×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Сайт бойынша барлық сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады. Тәрбиешілерге, ұстаздарға, оқушыларға, студенттерге арналған турнирлер басталды. Толығырақ
Құрметті аттестация тапсыратын ұстаздар аттестацияға арналған сұрақтар мен оның жауаптары дайын болды. Біз оны арнайы кітапша ретінде шығардық. Толығырақ: 8-(707)-358-15-26 осы номерге дәл қазір хабарласыңыз немесе ватсапқа жазыңыз.

Аңыз жинағы

Автор:Нурмагамбетова Галия Акылбековна
Бағыты: Өзін-өзі тану
Бөлімі: Өлең, ертегі, әңгімелер
Сыныбы: 4 сынып
Жарияланған уақыты: 2019-04-29

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

материал өзін-өзі тану сабағына 1-4 сыныптарға мұғалім сыйына керек аңыз жинағы.Сабақ жоспарын жазған кезде дайын мәтіндік жинақ.Өзін-өзі тану сабақтарының жоспарын құру кезіндегі әр түрлі құндылықтарға пайдалануға болады.

Бос қайық Бір данышпан өз оқушыларына былай деді:
  • Мен жас кезімде қайықпен жалғыз өзім жиі серуенге шығатынмын. Онда мен керемет рақатқа бөленетін едім. Мен ұзақ өзенде жүзіп жүретінмін.
Оны көрген сәттен бастап, мен өзімді өзім тануға бірінші қадам жасадым. Бос қайық маған өмірлік сабақ болды. Содан бері мен біреуге ренжіп, ашу – ыза қыса бастаса, өзіммен – өзім күлемін:
Табанды бала Күн артынан күн өте береді. Баланың мектепке барып, оқитын уақыты келеді. Бірақ оны мектепке апаруға еш мүмкіндік болмайды. Алайда Әлім «Мен оқуым керек» деп арланады. Кішкентай Әлім көршісіне келіп: «Сіз үйіңізге қызметші іздеп жүр екенсіз, мені алыңызшы!». Еңбегіме көп ақы сұрамаймын, тек қана анда – санда сіздің ұлдарыңыз қалай оқып жатқанын көрсем, жеткілікті», - дейді. Бір жылдан кейін өз бетінше сөздерді ажырата алатын болды. Бірақ қайда, немен жазарын білмей, басы қатады.
Әл – Фараби бір күні базарға барса, бір жас жігіт тісімен шеге суырып, әр түрлі өнер көрсетіп отыр екен.
  • Күніне қанша табасың? – деп сұрайды.
  • Екі дирхемге жетер жетпес қана.
  • Онда сен бұл өнерді таста. Маған ер, мен саған оқу үйретемін, күніне төрт дирхем беремін, - деп оны ертіп алады. Мұны естіген саудагерлер:
  • Мына диуана, дәруіштің дені сау ма? Өзі оқытып, әрі оған төрт дирхмен төлегені несі? – деп күліпті.
Кейін сол бала үлкен ғалым болыпты деген сөз бар.
Рақмет, ата!
  • Бұл жерде неғып тұрсың?- дедім
  • Сізді күтіп тұрмын. Үлкен кісінің алдын кесіп өтуге болмайды ғой.
  • Ой, айналып кетейін, көп жаса! Атың кім?
  • Гүлнар.
  • Кімнің баласысың?
  • Әжемнің баласымын.
  • Үйде кішкентай Сая бар. Соған беремін. Рақмет, ата! – деп жүзіме қуана қарады. Кіп – кішкентай Гүлнардың тәрбиелі, тәртіптілігіне риза болып қоштастым.

