Бөлімі: Мектеп: «ГТК» ЖШС жанындағы мектеп-гимназия

5-бөлім. Мұхит – тіршілік мекені

Әбдіжамал Нұрпейісов «Қан мен тер» романы (үзінді)

Күні: 12.11.2023 ж. Мұғалімнің аты-жөні: Кузенбаева К.А.

Сыныбы: 10 «А»

Қатысқандар саны: 15 Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Әбдіжәміл Нұрпейісов «Қан мен тер» романы

Сабақтың түрі:

Жаңа білімді меңгерту

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

10.1.2.1 – мәтінді тыңдай отырып, негізгі идеяларды (ақпараттарды) қысқаша түртіп жазу (конспектілеу), жазбаға сүйеніп мәтін мазмұнын түсіндіру.

10.3.3.1 – әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдау және кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалау.

10.5.1.4 – есімдіктердің жасалу жолдарын білу, мәтін құрауда орынды қолдану.

Бағалау критерийі

Тақырыпқа қатысты мәтіндерді мәнерлеп оқиды, жазушының шығармасы жайлы айтады, мәтін мазмұнын түсіндіреді, өз ойын айтады.

Сабақтың нәтижесі:

Барлық оқушылар орындай алады:

Шығарманың мазмұнын түсініп,қосымша мәліметтер бере алады;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Әдеби шығармада көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдайды.

Кейбір оқушылар орындай алады:

Есімдіктерді мәтін құрауда орынды қолданады.

Тілдік мақсаттар

Тақырыпқа байланысты сөздер:

Түсініксіз сөздерді тауып, астын сызу, оқулықтың, аударма сөздіктерінен аудармасын табу, оқи отырып аудару

1. Көз аларту – смотреть сердито

2. Жанталасу – торопиться

3. Көкірегіне түю – усвоить

4. Үзеңгі қағысу – бок о бок

5. Ымырт – сумерки

6. Сергелдең – мытарства

7. Күйреу – крушение

8. Қазан төңкерісі - Октябрьская революция

Сабақтың мақсаты

білімділік – «Қан мен Тер» трилогиясының негізгі идеясы мен кейіпкерлерінің тартысын түсіндіру;

тәрбиелік – кейіпкерлердің болмыс-бітімі мен көздеген мақсаты жолындағы ұмтылыс әрекеттерін үлгі ету, адамгершілік, адалдық, еңбексүйгіштікке үйрету;

дамытушылық – сөз астарына үңіліп, өзекті ой тудыра білуге баулу, шығармашылық қабілеттерін аттыру, таным белсенділіктерін қалыптастыру, өз бетімен ізденуге жетелеу.

Құндылықтарды игерту:

Туған жерінің тарихын тану арқылы оқушылардың туған жерге деген сүйіспеншілігін, қызығушылығын арттыру.

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі мен әдебиеті, Қазақстан тарихы, өлкетану, елтану, география

АКТ дағдысын қолдану

Интербелсенді тақта аудиожазба материалды, видеожазбаны, слайдты демонстрациялауға қолданылады.

Өмірмен байланыс

Кейіпкерлерді казіргі кезеңдегі өмірмен слыстыру

Жоспар

Жоспарланған

кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекеттер

Дереккөздер

Сабақтың басы

І. Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу. Оқущыларды түгендеп, сабаққа дайындығын тексеру

ІІ. Психологиялық ахуал. «Шаттық шеңбері»

- Балалар, ортаға шығып, бүгінгі күнге көңіл-күйімізді көтеру үшін бір-бірімізге жақсы тілектер тілейікші.

ІІІ. Топтастыру («1, 2» деп санап екі топқа бөлінеді)

Топ өз атауларын таныстырып, топ басшыларын сайлайды.

Жылы тілектер айтылады.

Алдыңғы білімі:

IV. Сабақтың басталуын ұйымдастыру.

1. Өткенді қайталау. «Су бар жерде дәулет бар»

«Лото» ойыны: сандар арқылы сұрақтарды таңдап, жауап береді.

- «Экология» деген ұғымды қалай түсінесің?

- Экология проблемасы не себепті пайда болады?

- «Мұхит» дегеніміз не?

- Жер шарында неше мұхит бар?

- Мұхиттың тазалығын сақтау үшін не істеу керек?

- Мұхит түбінде қандай өсімдіктер өседі

- Мұхитта мекен ететін қандай жануарларды білесің

- Мұхиттағы өсімдіктердің қандай пайдасы бар

- Мұхиттағы жануарлардың адамзатқа қандай пайдасы бар?

Үй тапсырмасын тексеру

Сабақтың тақырыбын анықтау.

V. Қызығушылықты ояту. Тыңдап түсіну.

Интербелсенді тақта арқылы балаларға жазушының тірі кезіндегі сұхбатынан бейне көріністі көріп, тыңдап, сабақтың тақырыбын анықтайды.

