3-
бөлім
Бөлім
атауы:
Махаббат пен абырой
|
Мектеп:
С. Кәттебеков атындағы жалпы орта
мектеп
|
Сабақ:
қазақ әдебиеті
|
Күні:
10.01.2020ж.
|
Мұғалімнің
есімі: Акжарова Ласмин
|
Сынып:
8 «Ж»
|
Қатысқандар
саны:
|
Қатыспағандар
саны:
|
Сабақ
тақырыбы:
|
М.
Дулатов «Бақытсыз Жамал» романын
өңдеу
|
Сабақ
негізделген оқу мақсаты
|
8.2.4.1
шығармадан алған үзінділерді қайта
өңдеп креативті жазу
|
Сабақтың
мақсаты
|
Оқушылардың
барлығы:
шығармадағы үзінділерге өзіндік
өзгеріс енгізеді.
Оқушылардың
көбісі: шығармадан
алған үзінділерді өңдеп, өзге жанрда
жазады
Оқушылардың
кейбірі:
шығармадан алған үзінділерді қайта
өңдеп креативті пікір жазады
|
Ойлау
дағдысының деңгейі
|
Талдау,
бағалау
|
Бағалау
критерийі
|
-
шығармадан
алған үзінділерді қайта өңдеп креативті
жазады
|
Тілдік
мақсат
|
Оқушылар
орындай алады: берілген
тақырып бойынша берілген тіркестермен
әр оқушы өз ойын жеткізе алады.
Пәнге
қатысты сөздік қор мен терминдер:
тақырып,
идея, қоғамдық, әлеуметтік, теңсіздік
т.б.
Талқылауға
арналған сұрақтар:
Жамал
өзін қай кездері бақытты сезінді?
Неліктен?
Сәрсенбай
қызын неліктен Жұманға бермек болды
?
Сүйгеніне
қосылған жандар бақытты болуға тиіс
па?
Неліктен
Жамал мен Ғали бақытты бола алмады?
|
Әдіс
- тәсілдер
|
«Ыстық
орындық» әдісі, «Креативті ой»» әдісі,
«Егер
де...» әдісі, «Кім жылдам?» әдісі .
|
Құндылықтарға
баулу
|
Өмір
бойы білім алу, құрмет, ынтымақтастық,
ашықтық
|
Пәнаралық
байланыс
|
Тарих,
қазақ тілі
|
Алдыңғы
білім
|
М.Дулатовтың
өмірі мен шығармашылығын біледі.
«Бақытсыз Жамал» романының мазмұнын
біледі.
|
Жоспар
|
Жоспарланған
уақыт
|
Жоспарланған
жаттығулар
|
Ресурстар
|
Басталуы
2
мин
3
мин
Ортасы
15
мин
10
мин
5
мин
|
Сабақтың
барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі.
Сыныпты
3 топқа бөлемін.
1-топ.
Мейірім. 2- топ. Шуақ 3-топ. Жылу
«Ыстық
орындық» әдісі
арқылы үй тапсырмасын сұрау.
1.Ауыл
өмірі қай жерде өтеді?
2.
Сәрсенбай шаңырағына шыр етіп дүниеге
келген сәбидің есімі?
3.
Сәрсенбай өз қызын қай байдың ұлына
ұзатады?
4.
Байжанның ұлының есімі және жасы
нешеде?
5.
Жұман қандай бала?
6.
Сәрсенбай қызын Байжанның баласына
не үшін ұзатады?
7.
Жамал жиын тойда қандай жігітті
кездестіреді?
8.
Қос ғашық бір – біріне не арқылы
сезімдерін жеткізеді?
9.
Жамал қай мезгілде үйінен қашып
шығады?
Жаңа
сабақ:
1-тапсырма.
«Креативті ой»» әдісі.
Әр
топқа тапсырма беріледі. Тапсырма
бойынша шығармадан алған үзінділерді
өңдеп, өзге жанрда (ертегі, авторға
хат, диалог, т.б.) жазыңыз. Креативтілікті
ескеріңіз.
І
топ. Авторға хат жазыңдар.
ІІ
топ. Ертегі құрастырып жазыңдар
ІІІ
топ. Диалог
құрастырып жазыңдар
Дескриптор:
-
шығармадан үзінділер келтіреді.
