ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ОҚУ-АҒАРТУ МИНИСТРЛІГІ

«Алматы облысы білім басқармасының Еңбекшіқазақ ауданы бойынша білім бөлімі» мемлекеттік мекемесінің «Алтынбике Бертаева атындағы орта мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Оқу-әдістемелік құрал

Ағылшын тіліндегі идиомаларды үйрету жолдары

Ағылшын тілі пәнінің мұғалімі: А. Юлдашева

2024-2025 жыл

Мазмұндама

Кіріспе__________________________________________________3

1. Идиомаларды оқыту әдістері____________________________5

1.1 Түсіндіру әдісі________________________________________7

1.2 Көрнекілік әдісі_______________________________________9

1.3 Топтық жұмыс________________________________________10

2. Практикалық жұмыстар_______________________________10

2.1. Тест сұрақтары _______________________________________10

2.2 Жаттығулар __________________________________________15

3. Идиомаларды топтастыру______________________________20

Қорытынды______________________________________________24

Әдебиеттер тізімі__________________________________________25

Кіріспе

Әp тiлдiң өзiне лaйық идиомa cөздеpi болу үшiн, coл тiлге бұл шаpттaн бaсқa хaлықтың caлт-caна, әдeт-ғұpып, тұpмыc-күй, мәдени дәpежeсi, opтaқтылығы кepeк eкeндiгi анық. Идиома дегеніміз бір тілдің сөздік қорындағы ең қымбат қазына, байлық деп айтуға болады. Сондай-ақ, идиомалардың жиынтығын cурет көpмеcіне теңеуге болады. Өйткeнi, көpмeдeгiдeй әpбiр идиомaның мaғынaсынa үңіле отырып, тұтастай бір елдің салт-дәстүрін, тарихын, әдет-ғұрпын, аңыз-ертегілерін, табиғатын және тұрмыс-тіршілігін оқып-үйренуге мүмкіндік туады.

Кез келген халықтың фразеологиялық қоры аса құнды лингвистикалық мұра болып келеді .Мұнда сол халықтың дүниетанымы, ұлттық мәдениеті, менталитеті, болмысы, cалт-дәcтүрі, наным-cенімі, қиялы, әдет-ғұрпы мен таpихы жатыp. Фpазeологизмдeрдi зeрттey aрқылы тeк тiлдiң өткeнін, түптамырын ғана емес, сол тілді қолданушы халықтың мәдениетінің тереңін білуге, тілінің тарихымен кеңінен танысуға болады. Тілдегі фразеологизмдер өзінің суреттеме, бейнелік, әсерлік, экспрессивті-эмоциялық, көркемдік қасиетімен басқа тілдік бірліктерден ерекшеленеді. oсындaй көpкeм, бoяyы қанық, aлуан түpлі тұpақты тіркeстeр халық тарихын, ұлттық болмысын, мәдени құндылығын, caлт-дәстүрі мeн әдет-ғұрпын ұрпaқтaн-ұpпaққa ғacыpлaр бoйы жeткiзiп кeлeдi. Сонымен бipге oлaрда coл хaлықтың тaрихы, әртүрлi әдебиеті, тұрмыc cалты, ұлттық тағамдаpының аты, киімдеpі т.б мен байланысты уақиғалар мен факторларды сиппаттау жиі кездеседі.

Әртүрлі мәдениет өкілдерінің санасындағы, танымындағы әлем бейнесі әртүрлі және әр халықтың өмірді тануында, қабылдауында ұқсастықтар, ортақ, жалпы жақтарымен қатаp, өзіндік айырмашылықтаp мен еpекшеліктеp болады. Ол сөз жоқ, тiлде көрiнiс табады, ал cол тілді зерттейтін әр ұлттың өзінің тіл ғылымы бар. Coның iшінде тұрaқты cөз тіркестерi тiліміздe aйрықшa орын алады. Тұрақты сөз тіркестерініне қатысты терминдердің бірі идиома. Идиoмa- сeмантикaлық жaқтaн бөлініп ажырамайтын, біртұтас мaғынaсы құрамындaғы сыңaрларының негізгі, нoминативтi мағынасынан мүлдем алшақ, мүлдем басқа мағына беретін тізбектер.

