Бөлім:

6.2В Алгебралық өрнектер

Педагогтің Т.А.Ә.

Алиева Гүлжан Аманкулкызы

Күні:

06.12.2023ж

Сынып: 6 «А»

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Айнымалы. Айнымалысы бар өрнек

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

6.2.1.1 алгебралық өрнек ұғымын меңгеру;

6.2.1.2 айнымалылардың берілген рационал мәндері үшін алгебралық өрнектердің мәндерін есептеу;

Сабақтың мақсаты

• алгебралық өрнек ұғымын және алгебралық өрнектердің мәндерін есептеу;

• алгебралық өрнектегі айнымалының мүмкін мәндерін табу және айнымалылардың қандай мәндерінде алгебралық өрнектің практикалық есептер мәтінде мағынасы бар болатынын түсіну.

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Сабақтың басы

1. Ұйымдастыру кезеңі.

• оқушылардың назарын жинақтау;

• оқушылармен бірлесіп оқу мақсатын, сабақ мақсаттарын анықтау.

• оқушылардың «жақын даму аймағын», сабақ соңында күтілетін нәтижелерді анықтау

Сабақтың мақсаттарымен, күтілетін нәтижелермен таныстыру.

Үй тапсырмасын тексеру.

Жинақтала

ды,сабаққа ынталанады

Ынталандыру сөздерін қолдану «жақсы», «жарайсың», «өте жақсы»

6 сынып оқулығы. 1-бөлім

Сабақтың ортасы

Жаңа сабақ түсіндіру.

Құрамында әріптері бар өрнек айнымалылары бар өрнек деп аталады. Айнымалылары бар өрнектің құрамындағы әріптерді сандармен алмастыруға болады, бұл – айнымалылары бар өрнектің негізгі қасиеті болып саналады. Бірақ өрнектегі әріп сол өрнектің мағынасы болатындай санмен ғана алмастырылады. Айнымалының берілген өрнектің мағынасы болатындай мәндерін айнымалының қабылдайтын мәндері деп атайды.

1-мысал. өрнегіндегі x ≠ 2. Себебі x = 2 болса, бөлшектің бөлімі 0-ге тең болады. Санды 0-ге бөлуге болмайтындықтан, x-тің 2-ге тең мәнінде өрнегінің мағынасы болмайды. Яғни

өрнегіндегі x-тің қабылдайтын мәндері 2 санынан өзге барлық сандар. {x|x ≠ 2} жазылуы x ≠ 2 барлық мәндерінде

өрнегінің мағынасы болады дегенді білдіреді.

Егер айнымалылары бар өрнектегі әрбір айнымалының орнына оның қабылдайтын мәнін қойсақ, онда санды өрнек аламыз. Санды өрнектің мәнін айнымалылары бар өрнектің мәні деп атайды.

2-мысал. x = –3; y = –1; x = 7; y = 0; x = –11; y = 5 болғанда, 2x + 78y + 3x + 22y әріпті өрнектің сандық мәнін табу үшін:

1) алдымен әріпті өрнекті ықшамдау керек: 2x + 78y + 3x + 22y = 5x + 100y;

2) пайда болған өрнекке айнымалылардың орнына сәйкес сандық мәндерін қойып, нәтижесінде шыққан сандық өрнекті есептеу керек.

• x = –3; y = –1 үшін 5x + 100y = 5 ⋅ (–3) + 100 ⋅ (–1) = –115;

• x = 7; y = 0 үшін 5x + 100y = 5 ⋅ 7 + 100 ⋅ 0 = 35;

• x = –11; y= 5 үшін 5x + 100y = 5 ⋅ (–11) + 100 ⋅ 5 = 445.

Тапсырмалар орындау.

№1. 2 еселенген q квадратқа p мен q-дің айырмасын қосқанда қалай өрнектелетінін көрсет. p = 3 және q = 1 деп алып, өрнектің мәнін есепте.

№2. Жақшаны ашып, өрнектің мәнін тап 8,3 + (x – 9,3) = ? мұндағы x = 4,5.

№3. Қорапқа әртүсті борлар салынған. Қызыл борлар саны жасыл борлар санынан үш есе артық. Көк борлар саны жасыл борлар санынан 10 есе артық. Егер a – қораптағы жасыл борлар саны болса, онда қораптағы борлар санын белгілеу үшін алгебралық өрнек қандай болады?

№4. Тік төртбұрыштың периметрі – 32 см, ал ені – x см. Тік төртбұрыштың ауданын тап.

№5. Өрнектердің мәнін тап.

a) 38 + ?, мұндағы ? = 92

b) ? ∙ 15, мұндағы ? = 60

c) ? − 65, мұндағы ? = 140

d) 5400 ∶ ?, мұндағы ? = 60

№6. Айнымалылардың берілген мәндеріндегі өрнектің мәнін табыңдар:

1) 6 + 4а мұндағы а = 4

2) 10 – 7b мұндағы b = –1

3) 15c – 2 мұндағы c = –3

4) 100 – а мұндағы a = – 4

5) а + 234 мұндағы a = 10

Жаңа сабақты меңгереді.

Мысалдарды жазады

Оқушылар өз беттерінше отырып берілген тапсырмаларды орындайды. Нәтижесін тақтаға жазады.

Ынталандыру сөздерін қолдану «жақсы», «жарайсың», «өте жақсы»

1-10 баллдық жүйеде бағаланады.

Сабақтың соңы

Үй жұмысы:

№ есеп

Рефлексия: «БЛОБ ағашы» арқылы оқушылар бүгінгі сабақтағы өз атын жазып, орындарын көрсетіп адамшаларға жабыстырады.

• Жоғары бөліктегі адамшаларға жабыстырса – бүгінгі сабақ керемет өтті ,сабақ толық түсіндім. Есептер шығара алдым.

• Ортаңғы бөлікте жабыстырса – сабақ ұнады , бірақ тапсырмаларда үлгермедім, таұырып бойынша сұрақтарым бар.

• Төменгі бөлікке жабыстырса – сабак түсінбедім, есептерден қиыналдым

Үй жұмысын алады.

Рефлексияны ауызша орындайды.

Формативті бағаланады.

6 сынып оқулығы. 1-бөлім.

Әбілқасымов А.Е., Кучер Т.П., Жұмағұлова З.Ә., 2018ж «Мектеп» баспасы