-
сол үзіндідегі ойды анықтайды
-
үзінділерді өңдеп креативті пікір
жазады
Қ/Б.
Ауызша марапаттау, мадақтау
2
– тапсырма.
Топтық жұмыс
«Егер
де...» әдісі бойынша
шығармадағы жағдаяттарды өңдеп,
креативті пікір жазыңдар.
1-топ.
Егер де... Шолпан хат танымаса, Жамалдың
халі не болар еді?
2-топ.
Егер де... Ғали нағашысының үйін
паналамаса, ол дертке ұшырамаса,
Жамалдың тағдыры не болар еді?.
3-топ.
Егер де... қазақтың тұңғыш проза жазушысы
М. Дулатов «Бақытсыз Жамал» романын
жазбаса не болар еді?
Дескриптор
-
шығармадан үзінді келтіреді
- креативті
пікір жазады
-
дәлелдер келтіреді
ҚБ
Ауызша мадақтау, марапаттау
3-тапсырма
Мақсаты:
Блум таксономиясы бойынша берілген
тапсырмалары арқылы өз көзқарастарын
дәлелдейді.
Білу
«Бақытсыз
Жамал»романында қандай мәселе
көтерілген? (2-3 сөйлеммен
жаз)
|
Түсіну
Жамалды
Жұманға айттырудың себебі неде? (2-3
сөйлеммен жаз)
|
Қолдану
Романның
желісі бойынша әр бөліміне тақырып
қой.
|
Талдау
Романдағы
кейіпкер образын сипаттап жаз (2-3
сөйлем)
|
Жинақтау
Роман
неліктен трагедиямен аяқталады?
(2-3 сөйлеммен жаз)
|
Бағалау
Жамалдың
бақытсыздығына, ажалына кім кінәлі
деп ойлайсың? (2-3 сөйлеммен жаз)
|
Дескриптор
-берілген
ұяшықтарды таңдаңай алады
-тапсырмаларды
өз қажеттілігіне қарай орындай алады
-
ойларын 2-3 сөйлеммен жаза алады
ҚБ
Ауызша мадақтау, марапаттау
|
Оқулық
Оқулық
Оқулық
|
Аяқталуы
2
мин
3
мин
|
Сабақты
бекіту.
«Кім
жылдам?» әдісі бойынша
өз ойларыңды бір сөйлеммен жеткізіңдер.
1.Романның
тақырыбы неде? (Әйел теңсіздігі)
2.Жамалдың
бақытсыздығына, ажалына кім кінәлі
деп ойлайсыңдар?
3.Қазақ
және әлем әдебиетінде осы тектес
қандай шығармаларды білесіңдер?
Рефлексия.
Бүгінгі алған білімдерін төмендегі
сұрақтарға жауап беру арқылы орындайды.
• Бүгінгі
сабақ қалай өтті?
• Сабақтың
қай кезеңі ұнады?
• Бүгін
мен не істей алдым?
Үйге
тапсырма: «Жамал мен Ғали әделетсіз
қоғамның құрбандары» тақырыбында
эссе жазу.
|
|
Қосымша
ақпарат
Өмірмен байланыстыру
|
Дифференциация
Сабақ
барысында қабілеті жоғары оқушылардың
топ спикері ретінде бағалау арқылы
сыни ойлау , топ мүшелерінің ойын
қорытындылау арқылы шығармашылық
қабілетін арттыру көзделеді. Сабақтың
соңындағы қабілеті жоғары оқуышының
көшбасшылық қабілетін дамыту көзделеді.
|
Бағалау
– Оқушылардың ақпаратты қаншалықты
меңгергенін қалай тексересіз?
Топтағы
талқылауларды бақылаймын, оқушылардың
маркерлеген мәтінін бақылаймын
Рефлексия
кезінде ұсынған сұрақтар бойынша
айтқан пікірлерінен ақпарат аламын
|
Пәнаралық
байланыс
Қауіпсіздік
ережелері
АКТ-мен
байланыс
Құндылықтармен байланыс
(тәрбиелік элемент)
Бірқатар
оқушылардың өз біліміндегі ақаулары
үшін алаңдамайтындай жайлы атмосфера
тудыру
Оқушылар
бірі біріне деген құрмет пен үйренуге
ашықтық құндылықтарын дамыта алады
Слайд-презентация
пайдаланылады
|
Ойлану
Сабақ
мақсаттары/оқу мақсаттары жүзеге
асырымды болды ма?