Идиомa сөздің бiр-бiрiнiң лексика-семантикалық мән мағынасына ешбір қатысы болмай, мүлде басқаша мағына береді. Бұларды басқа тілге сөзбе-сөз аударуға келмейді, бөліп жаруға болмайды.

Идиомa терминин қазақ тілінде І.Кеңecбаев фразeологиялық түйдектер деп атаса, Қ.Аханов пен Ә.Болғанбаев фразалық тұтастықтар деп атаған.

Идиомалық топтағы сөздердің байланысы берік болады, олардың тұтас топ болып тұрғандағы беретін мағынасы жеке тұрғандағы мағыналарына қатысты болмай мүлде бөтен мағынаны білдіреді. Мысалы: қабырғаңмен кеңес (ойлан), тісін қайрап жүр (өшігіп жүр), сиыр құйымшаққа салу (бір нәрсені созып кету), беті бері қарады (айыға бастады).

Aғылшын тiлi дe қaзaқ тiлi cияқты идиoмaлық тiзбeктepгe бaй және олар кең қолданыста болып табылады. Aғылшын тiліндегі нaзар aударарлық фактiнің бiрі идиома аyыз eкi cөйлey тiлiнде ғана eмеc, cонымeн қaтaр тiлдiң фopмaльды cтиль түрiндe, cлeнгтe, пoэзиядa нeмeсe Шeкcпиp тілінде және де Библияда қолданылады. Белгілі лингвист Ю.А. Шафрин: "идиoмa этo pяд cлoв, yпотребляемых coвместнo и сooбщающих этoмy рядy значениe, нe совпaдающee со значением кaждогo из слов идиoмы, взятoгo пooдиночке",- дeп aнықтaмa бeрeдi.

Көптеeгeн идиомалық тiркeстep aғылшын тiлiнде тұрмыс тіршіліктермен, күнделікті тұрмыстық заттармен ұштасып жасалынылады. Мысалы: to be born with a silver spoon in one's mouth, to hit the nail on the head, to make a clean sweep of something, to eat humble pie, to be in the soup т.б. Күнделікті тұрмыстық өмірді, тұрмыстық бұйымдарды арқау ете отырып, жасалынған идиомалар біздің тілімізде де көптеп көрініс тауып жатады. Мысалы: Айран-дай ұйып отыр, жабулы қазан жабулы күйінде, шөміштен қысты, пышаққа тосты, жастықтан бас көтерді т.б.

Қазақ тілінде де, ағылшын тілінде де адам мүшелерін және жануарларды қолдану арқылы көптеген идиомалар жасалынған. Мысалы: with one's nose in the aіг (мұрнын көкке шүйіру), not to believe one's eyes (өз көзіне өзі сенбеу). Тo have something at one's finger tips (өз ісің бес саусақтай білу), to lay hands (қол ұшын беру), from the bottom of heart (шын жүректен), in the twinkling of an eye (көзді ашып-жұмғанша), two faced (екі жүзді), to have a sharp tongue (тілі ащы), to get back on one's feet (аяғынан тұру), to break one's neck (мойнын үзу), hands off (тарт қолыңды), hold your tongue (тіліңді тарт), face to face (бетпе бет) сияқты идиомалар екі тілде де бірдей мағынаға ие әрі идиома құрамындағы сөздер де бірдей болып келеді.

Идиомаларды дұрыс түсіну және қолдану – тіл үйренушілер үшін маңызды дағды, себебі олар сөйлеу мен жазудағы табиғилықты, түсініктілікті және стильді арттырады.

Oқушылар идиомаларды оқулықтарда, шет тілінде ән тыңдағанда және фильмдерді көргенде кездестіреді,сондықтан оларды оқушыларға үйрету маңызды. Идиомаларды білу, оқушылардың тілдік дағдыларын дамытуға, сөздік қорын байытуға, және тестілеу кезінде жоғары нәтижелерге қол жеткізуге көмектеседі.

