|
|
|
|
Грамматикалық талдау. Фонетикалық, морфологиялық, синтаксистік жаттығулар,
олардың мақсаты мен міндеттері.
( Қазіргі қазақ тілі және қазақ тілін оқыту әдістемесі, каллиграфия пәнінен өткізілген
ашық сабақтың жоспары)
Жахметова Б.К.,
жоғары санаттағы арнайы пәндер оқытушысы Ә.Мусин атындағы Балқаш
гуманитарлы –техникалық колледжі
Мақсаты Білім алушыларға грамматика мен емле және тіл дамыту әдістемесі бойынша меңгенген білімдері мен дағдыларын, шеберліктерін есепке алу.
а) Білімдік: Білім алушылардың грамматика мен емле және тіл дамыту әдістемесінен меңгерген білімді практикада қолданады.
ә) тәрбиелік Ұлттық білім беру негізінде болашақ маманның белсенді
тұлғасын қалыптастыру, өз мамандығына, пәнге деген қызығушылығын арттыру, білімге, іскерлікке, кәсіби шеберлікке, жүйелі сөйлей білуге дағдыландыру, тіл мәдениетін қалыптастыру.
б) дамытушылық : Болашақ мамандардың танымдық және шығармашылық белсенділігін, кәсіби ойлау мүмкіндіктерін дамыту, педагогикалық шеберліктерін шыңдау. Топпен жұмыс жүргізу арқылы әр студенттің дербестігін жетілдіру, шығармашылық белсенділігін арттыру.
Күтілетін нәтиже:
а) студенттер түсінуі тиіс: Грамматиканы үйрету әдістемесін , оның ғылыми негіздерін, талап – міндеттерін, дидактикалық негізгі принциптерін, әдіс –тәсілдерін, білім алушылардың грамматика мен емле және тіл дамытудан алған білімдері мен біліктерін, дағдыларын есепке алу жолдарын түсінеді.
ә) құндылық бағдары болуы: Бастауыш мектепте негізгі пән – қазақ тілі білім беру стандартымен,оқу бағдарламасымен, оқулықтармен танысады. Жаңартылған білім беру бағдарламасы мазмұны, оқытудың белсенді әдістері туралы құндылық бағдары болады.
б) студенттер жасай біледі: топпен жұмыс жасау барысында бір –бірімен пікір алысады, ортақ шешім табады, ой –тұжырымдар жасайды. Берілген тапсырмалар бойынша өзіндік, шығармашылық жұмыстар жасайды, теориялық білімін практикамен ұштастырады.
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі.
Студенттердің сабаққа дайындығын қадағалау, назарын аудару.
-
Әр сабағымыз бізге қуаныш әкеледі. Атамыз қазақ қуанышқа шашу шашқан. Олай болса, бүгінгі сабағымызда ұлы ақын Абай Құнанбаевтың өлеңімен шашу шашамыз.
-
«Ақырын жүріп анық бас
Еңбегін кетпес далаға
Ұстаздық қылған жалықпас
Үйретуден балаға»
Психологиялық тренинг:
«Мен – болашақ мұғаліммін!» деген сөйлемді түрлі эмоциямен білдірейік.
А) мақтанышпен
Ә) ойлы көзбен
Б) қуанышпен.
Осы көңіл –күйлерді білдіретін смайликтерді таңдай отырып, сабағымызға сәттілік тілейік!
-
Алдарыңызда ең жиі қолданылатын 3 оқулық. Осы оқулықтарды таңдау арқылы 3 топқа бөлінеміз.
Сабақ мақсатын хабарлау:
-
Қазақ тілін оқыту әдістемесінен өтілген білімді жинақтау;
-
Білімді бағалау бойынша жаңа мағлұматтармен танысу;
-
Оқытудың белсенді әдістерін қолдана отырып, білімді практикамен ұштастыру;
-
Сабақ барысында айтылған зерделі ойларды жинақтай отырып, әдістемелік газет шығару.
