Ақпаратты цифрлау 6-сынып

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

1. Ақпараттық процестер

Мектеп: Ф.Оңғарсынова атындағы №41 мектеп-гимназия

Мұғалімнің аты-жөні: Тәңірберген Нұрбек

Сынып: 6 А,6 Б, 6 Ә

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Ақпаратты шифрлеу

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.2.1.1 – мәтіндік ақпаратты кодтау және декодтау;

Сабақтың мақсаты

• мәтіндік ақпараттың кодтау және декодтаудың маңызын түсіну

• мәтіндік ақпаратты кодтау және декодтау әдістерін талдау.

• тәжірибеде бір файлды кодтайды және декодтау

Бағалау критерийі

• Ақпаратты шифрлаудың маңызын түсіндіре алады.

• Криптографиялық, шифрлау және дешифрлау әдістерін пайдалана біледі.

• Практика барысында шифрлау мен дешифрлау әдістерін қолдана алады.

Тілдік мақсаттар

Оқытудың тілдік мақсаты: Мәтіндік ақпаратты шифрлаудың әдістерін үйренеді.

Лексика мен терминология: Шифр, дешифр, криптография термин сөздерімен танысады.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Шифрлау дегеніміз ....

Дешифрлау дегеніміз ...

Криптография дегеніміз ....

Құндылықтарға баулу

Іскерлікке, нақтылыққа, ынтымастыққа баулу. «Мәнгілік ел» жалпы ұлттық идеясының қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім негізінде топта бірлескен жұмыс орнату, бір – бірінің пікірін тындау, құрметтеу арқылы білім алу.

Пәнаралық байланыс

Математика (шифрлау – белгілі-біp адамнан басқалар оқи алмайтындай етіліп ақпаратты математикалық, алгоритмдік (криптографиялық) түрлендіру әдісі.).

Қазақ тілі (дешифрлау - шифрлауға кері процесс. Кілттің негізінде шифрланған мәтін бастапқы қалпына келетіндей түрде түрленеді).

Алдыңғы білім

Ақпарат тасымалдау үдерісін біледі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

Білу

Оқушылармен амандасу. Сыныпта жағымды ахуал орнату үшін «Өзіме тілек» тренингін өткізу.(түрлі түсті стикерлерге оқушы өзіне тілек жазып, ұшақ жасап, басқа оқушыға ұшыру арқылы сол оқушыға тілегін тілейді)

«Түстер бойынша» топқа бөлу(ұшып келген ұшақтың түстері бойынша топтастыру)

І топ жасыл түсті стикер;

ІІ топ сары түсті стикер;

ІІІ топ қызыл түсті стикер.

«Қар кесегі» әдісі бойынша сұрақтарды талқылайды үш топ сұрақтарға жауап береді (топтық жұмыс)

1. Ақпарат тасымалдау үдерісі қалай орындалады?

2. Ақпарат беруші нысанды қалай атайды?

3. Ақпарат қабылдаушы нысанды қалай атайды?

4. Ақпарат арналары дегеніміз не?

5. Ақпарат арналарының қандай түрлерін білесіңдер?

Дескриптор:

• Ақпаратты тасымалдау тақырыбын қайталайды;

• Мысалдар келтіреді.

Саралау. Диалог және қолдау көрсету: Кейбір оқушыларға тапсырманы орындау барысында жан-жақты әрі нақты көмек қажет болады.

Қ/Б:Бағалау критерийне сәйкес топтар бірін бірі өзара бағалайды.

Оқулық,

стикерлер,

смайлик

Сабақтың ортасы

Түсіну

Қолдану

Сергіту жаттығуы

Талдау

Екі топқа « Кластер құрастыру» топтық жұмыс

І топ.

Шифрлау деген....

ІІ топ.

Дешифрлау деген...

ІІІ топ.

Криптография деген...

Дескриптор:

• Шифрлау, дешифрлау, криптография аныктамасын айтады;

• Мысалдар келтіреді.

Саралау. Дереккөздер: Баспадан шыққан және электронды дереккөздер де пайдаланады.

Қ/Б: Топтар бір бірін бас бармақ арқылы бағалайды.

Білгеніңді жинақтап, жаз. (жеке жұмыс)

1. Цезарь шифрын қолданып өз есіміңді шифрла. Шифрланған мәтінді және оның шифрын сыныптасына көрсет.

Есім ___________________

Шифр ___________________

2. Алдыңғы тапсырмадағы шифрды пайдаланып сыныптасыңа хабарлама жазып, оны дешифрлауды ұсын.

Сенің ___________________

хабарламаның ___________________

шифрмәтіні ___________________

Дескриптор:

• Цезарь шифрын қолданып есімдерін шифрлайды;

• Шифрды пайдаланып сыныптасына хабарлама жазып, оны дешифрлайды.

Саралау. Қарқын: Кейбір оқушылар басқаларына қарағанда жылдам жұмыс істейді.

Қ/Б:Оқушылар оздерін практикалық тапсырмаларын ауа райы арқылы қорытындылайды.

Оқушылар интербелсенді тақтадағы бейнероликтен көзге және білекке арналған жаттығуларын қайталайды.