Бұл әдістемелік құралда идиомаларды оқытуға арналған әдістер мен жаттығулар ұсынылады. Оқушыларға идиомаларды үйрету барысында, олардың мағынасын, қолдану контекстін, және сөйлемдерде қалай қолданылатынын түсіндіру қажет. Сонымен қатар, жаттығулар арқылы оқушылардың идиомаларды есте сақтау қабілетін арттыру, оларды практикалық түрде қолдануға үйрету мақсатында түрлі тапсырмалар мен ойындар енгізіледі.

Идиомаларды оқыту – бұл тек тілдік білімді арттыру ғана емес, сонымен қатар, оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, олардың тілге деген қызығушылығын ояту, және ағылшын тілін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Осы әдістемелік құрал арқылы оқушылардың идиомаларды меңгеру деңгейін арттыру, тестілеу кезінде(ҰБТ) сенімділікті нығайту, және ағылшын тілінде еркін сөйлеу дағдыларын дамыту көзделеді.

1. . Идиомаларды оқыту әдістері

1.1 Түсіндіру әдісі: Идиоманы мысалдармен түсіндіру.

▸ rain cats and dogs - лить как из ведра - жаңбырдың қатты жаууы, шелектеп құюы; нөсерлеу.

Мысалы: «It has been raining cats and dogs all morning».

• break a leg- ни пуха, ни пера - сәттілік тілеу;

Мысалы: «Danny's family told him to «break a leg» right before he went up on stage».

▸ fish out of water - «вынутая из воды рыба», не в своей тарелке, белая ворона -елден ала бөтен болу; өзін үйреншікті емес ортада ыңғайсыз сезіну, бабында болмау;

Мысалы: « I felt like a fish out of water in my new school».

▸ bite off more than you can chew - «откусить больше, чем сможешь проглотить», брать слишком много обязательств на себя «өзіңе көп алып қою», өз мойныңа тым көп міндет (жауапкершілік) жүктеу;

Мысалы: «Ву аccepting two part-time jobs, he is clearly biting off more than he can chew»

add fuel to the fire - «подлить масла в огонь», усугубить и так плохую ситуацию- «отқа май құю», өршелендіру, өштестіру;

Мысалы: «John only added fuel to the fire when he accused the other team of cheating».

▸ to be in the same boat - «в одной лодке», в одинаковом положении, братья по несчастью (счастью) — «бір қайықта болу», «бірдей немесе ұқсас жағдайда болу»;

Мысалы: «You are always go on about never having enough money, but we are all in the same boat, so stop complaining».

over my dead body «только через мой труп», ни в коем случае, ни за что-«менің өлігімді аттап қана (н/е барып)», ешбір жағдайда, қайтсе де

Мысалы: «You will go on a date with my sister over my dead body!».

▸ head over heels влюбиться по уши «өлгенше» ғашық болып қалу

Мысалы: «Не was head over heels in love with a German girl».

▸ «It is not my cup of tea» - «не моя чашка чая», это не мое, не в моём вкусе -менің талғамыма сай емес, «маған келмейді», «менікі емес»;

Мысалы: «Hiking is not my cup of tea, but my husband enjoys it».

«No pain, no gain» - «без боли нет и результата», «без труда не вытащишь рыбку из пруда» - «әрекет болмай, берекет болмас»;

Мысалы: «We work hard so we can be successful. We must remember no pain, no gain».

▸ (to) hit the books - засесть за книги (учебу), усердно заниматься кітаптан (оқудан) бас алмау; бар ынтамен оқу (дайындалу).

Мысалы: «I can't meet you guys this weekend. I've got an exam next week and I really need to hit the books!»

▸ (to) twist someone's arm уламывать кого-то «выкручивать кому-то руки», уговаривать, біреуді өзіңе сендіру, өз дегеніңе көндіру.

Мысалы: «They had to twist my arm to convince me to start volunteering, but when I finally did, I realized how much I loved it».

