Ашық сабақ, 9-сынып, «Бай-бай, Құлагерім!»

Бөлім:

Адам жанының құпиясы

Педагогтің тегі, аты,

әкесінің аты :

Балтабаева Ж.А.

Күні:

23.01.2026 жыл

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

«Бай-бай, Құлагерім!»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.1.2.1 әдеби шығармадағы психологизмді анықтау

Сабақтың мақсаты

• әдеби шығармадағы психологизмді анықтайды

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

6 минут

Оқушылармен амандасу, қатысуын түгендеу.

Топқа бөлу:

Топқа бөлу ∞ QAZ MATH

Үй тапсырмасын сұрау:

https://wordwall.net/resource/105818232

1. «Ат қайтқанда», «Жалғыз қазық» бөлімдерінде Ақан сері қандай күйде бейнеленеді?

A) Қуанышқа бөленген
B) Сабырлы, байсалды
C) Үміт пен үрей аралас күйде
D) Ашулы, кекшіл

2.Құлагердің бәйгеден оралмауы Ақан серіге нені аңғартады?

A) Аттың шаршағанын
B) Аттың адасқанын
C) Жамандықтың болғанын
D) Бәйгенің тоқтатылғанын

3. «Ат қайтқанда» бөлімінде күдікті күшейтетін негізгі белгі қайсы?

A) Елдің тыныштығы
B) Құлагердің көрінбеуі
C) Бәйгенің аяқталуы
D) Ақанның серіктері

4.Бұл бөлімде Ақан серінің ішкі жан күйі қалай ашылады?

A) Сыртқы әрекет арқылы
B) Табиғат суреті арқылы
C) Ішкі монолог, толғаны сарқылы
D) Басқа кейіпкерлер сөзімен

5. «Жалғыз қазық» бөлімінің негізгі тақырыбы қандай?

A) Ел бірлігі
B) Бәйге қызығы
C) Жалғыздық пен қайғы
D) Батырлық

6. Жалғыз қазық бейнесі нені меңзейді?

A) Үмітті
B) Еркіндікті
C) Ақанның жалғыз қалған күйін
D) Жеңісті

7. «Жалғыз қазық» бөлімінде Ақан серінің көңіл-күйі қалай сипатталады?

A) Сабырлы
B) Көңілді
C) Күйзелісті, қайғылы
D) Ашық мінезді

8. Құлагердің өлімі арқылы ақын қандай мәселені көтереді?

A) Табиғат сұлулығын
B) Адам мен ат арасындағы достықты
C) Әділетсіздік пен қызғанышты
D) Ел салтын

9. «Ат қайтқанда» мен «Жалғыз қазық» бөлімдерін біріктіретін ортақ идея қайсы?

A) Бәйге мен жарыс
B) Табиғат көрінісі
C) Қайғы мен қасірет
D) Ел дәстүрі

10. Бұл екі бөлімде Құлагер қандай символдық мәнге ие?

A) Байлық
B) Даңқ
C) Ақанның серігі, тағдыры
D) Жай ғана бәйге аты

Психологиялық ахуал тудыру

Оқушылар топқа бөлінеді

Тапсырмаларды бірге қайталап, оқушылар үй тапсырмасын орындайды

Үй тапсырмасын сұрау кезінде оқушылардың жауаптары ауызша

мадақтау арқылы бағаланып, сабақтың келесі кезеңінде белсенді қатысуына ынталандырады

Жарайсың!

Керемет шешім!
Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Топқа бөлу ∞ QAZ MATH

https://wordwall.net/resource/105818232

Сабақтың ортасы

2 минут

3 минут

13 минут

10 минут

3 минут

3 минут

Сабақтың тақырыбы, мақсатымен таныстыру

ЖИ арқылы «Құлагер» поэмасының «Бай-бай, Құлагерім!» бөлімі бойынша қысқаша мазмұнымен таныстыру

Тақырыптық ақпарат

ӘДЕБИЕТТЕГІ ПСИХОЛОГИЗМ

• Психологизм - кейіпкердің ойы мен іс-әрекетінің кереғарлығы, сана қақтығысынан тұратын ерекше көркемдік жүйе.

• Психологизм - адамның көңіл-күй, ой-толғам болмысы төңірегіндегі нақты материалдық құбылыстар сырын түсінуге ұмтылу. Қаһарманның рухани әлемін, жан сырын жеткізудің амал-тәсілдерінің жиынтығы.

• Көркем шығармалардағы кейіпкерлердің рухани ішкі әлемінің көркем бейнеленуі: әдеби қаһарманның ой- санасының, эмоцианалдық көңіл-күйінің, сезімдерінің құбылуы, толқуы, өзгеруі.

Топтық жұмыс:

1-топ «ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ПОРТРЕТ» әдісі

Тапсырма:

«Бай-бай, Құлагерім!» бөліміндегі Ақан серінің психологиялық портретін құрастырыңдар.
Төмендегі өлшемдер бойынша талдаңыздар:

• Ақанның сезімі

• Ақанның ойы

• Ақанның ішкі қайшылығы

• Ақанның жан жарасы

Нәтиже форматы: қысқаша түсіндірме.

