрипторы

«Сәйкестендіру» арқылы тапсырманы орындайды

Бағалау дескрипторы

«Зерделеу» әдісі арқылы оқушылар зертханалық жұмысты жұппен жасайды

Зертханалық жұмыс №3

Зертханалық жұмысты бастамас бұрын оқушылар техникалық қауіпсіздік ережелерін айтып өтеді.

Тақырыбы: Азық түлік құрамындағы С дәруменін анықтау.

Жұмыс мақсаты: азық түлік құрамындағы С дәруменін анықтаудың қарапайым әдістерін меңгеру.

Құрал-жабдықтар: қара қарақат,алма,ашыған қырыққабат, картоп шырыны,дистелденген су,крахмал суспензиясы,дәріханалық йод,5%-дық спирт ерітіндісі,химиялық ыдыс.

Жұмыс барысы:

1.Әртүрлі сынауыққа 20-мл-ден шырын құйыңдар

2.Шырынға дайындалған крахмал суспензиясынан шамамен 5 мл-ден құямыз.Сосын сынауықтағы қоспаны араластырамыз.

3. Йод ерітіндісін 40 есе сұйылтамыз.Енді осындай йодтың 1 мл –іне 0,875 мг С дәрумен сәйкес келеді.

4. Арнайы химиялық ыдыс арқылы шырыны бар сынауықтарға тамшылатып ( титрлеу) дайындалған йод ерітіндісін қосыңдар.Жұмсалған йод мөлшерін мұқият санап алыңдар.

5.Шырыны бар ерітіндінің көкшіл түске айналуы бұл – йодтың С дәруменін толықтырып, крахмалмен әрекеттесе басталғанына дәлел.Әр сынауыққа неше миллилитр йод жұмсалғанын жазыңдар.

6,Йод сынамасының бояуының өзгеру дәрежесі және жұмсалған йод мөлшері бойынша әртүрлі өсімдік шырынындағы С дәруменінің мөлшері туралы қорытынды жасаңдар.

7.Шырындарды С дәрумені мөлшерінің арту реті бойынша орналастырып,кестені толтырыңдар.С дәруменінің мөлшерін шамамен есептеп, көрсетуге болады.

Жұмысты орындағаннан кейін оқушылар жеке жұмыс жасай қорытынды «Фишбоун» әдісі арқылы дәптерге талдап жазады.

Бағалау дискрипторы

Кері байланыс:

«Раунд-робин» әдісі. Бүгінгі тақырыптан оқушы не білгені туралы айтады. Тақырыпта кездесетін термин сөздер немесе білгені туралы алдыңғы айтқан оқушының сөзін қайталамай айтып шығады

Рет сандары жазылған парақшалар

Сематикалық карта

Кесте

Қара қарақат,лимон,

алма,ашыған қырыққабат,

апельсин,картоп шырыны,дистельденген су,крахмал суспензиясы,дәріханалық йод,5%-дық спирт ерітіндісі,

химиялық ыдыс.

Сабақ соңы

Жеке жұмыс

Жинақтау

3мин

Бағалау

2мин

«Бинго» әдісі арқылы деңгейлік сұрақтар қою

1-деңгей

1.Суда еритін дірумендер түрлері

2.Майда еритін дәрумендер түрлері

3.Поливитаминдер дегеніміз не?

2-деңгей

1.А.В.С. витаминдерден туындайтын аурулар түрлері қандай?

2.Өсімдіктекті тағамның құрамында қандай дәрумендер кездеседі?

3.С дәрумені қандай тағамның құрамында көп кездеседі?

3-деңгей

1.Қазіргі уақытта авитаминоз себептері қандай?

2.Дәрумендерді тамақтан басқа неден алуға болады?

3.Адам өміріндегі дәрумендердің рөлі қандай?

Рефлексия

«Пирамида» әдісі арқылы

1.Не үйрендім?

2.Тақырыптан алған жаңалық

3.Ұсыныс

4.Сабақта тиімсіз болған жері немесе әдісі

Әр оқушыға кері байланыс парағы таратып беремін де,олар өз ойларын, қағазға түсіру арқылы,бүгінгі сабақ туралы ойларын жазады.

Үйге тапсырма беру:

«РР,Е,К.В» дәрумендердің маңызы бойынша кестеге толтырып келу.

Презентация

«Пирамида» кері байланыс

Саралау-оқушыға мейлінше қолдау көрсетуді қалай жоспарлаймыз?

Қабілетті оқушыға тапсырманы қалай түрлендіреміз?

Бағалау- Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Сыныптағы топтық жұмыста барлық оқушыларға «Мозайка»,«Шытыр-ман» әдісі, «Миға шабуыл» топтық жұмыста қолдау көрсету арқылы дәрумендер маңызына сипаттама береді.Оқушылардың көпшілігі «Зерделеу» «Фишбоун» әдісі, кесте толтыру , ойлау дағдылары түсіну,қолдану,талдау деңгейлеріне бағытталған жұмыстар арқылы дәрумендер маңызын ,тағамдық құрамында кездесетін түрлерін ажырата алады.

Қабілеті жоғары оқушылар «Бинго» әдісі деңгейлік тапсырмалар, «Раун-робин» ,сәйкестендіру арқылы

жетелеуші сұрақтарға жауап беретін тапсырмалар орындайды.

1. «Шытырман» әдісі

2. «БББ» өзін-өзі бағалау

3. «Кері байланыс бутерброды» әдісі

4. «Раун-робин» әдісі

5. «Бинго» ойыны арқылы сабақты қорытындылау

6. «Пирамида» әдісі арқылы рефлексия жазады

Химия- дәрумендер құрамы, мөлшері.

Медицина – дәрумендердің жеткіліксіздігінен туындайтын ауру түрлері мен пайда болу себептерін біледі.Аурудың алдын-алу жолдарын анықтайды.

Зертханалық жұмыс кезінде оқушылардың қауіпсіздік ережесін сақтауын қадағалау.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары немесе мақсаттары

Шынайы қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме?Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз?Сабақта саралай дұрыс жүргізілді ме?Сабақ кезеңдерінде Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба?Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?