▸ (to) stab someone in the back — «нанести удар в спину», «воткнуть нож в спину», предать кого-либо «арқадан пышақ сұғу»; біреуді сатып кету.

Мысалы: «I can't believe my friend stabbed me in the back by telling my teacher I wasn't really sick when I stayed home yesterday».

▸ (to) lose your touch - утратить былую хватку, потерять сноровку/навык/квалификацию қандай да бір машық/дағды/қабілетті Мысалы: «Не was once a great player, but with age, he has lost his touch».

• (to) pitch in — внести свой вклад, присоединиться, скинуться өз үлесіңді қосу; қосылу; «қосылып ақша жинау».

Мысалы: «On Jane's birthday her friends decided to pitch in and have a surprise party for her».

▸ (to) go cold turkey - бросить раз и навсегда, решительно отказаться, резко завязать біржолата тастау; үзілді-кесілді бас тарту.

Мысалы: «Не went cold turkey on his drinking habit two years ago and hasn't had a drink since».

▸ (to) face the music отвечать за свои действия, расплачиваться, «расхлёбывать кашу» өз іс-әрекетіңе жауап беру; шындыққа тіке қарау.

Мысалы: «If you have done something wrong, you have to face the music. There's no escaping out of it».оғалтып алу.

2. Көрнекілік әдісі: Идиоманың мағынасын суреттер арқылы көрсету.

2. Топтық жұмыс: Оқушылар топтарға бөлініп, әр топ өздеріне берілген идиоманы түсіндіруі және мысал келтіруі керек. Ол үшін мына астында берілген сүреттерді қолдануға болады.

2. Практикалық жұмыстар

1. Тест сұрақтары: Идиомалардың мағынасын анықтау.

Сұрақ 1: What does "Break the ice" mean?
a) To start a conversation
b) To make a mistake
c) To end a relationship
d) To create a problem

Сұрақ 2: What does "Bite the bullet" mean?
a) To avoid a confrontation
b) To face a difficult situation
c) To make a decision
d) To express regret

Сұрақ 3: What does "Kick the bucket" mean?
a) To start a journey
b) To die
c) To lose a game
d) To make a mess

Сұрақ 4: What does "Let the cat out of the bag" mean?
a) To reveal a secret
b) To cause trouble
c) To adopt a pet
d) To clean up

Сұрақ 5: What does "Hit the nail on the head" mean?
a) To guess correctly
b) To make a mistake
c) To understand something precisely
d) To avoid responsibility

Сұрақ 6: What does "Spill the beans" mean?
a) To make a mess
b) To reveal information
c) To cook a meal
d) To plant seeds

Сұрақ 7: What does "Piece of cake" mean?
a) A difficult task
b) A simple task
c) A delicious dessert
d) A celebration

Сұрақ 8: What does "Under the weather" mean?
a) Feeling sick
b) Feeling happy
c) Feeling tired
d) Feeling energetic

Сұрақ 9: What does "Costs an arm and a leg" mean?
a) Very cheap
b) Very expensive
c) Worthless
d) Affordable

Сұрақ 10: What does "Burn the midnight oil" mean?
a) To stay up late working
b) To waste time
c) To enjoy a party
d) To relax

Сұрақ 11: What does "Once in a blue moon" mean?
a) Very frequently
b) Very rarely
c) Every month
d) Every year

Сұрақ 12: What does "The ball is in your court" mean?
a) It's your decision now
b) It's someone else's responsibility
c) It's a tie game
d) It's too late to act

Сұрақ 13: What does "A blessing in disguise" mean?
a) A bad situation
b) A hidden benefit
c) A pleasant surprise
d) A missed opportunity

Сұрақ 14: What does "The best of both worlds" mean?
a) A difficult choice
b) A situation with advantages
c) A compromise
d) A risky decision

Сұрақ 15: What does "Cut to the chase" mean?
a) To summarize quickly
b) To avoid the topic
c) To make a joke
d) To change the subject

