Тәрбие сағаты

Күні

Сынып жетекші:

Сынып:

Сабақтың тақырыбы:

Алты алаштың қайсар ұлы-Т.Рысқұлов

Сабақтың мақсаты:

Тұрар Рысқұловтың өмірі мен еңбектерін зерттеу арқылы оның ел тарихындағы рөлін түсіндіру.

Тарихи тұлғаның қайраткерлік қасиеттерін талдау, қазіргі қоғамдағы патриотизммен байланыстыру.

Шығармашылық, зерттеушілік қабілеттерін дамыту.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Ресурстар

Сабақтың техникалық құрал-жабдықтары

Ұйымдастыру кезеңі (3 мин)

Амандасу, Туылған тар заманда Тұрар едім,

Елім деп еңіреген ұлан едім.

Қолымда құдіретті билік болса,

Тарихты тура жолға бұрар едім.

Алты алаштың қайсар ұлы-Т.Рысқұлов тақырыбындағы тәрбие сағатына қош келдіңіздер. Әнұран

«Шаттық шеңбері»: әр оқушы бір-біріне Тұрар Рысқұловтың бойында болған қасиеттерге ұқсас жақсы тілектер айтады (қайсарлық, патриотизм, адалдық).

(Тұрар Рысқұловқа)

Бір түрлі фигур алғандарды

1-топқа «Сұңқар», ал екіншісін таңдағандарды 2-топқа «Тұлпар». 3-топ «Тұрар » тобына бөлемін.

Оқушылар мұғаліммен амандасады,түгенделеді.

Психологиялық ахуа

Компьютер

Сабақ басы (10 мин)

«Тұрар Рысқұлов есімі сізге таныс па?»

«Оның қандай еңбектері бар?»

«Оның қайраткерлік қасиеттерін қалай сипаттауға болады?»

Оқушылардың жауаптарын тыңдап, сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын түсіндіру.

1. «Сандар сөйлейді» тапсырмасы:

Тапсырма:

Төмендегі мәліметтер оқушыларға беріледі. Олар сандардың қандай оқиға немесе мәліметке байланысты екенін табуы керек:

1894жыл (Туған жылы).

1938 жыл (Қайтыс болған жылы).

1916 жыл (Ұлт-азаттық көтеріліс).

1924-1926жыл (КСРО Ұлттар Кеңесінің төрағасы).

1937-1938 жыл (Қуғын-сүргін жылдары).

Мақсаты:

Оқушыларды Рысқұловтың өмір жолын талдауға тарту.

-оқушылар сұраққа жауап береді

Ортасы (27 мин)

1. Топтық жұмыс:

Тапсырма:

Оқушыларды үш топқа бөлу:

Топ: Тұрар Рысқұловтың өмірбаяны.

Топ: Қоғамдық-саяси қызметі.

Топ: Оның Қазақстанның дамуына қосқан үлесі.

Жұмыстың орындалуы:

Әр топ берілген тақырып бойынша ақпарат жинап, постер дайындайды.

Постерлерді қорғау (әр топ 3 минут).

Бағалау:

Шығармашылық көзқарас және мазмұн толықтығы үшін мадақтау сөздері беріледі: «Жарайсың!», «Тамаша!».

1937 жылы 21 мамырда Кисловодскіде демалыста жүрген Рысқұлов «пантүрікшіл», «халық жауы» деген айыппен тұтқынға алынды. Кеңестік қуғын-сүргінге ұшыраған Рысқұлов Мәскеу түрмесінде жүрек ауруынан қайтыс болды. Рысқұловтың әйелі Әзиза да кеңестік қуғын-сүргін құрығына ілігіп, АЛЖИР-де 18 жыл айдауды бастан кешті. Ұлы Ескендір түрмеде қайтыс болды. Рысқұлов есімі КСРО Әскери коллегиясы Жоғырғы Сотының шешімімен 1956 жылы 8 желтоқсанда ақталды. Қазіргі кезде Жамбыл облысының бір ауданына Рысқұлов есімі берілген. Тараз қаласында Рысқұлов есімімен аталатын демалыс паркі бар, онда Рысқұловқа ескерткіш қойылған Қызыл граниттен жасалған Рысқұлов ескерткішінің архитекторы – А.Рыспаев, мүсіншісі – Ю.Баймұқашев. Алматы қаласындағы Басқару академиясына Рысқұлов есімі берілген. Көрнекті қазақ жазушысы, мемлекеттік қайраткері Шерхан Мұртазаның «Қызыл жебе» (1-2 том кітабы), «Жұлдызды көпір», «Қыл көпір», «Тамұқ» атты роман хамсасында Рысқұлов келбеті сомдалған.

