Бөлім:

4 - бөлім: Адам құқығы мен бостандығы. Синтаксис

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты :

Махметова Алтын Саркеновна

Күні:

02.12.2024ж.

Сынып: 9 Б

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Адам құқығы мен бостандығын қорғау

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.2.5.1 мәтіндегі айтылған ойға өз көзқарасын білдіреді, сыни тұрғыдан баға беріп айту;

9.4.4.2 салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата білу, түрлендіріп қолдану;

Сабақтың мақсаты

Мәтінде көтерілген мәселеге оқырманның қарым-қатынасын анықтауға арналған талқылау сұрақтарын құрастырады. Салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін ажырата алады.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басталуы

7 минут

Сабақтың ортасы

10 минут

10 минут

13 минут

Сабақтың соңы

5 минут

1.Сәлемдесу

2.Сергіту сәті

«Мен ешқашан...»

Оқушыларға сабақтың тақырыбы, мақсаты, бағалау критерийлері айтылады.

Қызығушылықты ояту

1.«Адам құқығы – адамзаттың басты игілігі» дегенді қалай түсінесің?

2.Құқық пен бостандыққа байланысты қандай мақал-мәтел білесіңдер?

8- тапсырма

Мәтінді түсініп оқыңыз. Төменде берілген тірек сөздерді қолдана отырып, мәтінде көтерілген мәселеге оқырманның қарым-қатынасын анықтауға арналған талқылау сұрақтарын құрастырыңыз.

9-тапсырма

Мәтіндегі адам құқығына қатысты термин сөздерді тауып жазып, мағынасын анықта. Оларға сүйеніп, түсінгеніңді айт.

Ыңғайлас салаластың құрамындағы жай сөйлемдердің бірінде айтылған ой мен екіншісіндегі ой мезгілдес, бағыттас, ыңғайлас мәнде айтылады. Мысалы: Төлеутай әскерге кетті де, содан қайтып оралмады. Ыңғайлас салалас құрмаластың құрамындағы жай сөйлемдер да, де, та, те, және, әрі деген ыңғайлас мәнді жалғаулық шылаулар арқылы байланысса, жалғаулықты ыңғайлас салалас деп аталады. Мысалы: Жанай балуан қайратты әрі үнемі қол бастайтын болат жүректі адам еді. Өзі ешкімге соқтықпайды және ит баласына жібімейді. Бір мезгілде қу шөмшектер дыбысы келді де, бірдеме қасына тасырлатып жетіп келді.

Ыңғайлас салалас құрмаластың құрамындағы жай сөйлемдер бір мезгілде қатар болатын не болған істі білдіріп, баяндауыштары бір шақта айтылса, жалғаулықсыз ыңғайлас салалас деп аталады. Мысалы: Ертеңіне жат иістер шықты, алыстан әлдеқандай дабырлаған дауыстар естілді.Бір күні ауданнан қос ат жеккен шана келді, Мыңбұлақтың сақшысындай болып тұрған Байшынарға қарай беттеді.

 Әрі шылауы ыңғайлас салаластың әрқайсысымен қайталанып келгенде, жай сөйлемдердің арасына үтір қойылады. Мысалы: Әншінің әрі дауысы да жағымды, әрі әні де сазды екен. Ал қайталанбай бір-ақ рет келсе, жай сөйлемдердің арасына үтір қойылмайды. Мысалы: Құрылыс жұмысы басталды әрі құрылысшыларды орналастыру керек.

 Және жалғаулық шылауымен байланысқан ыңғайлас салаластардың арасына үтір қойылмайды. Мен өзімді-өзім ұмыттым және көңілім шалықтап әлдеқайда алып-ұшып кеткен сияқты.

13-тапсырма

Тұлғалардың құқық және бостандық туралы айтқан пікірлері мен ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қатыстыра отырып, мәтін құра.

Рефлексия. «Борт журналымен» жұмыс

Әр оқушы жеке-жеке жұмыс жасайды, үйрену нәтижелерін сараптап ой елегінен өткізеді. Бірнеше оқушының жауабы тыңдалады.

Психологиялық ахуал

«Мен ешқашан...» Қатысушылар кезекпен «Мен ешқашан...» деп басталатын сөйлем айту керек. Мысалы, «Мен ешқашан парашютпен секіріп көрген жоқпын». Қалған қатысушылар бұл фраза өздеріне қатысты болмаса, саусақтарын бүгіп отырады, яғни олар парашютпен секірген болса. Бұл ойында кімнің өмір тәжірибесі ерекше болса, жеңіске жетеді.

Мақал-мәтелдер:

1.Әр елдің заңы баска, иттері қарақасқа.

2.Әділ заң — аспан тірегі.

3. Әділ бектің заңы жоғары.

4. Әділдік пен ізгілік,
Қарсы алады жүз күліп.

5. Әділдікке жығылмайтын адам жоқ. т.б

6. Заңның құрығы ұзын т.б

Қойылған сұрақтарға жауап береді.

Берілген тірек сөздерді қолдана отырып, мәтінде көтерілген мәселеге оқырманның қарым-қатынасын анықтауға арналған талқылау сұрақтарын құрастырады.

Мәтіндегі адам құқығына қатысты термин сөздерді тауып жазады. Мағынасын анықтайды. Оларға сүйеніп, түсінгенін айтады.

Конституция, Ата Заң  - (латынның лат. constitutio — яғни «құрылым» сөзінен шыққан) — Мемлекеттің негізгі заңы, елдегі барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңды күшке ие заң немесе заңдар тобы.

Құқық-  (ағылш. 1. law (наука); 2. right) – мемлекет орнатқан және оның күшімен қорғалатын, жалпыға бірдей қоғамдық қатынастарды реттейтін тәртіп ережелерінің ( нормалардың ) жиынтығы. 

Жарлық - моңғол сөзі, хандарының қол астындағы зайырлы және рухани билікке ие тұлғаларға берілген жазбаша бұйрығы немесе ерекше хаты.

Демократия  – сөзі (гр. demos – халық және гр. kratos – билік)  деген сөздерінен шыққан, яғни “халық билігі” деген мағынаны білдіреді. 

Тұлғалардың құқық және бостандық туралы айтқан пікірлері мен ыңғайлас салалас құрмалас сөйлемдерді қатыстыра отырып, мәтін құрайды.

Суреттерге қарап салалас құрмалас сөйлемдер құрайды.

Рефлексия жасайды.. Бүгінгі сабақта не үйренгендерін, топта қалай жұмыс жасағандарын, қандай білім алғандарын таразылайды.

Оқушылар өз сыныптастары-

ның тақырыпқа қатысты айтқан ойларына «шапалақ» әдісі арқылы қолдау білдіреді.

Дескриптор

Білім алушы

-көтерілген

мәселені

анықтайды,

-тірек сөздерді қолданады,

-оқырманның қарым-қатынасын анықтауға

арналған сұрақтар құрастырады.

Дескриптор

Білім алушы

-мәтіннен термин сөздерді анықтайды,

-мағынасын түсіндіреді.

Дескриптор

Білім алушы

-тақырыпқа қатысты мәтін құрады,

-құрылымын сақтады,

-сауатты жазады.

Дескриптор

Білім алушы

-тақырыпқа қатысты сөйлем құрайды,

-салалас құрмалас сөйлемдерді анықтайды.

Бағалау

«Отшашу» әдісі

Оқулық

9-сынып

«Мектеп» баспасы

2019жыл

Қалыптастырушы бағалауға арналған

тапсырма

лар жинағы

9-сынып

Оқулық

9-сынып

«Мектеп» баспасы

2019жыл