Сұрақ 16: What does "Don't count your chickens before they hatch" mean?
a) Don't be overly optimistic
b) Don't make plans
c) Don't trust others
d) Don't celebrate early

Сұрақ 17: What does "A dime a dozen" mean?
a) Very rare
b) Very common
c) Very expensive
d) Very valuable

Сұрақ 18: What does "The elephant in the room" mean?
a) A big problem that is ignored
b) A funny situation
c) A misunderstanding
d) A hidden agenda

Сұрақ 19: What does "To pull someone's leg" mean?
a) To deceive someone playfully
b) To help someone
c) To annoy someone
d) To challenge someone

Сұрақ 20: What does "To throw in the towel" mean?
a) To give up
b) To celebrate
c) To start over
d) To help others

Сұрақ 21: What does "To beat around the bush" mean?
a) To avoid the main topic
b) To be direct
c) To be polite
d) To exaggerate

Сұрақ 22: What does "To get cold feet" mean?
a) To feel nervous
b) To feel excited
c) To feel cold
d) To feel tired

Сұрақ 23: What does "To hit the sack" mean?
a) To go to sleep
b) To start working
c) To leave a place
d) To take a break

Сұрақ 24: What does "To break a leg" mean?
a) To wish someone good luck
b) To cause an accident
c) To fail
d) To perform poorly

Сұрақ 25: What does "To add insult to injury" mean?
a) To make a bad situation worse
b) To help someone
c) To apologize
d) To ignore someone

Сұрақ 26: What does "To be on the same page" mean?
a) To agree with someone
b) To be confused
c) To have different opinions
d) To work separately

Сұрақ 27: What does "To bite off more than you can chew" mean?
a) To take on too much responsibility
b) To eat too quickly
c) To make a small mistake
d) To be overly ambitious

Сұрақ 28: What does "To take it with a grain of salt" mean?
a) To be skeptical
b) To accept everything
c) To ignore advice
d) To be cautious

Сұрақ 29: What does "To be in hot water" mean?
a) To be in trouble
b) To be comfortable
c) To be happy
d) To be relaxed

Сұрақ 30: What does "To have your head in the clouds" mean?
a) To be daydreaming
b) To be focused
c) To be confused
d) To be tired

Жауаптар

1. a

2. b

3. b

4. a

5. c

6. b

7. b

8. a

9. b

10. a

11. b

12. a

13. b

14. b

15. a

16. a

17. b

18. a

19. a

20. a

21. a

22. a

23. a

24. a

25. a

26. a

27. a

28. a

29. a

30. a

2.3 жаттығулар

Match the idioms and their definitions.

Exercise 1

А В

1. Water under the bridge

2. To call it a day

3. Caught red handed

4. Wet behind the ears

5. Out of the blue

6. Get the green light

7. Give someone the cold shoulder

8. Read someone like a book

9. Have one's nose in a book

10. To call the tune

11. To face the music

12. Jazz something up

a. To reject ignore

b. To understand someone very well.

c. Suddenly and unexpected

d. Make decisions; decide what is to be done.

e. To read books all the time.

f. Found in the very act of a crime or something bad.

g To decide that we have done enough (work) for a day.

h. Something past and forgotten.

i. Accept the unpleasant consequences for one's actions.

j. Naive, inexperienced.

Exercise 2

Fill the blanks with the idioms above and then write sentences on your own.

1. The only person who can_______________________ is my mom.

2. My sister Lala likes____________ her blazer____________ with cute brooches

3. I sometimes let my first born______________ even if it's about her education.

4. Tom is such a nerd, most of the time he just________________

5. Young girls who are______________ hearted. sometimes are not ready to be broken

6. My late father always told me to be ready________________ in everything that I do.

7. "Phew! What a tiring day, I guess it's time_________________ and get some rest"

8. All the problems we're having now will one day be______________________

9. I Wonder why he_____________________ to drive. He's just 14!

10. I've no idea why Grace____________________ since last week.

11. A burglar______________ when he tried to steal a motorbike.

12. She's scared to death when she saw a white shadow appeared

Match the idioms and their definitions.

