Абай ілімінің құрамдас бөлімдері: ақыл, қайрат, жүрек

Қазіргі таңда қазақ руханиятының алыбы, ақын, ойшыл, ағартушы Абай Құнанбайұлының даналық мұрасы жаңа қырынан зерделеніп, жас ұрпаққа тереңірек танытылып келеді. Ұлы ойшылдың адам тәрбиесі мен рухани кемелдік жөніндегі көзқарастарының маңызды бір бөлігі – «ақыл, қайрат, жүрек» тұтастығы. Бұл үштағанға негізделген ілім Абай дүниетанымының өзегі болып табылады.

Осы бағытты тереңірек түсіндіру мақсатында Абай ғылыми-зерттеу институтының оқытушылары мен әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Филология факультеті, Шетел филологиясы және аударма ісі кафедрасының 2-курс магистранттары Одилова А.Ж., Бекенова Р. «Абай ілімінің құрамдас бөлімдері: ақыл, қайрат, жүрек» тақырыбында ашық сабақ өткізді.

Сабақта студенттерге Абай шығармаларындағы ақыл, қайрат, жүрек туралы ойларды салыстыра талдау, олардың мән-мағынасын терең түсіну және ақынның адам тәрбиесі жөніндегі көзқарасын жаңаша қырынан бағамдау міндеті қойылды. Студенттер Абайдың қара сөздері мен өлеңдерінен осы үш ұғымға қатысты ой-тұжырымдарды іздеп тауып, мазмұндық жүйесін ашып көрсетті. Әрбір бағыт бойынша Абайдың философиялық көзқарасы талданып, ақынның адамдық қасиеттерді үйлестіру жөніндегі идеялары түсіндірілді.

«Ақыл» ұғымы қарастырылған бөлікте парасат, байып пен ой зерделігінің Абай дүниетанымында алатын орны ашылды. «Қайрат» тақырыбында талап, табандылық, жігер секілді күш-қуат бастауларының маңызы көрсетілді. Ал «жүрек» туралы талдауда мейірім, әділет, ізгілік пен иман ұғымдарының рухани тұтастыққа негіз болатыны анықталды. Студенттер ақын шығармаларынан алынған дәйексөздерді талдай отырып, осы үш қасиеттің өзара байланысын және Абайдың «толық адам» концепциясындағы орнын айқындады.

Сабақта пікір алмасу және талдау әдістері қолданылып, студенттердің зерттеушілік қызығушылығы мен шығармашылық ойлау қабілеттері дамытылды. Қатысушылардың белсенділігі жоғары болды, олар өз ой-пікірлерін жүйелі жеткізе отырып, Абай іліміне қатысты терең түсінік қалыптастырды.

Шараның негізгі мақсаты – жастарға Абайдың «толық адам» концепциясын түсіндіру, ақыл мен қайратты жүрекке билеткен гармониялы тұлға идеясын насихаттау және студенттердің ұлттық рухани мұраға қызығушылығын күшейту болды.

Абайдың «ақыл, қайрат, жүрек» жайлы ойлары – адам тәрбиесінің мәңгілік бағдаршамы. Бұл ілім бүгінгі жас буын үшін де өзектілігін жоғалтпай, рухани кемелденуге жол көрсететін асыл қазына болып қала береді.

ф.ғ.к., доцент Мұсалы Л.Ж.,

ф.ғ.м., аға оқытушы Даутова Б.Д.