ӘДІС- ТӘСІЛДЕР. «Эстафета »әдісі

Әдіс- тәсілдер

«Эстафета »әдісі

Ол үшін әр топқа арналған жеке-жеке мәтінді бөлек-бөлек қабырғаға іліп қою керек. Әр топта төрт оқушыдан болады. Төртінші оқушы орнында қалып, жазушы рөлін атқарады (жылдам жазу қабілеті бар оқушының қалғаны абзал).

Әр топтағы бір оқушы қабырғаға ілулі тұрған мәтінді берілген уақыт ішінде оқып, топқа қайта оралып, жазушыға айтып береді. Жазушы олардың сөзін мүлтіксіз жазып алып отырады. Келесі екінші оқушы біріншінің келген жерін білместен өзі осы жерге келді-ау деген болжаммен келген жерінен әрі қарай жалғастырып оқиды. Дәл сол сияқты үшінші оқушы жалғастырады. Барлық үш оқушы жазушыға баяндап болған соң, жазылған ауызша көшірме шығарманы жазушы оқып береді.

Бұл әдісті пайдалану кезінде оқушылардың жауапкершілігі екі есе артады. Себебі олар, біріншіден, алғаш оқыған көршісінің келген жерін анықтау керек болса, екіншіден, оқыған бөлігін түсініп оқып жеткізбесе, мәтіннің мазмұны дұрыс шықпайды.

Топтардың мәтіндерін толықтырып, жинақтап, қорытынды жасау.

Мыс:

Еңбекпенен ел көгерер

Ерте заманда ағайынды төрт жігіт болыпты. Олардың үшеуі бірінен-бірі өткен жалқау, шаруаға қыры жоқ, берекесіз екен. Ал, ең кішісі еңбексүйгіш, малжанды көрінеді. Жұрт ағайынды төртеудің мінезіне қарай оларға жанама ат қойыпты.

Жалқаулардың ең үлкені қурай басын сындырмады. Шалқасыннан жатып алып, шырт түкіріп, малын сонауға айдатып жіберетін көрінеді. Сондықтан оны «Түусоғар» деп атапты. «малымды байқай сал, көре сал» өткен-кеткендерге тапсырып, өзі ылғи үйінде жүретін жалқауға «Көресал» деген ат беріпті. Малын тек сырттай ғана қамқорсып, «Айдай сал» деп көрінгенді жұмсай салатын жігітке «Айдайсал» деп атапты.

Ағайындылардың кенжесі айранын ұрттап, қойын құрттап, малын өзі бағыпты.

Бір жұтта «Түусоғардың» малынан түк қалмапты. «Көресалдың» малы көп өліпті. «Айдайсалдың» да малы аз қырылмапты.

Ал, өзі бағып-күткен еңбекшіл жігіттің малы жұтамады. Қыстан аман шығып, елін аштықтан құтқарыпты.

«Еңбекпенен ел көгерер» деген нақыл осыдан қалыпты деседі халық.

1. ........- білім беретін мекеме.

2. ........- түнде ғана ұшатын жыртқыш құс.

3. ........- сәндік бұйымдарды зерлеп

жасайтын шебер ұста.

4. ........- сиямен жазатын оқу құралы.

5. ........- қарым –қатынас құралы.

(60+20)+6 ═ 48-(20+10) ═ 64-(30+20) ═

95-(50+20) ═ 27+(35-5) ═ (40+30)-20═

15+10+40═ 100-(98-8) ═ 80-(37-7) ═

АДАСҚАН ӘРІПТЕР

Түстері бірдей әріптерді жинақтап, сөз құрау керек.

Сөздер банкісі

20-21 сөз тапса – 5;

16-19 сөз тапса – 4;

11-15 сөз тапса – 3;

1-10 сөз тапса – 2.

1. Синоним 12. Микроскоп

2. Етістік 13. Жасуша

3. Лирика 14. Тербеліс

4. Глагол 15. Жылдамдық

5. Роман 16. Атом

6. Эпос 17. Молекула

7. Сұлтан 18. Кесте

8. Хан 19. Доп

9. Монархия 20. Компас

10. Арифметика 21. Нота

11. Теңдеу

Алақан

Бас бармақ не ұнады?

Балан үйрек жаңа не білдім?

Ортан терек не жөнінде ойландыңыз?

Шылдыр шүмек өз қоржыныма не алдым?

Кішкентай бөбек не білгім келеді?

«Биопоэма» әдісі

«Биопоэма әдісін» пайдалану арқылы жұпта сұхбат ұйымдастыру. Мысалы «аққала өлеңінде»

• Аты- аққала

• Сипаттайтын 2-3 сөз –әдемі, суық

• Жақсы көретін 2-3 сөз-қыс, қар, аяз

• Қорқатын 2-3 заты – көктем, күн, ыстықтан

• Басынан өткізген сезімі- балалардың қуанышы

• Болашақтан күтетіні 2-3 заты- көктем шықпаса, күн ысымаса

• Мекенжайы – қысқы дала

• Тегі -қар

(Өз қалауыңызша берілген нұсқау сұрақтарын өзгертуіңізге болады.) Жұмыстарын ұжымда оқу.

«Бағытталған оқу» әдісі

«Бағытталған оқу» әдісі бойынша мәтінді оқу техниксын тексеруге байланысты тапсырманы ұйымдастыру. Мәтінді оқымай тұрып 3-4 бөлікке бөліп алып, әр бөліктен кейін талдау жұмыстарын орындау арқылы оқу. І бөлімді оқып болғаннан кейін сұрақтар қойылады.

-Не болды? -Әрі қарай не болады деп ойлайсың ? (ІІ бөлімнің мазмұны қандай болуы мүмкін екенін оқушыллар өздері болжайды).

ІІ бөлімді оқып біткеннен кейін, оның мазмұны балалардың болжамымен салыстырылады. Одан соң ІІІ бөлімге болжау сұрағы қойылады. т.с.с Әр бөлімді осылайша талдап шығу. Мәтін мазмұнын алғашқы «Болжау» әдісімен құрастырған мәтіндерімен салыстырады. Айырмашылықтың қандай екенін байқатып, өздерінің де қызықты, керемет ертегі құрастыра алатындарына деген сенімдерін арттыру.