Exercise 1

a)Stop annoying or criticizing sb.

b)Share the same view points.

c)Be in a bad mood, getting annoyed very easily.

d)Meeting in an unfriendly way.

e)An annoying or boring person or thing.

f)Annoy someone by doing something again and again.

1. A pain in the neck.

2. Get off one’s back.

3. Get on one’s nerves.

4. Give someone the cold shower.

5. Like a bear with a sore head.

6. See eye to eye.

А В

Exercise 2

Match the idioms and the pictures

1 2

3 4

5 6

Exercise 3

Rewrite the phrases in italics, using the proper idiomatic expressions.

1. I’ve had enough of Laura. She’s an extremely annoying girl.

2. Kim looks so sweet and caring but she only cares about herself. I’d like her to stop criticizing me.

3. I can’t stand people who meet strangers in an unfriendly way.

4. I don’t mean Lucy is rude but she gets annoyed so easily.

5. To my mind true friends shouldn’t always share the same view points.

6. Will you please stop doing that? It’s annoying me.

Exercise 4

Think of your best friend. What makes him/her special to you? Try to use the idioms above.

Match the idioms and their definitions.

Exercise 1

1. . Do the same work as someone else before you.

2. Be in the same difficult or unpleasant situation/

3. Someone who can do many types of work.

4. Earn money to support your family.

1. Bring home the bacon.

2. Follow in one’s footsteps.

3. In the same boat.

4. Jack-of-all-trades.

А В

Exercise 2

Match the idioms and the pictures

1. 2.

3. 4.

Exercise 3

Rewrite the phrases in italics, using the proper idiomatic expressions.

1. A caring mother has to be able to do all types of household work.

2. His wife works and he stays at home and takes care of the children. She earns money to support the family.

3. Ann decided to become a teacher because her mother used to teach.

4. You will be interviewed for this job. All job applicants are in this a bit unpleasant situation.

Match the idioms and their definitions.

Exercise 1

1. (saving something) for a time you may need it.

2. Exaggerate a problem.

3. Do/ Does not feel well.

4. Extremely happy.

1. On cloud nine.

2. Under the weather.

3. For a rainy day.

4. A storm in a teacup.

А В

Exercise 2

Match the idioms and the pictures

1. 2.

3. 4.

Exercise 3

Rewrite the phrases in italics, using the proper idiomatic expressions.

1. Take it easy! Don’t exaggerate the problem.

2. John has fallen in love and is extremely happy.

3. I hope Lisa hasn’t fallen ill with some serious disease. She just doesn’t feel well.

4. My grandparents have been saving money for a time they may need it.

3. Идиомаларды топтастыру

Идиомаларды топтастыру — бұл идиомаларды белгілі бір тақырыпқа, мағынаға немесе қолдану контекстіне қарай жүйелеу процесі. Мысалы, идиомаларды эмоциялар, табиғат, күнделікті өмір немесе кәсіби сала бойынша топтастыруға болады. Бұл тәсіл идиомаларды үйренуді жеңілдетеді, өйткені оларды бір-бірімен байланыстырып, есте сақтауға көмектеседі.

Animals

1. Let the cat out of the bag –– құпияны ашу, кездейсоқ бір нәрсені айту, ол құпия болып қалуы тиіс еді.

2. Curiosity killed the cat –– асыра қызығушылық қиындықтарға әкелуі мүмкін.

3. The early bird catches the worm –– ерте тұрған адам артықшылыққа ие болады.

4. When pigs fly –– ешқашан болмайтын немесе мүмкін емес нәрсе.

5. A wolf in sheep's clothing –– бейкүнә болып көрінетін, бірақ шын мәнінде қауіп төндіретін адам.

6. You can’t teach an old dog new tricks –– адамға, егер оның әдеттері немесе көзқарастары ұзақ уақыт бойы қалыптасқан болса, өзгерту қиын.

