Адамның дамуы

Сабақ:биология

Мектеп:

Мерзімі:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:9ә /9ә1

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Тақырып:

Адамның дамуы

Оқыту мақсаты:

Адамның даму шежіресін түсіндіру

Аданың шығу тегін түсіндіру

Тірі табиғаттағы адамның орнын сипаттау

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

Адамның даму шежіресін түсіндіре алады

Аданың шығу тегін түсіндіре алады

Тірі табиғаттағы адамның орнын сипаттай алады

Бағалау критерийлері

Адамның даму шежіресін түсіндіре алады

Аданың шығу тегін түсіндіре алады

Тірі табиғаттағы адамның орнын сипаттай алады

Тілдік мақсаттар

Пәндік лексика мен терминология:

Антропогенез, приматтар, дропитек, пролиопитек, прапитек, понгидтер, гоминидтер, австралопитектер.

Диалогқа/жазбаға қажетті сөздер

Құндылықтарды

дарыту

Сабақ барысында білім құндылықтары:
- Құрметтеу;- Сыйластық;- Ынтымақтастық;- Ашықтық;- Өмір бойы білім алу.

Интеграция

АҚТ қолдану дағдылары

Электронды деректерді қолдана отырып, оқыту процессін визуализациялау

Сабақтың типі:

Сабақтың түрі:

Жаңа білімді игеру

Бастапқы білім

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурсы

Сабақтың басы

0-2 мин

Ұйымдастыру бөлімі:

• Өзара амандасу;

• Сыныпта оңтайлы жағдай тудыру.

же

Сабақтың ортасы

3-10 мин

11-25 мин

26-34 мин

35-37 мин

Тапсырма

Терминдер топтамасы, яғни оқушылар гүлдің күлтелерінде жасырын тұрған термин сөздердің анықтамасын береді.

1. Креационизм ...

2. Стационарлық жағдай ...

3. Панспермия ...

4. Биогенез ...

5. Абиогенез ...

6. Коацерват ...

7. Пробионт ..

8. Алғашқы атмосфера құрамында қандай заттар болған?

9. С.Л.Миллер өз тәжірибесінде нелерді өндіріп алды?

10. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы А.И.Опариннің көзқарасына ұқсас пікірді айтқан ғалымдар?

Бағалау

Антропосоциогенез (латынша: антропос – адам, генезис – шығу тегі, социум - қоғам) – адамның осы заманғы қалпына дейінгі шығу тегі мен даму үдерісі. Бұрынырақта антропогенез термині пайдаланылды, мұнда нағыз социум – адам қоғамының пайда болуына дейінгі адамның шығу тегі ескерілген.

Приматтар эволюциясы адамның өз эволюциясына қарағанда көптеген миллиондаған жылдар бұрын басталды. Егер эволюциялық жүйелілікке зер салатын болсақ, адам – ол ең «соңғы приматтар» ғой. Адамтәріздес маймылдардың ата тектерінің қалыптасуы мен пайда болуы эволюциялық шежіреде көрнекі көрсетілді.

Тірі ағзалардың барлығы туытық белгілері бойынша жүйелі топтарға жіктеледі. Ең жоғарғы таксон – дүние. Адамды жануарлар дүниесіне жатқызу шүбә келтірмейді. Ал одан әрі мына тізбекте жүйеленеді: 1) желілер типі, 2) бассүйектілер немесе омыртқалылар тип тармағы, 3) сүтқоректілер класы, 4) қағанақтылар класс тармағы, 5) приматтар отряды, 6) маймылдар отряд тармағы немесе адам тәрізді приматтар.

Алайда саналы адам түрін жіктеген кезде, ғалымдар күні бүгінге дейін бұдан да кіші жүйелеу санатын енгізуде бір пікірге келе алмай отыр. Дұрыс жіктеудің бірі мынадай: 7) адамтәріздес маймылдардың (бұған понгидтер және гоминидтер де енеді) жоғары тұқымдасы, 8) гоминидтер тұқымдасы, 9) адам туысы, 10) саналы адам түрі.

Адамның, горилланың және шимпанзенің жалпы ата тегінің дриопитектер болғаны сызбанұсқадан көрініп тұр. Палеонтологиялық деректер бойынша понгидке (адамтәріздес маймылдар) және гоминидке (адамдар) бөліну бұдан 15-20 млн жыл бұрын болған. Алайда биохимиялық көрсеткіштерді талдайтын болсақ, онда бұл оқиға бұдан 4-5 млн жылдан ертерек болмауы тиіс.

Лездемелік сұрақтар:

1. Антропосоциогенез дегеніміз не?

2. Антропосоциогенез латынша қандай мағына береді?

3. Приматтар эволюциясы қай кезде басталды?

4. Ең соңғы приматтар деп кімдерді атаймыз?

5. Ең жоғарғы таксон не?

6. Палеонтологиялық деректерге сүйенсек понгидтер мен гоминидтерге бөліну бұдан қанша уақыт бұрын болған?

7. Понгид дегеніміз кімдер?

8. Гоминид дегеніміз кімдер?

9. Адамдарды қандай класқа жатқызуға болады?

10. Саналы адам түрін қандай тұқымдасқа жатқызамыз?

Деңгейлік сұрақтар:

А-1. Адамның приматтардан пайда болуын дәлелдеңдер. Қысқаша сипаттаңдар.

2.Адамның маймылдардан дамығаны жөніндегі дәлелдердің қайсысы шындыққа жақынырақ? Неліктен?

В-1. Осы заманғы маймылдардың қайсысы адамға жақынырақ?

2.Туыстық жағынан біз қандай дәрежедеміз?

С-1. Понгид және гоминидке бөліну қашан өтті?

2.Олардың қайсысы ортақ ата тек болды?

Кестемен жұмыс:

Өзара тексеріп бағалау

оүб

акт

ожт

сто

то

оүб

ожт

оқулықпен жұмыс

то

об

Сабақтың соңы

38-40 мин

кері байланыс

Үй жұмысы туралы ақпараттандыру.

оүб

же