«Сот отырысы» рөлдік ойыны:

Сценарий:

Бір оқушы – Тұрар Рысқұловтың жақтаушысы.

Бір оқушы – оны айыптаушы.

Бір оқушы – сот.

Қалған оқушылар – сарапшылар (қоғам өкілдері).

Тапсырма:

Айыптаушы мен жақтаушы Рысқұловтың қызметі мен әрекеттерін талдайды.

Сот шешім шығарады: «Тұрар Рысқұлов ел болашағы үшін қандай рөл атқарды?»

Көрініс: Наташа мен Тұрар

Мен қазақпын өлең оқу немесе ән айту

Әр топ берілген тақырып бойынша ақпарат жинап, постер дайындайды.

1-оқушы: 1937 – 1938 жылдары миллиондай адам жаппай қуғын – сүргіннің құрбаны болып, олардың 1 млн. Жуығы атылды. Бүгін біз халқымыздың біртуар азаматы, сталинизм ұстанған саясаттың құрбаны, ірі мемлекет қайраткері, қайталанбас дара тұлға – Тұрар Рысқұловты еске аламыз.

1-Оқушы : Балалық шағы:

Тұрар Рысқұловтың балалық шағы ауыр болды. Әкесі саяси себептермен қуғындалып, ерте қайтыс болды. Бұл жағдай Тұрарды ерте еңбекке араласуға мәжбүр етті.

2-оқушы. Білімі:

Верный ерлер гимназиясында білім алды.

Кейіннен Ташкент мұғалімдер семинариясында оқып, саяси-әлеуметтік мәселелерге белсене араласа бастады.

3-оқушы.Саяси қызметі:

1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс кезінде халық мүддесін қорғап, елге көмектесу жолында аянбай еңбек етті.

1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін большевиктер қатарына қосылып, Түркістан Автономиясының үкіметінде жоғары қызметтер атқарды.

1924-1926 жылдары КСРО Ұлттар Кеңесінің төрағасы қызметінде болды.

4-оқушы. Тарихи еңбектері:

Қазақстан мен Орта Азия халықтарының құқықтарын қорғауда белсенді жұмыс жүргізді.

1920-1930 жылдары аштық кезінде халыққа азық-түлік көмегін ұйымдастырып, көптеген адамдардың өмірін сақтап қалды.

Түркістан халықтарының бірлігі мен автономиясы идеясын қолдады.

5-оқушы . Қуғын-сүргін:

1930 жылдары Кеңес үкіметінің саясатына сәйкес, ұлт зиялылары жаппай қуғындалды. Тұрар Рысқұлов «халық жауы» атанып, 1938 жылы қайтыс болды.

Көрініс : Наташа мен Тұрар

3-оқушы: Қазақ халқының тарихтағы қайсыбір бұлтарыстарына үңілсек те ХХ ғасырдың 30 – жылдары әкелген зұламатпен теңдесер қасіретті табу қиын.

4-оқушы: 1937 – 1938 жылдары миллиондай адам жаппай қуғын – сүргіннің құрбаны болып, олардың 1 млн. Жуығы атылды. Бүгін біз халқымыздың біртуар азаматы, сталинизм ұстанған саясаттың құрбаны, ірі мемлекет қайраткері, қайталанбас дара тұлға – Тұрар Рысқұловты еске аламыз.

