|
Бөлім |
Бөліп шығару |
|
|
Педагогтың аты-жөні |
Е.Дукейхан |
|
|
Күні |
02.02.2023 |
|
|
Сынып: 7Г |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы |
Жануарлардың қозғалыс мүшелері. Тірі ағзалардағы қозғалыстың рөлі. |
|
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
7.1.6.4 – омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстыру |
|
|
Сабақтың мақсаты |
Омыртқасыз және омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады |
|
|
Іс-әрекетті зерттеу тақырыбы |
«Ментальды карта арқылы оқушылардың биология пәнінен логикалық ойлау дағдыларын қалай дамытуға болады?» |
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі/уақыт |
Педагогтің іс-әрекеті |
Оқушының іс-әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
||||||||||||||
|
Сабақтың басы |
1.Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасып,түгелдеу. Психологиялық ахуал.
Ой қозғау стратегиясы. «Пазл» әдісі. Берілген суреттердегі жануарлардың қозғалу мүшелерін табады. сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықталады. |
Әр топ өздерінің алдарында жазылып тұрған ұрандарын топпен оқиды. 1-топ: «Сұңқардай қалықтаймыз, ізденуден жалықпаймыз!» 2-топ: «Нық қадам басамыз, асулардан асамыз!» 3-топ: «Біз біргеміз, берік біздің іргеміз!» Оқушылар өз ойларын ортаға салады. |
Мұғалімнің мақтауы |
Жануарлар суреттері |
||||||||||||||
|
Сабақтың ортасы |
Бенйне жазба көрсетіледі. 1-тапсырма. Жұптық жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , е
«Ментальды карта» әдісі 1 топ-« Қарапайымдылар және шаяндар» 2 топ- «Балықтар мен құстар» 3 топ – «Сүтқоректілер және өрмекшілер» Оқушылар үш топқа бөлінеді. Оқушылар оқу материалымен танысқан соң, үш топқа мәтінді оқу беріледі. Мәтінді түйінді ойларын оқушылар өздерінің «Ментальды картаға» түсіреді. Мұғалім оқушылардың жазбаларын пайдалана білулеріне мүмкіндік туғызады. 3-тапсырма. Жеке жұмыс. «Сәйкестендіру»
ЕБҚ:Биологиялық диктант.(жануар атауларын жазу.) ——————адымдап жүреді. ———————-жүгіреді, —————— ————секіріп қозғалады, ал ——— —————–топырақ арасына үңгіп қозғалады,——————————–суда жүзеді. |
Бейне материалдан не көрендерін, не білгендерін 1-2 оқушы айтып өтеді
Дескриптор: -омыртқалы және омыртқасыз жануарларды анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттайды-1балл
Оқушылар өздеріне берілген мәтінді күнделікті өмірмен байланыстыра отырып мәтіндегі сұрақтарға жауап жазу және өз ойларын «Ментальды картаға» жазып толтырады. Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады-1балл -ментальды картаны толтырады-1балл
Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың қозғалу мүшелерін табады-1балл -омыртқасыз жануарлардың қозғалу мүшелерін табады-1балл
Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың қозғалу мүшелерін табады-1балл -омыртқасыз жануарлардың қозғалу мүшелерін табады-1балл |
«Қол шапалақ» әдісі
Дескриптор арқылы бір-бірін бағалау
Бағалау крийтериі бойынша топ басшының бағалауы
Өзін-өзі бағалау
|
|
||||||||||||||
|
Сабақтың соңы Рефликция |
Кері байланыс "ҚҚҚ" әдісі
|
Кесте толтырады |
|
Таратпа кестелер |
1-тапсырма. Жұптық жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , ерекшеліктерін анықтаңыз.

Дескриптор:
-омыртқалы және омыртқасыз жануарларды анықтайды-1балл
-омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттайды-1балл
1-тапсырма. Жұптық жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , ерекшеліктерін анықтаңыз.

