Әдебиет сабағында ұлттық құндылықтарды қолданудың тиімді әдіс-тәсілдері

Мақала авторы: Жүсіпова Г.Қ.

Лауазымы: Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Білім беру мекемесі: Астана қаласы №107 жалпы орта білім беру мекемесі

Аңдатпа

Бұл мақалада әдебиет сабақтарында оқушылардың бойына ұлттық құндылықтарды сіңірудің педагогикалық жолдары мен тиімді әдіс-тәсілдері қарастырылады. Жаңа форматтағы оқыту технологияларын қолдана отырып, ұлттық кодты сақтау мен дамыту мәселелеріне талдау жасалады.

Кіріспе

Мемлекетіміздің болашағы – жас ұрпақтың бойында ұлттық рух пен патриоттық сезімді қалыптастыру тікелей гуманитарлық ғылымдарға, оның ішінде қазақ әдебиеті пәніне жүктеледі. Мемлекет басшысы атап өткендей, «Ұлттық мүдде – біздің ең басты құндылығымыз». Әдебиет сабағы – жалаң деректер жиынтығы емес, ол – ұлттың тарихын, салт-дәстүрін, мінезі мен болмысын танытатын құрал.

Негізгі бөлім

Әдебиет сабағында ұлттық құндылықтарды (тіл, діл, дәстүр, тарих, өнер) оқушы санасына ұялату үшін тек мәтінді оқып қана қоймай, оны заманауи әдістермен байланыстыру маңызды.

1. «Құндылықтар пирамидасы» әдісі

Оқушылар шығармадағы кейіпкерлердің іс-әрекетін талдай отырып, олардың бойындағы адамгершілік, адалдық, намыс сияқты қасиеттерді иерархия бойынша орналастырады. Мәселен, «Абай жолы» роман-эпопеясын өткенде Абайдың бойындағы ұлттық тәрбие мектебін осы әдіспен талдау тиімді.

2. Интербелсенді «Ұлттық жәдігерлер» стратегиясы

Көркем шығармада кездесетін көне атаулар, салт-дәстүр элементтері (сүйінші, көрімдік, ат қою, бата беру т.б.) бойынша шағын жобалар жасату. Бұл оқушының сөздік қорын байытып қана қоймай, этнографиялық білімін тереңдетеді.

3. Салыстырмалы талдау (Венн диаграммасы)

Көне жыраулар поэзиясындағы ерлік рухы мен бүгінгі заманғы патриотизм түсінігін салыстыру. Бұл әдіс құндылықтардың сабақтастығын түсінуге көмектеседі.

Тиімді әдіс-тәсілдер кестесі

Қорытынды

Әдебиет сабағында ұлттық құндылықтарды насихаттау – бұл жай ғана тәрбие жұмысы емес, бұл – ұлттық қауіпсіздік пен мемлекеттіліктің іргетасын бекемдеу. Тиімді әдіс-тәсілдерді қолдану арқылы біз «құлағымен естігенді емес, жүрегімен сезінгенді» түсінетін ұрпақ тәрбиелей аламыз. Шығармадағы ұлттық бояуды оқушының бүгінгі өмірімен байланыстыра білу – мұғалімнің басты шеберлігі.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы.

2. Қазақ әдебиетін оқыту әдістемесі, Алматы, 2021 ж.

3. «Ұлттық құндылықтар – тәрбие негізі» ғылыми-әдістемелік жинақ.