«Ой қозғау» стратегиясы
Эпиграф
«Білімдіден шыққан сөз
Байланыстырып сөйлеу әдістемесі
Қазақ тілін оқыту әдістемесі
Жазу және тіл дамыту әдістемесі
Байланыстырып сөйлеу әдістемесі
Ана тілін ұғынудың заңдылықтарын, оны оқыту, үйрету жолдарын зерттейтін педагогикалық пән
Сауат ашу және тіл дамыту әдістемесі
Оқу және тіл дамыту әдістемесі
Грамматика және тіл дамыту әдістемесі
Қазақ тілін оқыту әдістемесі
Жазу және тіл дамыту әдістемесі
Байланыстырып сөйлеу әдістемесі
Талаптыға болсын кез»Жазу және тіл дамыту әдістемесі


Ана тілін ұғынудың заңдылықтарын, оны оқыту, үйрету жолдарын зерттейтін педагогикалық пән
Қазақ тілін оқыту әдістемесі
Грамматика және тіл дамыту


Сауат ашу және тіл дамыту әдістемесі
Оқу және тіл дамыту С
Өткен материалды қайталау және білімін игеру тексеру,жаңа тақырыппен байланыс орнату:
-
«Зерделі сұрақ, дәлелді жауап» стратегиясы
Үй тапсырмасы бойынша үлестірмелі материалдар таратылып, сұрақтар беріледі.
-
Бастауыш мектепте оқытылатын ана тілі пәнінің басты бөлімінің бірі – грамматика.
1. Грамматика курсының басты мақсаты қандай?
( ана тілі заңдылықтарын, грамматикалық құрылыс ерекшеліктерін білгізу,оның байланыстарын меңгерту)
2. Грамматика мен тіл дамыту жұмыстарына үйретуде қандай әдіс-тәсілдер қолданылады?
( Мұғалімнің оқу материалын ауызша мазмұндау әдісі. Оқулықты және басқа материалдарды пайдалана білу әдісі. Оқу шеберханасында, кабинет пен зертханада оқыту әдісі)
3. Оқушылар материалды саналы түсіну үшін қандай талаптар қойылады?
-
Өтілген тақырып бойынша жоба қорғау Грамматика және тіл дамыту әдістемесі бойынша
1-топ: Грамматикалық жаттығулар, түрлері.
Жаттығу жұмысы туралы түсінік Грамматикалық оқытуда жаттығу жұмысының мәні. Грамматикалық жаттығулардың мақсат - міндеттері. Жаттығуларға қойылатын талаптар.
2- топ: Грамматика сабақтарының түрлері. Сабақ. Түрлері. Қойылатын талаптар
3-топ: Грамматика сабақтарында қолданылатын көрнекі құралдар.
-
«Ойын ой дамытады» Қазақ тілі сабақтарында оқушылардың танымдық -қызығушылығын арттыруда, шығармашылық қабілетін дамытуда ойын технологиясының маңызы зор.
-
«Зерек бала» ойыны
Шарты: Латын әліпбиін пайдаланып, сөздерді табады?
Ең көп сөз тапқан топ жеңімпаз атанады.
-
Түйінді идея» «Мәңгілік Елдің маңызды қадамы – латын графикасына көшу.
«Бір сөйлеммен түйіндеу» әдісі:
Кім? Не?Қашан?Неліктен?Қалай?Қай жерде? Қандай? Сөздерінен тұратын сөйлем арқылы меңгерген білімді 1 сөйлеммен түйіндеу.
«Арттағыға сөзің мен ісің қалсын»
Түсіндіру
-
«Мағынаны таныту» әдісі Грамматикалық талдау
Грамматика жаттығуларының ішінде кең тарағаны грамматикалық талдау болып табылады.
