Білім беру ұйымның атауы:

№ 67 ЖББМ

Педагогтың аты-жөні:

Джумадилова Г.О.

Бөлім:

Әлеуметтік география

Күні:

04.02.2025ж

Сынып :

8 «Ә»

Сабақтың тақырыбы:

Демографиялық көрсеткіштерді есептеу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары:

8.4.1.3- елдердің демографиялық жағдайын талдап, демографиялық көрсеткіштерін (халық саны, туу және өлім коэффициенттері, табиғи және механикалық өсім, жалпы өсім, жас-жыныстық көрсеткіштер, ұлттық және діни құрамы) есептейді

Сабақтың мақсаты:

Барлық оқушылар:

Демографиялық көрсеткіштерді түрлеріне қарай жіктейді;

Көпшілік оқушылар:

Елдерді демографиялық көрсеткіштері бойынша салыстырады;

Кейбір оқушылар:

Демографиялық көрсеткіштер бойынша есептер шығарады

Құндылықтарға баулу:

«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбек етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады.

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

«Қызығушылықты ояту»

13 мин

Ұйымдастыру кезеңі:

Сыныппен сәлемдесу, түгендеу

Топқа бөлу:

Топқа бөлу үшін адамдардың түстеріне қарай бөліну ұсынылады

Үй тапсырмасын тексеру:

Жеке жұмыс:

Қима қағаздағы сұрақтармен жұмыс

1. Халық санағы деген не?

2. Халық санағы қанша жыл сайын өткізіледі?

3. Жер шарында қанша адам бар?

4. Қазақстанда қанша адам бар?

5. Ежелгі Римде халық санағы қалай жүргізілген?

6. Демография деген не?

7. Демограиялқ жарлс деген не?

8. Қай мемлекетте ең көп халық тұрады?

9. Табиғи өсім деген не?

10. Механикалық өсім деген не?

11. Адамның өмір жасы ең қысқа мемлекеттерді ата?

12. Депопуляция деген не?

13. Иммигранттар деген кімдер?

14. Эмигранттар деген кімдер?

15. Белгілі бір халық тобын мәжбүрлі түрде басқа мемлекетке көшіріп жіберуге болады ма?

16. Әлемде халық шамадан тыс көбейсе не болады?

17. Ұдайы өсудің дәстүрлі типіне қай елдер жатады?

18. Ұдайы өсудің өтпелі типіне қай елдер жатады?

19. Ұдайы өсудің қазіргі заман типіне қай елдер жатады?

20. Халық санағы не үшін қажет?

21. Қазақстанда келесі халық санағы қашан жүргізіледі?

22. Қазақстанда халық санағы соңғы рет қашан жүргізілді?

23. Сенің отбасыңда неше адам бар?

Оқушылар сәлемдеседі. Түрлі түсті адамдар фигураларын түстеріне қарай бөліп алады, топтасып отырады.

Әр топтың ортасында берілген жеке жеке қима қағаздағы сұрақтарға жауап береді

Әр сұраққа 1 балл

Түрлі түсті адамдар фигуралары

Қима қағаздар

Сабақтың ортасы

«Миға шабуыл»

25 мин

Жаңа сабақтың тақырыбын ашу:

Ашық сұрақ:

Сабақ басында таңдап алған фигуралар неге әртүрлі түсте? Адамдар қандай белгілеріне қарай бір бірінен айырмашылық жасайды? Сияқты ашық сұрақ қою арқылы демографиялық көрсеткіштердің түрлерін анықтау

Жаңа сабақ:

Презентация бойынша демографиялық көрсеткіштерді жіктеп көрсету

• Туу мен өлім көрсеткіштері

• Табиғи және механикалық өсім

• Жас және жыныстық көрсеткіштер

• Халықтың ұлттық және діни құрамы

ДЖИГСО -топтық жұмыс:

