Ашық сабақ Қабдеш Жұмаділов "Қозыкүрең" 5 сынып

Сағақ – жылқының сағалдырық тұратын тамағының астыңғы жағы.
Жерсоғар – ат тұяғының арт жағындағы қатты жері, өкшелігі.
Ашамайлы – ашамай салынған деген мағынада.
Ашамай – атқа мініп жүре алмайтын жас балалар үшін жасалған арнаулы мағынада: арса - арса болған, арбиған.
Шідерлік – аттың сирағының шідер салатын жері.

2 - кесте Өлеңнен жылқының дене мүшелерін теріп, жаз
Жауабы: кекіл, құлақ, мойын, жақ, қабақ, ауыз омыртқа, жал, желке, мұрын, ерін, тіс, қабырға, жота, омырау, төс, бақай, тұяқ, шынтақ, аяқ, жауырын, сауыр, мықын, құйрық, қыл, ұршық, сан, бауыр, тірсек (шідерлі), көз
Осы сөздерге сұрақ қой Сұрағы: не? Қай сөз табына жатады? Сөз табы: зат есім 3 - кесте «Бес жолды өлең» (жаңа сабаққа байланысты бес жолдан тұратын қорытынды шығару) 1. Кім? Не? Абай 2. Қандай? Ақылды, зерек 3. Не істеді? Оқыды, жазды, қалдырды 4. Сөйлем Абай қазақтың ұлы ақыны

5. Синоним Абай – ақын Толықтыру тесті 4 - кесте

Батырлар жырындағы, ертегілердегі батырлар Астына мінген аты
Алпамыс - Байшұбар
Қобыланды - Тайбурыл
Ертөстік - Шалқұйрық
Күлтегін - Қарагер
Кендебай – Керқұла

Жаңа сабақты пысықтауға арналған сұрақтар:
1. Абай атамыздың суреттеуіндегі аттың сыны сөз өнері болғанда, суреттегі ат бейнесі өнердің қай түріне жатады?
2. Өнердің басқа қандай түрін білесіңдер?
3. «Ат - ер қанаты» деген қанатты сөздің шығуы неліктен деп ойлайсыңдар?
4. Жылқы малы туралы қандай ән, би, күй аттарын білесіңдер?
5. Ат жайлы қандай мақал - мәтелдер білеміз?

1. Ат биеден, Аруана түйеден.
2. Тұлпар шаба жетіледі, Сұңқар ұша жетіледі.
3. Ат құлыннан, Батыр баладан.
4. Ат тұяғын тай басар.
5. Аттың аты үлкен, түйенің табаны үлкен.
6. Ерге лайық ат бітеді, Қызға лайық сән бітеді.
Сонымен оқушылар, жақсы атты танып білдік пе? Өлеңнің идеясы:
ер қанаты жақсы атты суреттеу, тану.
Өлеңнің түйіні: «Шапса жүйрік, мінсе берік, жуан, жуас. Разы емен осындай ат мінбесем»

Ү Үйге тапсырма беру кезеңі 1 - топқа. Өлеңнен өздеріңе ұнаған 3 шумағын мәнерлеп жатқа оқу, эпитет сөздерді жазу. 2 - топқа мазмұнын қара сөзбен жазу. 3 - топқа теңеу сөздерді жазу, аттың суретін салу. Үш топқа да сатылай кешенді талдау. ҮІ Оқушылар білімін бағалау кезеңі.

Абай Құнанбаевтың « Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңін                     ақпараттық-коммуникациялық технология негізінде оқыту

Сабақтың мақсаты: «… қазақтың классик әдебиетінің атасы, қазақ поэзисының күн шуақты асқар биігі Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығы туралы білімді толықтыру; мал патшасы жылқының сыны мен  бағасының сипатталуын түсінуге бағыт беру; оқушылардың сыни ойлауы мен тілін дамыту; адамгершілік тәрбие беру.

     Түрі: жаңа білімді меңгерту.

     Типі: аралас сабақ.

     Әдістері: диалогтік оқыту, сыни тұрғыдан ойлау мен жазу, мәнерлеп оқу, топтық жұмыс.

    Пәнаралық байланыс: биология, қазақ тілі.

    Көрнекіліктер мен қосымша материалдар: ақын портреті, бүктеме,  ақынның шығармалар жинағы, интерактивті тақта, оқушының дәптері, сызба-кестелер, бағалау парағы, плакат, түрлі-түсті қаламсаптар.

   Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру. Оқушылардың сабаққа қатысуын қадағалау. Сабақ жабдықтарын дайындау. Сурет қиындылары арқылы  топтарға бөлу.