Грамматикалық талдау: жалпы түрде де, белгілі бір тақырыпқа байланысты жеке де, ауызша да, жазбаша да жүргізіледі. Ауызша талдауда балалар бұрын оқылғандарына тоқталады, сөйлемдегі грамматикалық формаларды көрсетеді, оқытушының сұрауларына жауап береді, өз бетімен мысалдар келтіреді. Жазбаша талдауда балалар жазылған мәтіннен грамматикалық формалардың астын сызады немесе оларды айырып жазады, тиісті формаларын көрсетеді, сұраулар қояды т. б.
Грамматикалық талдау мазмұны жағынан: фонетикалық, морфологиялық синтаксистік немесе аралас талдау болып бөлінеді. Көлемі жағынан толық немесе ішінара талдау болады.
-
Талдау үнемі тек таза фонетикалық, морфологиялық, синтаксистік түрде жүргізілмейді. Қажетіне, мақсатына қарай, тақырыптың сипатына сай, талдау аралас та қолданыла береді.

-
Сөз табы
Сөйлеммүшесі
Сұраулары
Жекеше,көпше
Септікбалалар
өзеннің жағасына
бастауыш
толықтауыш
кімдер
қайда
көпше
жекеше жекеше
атау септік
ілік септік
барыс септік
-
4. Талдауды толық жүргізгенде сөздерді бағанаға жазады да әрқайсысының тұсына формасын жазады немесе сөйлемдегі сөздерді схема бойынша жазады. Мысалы, Біздер қалаға машинамен тез жеттік деген сөйлемді балалар былайша жазады: біздер — жіктеу есімдігі, I жақ, көпше, бастауыш. Қалаға — зат есім, жалпы есім, жекеше, барыс септік, толықтауыш. Машинамен — зат есім, жалпы есім, жекеше, көмектес септік, толықтауыш. Тез — үстеу, пысықтауыш. Жеттік — етістік, өткен шақ, 1 жақ, көпше, баяндауыш, схема бойынша:
|
Сөздер |
Сөйлем мүшесі |
Сөз табы |
Сұрауы |
Жекеше, көпше |
септік |
шағы |
жағы |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Біздер |
бастауыш |
есімдік |
кімдер? |
көпше |
атау |
- |
_ |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
қалаға |
толықт. |
зат есім |
қайда? |
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Грамматикалық талдау. Фонетикалық, морфологиялық,
синтаксистік жаттығулар,
олардың мақсаты мен
міндеттері. (
Қазіргі
қазақ тілі және қазақ тілін оқыту әдістемесі,
каллиграфия пәнінен
өткізілген ашық сабақтың
жоспары) Жахметова
Б.К., жоғары санаттағы арнайы
пәндер оқытушысы Ә.Мусин атындағы
Балқаш
гуманитарлы –техникалық
колледжі Мақсаты Білім
алушыларға грамматика мен емле
және тіл дамыту әдістемесі бойынша
меңгенген білімдері мен дағдыларын,
шеберліктерін есепке алу. а)
Білімдік: Білім алушылардың грамматика
мен емле және тіл дамыту
әдістемесінен меңгерген білімді практикада
қолданады. ә) тәрбиелік Ұлттық білім беру негізінде
болашақ маманның белсенді тұлғасын қалыптастыру,
өз мамандығына, пәнге деген қызығушылығын арттыру, білімге,
іскерлікке, кәсіби
шеберлікке, жүйелі сөйлей білуге
дағдыландыру, тіл мәдениетін
қалыптастыру. б) дамытушылық :
Болашақ мамандардың танымдық
және шығармашылық белсенділігін, кәсіби ойлау мүмкіндіктерін
дамыту, педагогикалық шеберліктерін
шыңдау.