Өсиет әңгіме Бұл оқиға өте ерте заманда болса керек. Адам аңдарды үйіне шақырып, аз – кем кеңес құрыпты.
  • Бәріміз бірлесіп, ынтымақты еңбек етсек, қиынымыз жеңілдер еді. Әрі біріміздің білмегенімізді екіншімізге айтар едік. Қалай десек те,
  • Осындай ой – пікірді алғаш айтқан адам біздің иеміз болсын. Мен оның айнымас көлігі әрі серігі болайын,- депті шұбар Ат құндыздай жалы жалт – жұлт етіп.
  • Адам бізге басшы, біз қосшы болсақ, мен келістім. Адам мен Ат ұзақ жолға шыққанда, үй – жайын қорып, күзетуге мен әзірмін, - депті Төбет зор дауыспен арп – арп етіп.
  • Шақырған жерден қалма, - деген шұбар Аттың сөзін естен шығарыпты.
  • Төрт көзіміз түгел болғанға не жетсін! – деп ынтымаққа шақырған Төбет сөзін місе тұтпапты.
Бір кезде Адамның, Аттың, Иттің бұны іздеп келе жатқанын байқап қалып, Жапалақ елден ұзағырақ ұшып кетіпті. Содан бері Адамның, Аттың және Иттің көзіне күндіз түсіп қалмайын деп Жапалақ түнде ғана ұшатын болыпты.
Ырыс алды – ынтымақ
  • Қане, балаларым, күштеріңді сынап көрейік, мына тоюылғыны тобымен сындырыңдар, - дейді.
  • Енді бір – бірден сындырып көріңдер, - дейді.
  • «Міне, сындырдық», - деп мақтанысады. Шал балаларын отырғызып қойып, нұсқалы сөзін бастайды.
  • Мен сендердің келешектеріңді ойлап қапа боламын. Дұшпандарың көп, ынтымағың жоқ болса, дұшпан сендерді жаңағы жалғыз тал тобылғыдай бырт - бырт сындырады. Ал буылған тобылғыдай бірлікте болсаңдар, сендерді ешкім сындырмақ түгел, майыстыра да алмайды. Менің айтарым сол,- дейді.
Көп ұзамай шал дүниеден өтеді. Балалары ақылға келіп, бірлесіп тіршілік етіп, кем – кетікке көмектесіп, ынтымақты өмір сүреді. «Ырыс алды – ынтымақ» деген сөз содан қалған екен.
Жақсылардың жақсысы Баяғыда бір адам өзі жалғыз қызымен бірнеше бөлмелі жарық, биік, өте әсем үйде тұрыпты. Үйдің айналасы бау – бақша екен. Бір күні оның кішкентай қызы бақшаны, барлық бөлмелерді аралайды.
  • Әке, маған жабық тұрған бөлмеге кіруге рұқсат етіңіз. Осы бөлме басқа бөлмелерге қарағанда жақсы ғой деп ойлаймын, - деді.
  • Оның дұрыс, қызым. Жақсылардың ең жақсысы сонда. Бірақ сен әлі жассың, өскенде бұл бөлмені саған беремін. Сен оған өмір бойы риза боласың, - деп жауап қайтарды әкесі.
Ай өтеді, жыл өтеді, қыз есейіп бой жетеді. Әкесі қызына жабық бөлменің кілтін ұсынады. Қыздың қуанышы қойнына сыймай, жүгіріп келіп, есікті ашып жібергенде, ол тек ұршық пен өрмек және кітапты көреді. Қыз әкесіне келіп, көз жасын бұлып тұрып:
  • Әке, сен жабық бөлмеде « Жақсылардың жақсысы бар» деген едің. Мен одан ұршық, өрмек, кітаптан басқа еш нәрсе таппадым,- дейді.
  • Міне, жақсылардың жақсысы деген осылар, қызым!
  • Ұршық пен өрмек болса, еңбегің жанады. Ал кітап оқысаң, білімің артады. Жарық дүниеде бұлардан жақсы нәрсе жоқ. Дүниедегі мүліктің бәрі еңбекпен, біліммен табылады, - деп түсіндіреді әкесі.

  • Ұстазым, сіз өмір бойы біліммен сусындап келесіз. Білімнің сіз алмаған қамалы жоқ шығар. Айтыңызшы, күнделікті тұрмыста да сондай шеберсіз бе? – деп сұрайды.
  • Мен болсам, балтамен ағаш бұтауды шебер меңгердім. Алдыма жан салмайын. Сізді де жеңетініме сөз жоқ, жарысып көрейік, - деді.
  • Мен дайынмын, - деп жауап берді.
Олар орманға барып, әрқайсысы өзіне жер бөліп алады да, жарысты бастап кетеді.
  • Қалайша? – деп айқайлап жібереді шәкірті.
  • Сіздің кейде ағаш шаппай, демалып отырғаныңызды естідім ғой...
  • Ия, ол кезе мен балтамды қайрап отырғанмын. «Ісің өнсін» десең, алған біліміңді өмірде дұрыс қолдана біл, балам. Қайралған балта сияқты білім де тәжірибемен шыңдалып отыруы керек, - дейді данышпан өз шәкіртіне.

«Ана қиялы»Балалар да ер жетеді.Ана қартаяды, кестелеуге қолдары илікпен көз жанары да тайып, қалжырай бастаған болатын.Күндегі әдетіндегідей кестелеп тіккен орамалын алып базарға келеді.Бұйымын қажетті заттарға айырбастамақ боп, базар аралап жүріп,бір кісінің суретін салып отыранын көреді.Суреттегі әдемі бау – бақшалы, шатырлы әсем үйлер,ғимараттар жанында ерекше сымбатты киініп,қолдарына кітап ұстаған адамдар адамдар анаға үлкен әсер қалдырды.Суретке әлсін-әлсін қарап, таңданады.Суретшінің қиялына дән риза болады.Өмірде осы суреттегідей әлемнің болатынына сеніммен қарап, оны өзінің бұйымына айырбастап алады.жолда келе жатып, осындай зәулім үйде өзінің үлкен шеберханасы болуын, онда әдемі, асыл бұйымдарды әрі көп, әрі жылдам дайындауды, балаларының да суреттегі адамдардай оқымысты болып, ұқыпты да әдемі киініп,көліктермен жүру қиялдайды.Ана қиялын ұлдарынан жасырмайды.
Жиренше шешен мен Қарашаш сұлуСонда балалар терген тезектері бар, айдаған бұзаулары бар жаңбырдан қорқып, бұзауларын қоя береді де, тезектерін төгіп, үйлеріне жүгіріп кетеді. Бір қыз бала бұзауын жібермей, тезегін төгіп, қабын жамылып қала береді.
  • Қалқам, сен отырып қалдың, ана балалар болса бұзауларын қоя беріп, тезектерін төгіп кетіп қалды, оның себебі не? – деп сұрағанда, қыз бала:
  • Бұл балалар – ақылсыз. Үсті – басы су болды, әрі бұзаулары жамырап кетті. Мен кешке мына құрғақ тезекпен жылынып, рақаттанам, бұзауды жібермедім, енді сүтке тоям және үсті – басым су болған жоқ, - дейді.