1. СD жинақтауыштағы «Морзе коды» тақырыбында берілген ақпаратты талда.

2. Тақырыптың басты идеясын түсіндір (пікір алмасу)

Шифрлау әдістерін салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын анықта (жұптық жұмыс)

Декодтау

де

Кодтау

Дескриптор:

• Кодтау, декодтау салыстырып Венн диаграмма арқылы ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

Саралау. Тапсырма:Оқушылардың қажеттіліктеріне қарай (көмек керек пе, әлде күрделі тапсырмалар беру керек пе) түрлі кестелерді тапсырмаларды жасау.

Қ/Б: Топтар екі жұлдыз, бір тілек арқылы кері байланыс жасайды.

Оқулық

Плакат

Интербелсенді тақта

http://youtu.be/_lx7d4elkVE

Сабақтың соңы

Жинақтау

Бағалау

Кері байланыс

«Жасырын сөздер» (жеке жұмыс)

1. Хабарламаларды шифрлау/дешифрлау кезінде криптографиялық алгоритмде қолданылатын құпия ақпарат.

2. Өзіндік идеясы немесе мағынасы бар, қарым қатынас жасау үшін жарамды ақпарат ұсыну формасы.

3. Ұсынылатын ақпараттың құпиялығын сақтауды қамтамасыз ететін мәтінді түрлендңрудің қандайда бір жүйесі.

4. Ұсынылу немесе бейнелену формасына мәлімдеме.

5. Жазбаша түрде табиғи және формалды тілдермен берілетін ақпарат түрі.

6. Телеграфты ойлап тапқан адам.

7. Заманауи мағынада сигналдардысым, радио немесе басқа да электробайланыс арналары арқылы беру құрылғысы.

8. Қарапайым шифрлау әдісі.

9. Шифрлардың саны шифрлау үшін қолданылатын алфавиттің әріптер санына тең болатын ежелгі шифр түрі.

10. Әріптер ден аталатын стандартты таңбалар жиынтығына негізделген жазба формасы.

11. Ашық мәтінді шифрланған мәтінге ауыстыру үрдісі.

12. «Шифрлау» сөзінің ежелгі баламасы.

Дескриптор:

• Білгеннің жинақтап, созжұмбақ шешеді

Саралау. Диалог және қолдау көрсету: Мұғалім оқушыларды ойланту үшін және жауап алу үшін алдын ала дайындалған сұрақтар беріледі.

Қ/Б:Оқушылар өздерін бағдаршам әдісі арқылы бағалайды

Қалай ойлайсын, Цезарь цифраның ерекшелігі неде?

«5 н әдісі» арқылы қысқа эссе жазу.(жеке жұмыс)

Неліктен

Не Неге

Не Не

Дескриптор:

• Цезарь цифраның ерекшелігін жазады.

Саралау. Қорытынды: Барлық оқушылар бір тапсырманы орындаса да олардың нәтижелері әртүрлі болады.

Қ/Б: Оқушылар бірін бірі смайликтер арқылы бағалайды.

Тақырып бойынша алған керекті ақпараттарды чемоданның тұсына жазылған стикер жапсырады, ал әлі де оқуым керек, толықтыруым керек дегендері болса, еттартқыштың тұсына жапсырады. Сонымен қатар керек емес болған, артық дүниені себеттің тұсына жапсырады. Осылайша мұғалім өткен сабақтан қандай білім алғанын біледі.

Қосымша тапсырмалар:

1. Әріптердің номері бойынша кодталған сөздерді декодтау.

17 18 10 15 20 6 18 19 12 1 15 6 18

Принтер сканер

5 29 2 29 19 дыбыс 14 1 21 19 маус

2 21 12 3 1 буква 25 10 19 13 16 число

Дескриптор:

• Кодталған сөздерді декодтайды.

Үйге тапсырма: Ақпаратты шифрлеу

Өз ойымыздан кодтар кестесін ойлап, сөздерді кодтап келу

Мысалы:

А Ә -

Оқулық

Жапсырма қағаз

Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

«Қар кесегі» әдісі бойынша үй тапсырмасын қайталайды.

« Кластер құрастыру» топтық жұмыста шифрлау, дешифрлау, криптография аныктамасын айтады.

Білгеніңді жинақтап, жаз. (жеке жұмыс). Цезарь шифрын қолданып есімдерін шифрлайды,

шифрды пайдаланып сыныптасына хабарлама жазып, оны дешифрлайды.

«Венн диаграмма» әдісі бойынша кодтау, декодтау салыстырып ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

Білгеніңді жинақтап, атауларын жаз(жеке жұмыс) сөзжұмбақ шешу.

«5 н әдісі» арқылы қысқа эссе жазу.(жеке жұмыс) Цезарь цифраның ерекшелігін жазады.

«Смайлектер» арқылы бағалау

«Басбармақ» әдісі.

«Ауа райы» әдісі

«Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі.

«Бағдаршам» әдісі

«Чемодан, еттартқыш, себет» әдісі.

Денсаулық және қауіпсіздік техникасынын сақтау.

Тапсырмалар арасында

сергіту сәтін ұйымдастыру, ТҚ ережесін сабақ барысында естеріне салып отыру.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы, қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:

2:

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/ қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?