Топпен жұмыс
жүргізу арқылы әр студенттің
дербестігін жетілдіру, шығармашылық белсенділігін
арттыру. Күтілетін
нәтиже: а)
студенттер түсінуі
тиіс: Грамматиканы үйрету
әдістемесін , оның ғылыми негіздерін, талап – міндеттерін,
дидактикалық негізгі принциптерін, әдіс –тәсілдерін, білім
алушылардың грамматика мен емле және
тіл дамытудан алған білімдері
мен біліктерін, дағдыларын есепке алу жолдарын
түсінеді.
ә)
құндылық бағдары
болуы: Бастауыш мектепте негізгі пән
– қазақ тілі білім беру стандартымен,оқу бағдарламасымен,
оқулықтармен танысады. Жаңартылған білім беру
бағдарламасы мазмұны, оқытудың белсенді әдістері туралы құндылық
бағдары болады.
б)
студенттер жасай
біледі: топпен жұмыс жасау барысында
бір –бірімен пікір алысады, ортақ шешім табады, ой –тұжырымдар
жасайды. Берілген тапсырмалар бойынша өзіндік, шығармашылық
жұмыстар жасайды, теориялық білімін практикамен
ұштастырады.
Сабақ
барысы Ұйымдастыру
кезеңі. Студенттердің сабаққа
дайындығын қадағалау, назарын
аудару.
Әр сабағымыз бізге
қуаныш әкеледі. Атамыз қазақ қуанышқа шашу шашқан. Олай болса,
бүгінгі сабағымызда ұлы ақын Абай Құнанбаевтың өлеңімен шашу
шашамыз. «Ақырын жүріп анық
бас
Еңбегін кетпес
далаға
Ұстаздық қылған
жалықпас
Үйретуден
балаға» Психологиялық тренинг: «Мен – болашақ мұғаліммін!» деген сөйлемді
түрлі эмоциямен білдірейік.
А)
мақтанышпен
Ә) ойлы
көзбен
Б)
қуанышпен.
Осы көңіл –күйлерді білдіретін смайликтерді
таңдай отырып, сабағымызға сәттілік
тілейік! Алдарыңызда ең жиі қолданылатын 3 оқулық. Осы
оқулықтарды таңдау арқылы 3 топқа
бөлінеміз. Сабақ мақсатын
хабарлау: Қазақ тілін оқыту
әдістемесінен өтілген білімді
жинақтау; Білімді бағалау бойынша
жаңа мағлұматтармен танысу; Оқытудың белсенді
әдістерін қолдана отырып, білімді практикамен
ұштастыру; Сабақ барысында айтылған
зерделі ойларды жинақтай отырып, әдістемелік газет
шығару.
«Ой қозғау»
стратегиясы Эпиграф «Білімдіден шыққан
сөз
Байланыстырып сөйлеу
әдістемесі
Қазақ тілін оқыту
әдістемесі
Жазу және тіл дамыту
әдістемесі
Байланыстырып сөйлеу
әдістемесі
Ана тілін ұғынудың
заңдылықтарын, оны оқыту, үйрету жолдарын зерттейтін педагогикалық
пән
Сауат ашу және тіл
дамыту әдістемесі
Оқу және тіл дамыту
әдістемесі
Грамматика және тіл
дамыту әдістемесі
Қазақ тілін оқыту
әдістемесі
Жазу және тіл дамыту
әдістемесі
Байланыстырып сөйлеу
әдістемесі
Жазу және тіл дамыту
әдістемесі
Ана тілін ұғынудың
заңдылықтарын, оны оқыту, үйрету жолдарын зерттейтін педагогикалық
пән
Қазақ тілін оқыту
әдістемесі
Грамматика және тіл
дамыту
Сауат ашу және тіл
дамыту әдістемесі
Оқу және тіл дамыту
С
Өткен материалды
қайталау және білімін игеру тексеру,жаңа тақырыппен байланыс
орнату: «Зерделі сұрақ,
дәлелді жауап» стратегиясы Үй тапсырмасы
бойынша үлестірмелі
материалдар таратылып, сұрақтар
беріледі.
