«Антарктидаға саяхат»

Мақсаты: Балалардың танымдық белсенділігін, ізденімпаздығын дамытуға ықпал ету.

Білім беру мақсаттары:

Балаларға Антарктиданың ерекшеліктері туралы негізгі түсінік беру; айсбергтер және олардың навигацияға қауіптілігі туралы;

Антарктиданың фаунасы туралы түсініктерін қалыптастыру.

Дамытушылық тапсырмалар:

балалардың эксперименттік және зерттеушілік іс-әрекеті процесінде экологиялық ойлау мен шығармашылық қиялын дамыту;

зейінін, есте сақтауын, логикалық ойлауын, қиялын, байқағыштығын, танымдық қызығушылығын дамыту;

сөйлеу тілін дамыту, сөздік қорын байыту (сөздер: айсберг, мұздық, материк, мұхит).

Тәрбиелік міндеттері:

табиғатқа қамқорлықпен қарауға тәрбиелеу;

әңгімелесушіге құрметпен қарауға тәрбиелеу, ұжымда жұмыс істеу дағдыларын дамыту.

Құрал-жабдықтар мен материалдар:

бір ыдыс су, мұз, май, майлықтар;

әр балаға бас киім, қолғап;

тақырып бойынша суреттер;

Тәрбиеші: Сәлеметсіңдер ме, балалар! Бүгін бізге қонақтар келіп отыр, олармен амандасайық.

Ұйымдастырушылық кезең:

Шеңбер болып тұрайық жылы жүзбен,

Бізге келсін қуаныш,нұр іздеген.

Шуақ толған жанымыз,жүрегіміз

Үлгі алсын көрген жан мына бізден

-Қазір жылдың қай мезгілі?
-Қыс мезгілі неше айдан тұрады?
Тіл ұстарту жаттығуды айтуды ұсынады:
-ыс, -ыс, -ыс-далаға келді қыс
-ар, -ар, -ар- жерге түсті қар
-на, -на, -на-біз тебеміз шана
-ла, -ла, -ла-қардан соқтық аққала

-Балалар,бүгін біздің іс-әрекетіміз өте қызықты болмақ.

Тәрбиеші: Бүгін біз саяхатқа шығамыз. Ал, мен балабақшаға келген хатты оқығанда қандай саяхат екенін білесіңдер. Конвертте: «Құлыншақ»-топтың балаларына деп жазылған. Ол кімнен? Жұмбақты шешейік.

Жоны қара тақтайдай,
Бауыры аппақ мақтадай.
Мекендейді мұз –қарды,
Сүйеді тек ызғарды.
Бұлғаңдайды, қашпайды,
Асықпайды, саспайды,
Мұз үстінде билейді,
Бірақ белін имейді.
(Пингвин)

Тәрбиеші: Дұрыс! (пингвиннің суретін көрсетеді).

Тәрбиеші: Балалар, қараңдаршы біздің пингвин бірдеңеге ренжулі. Ол достарына көмектесуін сұрап тұр. Пингвинге көмектесеміз бе!

Балалар: Ия!

Тәрбиеші: Біз үлкен, әдемі планетада өмір сүреміз. Ол қалай аталады?

Балалар: Жер!

Тәрбиеші: Дұрыс!

Тәрбиеші: Балалар, қараңдаршы планетамызды қоқыс қалдықтарына толып кеткен сияқты.Балалар бұл жерде не жатыр қараңдаршы.

Балалар:Қағаздар, темір қалдықтары, шыны ыдыстар жатыр.

Тәрбиеші: Дұрыс қағаз,газет бұларды бір сөзбен не деп атаймыз?

Балалар:Макулатура дейміз.

Тәрбиеші: Темір қалдықтары, консерв банкалары жатыр оларды бір сөзбен не дейміз?

Балалар:Металлолом

Тәрбиеші: Мына жерде пластик қалдықтарын не дейміз?

Балалар:Пластмасса дейміз.

Тәрбиеші: Ол үшін біз нестеуміз керек.Қоқыстарымыздың түрлері өте көп болғандықтан

сендердің көмектерің қажет қоқыстарымызды өз қоқыс жәшігіне салайықшы.

Тәрбиеші: Балалар, пингвинімізге көмектесіп, жер шарынан оның туған жерін табайық. Пингвиндер қайда өмір сүреді?

Балалар: Антарктидада.

Тәрбиеші: Дұрыс, жарайсыңдар!

Тәрбиеші: Балалар, мен сендерге Антарктиданың қайда екенін, айтып көрсетіп берейін.

Тәрбиеші: Антарктиданы картада бейнелеуде ақ түсті пайдаландық. Ақтың не екенін кім айта алады?

Балалар: Ақ – қардың, мұздың және суықтың түсі.

Тәрбиеші: Дұрыс!

Тәрбиеші: Антарктида – жер бетіндегі ең суық жер. Бұл қалың қар (мұз) қабатымен жабылған орасан зор жер. Тек аяз сықырлап, қар жауып, боран соғады. Антарктиданың жағалауларын үш мұхит шайып жатыр. (Тынық мұхиты, Үнді, Атлант).