Дескриптор:
-омыртқалы және омыртқасыз жануарларды анықтайды-1балл
-омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттайды-1балл
2-тапсырма. Топтық жұмыс. Ф/С «Ментальды карта» әдісі. 3 топ – «Сүтқоректілер және өрмекшілер»
Мәтін
Біржасушалылардың қозғалу мүшелері. Біржасушалы жануарлар ағзалары суқоймаларда, ылғал жерлерде немесе басқа тірі ағзалар ішінде тіршілік етеді. Олардың басым бөлігінің қозғалу мүшесіне талшықтар (жгутики) жатады. Қоршаған сұйықтықта бұрама (винт) сияқты бұралған талшықтар дененің – жануардың жалғыз жасушасын алға қозғалтады. Қозғалғыш бактериялардың қозғалу мүшесі – немесе көптеген талшықтар. Эукариоттарда көбінесе бір не екі, кейде одан көп, мысалы, 8 талшық болады .
Қарапайымдардың тағы бір қозғалу мүшесіне кірпікшелер жатады. Олар құрылысы талшықтарға өте ұқсас, бірақ едәуір қысқа әрі көп болады.
Біржасушалылардың үшінші әрі соңғы қозғалу тәсіліне жалған аяқтары жатады. Бұл уақытша өскіндері – дененің кез келген бөлігінде түзілетін жасуша цитоплазмасының томпаюы.
Көпжасушалы омыртқасыздардың қозғалу мүшелері алуан түрлі. Олар жануар типіне байланысты. Құрттарда алғаш рет дербес бұлшық ет жасушалары пайда болады. Олар жабынмен (терімен) бірігіп кететін бұлшық еттерден қабат түзеді. Мұндай жүйені тері-бұлшық ет қапшығы дейді. Ұлуларда бұлшық ет жүйесі, әсіресе басаяқтыларда (сегізаяқ) едәуір дамыған. Буынаяқтыларда алғаш рет бұлшық еттердің жеке шоғыры пайда болады. Дененің бір сегменті қозғалу үшін бұлшық еттің белгілі бір шоғыры жиырылады, ал қалғандары демалып, энергияны үнемдейді. Омыртқалылардың қозғалу мүшелері. Жалпы барлық омырт- қалылардың тірек-қимыл жүйесі ұқсас. Бұл ішкі қаңқа – сүйектер мен оларға бекитін бұлшық еттер. Бұлшық ет жиырылып, сүйекті өзіне тартады. Дененің белгілі бір бөлігі осылай жылжиды.
Омыртқалыларда қозғалу мүше- лері тіршілік ортасына тәуелді. Балықтарда қозғалу мүшесі – жүзбеқанаттары. Құрлықта тіршілік ететіндердің қозғалу мүшесі – екі немесе төрт аяғы, ал жылан денесін ирелеңдетіп жылжуға бейімделген.Шаяндардың көп жағдайда кеуде аяқтары жылжу, жүзу, құрғақ жерде жүру қызметін атқарады Ауада қалықтауға мүмкіндік беретін мүше – қанат құстарға тән. Су тіршілік ортасын мекендеушілердің есу үшін жүзбеқанаттары болады. Оған балықтар, теңіз тасбақалары, сүтқоректілер – киттер, теңіз түлендері, мысықтары, тіпті пингвин құстары да жатады. Олардың қанаттары пішіні жағынан жүзбеқанаттарға ұқсайды.
Суда жылжудың тағы бір маңызды әдісі – реактивті қозғалу. Егер ағза өзіне суды жинап алып, содан кейін оны үлкен күшпен (қысыммен шапшып ағу) шығарса, дене қарама-қарсы бағытта қозғалатын болады. Медузалар, сегізаяқтар, каракатицалар осылай жылжиды.
Топырақта қозғалған кезде жануарлар аяғын (жәндіктер, көртышқан т.б.) немесе денесін (шұбалшаң) пайдаланады.
