Арфа аспабы қайдан келді ?

Сабақтың тақырыбы: Арфа аспабы қайдан келді?

Сабақтың мақсаты: Арфа аспабының шығу тарихымен танысу және ерекшелігіне тоқталу. Жаңа жылдық тақпақтар әндер арқылы қызығушылықтарын ояту. Оқушылардың танымдық іс-әрекеттерін дамыту.Ән айту ережелерін сақтау. Ән иірімдерін дұрыс ести білу. Мелодиялық ерекшеліктерді сезіну қабілеттерін дамыту. Аспаптарды ұқыпты ұстай білуге, өнерді бағалауға тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі : әңгіме әдісі, топпен жұмыс.

Сабақтың көрнекілігі: карточкалар, арфа аспабының суреттері, үнтаспа, әнжинақ.

Сабақтың түрі: аралас сабақ.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру.

Амандасу. Оқушылардың құралдарын түгендеп, назарын сабаққа аудару.

Үй жұмысы.

Сұрақ – жауап.

1.Симфониялық оркестр құрамына қандай үрлемелі жез аспаптар кіреді?

2. Трубаны ерте замандарда не үшін қолданған?

3. Валторна аспабының тегі қандай?

4. Валторна аспабын оркестрге қай ғасырда енгізді?

5. Оркестр үшін 19 ғасырда қай аспап ойлап табылды?

6. Жез аспаптардың түрлерін атап шық.

Жаңа сабақ. Арфаның тарихы

Арфа аспабы Ирландия елінің ұлттық символы саналады. Бұрындары осы елдерде арфашылар өте сыйлы адамдар саналған. Олардың әлеуметтік дәрежелері де қара халықтан не басқа да өнер иелерінен жоғары болған. Соғыс басталған тұста арфашылар шайқасқа қатысатын ерлердің рухын көтеру мақсатында арфа аспабында ойнаған. Құнды арфалардың бетінде өзгеше асыл тастары мен қымбат бұйымдары болған. Тіпті кейбірі оны алтын жалатып та жасаған. Кельт арфалары ирландық ұлтшылдықты танытатын символ есебінде болған. 19 ғасырдың алты жүзінші жылдары ағылшын патшасы Генри VIII Жаңа Жердің ресми символына арфаның бейнесін жасатты. Сол уақытта шыққан тиындарға да осы бейнені орнатты. Кейінірек жергілікті арфашылар ирландықтардың бас бостандығын көздеген ел ішіндегі «революциялық» қақтығыстарға қатыса бастады. Содан бастап британ ел басқарушылары тез арада кельт арфаларының дәрежесін бұрынғыдан түсіріп тастада да, арфистерге өлім жазасын бұйыруды талап етті. Міне, осы кез арфа аспабы үшін қаралы жылдар еді. Осындай жағдайлардан кейін, кельт ұлтының музыкасы да құрдымға кете бастады. Бірақ 1792 жылдан бастап, арфа өз іргесін қайта көтере бастады. Сол жылы жоғалған дәстүрді қайта жаңғырту үшін Белфаст жерінде байқау өткізілмек болды. Шақырулар мен хабарландырулар жергілікті газет беттерінде жариялана бастады. Кең түрде өткізілетін жиынға арфашыларды да шақырды. Жеңімпаздарға қаржылай сыйлық тағайындалды. Бірақ та қорқынышқа бой алдырған 15 жастан 97 жасқа дейінгі арфистерден тек оны ғана жиналды. Бүкіл Ирландия жерінен осынша ғана арфашының жиналуы түсінікті де еді. Өйткені бағзыдан бері арфадан көңілін басқаға аударып көрмеген өнерлі халықтың мысын британ үкіметі басып тастап еді. Бірақ байқауды ұйымдастыруға кеткен қаражат өзін-өзі ақтай алмай қалмады. Байқауға ағылшын органшысы Эдвард Бантинг арфада ойнайтын арфашылардың туындыларының нотасын жазып алу үшін арнайы шақырылған болатын. Бантинг 1797, 1809 және 1840 жылдары жазып алған ноталарын жинақ етіп шығарды. Осы арқылы ол арфа аспабына байланысты түрлі теориялық және техникалық білім алып үлгерді. Мұнан кейін Бантинг арфа аспабын өзі де қолға алып көргісі келді. Бантингтың жинақтарына негізгі дәйектемелерді дарынды кәрі арфашы Торла О’Каролане (1670-1738) берді. Ол өз саналы ғұмырында жүзге жуық шығарманы өмірге әкелген. Олардың кейбірі қазір де кездеседі. Осыншама уақыт өте келе, арфа аспабы қайта азаттық алып, қайта жаңғыра бастады. 

Музыкалық жаттығулар.

Ма,Ме,Ми,Мо,Му 2 рет

До,Ре,Ми,Фа,Соль,Ля,Си,До 2 рет

До, Ре,Ми,Фа,Соль,Соль,Соль

Соль,Ля,Си,До,До,До,До 2рет

Үнтаспа тыңдау.

Сабақты қорыту.

Сұрақ – жауап.

1. Арфа тектес аспаптар қалай пайда болды?

2.Арфа аспабының үнін қандай құдіретті күшке балаған? 
3.Жетіген аспабы туралы қандай аңыз сақталған? 
4.Қытайдың цинь аспабының әрбір ішегі нені білдіреді? 

Үйге тапсырма.

«Жаңа жыл!» жаттау.

Бағалау.