Екі дос және қария
  • Бөгет жасама, - дейді оған Арман, - сен бар болғаны қария ғанасың, ал мен болсам жарық дүниедегі адамдардың бәрін қалай тамақтандыруды ойлап отырмын.
  • Қалтасы тесік жан ғана кедей емес. Кімнің жан дүниесі бос болса, сол кедей. Өзі туралы осылай ойлаған адам ұлы емес, айналасындағыларға көп жақсылық жасаған адам ғана ұлы адам бола алады.
Сірә, Арман сияқты жігіт қайдағы бір қарияның сөзін тыңдаушы ма еді? Ол күн бойы қайткенде жақсы және ұлы адам болатыны, қайырымдылығы мен қамқорлығына қалай алғыс айтатыны жайында айтуымен болды.
Өсиет әңгімеЕртеде Дүрия деген өте ақылды қыз өмір сүреді. Оған ханның баласы Ыдырыс ғашық болып, үйленгісі келетінін айтады. Сонда Дүрия Ыдырысқа: «Қолыңнан еш нәрсе келмейді, қолөнерінің бір түрін үйренбесең мен саған күйеуге шықпаймын. Бірде – бір қолөнерін үйренбеген адам – ол бақытсыз. Адам қолөнерін меңгергенде ғана асқар шыңға көтеріліп, ағынға қарсы жүзе алады», - дейді. Дүрияға үйленгісі келген Ыдырыс бас киім тігу өнерін үйренеді. Кейінен Дүрия Ыдырысқа бас киімге өрнек салуды көрсете отырып, әрбір ою белгісі – бір әріпті, сөзді білдіретінін түсіндіріп, бұл өнердің бір күндерде бәрібір қажет болатындығын айтады.
Төле биБірде Төле биге Түрікмен елінен елші келіп:
  • Бір жылдан бері бітпей жатқан дауыммыз бар еді, соған билік жасаңыз, - деп шақыра келеді. Жер шалғай болса да Төле би Түрікмен еліне барып, дауласқан екі жақты татуластырып қайтады.
  • Әй, апайлар, тоқтаңызар, бір қатар аттылар келе жатыр, алдынан кесе – көлденең өтіп кетпейік. Үлкендердің алдынан кесіп өту дұрыс болмайды. Олар ел қорғайтын, жер қорғайтын ерлер. Кім біліпті, араларында ақылы асқан ақылман, арынды батырлары бар шығар. Шарапат жақсылығы тиер, үлкен кісілердің батасын алып, алғысына бөленейік. Апалар, аттарыңыздың басын тартыңызар, тосып тұралық. Сонан соң жүрсек те ауылымызға жетерміз, - деді Данагүл.
Қызыл – жасыл киген қыздар жол кеспей иіріліп тұрып қалды. Топ алдындағы Төле би мұны алыстан көріп, байқап келе жатыр. Қызыл – жасыл киген қыздардың деңгейіне жетіп алдарынан өтіп, біраз жерге ұзап кеткен соң, қасындағы жолдастарының біреуіне:
  • Анау алдымызды кеспей кейіндеп қалған балаларды шақырып келщі, - деді. Ол шауып барып, қыздарды шақырып келді. Жақындай бергенде Данагүл атынан түсіп жаяулап:
  • Апалар, бәріңіз де аттан түсіңіздер. Жаяу барып сәоем берелік. Үлкен кісілерге атпен тасыраңап жетіп барып сәлем бергеніміз ұят. Бұл кісілер еш уақытта да кездеспейтін кісілер. Жолымыз болады екен, - деді.
  • Балалар, өркендерің өссін, бақытты болыңдар, - деді қуанып.
  • Қарақтарым, қай ауылдың баласысыңдар?
  • Сыйқым ауылының баласы едік.
  • Балалар, алыстан бізді көріп, тосып тұрыңдар.
  • Аталар, біз сіздерді алыстан көріп, аталарымызбен ағаларымыз шығар. Араларында қол бастаған батыр бар шығар, елге ақыл айтқан ақсақалы бар шығар. Әкеміздей үлкен, қызырлы адам бар шығар деп алдарыңыздан өтпей тосып тұрдық. Үлкен кісілердің батасын алалық, жақсыны көрмек үшін, көрмеген аталарымыз болса көрелік. Аты – жөнін білейік деп тосып тұрдық, - дейді.
  • Жақсы, шырақтарым, өркендерің өссін, Құдай тілеулеріңді берсін. Жарайды енді, аттарыңы мініңдер, - деп Төле би батасын беріп жүріп кетті.

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.