Өрмекшілердің 4 жұп аяқтары бар. Олар жорғалап жүру, біреуінде жүгіру, енді біреуінде жүзу, тағы бірінде секіру, тіпті топырақ қазу қызметін де атқарады.
Сүтқоректілер - көпшілігінің денесін түк қаптаған, дене температурасы тұрақты, ұрпағын сүтімен қоректендіретін, жоғары жаратылымды жануарлар. Қазіргі сүтқоректілер негізгі екі класс тармағына бөлінеді. Қазіргі сүтқоректілер негізгі екі класс тармағына бөлінеді. Жұмыртқа салатын, ұшатын, суда жүзіп өмір сүретін, құрлықта мекендейтін сүтқоректілер бар. Бұлардың көпшілігі төрт аяқпен жүреді.
Тапсырма: Берілген мәтінді пайдалана отырып, омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырыңдар.
Бағалау парағы. 3-топ
|
Оқушының аты-жөні |
-омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл |
-омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл |
-омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады-1балл |
-Ментальды картаны толтырады-1балл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Бағалау парағы.
|
Оқушының аты-жөні |
-омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл |
-омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл |
-омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады-1балл |
-Ментальды картаны толтырады-1балл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3-тапсырма. Жеке жұмыс. «Сәйкестендіру»
|
Қосмекенділер |
Жұп аяқтары |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Жорғалаушылар |
Жалған аяқтары |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Сүқоректілер |
Жұп аяқтарымен |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Балықтар Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Бөлім Бөліп
шығару Педагогтың
аты-жөні Е.Дукейхан Күні 02.02.2023 Сынып: 7Г Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы Жануарлардың қозғалыс мүшелері. Тірі ағзалардағы
қозғалыстың рөлі. Оқу бағдарламасына
сәйкес оқыту мақсаттары 7.1.6.4 – омыртқасыз
және омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін
салыстыру Сабақтың мақсаты Омыртқасыз және
омыртқалы жануарлардың қозғалыс мүшелерін
салыстырады Іс-әрекетті зерттеу
тақырыбы «Ментальды карта арқылы
оқушылардың биология пәнінен логикалық ойлау дағдыларын қалай
дамытуға болады?»
Сабақтың барысы Сабақтың кезеңі/уақыт Педагогтің іс-әрекеті Оқушының іс-әрекеті Бағалау Ресурстар Сабақтың
басы 1.Ұйымдастыру
кезеңі: Оқушылармен
амандасып,түгелдеу. Психологиялық
ахуал. Ой қозғау стратегиясы. «Пазл»
әдісі. Берілген суреттердегі жануарлардың қозғалу мүшелерін
табады. сабақтың тақырыбы мен мақсатын
анықталады. Әр топ өздерінің алдарында жазылып тұрған ұрандарын топпен
оқиды. 1-топ: «Сұңқардай қалықтаймыз, ізденуден
жалықпаймыз!» 2-топ: «Нық қадам басамыз, асулардан
асамыз!» 3-топ: «Біз біргеміз, берік біздің
іргеміз!» Оқушылар өз ойларын
ортаға салады. Мұғалімнің
мақтауы Жануарлар
суреттері Сабақтың
ортасы Бенйне жазба көрсетіледі. 1-тапсырма. Жұптық
жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , е
«Ментальды карта»
әдісі 1 топ-«
Қарапайымдылар және шаяндар» 2 топ-
«Балықтар мен құстар»
3 топ –
«Сүтқоректілер және өрмекшілер»
Оқушылар
үш топқа бөлінеді. Оқушылар оқу материалымен танысқан соң, үш топқа
мәтінді оқу беріледі. Мәтінді түйінді ойларын оқушылар өздерінің
«Ментальды картаға» түсіреді. Мұғалім оқушылардың жазбаларын
пайдалана білулеріне мүмкіндік туғызады. 3-тапсырма. Жеке жұмыс.