Бастауыш мектепте оқытылатын
ана тілі пәнінің басты бөлімінің бірі –
грамматика.
1. Грамматика курсының
басты мақсаты қандай?
( ана тілі заңдылықтарын,
грамматикалық құрылыс ерекшеліктерін білгізу,оның байланыстарын
меңгерту) 2. Грамматика мен тіл
дамыту жұмыстарына үйретуде қандай әдіс-тәсілдер
қолданылады?
( Мұғалімнің оқу материалын
ауызша мазмұндау әдісі. Оқулықты және басқа материалдарды пайдалана
білу әдісі. Оқу шеберханасында, кабинет пен зертханада оқыту
әдісі)
3. Оқушылар материалды
саналы түсіну үшін қандай талаптар
қойылады?
Өтілген тақырып бойынша
жоба қорғау Грамматика және тіл
дамыту әдістемесі бойынша
1-топ: Грамматикалық жаттығулар,
түрлері.
Жаттығу жұмысы туралы
түсінік Грамматикалық оқытуда жаттығу
жұмысының мәні. Грамматикалық жаттығулардың мақсат - міндеттері.
Жаттығуларға қойылатын талаптар.
2-
топ:
Грамматика сабақтарының
түрлері. Сабақ. Түрлері. Қойылатын
талаптар
3-топ: Грамматика сабақтарында
қолданылатын көрнекі құралдар.
«Ойын ой
дамытады» Қазақ тілі сабақтарында
оқушылардың танымдық -қызығушылығын арттыруда, шығармашылық
қабілетін дамытуда ойын технологиясының маңызы
зор.
«Зерек бала»
ойыны
Шарты: Латын әліпбиін
пайдаланып, сөздерді
табады?
Ең көп сөз тапқан топ жеңімпаз
атанады.
Түйінді
идея» «Мәңгілік Елдің маңызды қадамы
– латын графикасына көшу.
«Бір сөйлеммен түйіндеу»
әдісі:
Кім?
Не?Қашан?Неліктен?Қалай?Қай жерде? Қандай? Сөздерінен тұратын
сөйлем арқылы меңгерген білімді 1 сөйлеммен
түйіндеу. «Арттағыға сөзің мен
ісің қалсын»
Түсіндіру «Мағынаны таныту»
әдісі Грамматикалық
талдау
Грамматика жаттығуларының ішінде кең
тарағаны грамматикалық талдау болып
табылады.
Грамматикалық талдау:
жалпы түрде де, белгілі бір
тақырыпқа байланысты жеке де, ауызша
да, жазбаша да
жүргізіледі. Ауызша талдауда балалар бұрын
оқылғандарына тоқталады, сөйлемдегі грамматикалық формаларды
көрсетеді, оқытушының сұрауларына жауап береді, өз бетімен мысалдар
келтіреді. Жазбаша талдауда балалар жазылған мәтіннен
грамматикалық формалардың астын сызады немесе оларды айырып жазады,
тиісті формаларын көрсетеді, сұраулар қояды т.
б.
Грамматикалық талдау мазмұны
жағынан: фонетикалық, морфологиялық синтаксистік немесе аралас
талдау болып бөлінеді. Көлемі жағынан толық немесе
ішінара талдау
болады.
Талдау үнемі тек таза фонетикалық,
морфологиялық, синтаксистік түрде
жүргізілмейді. Қажетіне,
мақсатына қарай, тақырыптың сипатына сай, талдау аралас та
қолданыла береді.
мүшесі
көпше
балалар
өзеннің жағасына
бастауыш
толықтауыш
кімдер
қайда
көпше
жекеше жекеше
атау септік
ілік септік
барыс септік
Сөздер Сөйлем
мүшесі Сөз табы Сұрауы Жекеше,
көпше септік шағы жағы Біздер бастауыш есімдік кімдер? көпше атау - _ қалаға толықт. зат есім қайда? |



