Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:11.8 А

Павлодар облысы Май ауданы Көктөбе жалпы орта білім беретін мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:Жакупбаева Лаура Зейнуллиновна

Сынып: 11

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Атом ядросы Табиғи радиоактивтік.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

Табиғи радиоактивтілік жайлы мағлұмат беру

Табиғи радио активтіліктің формулаларын есеп шығаруда қолдана білуге үйрету

Топта бағалауға баулу

Сабақ мақсаттары

Табиғи радиоактивтілік жайлы мағлұмат алады

Табиғи радиоактивтіліктің формулаларын есеп шығаруда қолдана білуге үйренеді

Топта бағалай алатын болады

Жетістік критерийлері

Тілдік мақсаттар

Физика пән лексика мен терминологияны білу

Құндылықтарды дарыту

Жұппен және топпен жұмыс барысында өзара көмектесуге, бірін-бірі тыңдай білуге, физиқалық құралдармен өлшеген кезде ұқыпты болуға үйренеді

Пәнаралық байланыстар

химия пәнінен Менделеев кесте тақырыбы

АКТ қолдану дағдылары

Презентация. Флипчарт Activ out құралдар

Бастапқы білім

Атом ядросы Ядродағы нуклодардың байланыс энергиясы

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

Сабақтың ортасы

І.Ұйымдастыру (1 минут)

1. Сәлемдесу

2. Сынып оқушыларына жағымды ахуал туғызу

3. Түгелдеу

1.2. Топқа бөлу (1,2 сандарына байланысты 2 топқа бөлінеді)

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау (2 минут)

1. Тірек-сызба бойынша жауап беріңдер

Атом құрылымы неден турады ?Ядронының байланыс энергиясыдегендіқалайтүсінесіңдер?

ІІІ . Талқылау үшін сұрақтар беріледі (3 минут)

Сабақтың тақырыбын және мақсатын оқушылармен анықтау.

Біз нені оқимыз?

1. Менделеев кесте дегеніміз не ?

2. Табиғи радиактивтілік дегенді қалай түсінесіңдер?

ІҮ. Топтық жұмыс (15 минут)

Сіздің тобыңызда 5 рөлді: лидер, баяндамашы, хатшы, уақыт сақшысы және бақылаушыларды анықтаңыз. Жұмыс төмендегідей жоспармен жүреді:

Берілген мәтінді оқып, топпен бірлесе отырып, талқылайды және әр топтың бақылаушысы жасаған жұмыстарға сәйкес бақылау парағын жүргізеді.

бағалау парағы

Әр оқушы өзіне жүктелген рөлдің міндеттерін атқарады.

Топ пікірлерін тыңдау.

Нобель сыйлығының иегері, француз ғалымы

А. Беккерель

.

А.Беккерель ұзақ уақыт күн жарығына сәулелендірілген заттардың соңынан сәуле шығаруын зерттеумен шұғылданған.

1896 жылы француз ғалымы

Анри Беккерель атом ядросының күрделі құрлысын дәәлелдейтін құбылыс радиоактивтікті ашты.

Беккерелдің фотопластинасындағы мыс кресттің бейнесі

Химиялық элементтердің өздігінен сәуле шығару құбылысы табиғи радиоактивтік деп аталды

Өздігінен сәуле шығаратын элементті радиоактивті, ал сәуле шығару үдерісін радиоактивтік деп атауды Мария Склодовская-Кюри ұсынды. «radio» – сәуле шығару, «activus» – әрекетті деген мағынаны білдіреді. 1898 жылы ерлі зайыпты Кюрилер торий (Th) элементін, одан кейін радиоактивтілігі ураннан миллион есе қарқынды (Ra) радий сосын (Po) полоний элементтерін ашты. Мария өзінің отаны Польшаның құрметіне атады. 1908 жылы Резерфорд радиоактивті газ радонды (Rn) ашты. Жан-жақты зерттеулер қорғасыннан кейінгі ауыр элементтердің барлығында табиғи радиоактивтік бар екені аныталды.