Берілген кластерді ақпараттарға сәйкес толтыр

І топқа

Елдер мен аймақтардың демографиялық жағдайын салыстыру үшін салыстырмалы демографиялық көрсеткіштер қолданылады. Яғни 1000 адамға шаққанда промилле есебімен өлшенетін жалпы коэффициенттер. Мысалы, бір жыл ішінде халық саны 25000000 болса, туылған балалар саны 29500 делік. Онда сол елдегі туу кэффициентін мынандай формуламен есептеп шығаруға болады. К (Т)=Т/Х*1000

ІІ топқа

Табиғи өсімді анықтау үшін елде бір жыл ішіндегі туу және өлім коэффициенттерінінің айырмасын анықтайды. Мысалы, 2016 жылы Алжирде туу 26 промилле, өлім 5 промилле болды. Ал механикалық өсімді иммигранттар мен эмигранттар санының айырмасы арқылы анықтауға болады

ІІІ топқа

Жас жыныстық пирамидасының негізінде жоғары деңгейде дамыған Еуропа елдерінде ұлттық қартаюы байқалады. Ал дамушы елдерде балалар мен орта жастағы адамдардың айырмашылығы көп емес. Ал дамуы артта қалған мемлекеттерде бала санының артуы байқалады. Бұл әртүрлі демографиялық проблемаларға алып келеді.

ІҮ топқа

Әлем халық тарын көп ұлтты, бір ұлтты, қос ұлтты және бір ұлттың басым болуы бойынша топтарға жіктейміз. Онда ұлттар мен ұлыстар бірлікте, татулықта өмір сүреді. Олар дініне, сал дәстүрі мен наным сенімдеріне қарамастан бір шаңырақ астында өмір сүре береді. Әлемдегі халықтың көп бөлігі христиан, ислам және буддизм діндерін ұстанады. Қазақстан көп ұлтты мемлекетке жатады. Мұнда қазақтар, орыстар, өзбектер басым.

Сергіту сәті:

«Таңғажайып әлем» виртуалды саяхат

Әртүрлі жауаптармен сабақтың тақырыбын анықтайды

Түртіп алу стратегиясы бойынша ақпараттарды жазу

Әр топқа берілген кластерге сәйкес ақпараттармен таныса отырып, кластерді толтырады. Толтыру барысында өздеріндегі бар мәліметтерді ғана пайдалануға болады

І топқа

Туу коэффициентін анықтайтын формуланы жаз

Сандық мәліметті пайдаланып, туу коэффициентін анықтап, есептеп шығар

ІІ топқа

Табиғи өсім формуласын жаз

Алжирдегі табиғи өсімді есептеп шығар

Механикалық өсім формуласын жаз

ІІІ топқа

Пирамида мәліметі бойынша елдерді дұрыс орналастыр. Ерекшеліктерін жаз

ІҮ топқа

Кестені толтыр

Сызбанұсқаны толтыр

Қалыптастырушы бағалау

Дұрыс кластерге 5 балл

Презентация

Презентация, видеороликтер

Ақпараттар парағы, кластер парағы

Airpano.ru бағдарламасы

Сабақтың аяғы

5 мин

Қазақстан демографиясы тақырыбында https://www.baamboozle.com/game/1437904 ойынын командалық ойнау

Оқушылар сұрақтарға топпен жауап береді. Жауабын білмеген сұрақтарды үй тапсырмасы ретінде жазып алады.

Әр дұрыс жауап 1 балл

https://www.baamboozle.com/game/1437904

бағдарламасы

Рефлексия

Бағалау

Үй тапсырмасы

2 мин

І топ АҚПЫЗ

ІІ топ ҚАРА

ІІІ топ САРЫМЫЗ

ІҮ топ АҒАЙЫНБЫЗ

Бірге БӘРІМІЗ

Әр топқа берілген сөзді ортаға көтере отырып, айту және сабақ басында берілген фигураларды смайликтерге орналастыру

Смайликтер орналасқан парақшалар