«Сәйкестендіру» Қосмекенділер Жұп
аяқтары Жорғалаушылар Жалған
аяқтары Сүқоректілер Жұп
аяқтарымен Балықтар қанаттары Қарапайымдылар құйрық Құстар аяқтары Өрмекшілер Жүзбе
қанаттары
ЕБҚ:Биологиялық диктант.(жануар атауларын
жазу.)
——————адымдап жүреді.
———————-жүгіреді, —————— ————секіріп қозғалады, ал ———
—————–топырақ арасына үңгіп қозғалады,——————————–суда
жүзеді. Бейне материалдан не көрендерін, не білгендерін 1-2 оқушы
айтып өтеді
Дескриптор: -омыртқалы және омыртқасыз жануарларды
анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін
сипаттайды-1балл
Оқушылар өздеріне
берілген мәтінді күнделікті өмірмен байланыстыра отырып мәтіндегі
сұрақтарға жауап жазу және өз ойларын «Ментальды картаға» жазып
толтырады. Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқасыз жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқалы және
омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін
салыстырады-1балл -ментальды картаны
толтырады-1балл
Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың
қозғалу мүшелерін табады-1балл -омыртқасыз жануарлардың
қозғалу мүшелерін табады-1балл
Дескриптор: -омыртқалы жануарлардың
қозғалу мүшелерін табады-1балл -омыртқасыз жануарлардың
қозғалу мүшелерін табады-1балл «Қол шапалақ» әдісі
Дескриптор арқылы бір-бірін
бағалау
Бағалау крийтериі бойынша топ басшының
бағалауы
Өзін-өзі бағалау
Сабақтың соңы Рефликция Кері байланыс "ҚҚҚ" әдісі Қызық Қиын Құңды
Кесте толтырады
Таратпа кестелер
1-тапсырма. Жұптық
жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , ерекшеліктерін
анықтаңыз.
Дескриптор: -омыртқалы және омыртқасыз жануарларды
анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін
сипаттайды-1балл 1-тапсырма. Жұптық
жұмыс. «Суретпен жұмыс»
Суретті қараңыз, омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін сипаттап , ерекшеліктерін
анықтаңыз.
Дескриптор: -омыртқалы және омыртқасыз жануарларды
анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін
сипаттайды-1балл
2-тапсырма. Топтық жұмыс. Ф/С «Ментальды карта» әдісі. 3
топ – «Сүтқоректілер және
өрмекшілер»
Мәтін
Біржасушалылардың қозғалу мүшелері. Біржасушалы жануарлар
ағзалары суқоймаларда, ылғал жерлерде немесе басқа тірі ағзалар
ішінде тіршілік етеді. Олардың басым бөлігінің қозғалу
мүшесіне талшықтар (жгутики) жатады. Қоршаған сұйықтықта бұрама (винт) сияқты
бұралған талшықтар дененің – жануардың жалғыз жасушасын алға
қозғалтады. Қозғалғыш бактериялардың қозғалу мүшесі – немесе
көптеген талшықтар. Эукариоттарда көбінесе бір не екі, кейде одан
көп, мысалы, 8 талшық болады .
Қарапайымдардың тағы бір қозғалу
мүшесіне кірпікшелер жатады. Олар құрылысы талшықтарға өте ұқсас, бірақ едәуір
қысқа әрі көп болады.
Біржасушалылардың үшінші әрі соңғы қозғалу
тәсіліне жалған
аяқтары жатады. Бұл уақытша
өскіндері – дененің кез келген бөлігінде түзілетін жасуша
цитоплазмасының томпаюы.
Көпжасушалы омыртқасыздардың қозғалу мүшелері алуан түрлі.