Тәрбиеші: Балалар. Кішкентай пингвинді Антарктидаға апарайық, өйткені біз білдік, бұл жерде оның достары тұрады. Сонымен бірге біз бұл құрлықты зерттейміз. Мұзды патшалыққа баруға дайынсыңдар ма?

Балалар: Иә!

Тәрбиеші: Тамаша. Жылы киініп, баруымыз керек. (балалар қолғап, қалпақ киеді).

Тәрбиеші: Ой, балалар, біз Антарктидаға қалай жетеміз? Өйткені, ол соншалықты алыс және ол жерде мұз көп.

Балалар: Кемеде!

Тәрбиеші: Балалар, біз кәдімгі кемемен Антарктидаға мұздан өте аламыз ба? Неліктен? Әлде бізге ерекше бірдеңемен жүзу керек пе?

Балалар: Мұзжарғышта.(Кеме)

Тәрбиеші: Дұрыс, мұзжарғыш – мұзда жүзуге арналған, тұмсығы берік арнайы кеме. Ол тіпті ең қатты мұзды да бұзады, өзіне жол ашады (мұзжарғыштың суретін көрсету).

Тәрбиеші: Жолда қалқып тұрған «Мұзды тауларға» тап болдық. Бұл айсбергтер. Сендер айсбергтер туралы естідіңдерме ? Бұл мұз массалары қалай пайда болды?

Кейде Антарктида жағалауында мұздықтан үлкен, ауыр мұз блоктары үзіліп, мұхит арқылы саяхатқа шығады. Айсбергтер күн шуақты ауа райында өте әдемі. Олар түрлі-түсті болып көрінеді.

Тәрбиеші: Мына мұз бөліктеріне не болады? Олар жүзе ме, жоқ па? Тәжірибе жасасақ білетін боламыз. Қалайсың ба?

Балалар: Иә (үстелге барады).

Тәрбиеші: Мұздың бір бөлігін алып, бұл біздің айсберг деп елестетіп, оны суы бар ыдысқа түсірейік. Не болып жатыр? Мұз батып кетті ме, жоқ па?

Балалар: Жоқ.

Тәрбиеші: Неліктен? (балалардың жауаптары).

Тәрбиеші: Судың қалқымалы күші мұздың салмағынан үлкен. Балалар қараңдаршы, біздің айсбергтің көп бөлігі су астында ма әлде су үстінде ме?

Балалар: Су асты.

Тәрбиеші: Дұрыс. Айсбергтің көп бөлігі су астында жасырылған. Олар теңізде 6-12 жыл қалқып, бірте-бірте еріп, ұсақ бөлшектерге ыдырайды. Айсбергтер кемелер үшін қауіпті деп ойлайсыз ба?

Айсбергтер кемелерге үлкен қауіп төндіреді. Біздің кеме айсбергтердің арасынан өте мұқият өтті, мұз бізге кедергі келтірмеді.

Тәрбиеші: Балалар, мен сендерге пингвиндер қалың май қабатымен жабылғанын айтқаным естеріңде. Оны тексергіңіз келе ме?

Балалар: Иә.

Тәрбиеші: Жарайсыңдар тәжірибе жасау арқылы пингвиндердің сырын білейік.

Тәрбиеші: Үстелде бізде су, май, майлықтар бар ыдыс тұр. Балалар, мен қолымды суға салдым. Қолың дымқыл ма? Неліктен?

Тәрбиеші: Енді мен суға май басып қолымды қойдым. Не болды?

Көріп отырғаныңыздай, су жай ағып, қол құрғақ болып қалды. Балалар, қандай қорытынды жасауға болады?

Тәрбиеші: Дұрыс. Тері астындағы май пингвиндердің жылы және құрғақ болуына көмектеседі. Әйтпесе, мұндай аязда теңізден жорғалап шыққан дымқыл пингвин бірден мұз айдынына айналып, өліп қалар еді.

Пингвиндер бір-біріне тығыз орналасқан қалың май қабаты мен қауырсынның арқасында суық суда тоңбайды.

Пингвиндердің полярлық түрлері минус 60 градусқа дейінгі температураға төтеп бере алады. Пингвиндердің аяқтары да суыққа төзімді, өйткені олардағы жүйке ұштарының саны аз.Пингвиндеріміз немен қоректенеді.

Балалар: Балықтармен қоректенеді

Тәрбиеші:Ол үшін біз топқа бөлініп алайық.

1топ:Пингвиндерді қоректендіру

2 топ:Пингвиндердің үйіне жол бағдармен жету.

3 топ: Пингвиндерді мұз айдынында сырғанау.

4 топ Дәстүрден тыс пингвиндерді бояу

Сергіту сәті

Эксперимент : «Боран» көрінісі

Тәрбиеші: Балалар, біздің пингвин Антарктидаға үйіне оралғанына өте қуанышты және біздің көмегіміз үшін алғысын білдіреді. Ол отбасына оралады.

Балалардың жұмыстарын қарап,бақылап,мадақтап мадақтау.

Тәрбиеші: Антарктида арқылы саяхатымыз аяқталды. Балалар, бүгінгі саяхатымызда не есте қалғанын айтыңдаршы.

Рефлексия:
-Балалар сендерге бүгінгі жасаған тәжірибеміз қызықты болса қардың
үстімен жүріңдер, ал түсініксіз болса мұздың үстімен жүріңдер.