2-топ «ЭМОЦИЯЛЫҚ КОНТРАСТ» әдісі

Тапсырма:

«Бай-бай, Құлагерім!» бөліміндегі Ақан серінің:

• бәйгеге дейінгі күйі

• бәйгеден кейінгі күйін салыстырып, психологиялық контраст жасаңыздар.

Нәтиже форматы: бұрынғы сезім, қазіргі сезім, өзгеріс себебі.

3-топ «ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ КАДР» әдісі

Тапсырма:

«Бай-бай, Құлагерім!» бөлімінен
Ақан серінің психологиялық күйін ең айқын ашатын бір көріністі таңдаңыздар.

Нәтиже форматы: көрініс сипаттамасы, кейіпкердің ішкі күйі, психологиялық әсері

Жеке жұмыс:
Кейіпкер психологиясын эмоция → себеп → әсер логикалық тізбегі арқылы жазбаша талдау.

Тапсырма шарты:

«Бай-бай, Құлагерім!» бөлімінің мазмұнына сүйене отырып, 6–8 сөйлемнен тұратын шағын талдамалы мәтін жазыңыз.

Жазба жұмысы төмендегі құрылым бойынша орындалуы тиіс:

1. Эмоция – Ақан серінің басты ішкі күйін атаңыз.

2. Себеп – осы күйге не әсер етті?

3. Әсер – бұл психологиялық күй кейіпкердің жан дүниесінде қандай өзгеріс тудырды?

4. Қорытынды – автор психологизм арқылы нені танытты?

Жазуқұрылымына тірек:

• Ақан серінің ішк күйі …

• Бұл күйдің тууына … себеп болды

• Соның салдарынан кейіпкер … сезімге түсті

• Бұл өзгеріс оның жан дүниесіндегі … аңғартады

• Ақын психологизм арқылы … көрсетеді.

ПОЭЗИЯ МИНУТЫ: Кәкім Мәдина монолог оқиды.

Сабақты бекіту тапсырмасы:

https://wordwall.net/resource/105750660

ШЫН / ЖАЛҒАН ТАПСЫРМАСЫ (7 сұрақ)

Әр тұжырымды оқып, шын немесе жалған деп белгілеңіз.

1. Поэмада Құлагер Ақан серінің ең жақын серігі, рухани тірегі ретінде суреттеледі.

2. «Бай- бай, Құлагерім!» бөлімінде ақын қуанышты көңіл-күйді басым түрде көрсетеді.

3. Құлагер бейнесі арқылы ақын еркіндік пен сұлулық идеясын жеткізеді.

4. Бұл бөлімд қайталау көркемдегіш құралы жиі қолданылады.

5. Құлагердің өлімі поэмада әділетсіздік пен қатыгездіктің көрінісі ретінде беріледі.

6. Ақын поэмада бейтарап баяндау стилін ғана қолданған, эмоция жоқ.

7. «Бай-бай, Құлагерім!» бөлім іоқырманда аяныш пен күйініш сезімін тудырады.

Бүгінгі сабақтың тақырыбы мен мақсатын айқындайды

ЖИ арқылы «Құлагер» поэмасының «Бай-бай, Құлагерім!» бөлімі бойынша қысқаша мәлімет алады

ӘДЕБИЕТТЕГІ ПСИХОЛОГИЗМ

туралы ақпаратты қайта пысықтайды.

Топтық жұмыс орындайды

Қ/Б «Айтарым бар» әдісі арқылы әр топтың жұмысына оқушылар пікір айтады

Оқушылар жеке жұмыс орындайды

Оқушылар сабақты бекіту мақсатында берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Кейіпкердің ішкі бейнесін ашады-2 балл;

Психологиялық белгілерді нақты көрсетеді-2 балл;

Мәтінге сүйеніп тұжырым жасайды-2 балл;

Дескриптор:

Психологиялық өзгерісті анықтайды-2 балл;

Сезім контрастын дәл көрсетеді-2 балл;

Өзгеріс себебін түсіндіреді-2 балл;

Дескриптор:

Маңызды көріністі анықтайды-2 балл;

Психологиялық күйді дәл сипаттайды-2 балл;

Талдауды жүйелі жеткізеді-2 балл;

Дескриптор:

Эмоцияны анықтайды-1балл;

Себебін түсіндіреді-1балл;

Әсерін талдайды-1 балл;

Қорытынды пікір білдіреді-1 балл;

10 балдық жүйемен

ҚБ қойылады

Қазақ әдебиеті оқулығы,

9-сынып

Қазақ әдебиеті оқулығы,

9-сынып

https://wordwall.net/resource/105750660

Сабақтың соңы 5 минут

Үйге тапсырма: «Автор үні» әдісі

Тапсырма:
Өзіңді ақынның орнына қойып, Құлагерге арнап 5–6 сөйлемдік ішкі монолог жаз.

Бағдар:
– Сағыныш
– Өкініш
– Әділетсіздікке қарсылық
– Құлагердің символдық мәні

Бүгінгі сабақ бойынша алған білімдеріне рефлексия жасайды.

Үйге тапсырма алады.