3-оқушы: Т.Рысқұлов 1894 жылы 26 желтоқсанда қазіргі Алматы облысы, Талғар ауданындағы қазіргі Рысқұлов атындағы совхозда дүниеге келді. Әкеден, де шешеден де айырылып,жетімдіктің зардабын көп көрді.

Тұрар: Иә, әкем марқұм Рысқұл айтқанынан қайтпайтын,бірбеткей қайсар еді. 1905 жылы Талғар болыстың билеушісі Соймасайды өлтіріп, түрмеге қамалды.Ол туралы сіздер М.Әуезовтың «Қараш - қараш» оқиғасынан білесіздер. Мен ол кезде 10 – 11 жастарда едім.Әкеме өшіккен Соймасай ұрпақтары мені де құртқылары келді. Менен айырылам – ау деген әкем байғұс түме бастығына өтініп жүріп,мені абақтыға өз қасына алды.

4-оқушы: Сіз ол жерде түрме бастығы Прикодьконның қызы Наташа сіздің хат танып, орыс тілін үйренуіңізге көп көмегін тигізді ғой.

Наташа ( қолында кітаппен оралған нан)

Турарка, орыс тілін оқитынымызды ұмытқан жоқсың ба?

Тұрар Жоқ, Наташа, мен оқуға әрқашанда дайынмын.

Наташа: Турарка, мен саған тамақ әкелдім, мә.

Тұрар: Рақмет (нанды қалтасына салып алады).

Наташа: Жесеңші Тұрар, сенің қарның ашты ғой.

Тұрар: Жоқ, көкеме апарғам.көкеме тамақты аз береді.Оның қарны тіпті аш. Әрі отырған жері суық және қараңғы.

Мұғалім: Әкесін жанындай жақсы көретін Тұрар,өзі аш жүрсе де, оған тамақ тасумен болды.

Прикодько: Ә, Наташа, сабақ қарап отырсың ба?

Наташа: Папа, менің сізге бір өтінішім бар

Прикодько: Айта ғой

Наташа: Тұрардың әкесін босатыңызшы.

Прикодько: Жоқ, қызым. Тұрардың әкесі – қылмыскер адам. Кісі өлтіргенді босатуға болмайды: Ал, сен бұдан кейін оңдай іске араласпа. (Пауза)

Мен қазақпын өлең оқу немесе ән айту

1-оқушы: Мен – қазақпын мың өліп, мың тірілген,
Жөргегімде таныстым мұң тілімен.
Жылағанда жүрегім,күн тұтылып,
Қуанғанда күлкімнен түн түрілген.
2-оқушы: Мен – қазақпын, ажалсыз анамын мен,
Құрсағыма сыйдырам даланы мен.
Пәк сәбимін бесікте уілдеген,
Дәуірлермен құрдасып, данамын мен.
1-оқушы: Мен – жігітпен,айқасқа, сынға асықпын
Жүрегі бар кеудемде шын халықтың.
Жанартаудай жойқынмын жұлқынғанда,
Шарықтасам,қыран боп шыңға шықтым.
2-оқушы: Мен – қара көз сұлумын, сайтан қызбын.
Сайрай қалсам, тілімнен бал тамғыздым.
Сүйер болсам,өмірдей өле сүйдім,
Қос батырмен қайрасқам балтам жүзін

Соңы

5минут

1. Рефлексия:

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі:

«Бүгін мен Тұрар Рысқұлов туралы білдім, ...»

«Маған оның ... қасиеті ұнады».

«Егер ол біздің заманда өмір сүрсе, ...».

2. Үй тапсырмасы:

«Тұрар Рысқұловтың қазіргі заман жастарына үлгі боларлық қандай қасиеттері бар?» тақырыбында эссе жазу.

Рефлексия жасайды.

Сабақтан кейін қандай әсер алғанын, не сезінгенін, не ұнағанын айтып, алған әсерімен бөліседі

презентация