   ІІ. Үй тапсырмасын тексеру. « Жақсы мен жаман адамның қасиеттері» өлеңін сатылы кешенді талдау. Жаман мен жақсы қасиеттерді жазу.Жазған қасиеттерін « Жақсы-жаман » ойыны арқылы тексеремін.(жағымды қасиеттерге қол шапалақтаймыз, жағымсыз қасиеттерге аяқты топылдатамыз)

    Жақсы адам қасиетттері: ешкімді жатсынбайды, сөзіне сақ, елдің ағасы, елдің басшы серкесі, жүзі жылы, сөзі майда, үлкен –кішінің бәріне жақсы, жыл құсындай, алысты жақын етер.

    Жаман адам қасиеттері: көкірегі-көр, көзі-соқыр, жүрер жолдан тал түсте адасушы, өтірікші өсегі көп, іріткі салушы, ел арасын сөзбен бықсытушы, ұрыншақ, тентек, сүйкімсіз, жылқының қотыр болған аласындай, балтаның ұңғысындай, сөзі кесек, өсек-аяң айтып жүреді т.б.

Өлеңге кешенді талдау:

    1.Өлеңнің авторы-

    2.Тақырыбы-

    3.Жанр түрі-

    4.Идеясы-

    5.Шумақ саны-

    6.Бунақ саны-

    7.Буын-

    8.Ұйқас түрі-

    9.Әдеби теориялық ұғымдар-

    10.Тәрбиелік мәні-

    ІІІ. Жаңа сабақ. Қызығушылықты ояту. « Ой қозғау» әдісі. 1. Мұғалімнің Абай туралы кіріспе сөзі.

Жүрегін шырақ етіп жандырған кім?          Ерте оянып, ойланып, ер жеткен кім?

Жырымен жан сусынын қандырған кім?     Талабын тас қияға өрлеткен кім?

Өзіне-өзі орнатып ескерткішті,                   Құба жон, құбақан құм, құла қырды,

Мұра ғып  кейінгіге қалдырған кім?           Өлеңнің бесігінде тербеткен кім?

2. Өлең сұрағына жауап алған соң ,  слайд арқылы ақын суретін көрсетемін. 1- слайд.

2-слайд. « ББҮ кестесінің» бірінші бөліміне Абай туралы не білетіндерін жаздырамын.

             Әр топтан бір оқушыға « Білемін» кестесіне не жазғаны туралы әңгімелету.

3-слайд.  С. Тұрысбековтің « Көңіл толқыны» күйін ойната отырып  жылқының бірнеше суреттерін көрсетемін.

    1-тапсырма. 4- топтың оқушыларына жылқының бейнесіне қарай отырып дене мүшелері туралы топтастыру жасауды тапсырамын.

Жаңа сабақ.

«Мағынаны тану» кезеңі. Өлеңді төрт топтың оқушыларына кезекпен оқытамын. «Түртіп алу» стратегиясы бойынша түсінбеген сөздерді белгілетіп отырады. Жаңа сөздермен таныстырамын.

       Сөздік жұмысы:

     Сергіту сәті.

     4 қатарға бөлініп тұрады.Ең соңында тұрған  оқушыға күнбағыстың , үйдің суретін көрсетемін. Ол алдындағы оқушының арқасына көрген суретін саусағымен салады.Ол өзінің алдындағы оқушының арқасына салады. Ең алдында тұрған оқушы түсінген суретін қағазға салып көрсетеді.

   Сабақты пысықтау. 3-тапсырма.

    1-топ. Өлеңге мазмұндық талдау жаса.

   2-топ. Жылқы туралы мақал-мәтелдерді еске түсіріп жаз. Төмендегі мақал-мәтелдерді сәйкестендір.

        Айдың ізін ай басар,                                      Аптада мінсең қунақ.

        Жақсы ат жанға серік,                                   Ат айналып қазығын табар.

        Су айналып жазығын табар,                         Аттың ізін тай басар.

        Атты күнде мінсең тулақ,                              Жақсы ит малға серік.

       3-топ. Өз көкейіңдегі аттың бейнесін сөзбен жаз немесе суретін сал.

       4-топ. Сызбаны толықтыр.

              Сабақты бекіту.

       Мұғалім:

       - Сонымен оқушылар, жақсы атты танып білдік пе?

       - Өлеңнің идеясы не екен?

      - Ер қанаты жақсы атты суреттеу.

      -  Өлеңнің түйінін мәтіннің қай жерінен табуға болады?

       Бағалау.    Абайдың « Шоқпардай кекілі бар қамыс құлақ» өлеңі             - топ