Арам мен адал,обал мен сауап -ұлтымыздың ұстанымы

Тәрбие сағаты

Арам мен адал, обал мен сауап – ұлтымыздың ұстанымы

Күні

27-31.01.25ж.

Сынып жетекші:

Аты жөні

Сынып

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларға адалдық пен арамдық, сауап пен обал ұғымдарын түсіндіріп, олардың адам өміріндегі маңызын ашып көрсету.

Оқушыларды адалдық, әділеттілік, адамгершілік құндылықтары мен халықтық ұстанымдарға тәрбиелеу.

Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту, өз пікірін білдіру дағдыларын жетілдіру.

Құндылықтарды дарыту

Адалдық пен арамдықтың, сауап пен обалдың айырмашылықтарын түсіндіру.Ұлтымыздың дәстүрлері мен рухани құндылықтарына деген құрметті арттыру.Оқушыларды жауапкершілікке, адамгершілікке тәрбиелеу.

Апта дәйексөзі

Қаңтар – заң және тәртіп айы

Әділет жолы- адал жол

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Ресурстар

Ұйымдастыру кезеңі (17 мин)

Оқушылармен амандасу.

Сабаққа қатысуын тексеру.

Оқушылардың көңіл күйін сұрау.

Сабақтың тақырыбы мен мақсатын таныстыру.

Адалдық пен арамдық, сауап пен обал дегеніміз не?

Сабақтың негізгі ұғымдарын түсіндіру.

«Адалдық», «арамдық», «сауап», «обал» деген сөздерге анықтама беру.

Оқушыларға сұрақ: «Бұл ұғымдар сіздер үшін қандай мағына береді?»

Оқушылардың пікірін тыңдау.

Қазақ халқының рухани құндылықтары

Қазақ халқының ұлттық дәстүрлеріндегі адалдық пен сауаптың маңызы туралы айтып беру.

Халықтық мақал-мәтелдер арқылы түсіндіру.

Мысалы:

«Адамға адалдық — ең жақсы қасиет.»

«Арамды көріп, адал бол!»

«Сауапты іс жасасаң, екі дүниеде де жақсы боласың.»

Әрбір мақалдың мағынасын түсіндіру және оқушылармен талқылау.

Оқушылар мұғаліммен амандасады,түгенделеді, мектеп партасындағы қатарлары бойынша орындарына отырады.

Сұрақтарға жауап береді.

Психологиялық тренинг

«Адамгершілік пен адалдық» тренингін өткізу. Оқушылар бір-біріне жақсы қасиеттерін айтып, жақсылық жасауға шақырады. Бұл тренинг оқушылардың өзара құрмет көрсетуіне және жақсы қарым-қатынас орнатуға көмектеседі.

Топтық жұмыс

Оқушыларды 3-4 топқа бөлу және әр топқа келесі тапсырмаларды беру:

Адалдықтың адам өміріндегі рөлі туралы пікірталас ұйымдастыру.

Арамдықтың қоғамға тигізетін зияны жайлы мысал келтіріп, қорытынды жасау.

Сауап пен обалдың айырмашылығы туралы пікірлерін айту.

Әр топ өз тапсырмасын орындап, қысқаша қорытынды жасап, сыныпқа таныстырады.

Компьютер, проектор (слайдтар көрсету үшін)

Плакаттар, маркерлер

Ұлттық нақыштағы суреттер мен цитаталар

Сабақ ортасы (10 мин)

Қауіпсіздік сабағы.

Зорлық -зомбылықтан қорғану: қорғау әдістерін және көмекке жүгіну ережелерін білу

Сабақтың мақсаты: балалар қоғамда кездесіп отырған балаларға қатысты зорлық- зомбылық пен қатыгездіктің зияны мен салдары туралы түсінік беру, талқылау.

Негізгі міндеттері:

- бір-біріне мейірімді қарым-қатынасқа, жанашырлыққа, қайырымдылыққа тәрбиелеу;

- оқушыларға өзін тұлға ретінде құрметтеуге және айналасындағы адамдарды

құрметтеуге негізделген белсенді өмірлік ұстанымды қалыптастыруға көмектесу.

Сабақтың барысы

1. Кіріспе (2 мин)

Әлемде қазіргі ең өзекті мәселелердің біріне айналып отырған – бұл жасөспірімдердің, балалардың зорлық-зомбылыққа ұшырауы. Барлық бала үйінде, мектепте және басқа да қоғамдық мекемелерде күнделікті қатыгездікпен және зорлық-зомбылықпен ұшырасып отырады. Зорлық-зомбылық адам ағзасына тікелей әсер ететінін, жаман әдеттерден бойларын аулақ ұстап, ондай әрекеттерге бармауға тәрбиелеу немесе ондай әрекеттерден сақтандыру адамгершілігі мол саналы азамат болып өсуіне ықпал жасау барлығымыздың міндетіміз.

- Әрқашан ұялы телефонды өзіңізбен бірге алып жүріңіз.

Бейнені қарау. Қатыгездік пен зорлық-зомбылық кезінде көмек сұрауға болатын орындар туралы ақпаратпен жадынамалар ресімдеу.

3. Қорытынды: сабақты қорытындылау.

Пайдалы сілтеме: https://youtu.be/a3IOUb8aFvI?si=lBpdAquO4py1lS6D

2. Негізгі бөлім (6 мин)

Қалай зорлық-зомбылыққа душар болмау керек?

