Ағылшын тілінде сөздерді буын тәсілімен оқу

Балаға мектепке келгенде алдымен не үйретеді? Әрине, алфавит, содан кейін оқу және жазу. Ағылшын тілінде грамматиканы игермей сөйлеуге бола ма? Ия, егер сіз тілдік ортаға толықтай енсеңіз, үйрене аласыз. Бірақ ағылшын тілді елде тұру сияқты идеалды жағдайларда да сіз өзіңізді ересектер қоғамындағы бала сияқты сезінесіз. Ал балалар үшін шет тілін үйрену де оңай емес.

Сонымен, тілді меңгеру үшін міндетті түрде оқуды үйрену керек екені түсінікті. Кез-келген шетелдік курс алғашқы сабақтарда алфавит пен айтылымды үйрететін етіп жасалған. Бастапқы кезеңдерде, әрине, белгілі бір әріптердің қалай оқылатынын есте сақтау үшін күш салу қажет. Алғашқы сабақтарда ағылшын тілін меңгере отырып, сіз кез-келген, тіпті бейтаныс сөздермен толтырылған мәтінді оңай айта аласыз.

Баланы ағылшын тіліндегі сөздерді оқуға қалай үйрету керек? Алфавитті оқығаннан кейін әріптер мен дыбыстар әртүрлі екенін ескеріңіз. Ағылшын тілінде тек 6 дауысты дыбыс бар және олармен бірге оқу кезінде көптеген сұрақтар туындайды. Дауыссыз дыбыстармен оңайырақ, көп жағдайда дыбыс әріпті оқығанда айтатынымызға сәйкес келеді. 6 дауысты дыбыстың әрқайсысын оның орналасуына және айналасындағы сөзге басқа әріптермен байланысты төрт жолмен оқуға болады. Сол жағдайды рет-ретімен талқылайық.

Ашық буын

Дауысты дыбыспен аяқталатын ашық буын. Мысалы, fly сөзінде Y әрпі ашық буынның соңында болады. Ашық буындарда әріп алфавиттегідей оқылады. Бұл келесідей:

* ағылшын транскрипциясының квадрат жақшаларындағы қос нүкте ұзақ дыбысты білдіреді. Бұл ережені түсіну қиын емес. Егер сөз дауыссыз дыбыспен аяқталса, содан кейін оқылмайтын "е" болса, онда мұндай буын ашық деп саналады. Мысалдарға сүйене отырып, есте сақтау оңайырақ болады:

rose [rəuz] — роза

fly [flaɪ] — ұшу

name [ˈneɪm] — есім

life [laɪf] — өмір

Use [ˈjuːs] — пайдалану

Жабық буын

Жабық буындағы дауысты дыбыстың артында дауыссыз дыбыс кездесетін сөздер де бар. Бұл жағдайда бізге таныс 6 дауысты дыбыс басқаша оқылады.

Мысал ретінде келесі сөздерге назар аударайық:

Dog [dɔːɡ] — ит

Cat [kæt]- мысық

Pet [pet] — үй жануары

Cup [kʌp] — тостаған

System [ˈsɪstəm] — жүйе

Flag [flæɡ] — ту

Дауысты + R

мұнда дауысты дыбыстар келесідей оқылады:

Dark [dɑːk]- қараңғы

Bird [bɜːd] — құс

Car [kɑː] — көлік

For[fɔː]-үшін
Дауысты + R + дауысты

Fire [ˈfaɪə] — от

Store [stɔː] — дүкен

More [mɔː] — көбірек

Мен өзімнің сабақтарымда бастауыш кластарда қандай әдісті қолданамын? Біріншіден, алфавит өте бастағанда, міндетті түрде оқылуы мен дыбысталуын аламын. Ағылшын тіліндегі сөзді қазақша әріптермен салыстырып та аламын. Себебі әр оқушының қабылдауы әр түрлі. Сондықтан сабақтарымда түрлі әдістерді қолдануға тура келеді. Мысалы, егер біз dog деген сөзді өтсек, оның әріптерінің дыбысталуымен оқытамын, яғн дог. Жаңа сөздерді өткен кезде, оларды суреттермен алуға тырысамын. Кейбір оқушылар сурет арқылы қабылдайды. Қайта-қайта сөздерді көрсету арқылы тез жаттап алу мүмкіндігі жоғары. Дегенмен де, мұғалім болғасын жан-жақты болу керек, үнемі ізденісте болу керек. Оқушылардың қабылдаулары мен қабілеттіліктеріне қарап тәсілдерді солардың ыңғайына қарай келтіре беруге болады деп есептеймін.