Бүгін
оқушылар нені үйренді? Сыныптағы оқу
атмосферасы қандай болды? Дифференциацияны
жүзеге асыру қолымнан келді ме? Мен
жоспарланғануақытымды ұстандым ба?
Мен жоспарыма қандай өзгерістер
енгіздім және неліктен?
|
Төменде
берілген бөлімді осы сабақ туралы
ойларыңызды жазу үшін пайдаланыңыз.
Сол жақ бағанда берілген сабағыңызға
қатысты ең маңызды сұрақтарға жауап
беріңіз.
|
|
Жалпы
баға
Сәтті
өткен екі нәрсені атап көрсетіңіз
(сабақ беру және оқытуға қатысты)?
1:
2:
Қандай
екі нәрсе сабақтың одан да жақсы өтуіне
ықпалын тигізер еді (сабақ беру және
оқытуға қатысты)?
1:
2:
Осы
сабақ барысында сынып немесе жеке
оқушылар туралы менің келесі сабағыма
дайындалу үшін қажет болуы мүмкін
қандай ақпарат алдым
|
Білу
«Бақытсыз
Жамал»романында қандай мәселе
көтерілген? (2-3 сөйлеммен
жаз)
(Әйел
теңсіздігі)
«Бақытсыз
Жамал» романының
оқиғасына
арқау болған мәселе ,
ескі әдет- ғұрыптың қыспағына түскен
қазақ қызының тағдыры.
Сүйгеніне
қосылып, бақытты өмір сүруді армандаған
бойжеткеннің трагедиялық жолы
|
Түсіну
Жамалды
Жұманға айттырудың себебі неде? (2-3
сөйлеммен жаз)
Сәрсенбайдың
елдің сөзіне еріп, билікке таласқа
түсуі.
Байлығын босқа шашып, сайланбай қалады
Билік үшін Байжанмен құдаласуы
|
Қолдану
Романның
желісі бойынша әр бөліміне тақырып
қой.
І
Крестьянский начальник
ІІ
Үмітсіз -шайтан
ІІІ.Еркек
балаша киінген Жамал
ІV.
Жамалдың молдадан дәріс алуы
V.
Сайлау
VІ.
Байжан мен Сәрсембайдың құда болуы
VІІ
. Басындағы бағы жоқ Жамал
VІІІ
. Ғали мен Жамалдың кездесуі
ІХ
. Ғали мен Жамалдың арасындағы ғашықтық
сезім
Х
. Қос ғашықтың қол ұстасып қашуы
ХІ
. Ел ішіндегі дау
ХІІ
. Жас ғұмырдың сөнуі
ХІІІ
. Жамалдың көрген қорлығы
|
Талдау
Романдағы
кейіпкер образын сипаттап жаз (2-3
сөйлем)
Ғали -
орта бойлы,
мінезі сыпайы, әдепті, талапты, уәдесіне
берік, білімді жігіт.
Жамал
- ақылды,
көрікті, зерек, ақынжанды қыз, ескіше
хат таниды
Сәрсенбай -
Жамалдың әкесі, момын, мал баққан малды
адам, «өз басында
еркі жоқ,
әркімнің қыздырма тіліне ерген
адам
Байжан -
өте күрделі образ, қайырымсыз, кекшіл,
намысқой, ескі салттың қорғаушысы,
барымташы, жалған
жалақор,
пәлеқор адам.
Жұман
- ақылсыз,
шаруаға қыры жоқ, ынжықтығынан құрбы
арасында күлкі болған, мейірімсіз,
қайырымсыз, жалған намысқой бай баласы.
.
|
Жинақтау
Роман
неліктен трагедиямен аяқталады? (2-3
сөйлеммен жаз)
Байжанның
үйінде Жамал еш бақыт таба алмайды.