7. Barking up the wrong tree –– назар аударуға тиіс нәрсені немесе адамды қателесіп таңдау.

8. Kill two birds with one stone –– бір әрекетпен екі мақсатқа жету.

Parts of the body

1. Break a leg – Сәттілік тілеу (сахнаға шыққанда айтылатын).

2. Cost an arm and a leg – Өте қымбат тұру.

3. Keep an eye on – Бір нәрсені бақылап отыру.

4. Cold feet – Қорқу немесе күмәндану, әсіресе маңызды шешім қабылдағанда.

5. Head over heels – Шын ғашық болу.

6. Shoulder to cry on – Қиындық кезінде қолдау көрсететін адам.

7. Pull someone's leg – Біреуді алдау немесе әзілдеу.

8. Have a heart – Жомарт немесе мейірімді болу.

9. Get something off your chest – Жүрегіңдегі ауыртпалықты айту, бір нәрсені бөлісу.

10. Face the music – Жауапкершілікті мойындау, қиындықтарға қарсы тұру.

Ball

1. Ball is in your court – Енді шешім қабылдау, әрекет ету сенікі.

2. Drop the ball – Бір нәрсені дұрыс орындамау, жауапкершілікті жоғалту.

3. Get the ball rolling – Бір нәрсені бастау, іске кірісу.

4. On the ball – Жақсы дайындалған, белсенді, зейінді.

5. Take your ball and go home – Келіспеушілік болғанда, ойыннан шығу немесе кету.

Weather

1. Under the weather – өзін нашар сезіну, ауру сезіну.

2. Every cloud has a silver lining – әр қиындықтың артында жақсы нәрсе бар.

3. It’s raining cats and dogs – қатты жауын-шашын, өте күшті жаңбыр.

4. Break the ice – қарым-қатынасты жеңілдету, танысуды бастау.

5. A storm in a teacup – кішігірім мәселені немесе дау-дамайды асыра бағалау.

6. Chasing rainbows – мүмкін емес нәрсені іздеу, бос үмітпен жүру.

7. Steal someone's thunder – біреудің идеясын немесе жетістігін өз пайдасына пайдалану.

8. Make hay while the sun shines – мүмкіндікті пайдалану, қолайлы сәтте әрекет ету.

Food

1. Bite off more than you can chew – өз мүмкіндіктеріңнен артық нәрсені қолға алу.

2. Cry over spilled milk – өткен нәрсеге өкініп, уайымдаудың қажеті жоқ.

3. Put all your eggs in one basket – барлық ресурстарды бір нәрсеге салу, тәуекелге бару.

4. The proof is in the pudding – нәтижелер мен тәжірибе — ең маңызды нәрселер.

5. Have your cake and eat it too – екі жақты пайда алу, екі нәрсені бір уақытта қалаудың мүмкін еместігі.

6. You can't make an omelet without breaking eggs – жетістікке жету үшін кейде қиындықтарға төзу керек.

7. Spill the beans – құпияны ашу, ақпаратты жариялау.

8. Too many cooks spoil the broth – көп адамдардың араласуы, істі қиындатуы мүмкін.

Colour

1. Feeling blue – көңіл-күйі нашар, депрессияда болу.

2. Green with envy – қызғаныштан жасыл болу, яғни қатты қызғану.

3. Red tape – бюрократиялық рәсімдер, артық формальдылық.

4. Black sheep – отбасының немесе топтың қарапайым мүшесінен ерекшеленетін адам, яғни қоғамда қабылданбаған.

5. In the pink – өте жақсы, денсаулығы жақсы болу.

6. Caught red-handed – қылмыс үстінде ұсталған, яғни айыпты әрекет жасаған сәтте ұсталған.

7. Once in a blue moon – өте сирек кездесетін, бір-ақ рет болатын жағдай.

8. Out of the blue – күтпеген жерден, күтпеген жағдай.

Water

1. Water under the bridge – өткен нәрселерді ұмыту, енді маңызды емес.

2. Like a fish out of water – өз ортасында емес, ыңғайсыз жағдайда болу.