Олар жануар типіне байланысты. Құрттарда алғаш рет дербес бұлшық ет
жасушалары пайда болады. Олар жабынмен (терімен) бірігіп кететін бұлшық еттерден қабат түзеді. Мұндай жүйені
тері-бұлшық ет қапшығы дейді. Ұлуларда бұлшық ет жүйесі, әсіресе
басаяқтыларда (сегізаяқ) едәуір дамыған. Буынаяқтыларда алғаш рет
бұлшық еттердің жеке шоғыры пайда болады. Дененің бір сегменті
қозғалу үшін бұлшық еттің белгілі бір шоғыры жиырылады, ал
қалғандары демалып, энергияны үнемдейді. Омыртқалылардың қозғалу
мүшелері. Жалпы барлық омырт- қалылардың тірек-қимыл жүйесі ұқсас.
Бұл ішкі қаңқа – сүйектер мен оларға бекитін бұлшық еттер. Бұлшық ет
жиырылып, сүйекті өзіне тартады. Дененің белгілі бір бөлігі осылай
жылжиды.
Омыртқалыларда қозғалу мүше- лері тіршілік ортасына
тәуелді. Балықтарда қозғалу мүшесі –
жүзбеқанаттары. Құрлықта тіршілік ететіндердің қозғалу мүшесі
– екі немесе төрт
аяғы, ал
жылан денесін ирелеңдетіп
жылжуға бейімделген.Шаяндардың көп
жағдайда кеуде аяқтары жылжу,
жүзу, құрғақ жерде жүру қызметін
атқарады
Ауада қалықтауға мүмкіндік
беретін мүше – қанат құстарға тән. Су тіршілік ортасын
мекендеушілердің есу үшін жүзбеқанаттары болады. Оған балықтар, теңіз тасбақалары, сүтқоректілер –
киттер, теңіз түлендері, мысықтары, тіпті пингвин құстары да
жатады. Олардың қанаттары пішіні жағынан жүзбеқанаттарға
ұқсайды.
Суда жылжудың тағы бір маңызды әдісі –
реактивті
қозғалу. Егер ағза өзіне суды
жинап алып, содан кейін оны үлкен күшпен (қысыммен шапшып ағу)
шығарса, дене қарама-қарсы бағытта қозғалатын болады. Медузалар,
сегізаяқтар, каракатицалар осылай
жылжиды.
Топырақта қозғалған кезде жануарлар
аяғын
(жәндіктер, көртышқан т.б.)
немесе денесін (шұбалшаң) пайдаланады.
Өрмекшілердің 4
жұп аяқтары бар. Олар жорғалап
жүру,
біреуінде жүгіру,
енді біреуінде жүзу, тағы
бірінде секіру, тіпті топырақ қазу
қызметін де
атқарады.
Сүтқоректілер - көпшілігінің денесін түк
қаптаған, дене температурасы тұрақты, ұрпағын сүтімен
қоректендіретін, жоғары жаратылымды жануарлар. Қазіргі
сүтқоректілер негізгі екі класс тармағына бөлінеді. Қазіргі
сүтқоректілер негізгі екі класс тармағына бөлінеді. Жұмыртқа
салатын, ұшатын, суда жүзіп өмір сүретін, құрлықта мекендейтін
сүтқоректілер бар. Бұлардың көпшілігі
төрт аяқпен жүреді.
Тапсырма: Берілген мәтінді пайдалана отырып, омыртқалы және
омыртқасыз жануарлардың қозғалыс мүшелерін
салыстырыңдар.
Бағалау парағы. 3-топ Оқушының аты-жөні -омыртқалы жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқасыз жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады-1балл -Ментальды картаны
толтырады-1балл Бағалау парағы. Оқушының аты-жөні -омыртқалы жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқасыз жануарлардың
қозғалыс мүшелерін анықтайды-1балл -омыртқалы және омыртқасыз
жануарлардың қозғалыс мүшелерін салыстырады-1балл -Ментальды картаны
толтырады-1балл
3-тапсырма. Жеке жұмыс.
«Сәйкестендіру»
Қосмекенділер Жұп аяқтары Жорғалаушылар Жалған
аяқтары Сүқоректілер Жұп
аяқтарымен Балықтар | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||