Боранды түнде қалаға барып, Фатихолланың
үйінде самауыр қайнатсамда, Жұманның
таяғынан құтылайын деп боранды түнде
адасып өледі.
|
Бағалау
Жамалдың
бақытсыздығына, ажалына кім кінәлі
деп ойлайсың? (2-3 сөйлеммен жаз)
|
VII
Кейіпкерлер келбеті.
VII.
1. Басты кейіпкер Жамал
- өз
тағдыры үшін күресуге дайын, сауатты,
саналы қыз. Бақыт жолында қандай қиышылық
болса да күресуге дайын.
VII.2. Ғали –
медресе бітірген, мұғалім болып
қызмет атқарған. Саудамен
айналысады. Ынталы жігіт. Сүйгені үшін
жанын құрбан етуге дайын.
VII.
3. Сәрсенбай –
жүздеген жылқысы, үш жүздей қойы бар
бай, момын адам. Байлықтың буы басын
айналдырып, болыстыққа таласады. Байлығын
босқа шашып, сайланбай қалады. Өзіне
жақтас іздеп, болыстың інісі Байжанмен
құда болуды ойлайды.
VII.
4. Байжан –
құбылмалы, қатаң адам.
Жамал
- ақылды,
көрікті, зерек, ақынжанды қыз, ескіше
хат таниды. Оның Ғалимен қашып кетуі,
Жұманның қорлығына шыдамай қалаға
кетуге әрекет жасауы –оның ерекше
мінез-құлқын білдіреді.
Ғали -
орта бойлы,
мінезі сыпайы, әдепті, талапты, уәдесіне
берік, білімді жігіт. Саудамен айналысады,
Жамалдың теңі, екеуі бірін –бірі ұнатып,
бірін-бірі сүйген соң Жамалды алып
қашады. Кенеттен ауырып қайтыс болады.
Сәрсенбай -
Жамалдың әкесі, момын, мал баққан малды
адам, «өз басында
еркі жоқ,
әркімнің қыздырма тіліне ерген
адам».
Жұман
- ақылсыз,
шаруаға қыры жоқ, ынжықтығынан құрбы
арасында күлкі болған, мейірімсіз,
қайырымсыз, жалған намысқой бай баласы.
Байжан -
өте күрделі образ, қайырымсыз, кекшіл,
намысқой, ескі салттың қорғаушысы,
барымташы, жалған
жалақор,
пәлеқор адам.
Романдағы
Ғали
— сол замандағы
оқыған,
мәдениетті
жастарының
жиынтық
бейнесі. Сырт келбетіне ақылы
сай жігіт Ғалидың
әрбір
іс-әрекетінен,
сөйлеген
, жазған
хаттарынан бұл
қасиет
айқын
аңғарылады.
Ал
шығармадағы
Байжан бай, оның
баласы Жұман,
сондай-ақ
Жамалдың
әкесі
Сәрсенбай,
үлкен
шешесі Қалампыр
— ескі психологияның
адамдары. Оларға
адамгершіліктен гөрі
байлық,
шен мақтанышы
қымбатырақ.
Тұтастай
алғанда,
"Бақытсыз
Жамал" романы сол кездегі тарихи-әлеуметтік
шындықты
шынайы да көркем
бейнелеуімен, авторлық
идеяның
айқындығымен
өзінен
кейінгі қазақ
прозасының
өркендеуіне
дәстүрлі
жол көрсетті,
үлгі
болды.
1 0
І бөлім. Крестьянский начальник
ІІ
бөлім. Үмітсіз -шайтан
ІІІ
бөлім. Еркек балаша киінген Жамал
ІV
бөлім. Жамалдың молдадан дәріс алуы
V
бөлім. Сайлау
VІ
бөлім. Байжан мен Сәрсембайдың құда
болуы
VІІ
бөлім. Басындағы бағы жоқ Жамал
VІІІ
бөлім. Ғали мен Жамалдың кездесуі
ІХ
бөлім. Ғали мен Жамалдың арасындағы
ғашықтық сезім
Х
бөлім. Қос ғашықтың қол ұстасып қашуы
ХІ
бөлім. Ел ішіндегі дау
ХІІ
бөлім. Жас ғұмырдың сөнуі
ХІІІ
бөлім. Жамалдың көрген қорлығы