- Көшеде түнгі беймезгіл уақытта қалмауға тырысу, көшеде танымайтын адамдармен әңгімелеспеу және онымен қараңғы жерлерге, адамдар жоқ орындарға және т.б. жерлерге бармау.

- Үйде жалғыз болғанда, бөтен адамдарды үйге кіргізбеу керек.

- Бөтен біреудің машинасына отырмау, қыдырып жүргенде бөтен адамдардан тәтті, сыйлықтар алмау керектігін үйрету қажет.

- Көшенің қараңғы жерлерінен, көпшілік жүрмейтін саябақтар мен стадиондардан аулақ жүруге үйрету.

Қоғам үшін ең бастысы – тәуелсіздік, адам үшін бас бостандығы және уайым қайғысыз өмір. Оның кепілі – заңдылық. Тәуелсіздік төрімізден орын алған қоғамымыздағы ең басты құндылық – адам бостандығы. Адамның және адамзаттың құқықтары мен бас бостандықтарын қамтамасыз ету және қорғау – конституциялық заңдылықтың басты талабы.

Қазақстанда салауатты өмір салтына қол жеткізуде, денсаулықты сақтау мен нығайтудағы басты міндеттің бірі – бала құқығын қорғау, зорлық-зомбылыққа қарсы күрес жүргізу. Егер жалпы айтқанда зомбылықты физикалық қасірет көрсету әрекеті деп анықтауы болса, онда тұрмыстық зомбылықта осы әрекеттің бастауы мен айқындау нүктесі анық белгіленеді.

«Зорлық-зомбылықсыз және қатігездіксіз балалық шақ» ойыны

Оқушылар 4 топқа бөлінеді, «Зорлық-зомбылықсыз және қатігездіксіз балалық шақ» тақырыбында постермен жұмыс істеу.

Есте сақта!

- Полицияның, ата-аналардың, жақын туыстарының, көршілерінің, достарының телефондарын жатқа біліңіз;

Ортасы (15 мин)

Мұғалім:

Адалдық пен арамдық — адамгершілік құлық талаптары тұрғысынан бір-біріне қарама-қарсы моральдық ұғымдар. Адалдық — адамгершіліктің аса маңызды талаптарының бірін бейнелейтін моральдық қасиет. Ол шыншылдық, әділдік, принциптілік, алған міндеттемелерінен жалған сөйлеп, жалтармаушылық, уәдесінде тұрушылық сияқты қасиеттерді қамтиды. Адал адам мінезіндеп таза ииет, бағалы да ізгі қасиет. Адамның сана-сезіміне, ар-ұжданына қайшы келмейтін, адами мақсат- мүддені көздейтін, тарихи шындықпен, прогреспен ұштасып жататьш іс-әрекеткер. Әрбір қоғамның адалдығы жайында өзіндік пайым-түсінігі бар. Қазақ халқы әрқашан да адамгершілік пен адалдық қасиеттерін кіршіксіз таза ұстауға үмтылады. "Алдау қоспай адал еңбегін сатқан қолы өнерлі — қазақтың әулиесі сол", — дейді кемеңғер Абай. Адал— адамның жеке басы мен моральдық тұлғасын сипаттайтын қасиет. Адал туғаннан пайда болмайды. Ол қоғамның дамуына сәйкес әрбір адамның өнегелі тәрбиесіне, оқып білім алуы мен адал еңбектенү процесінде қалыптасып отыратын ізгі қасиет. Адал— жеке тұлғалар мен адамдардың абырой-атағын арттыратын ізғі қасиет, адам мінезіндегі аса ұнамды сапа. Адал — араб тілінде "рүқсат етілген", "таза" деген мағына беретін, білімімізге шариғат қағидалары арқылы енген сөз. Арамдық — моральдық қасиеттің адалдыққа қарама-қарсы кесапатты түрі. Оған алдау-арбау, суайттық, жымысқылық, ұрлық, опасыздық, скіжүзділік сияқты жаман қылықтар жатады. Халық арамдық бар жерде — сатқындық; оділетсіздік бар жерде - жәбір; жалғандық бар жерде — қиянат болатынын өмір тәжірибесінен анықтаған. Мұсылман халықтарында "адал, арам" ұғымдарына өте зор мән беріледі.

Жағдаяттық тапсырма

Әр топқа жағдаят ұсынылады, олар бұл жағдайларда адалдық пен арамдықтың қандай әсері болатынын талқылайды:

Бір адам досының сенімін артып, оның жеке өміріне араласса, оны қалай бағалауға болады?

Жұмыстағы қиын жағдайдан кейін өз жауапкершілігіңді мойындап, шындықты айтқан дұрыс па?

Өзгенің еңбегін ұрлау немесе көшіріп алу жағдайында қалай әрекет ету керек?

Оқушылар бұл жағдаяттар бойынша шешімдер ұсынды. Сыныппен талқылау.

.

Компьютер, проектор (слайдтар көрсету үшін)

Плакаттар, маркерлер

Ұлттық нақыштағы суреттер мен цитаталар

Соңы

3 мин

Қорытынды:

Сабақ барысында оқушылар ұлттық рухтың маңызын түсініп, оның тәуелсіздікпен тікелей байланыста екенін ұғады. Олар өз халқының тарихы мен мәдениетін құрметтеуге, ел болашағы үшін үлес қосуға ынталанады.

Компьютер, проектор (слайдтар көрсету үшін)

Плакаттар, маркерлер

Ұлттық нақыштағы суреттер мен цитаталар