3. Pour cold water on something – бір нәрсеге қарсы шығу, бір нәрсені қолдамайтындығын білдіру.

4. In hot water – қиын жағдайға тап болу, проблемалармен бетпе-бет келу.

5. Take to water – суға түсу, суда жүзу.

6. Still waters run deep – тыныш адамдардың терең ойлары мен сезімдері болуы мүмкін.

7. Blood is thicker than water – туысқандардың байланысы достардан маңыздырақ.

Time

1. Time flies - Уақыт ұшады.

2. Time is money - Уақыт — ақша.

3. Better late than never - Кеш болса да, ештене емес.

4. A stitch in time saves nine - Уақытында жасалған іс тоғыз істі сақтайды.

5. Killing time - Уақытты өлтіру.

6. In the nick of time - Дәл уақытында.

7. Time will tell - Уақыт бәрін көрсетеді.

8. Make up for lost time - Жоғалған уақытты толықтыру.

Fish

1. "Big fish in a small pond"

   • Қазақша: "Кіші көлде үлкен балық"

   • Мәні: Кішкентай ортада үлкен беделге ие адам.

2. "Fish out of water"

   • Қазақша: "Судағы балық"

   • Мәні: Өз ортасында емес, ыңғайсыз жағдайда немесе шет елде жүрген адам.

3. "There are plenty of fish in the sea"

   • Қазақша: "Теңізде көп балық бар"

   • Мәні: Жаңа мүмкіндіктер мен таныстар табуға болады; бір адаммен айырылу қиын емес.

4. "A fish rots from the head down"

   • Қазақша: "Балық басынан шіриді"

   • Мәні: Ұйымдағы немесе қоғамдағы проблемалар басшылықтан басталады.

5. "Like shooting fish in a barrel"

   • Қазақша: "Балықты бочканың ішінде ату"

   • Мәні: Өте оңай нәрсе, қиындықсыз орындалатын іс.

Қорытынды

Идиомаларды үйрету – оқушылардың тіл байлығын арттыруға, сөйлеу дағдыларын дамытуға және тестілеуде (ҰБТ) да жоғары нәтижелерге жетуге көмектеседі. Идиомалар – бұл тілдің байлығы мен тереңдігін көрсететін ерекше сөз тіркестері, оларды меңгеру оқушылардың ағылшын тіліндегі коммуникациясын жақсартады.

Идиомаларды үйрету барысында оқушылар тек сөздердің мағынасын ғана емес, сонымен қатар олардың контекстте қалай қолданылатынын да түсінеді. Бұл, өз кезегінде, тілдік дағдыларын дамытуға, сөйлеу мәдениетін арттыруға және шет тілінде еркін сөйлеуге мүмкіндік береді.

Осы әдістемелік құралда ұсынылған әдістер мен жаттығулар оқушылардың қызығушылығын арттырып, ағылшын тілін меңгеруге септігін тигізеді. Идиомаларды қолдана отырып, оқушылар өз ойларын нақты әрі түсінікті жеткізе алады, бұл олардың тілдік қабілеттерін одан әрі дамытуға ықпал етеді.

Сондай-ақ, идиомаларды үйрету оқушылардың мәдениетаралық коммуникациясын дамытуға да көмектеседі. Идиомалар әр тілдің мәдениеті мен тарихын көрсетеді, сондықтан оларды меңгеру арқылы оқушылар басқа мәдениеттерді түсінуге және бағалауға мүмкіндік алады.

Осылайша, идиомаларды үйрету – бұл тек тілдік білімді арттыру ғана емес, сонымен қатар оқушылардың жалпы мәдениетінің дамуына, сыни ойлау қабілеттерінің қалыптасуына және әлеуметтік дағдыларын жетілдіруге бағытталған маңызды процесс.

Әдебиеттер тізімі

1. Idioms in the English Language" - авторы: Jennifer Seidl және W. McMordie

2. "Teaching English Idioms" - авторы: Terry O'Brien

3. "The Idiom Connection" - авторы: Catherine M. E. Smith

4. "Understanding English Idioms" - авторы: J. A. C. Brown