Слайд арқылы жаңа материалды тыңдап, түсінеді

Бейне көрініс

https://www.youtube.com/watch?v=jCjWTnuUT4A

Сабақтың ортасы

VI. Практикалық бөлім. Тапсырмаларды орындату.

1-тапсырма: Жаңа сөздер

Түсініксіз сөздерді тауып, астын сызу, оқулықтың, аударма сөздіктерінен аудармасын табу, оқи отырып аудару

Дескриптор:

• Жаңа сөздерді үйренеді;

• Сөздік жұмысын жүргізеді.

1. Көз аларту – смотреть сердито

2. Жанталасу – торопиться

3. Көкірегіне түю – усвоить

4. Үзеңгі қағысу – бок о бок

5. Ымырт – сумерки

6. Сергелдең – мытарства

7. Күйреу – крушение

8. Қазан төңкерісі - Октябрьская революция

2-тапсырма: Айтылым:

І топ. Мәтінді оқы, орыс тіліне аударып, негізгі ойды түйінде

«Қан мен тер» үш кітаптан тұрады: «Ымырт», «Сергелдең», «Күйреу». 1950 жылы жарық көрген тұңғыш шығармасы «Курляндия» романы Ұлы Отан соғысы тақырыбына арналған. Мұнда халықтар достығы, адамдар арасындағы адамгершілік қасиеттер, ерлік пен батылдық. Кейіннен бұл романын толықтырып, «Күткен күн» деген атпен қайта жариялады. 1999 «Соңғы парыз» романының негізгі тақырыбы Арал тағдыры, оның зардабын тартып жатқан ел тағдыры.

ІІ топ. Мәтінді оқы, орыс тіліне аударып, негізгі ойды түйінде

«Қан мен тер» трилогиясы үш кітаптан тұрады: «Ымырт», «Сергелдең», «Күйреу». «Қан мен тер» трилогия романы жазушыны әлемге танытқан шығарма, бұл романды жазушы он бес жыл жазды. «Қан мен тер» - символдық атау. Қан - өмір үшін күресті бейнелесе, тер - сол күрес жолындағы қиындықтар символы. Трилогияда халқымыздың Азамат соғысының зардаптары, Кеңес үкіметінің орнауы суреттелген.Шығарманың үш негізгі кейіпкері – Еламан, Ақбала, Тәңірберген. Еламан – кедейліктен көз ашпаған, қарапайым балықшы. Тәңірберген – атақты бай, мырза.

3-тапсырма: Оқулықпен жұмыс. «Қан мен тер» трилогиясы туралы айтылған пікірлерді оқып, өз ойларын айтады.

Дескриптор:

• Суреттерді сипаттайды;

• Өзіндік ой қорытады;

• Сөйлемдерден есімдіктерді табады.

І топ. Өмірдегі әділетсіздік атаулыға қарсылық білдірген қаламгер қарапайым тілмен үлкен шындықты айта білген. ...Нұрпейісов өзіне ғана тән таңғаларлық қолтаңбасы бар, заманымыздың ең терең жазушыларының бірі дәрежесіне көтерілген.

Жан Монтальбетти

ІІ топ. «Ымырт», «Сергелдең», «Күйреу» атты осынау үш кітапта алып әлем бейнесі сомдалған ...Нұрпейісовтің романы – дала психологияының энциклопедиясы. «Қан мен тер» - ұлттық ғарышқа тән мінездер галереясы.

Лев Аннинский

Ортақ сұрақ

Біз, мына батыс оқырмандары, француз тіліне аударылған нағыз қазақ қаламгерлері – Мұхтар Әуезов пен Әбдіжәміл Нұрпейісовті мысалға келтіре аламыз. Әуезов жайлы айтқанбыз, енді Нұрпейісовті атап өткім келеді. Иә, Қазақстан мақтана беруіне болады. ...Азаттық пен әділеттілік жолында өз халқының қасіреті мен ұлылығын паш еткен нағыз жауһар – шедеврлер бере білген жазушыларымен мақтана беруіне болады.

Жорж Буйон

4- тапсырма: Айтылым. Сұрақтарға жауап беру.

Оқушыларға аудиотаспадан мәтінді тыңдатады, жаңа сөздерді тапқызады. Оқушылар мәтінді тыңдайды, мәтін бойынша сұрақтарға жауап береді.

Дескриптор:

• Мәтіннен қажетті ақпаратты алады;

• Негізгі тірек сөздерді табады;

• Сұрақтарға нақты жауап береді.

1. Оқ Еламанның қай жеріне тиді?

2. Еламанға кім көмектесті?

3. Еламан мылтығын кімге берді?

4. Әли кімдерді қуды?

5-тапсырма: Айтылым. Мәтін бойынша кейіпкерлерді сипатта. Оқушыларға аудиотаспадан мәтінді тыңдатады, жаңа сөздерді тапқызады. Оқушылар мәтінді тыңдайды, кейіпкерлерді сипаттайды.

Дескриптор:

• Мәтіннен қажетті ақпаратты алады;

• Негізгі тірек сөздерді табады;

• Кейіпкерлерді сипаттайды.

І топ

Мәтін бойынша Әлидің бейнесін сипатта

ІІ топ

Мәтін бойынша Еламанның бейнесін сипатта