Радиоактивті сәулелерді зерттеу жөніндегі

Э. Резерфодтың тәжірибесі

Радий преапараты кесек қорғасыннан жасалған жіңішке өзекшенің түбіне орналастырылған. өзекшенің қарсысына фотопластинка қойылған. өзекшеден шыққан сәулеге магнит өрісі әсер еткен. Магнит өрісі жоқ кезде фотопластинканың қарсысынан қара дақ байқалады. Магнит өрісінде бұл үш шоққа бөлінген. Сәуле шығарудың оң құраушысы альфа сәулелер, теріс зарядталғаны бета сәулелер, нейтралы гамма сәулелер. Резерфорд

Альфа - сәулелер

Альфа сәулелер - өтімділік қабілеті өте төмен, олар қалыңдығы 0,1 мм қағаздан өте алмайды, магнит және электр өрісінде нашар ауытқиды, иондаушы қабілеті өте жоғары, сондықтан энергиясын тез жоғалтады. Бір элементар зарядына массаның екі атомдық бірлігі сәйкес келеді, элементар екі зарядқа массаның төрт атомдық бірлігі сәйкес келеді. Бұл гелий атомының ядросы деген қорытынды шығарды.

Бета - сәулелер

Бета сәулесінің табиғатын 1899 жылы Резерфорд ашқан болатын. Бета сәулелер - электрондар ағыны, магнит жєне электр өрісінде жақсы ауытқиды, жарық жылдамдығына жақын жылдамдықпен қозғалады. Зат арқылы бета сәулелер өткенде, олар анағұрлым аз жұтылады. Тек қалыңдығы бірнеше мм алюминий пластина ғана оларды түгелімен өткізбейді.

Гамма - сәулелер

Гамма сәулелер – магнит өрісінде ауытқымайтын, өтімділік қабілеті өте күшті, жиілігі өте жоғары (толқын ұзындықтары 10^-8 - 10^-10 см-ге дейін) электромагниттік сәулелену кванты.

Гамма сәулелер электромагниттік толқындар екені толықтай дәлеледенді. Оның жұтылу қарқындылығы заттың атомдық номері артқан сайын өседі. Қалыңдығы 1 см қорғасын қабаттың өзі өткізбейтін тосқауыл бола алмайды. Магнит өрісінде алғашқы бағытын өзгертпейді

Соддидің ығысу ережесі

Альфа-ыдырау кезінде атом ядросы

зарядтың саны екіге және массалық

саны төртке кем туынды ядрға

түрленеді. Жаңа элемент

Менделеев кестесіндегі периодтық

жүйенің бас жағына қарай

екі орынға ығысады:

мұндаѓы X -аналық ядроның белгісі,

Y-туынды ядроның таңбасы.

Гелий атомының ядросы болып

табылатын альфа-бөлшек үшін

₂⁴H-белгісін пайдаландық.

Бета - ыдырау

Бета-ыдырау кезінде атом ядросының зарядтық саны бір заряд бірлігіне артады, ал массалық сан өзгермейді. Жаңа элемент Менделеев кестесіндегі периодтық жүйенің соңына қарай бір орынға ығысады:

мұндағы n - электрлік заряды нөлге тең, тыныштық массасы жоқ электрондық антинейтрино деп аталатын бөлшек. Радиоактивті электронды бета-

ыдырау үдерісі ядрода нейтронның протонға айналуы және осы кезде электронның және антинейтриноның қабаттаса түзілуі арқылы өтеді

Гамма ыдырау формуласы _Z ^АХ → _Z ^АХ+ γ

Флипчарт

Флипчарт

Әр оқушы өзіне жүктелген рөлдің міндеттерін атқарады.

Топ пікірлерін тыңдау.

Сабақтың соңы

Ү. Топтық жұмыс(есептер шығару) (16 минут)

№ 8.4.1, №8.4.2, №8.4.3, №8.4.3,.

ACTIVote2 тестілеу құралдармен қортынды шығару

ҮІ. Кері байланыс (не үйрендім, не қиын болды, сұрақ.) (3 минут)

Сабақ соңында оқушылар рефлексия жүргізеді:

- нені білдім, нені үйрендім

- не қызық болды

- мына сұрағым жауапсыз қалды

Оқушылар өздерінің жұмысымен сыныптастарының жұмысын белгілі бір критерийлер бойынша бағалайалады

Үй жұмысын беру

Аcktivote құралдар

10 тест -сұрақтар