Сабақтың тақырыбы: Үш
пайғамбар (9-сынып)
Сабақтың мақсаты:
білімділік–
Қазыбек
би, Әйтеке би, Төле билердің қазақ тарихында алатын орнын көрсету,
шешендік сөздердің мазмұны туралы білімдерін арттыру, ұғындыру, сөз
астарына үңіліп мағынасын түсіндіру;
дамытушылық –билердің сөйлеу
өнерінен үлгі ала отырып, бос сөзден аулақтатып, тауып сөйлеуге
төселдіру, тіл тазалығын сақтауға дағдыландыру;
тәрбиелік- Отанын, елін, жерін сүюге
тәрбиелеу, түйінді ой айта білуге, өзіндік пікір қалыптастыруға
жетелеу, ерлікті, батырлықты дәріптеу, ата-бабамыздың ісін
жалғастырушы болуға ұмтылдыру, өз ұлтына, еліне, тарихына деген
сүйіспеншіліктерін ояту.
Сабақтың түрі: сайыс сабақ.
Сабақтың әдіс-тәсілдері: топтастыру әдісі,
сұрақ-жауап, сөз құрау, мақал-мәтел айту, постермен жұмыс, сахналық
көрініс.
Сабақтың көрнекілігі: билердің портреттері,
даналық сөздер, слайдтар,
«Үш
пайғамбар» кітабы.
Сабақтың барысы:
1.Ұйымдастыру кезеңі: оқушылармен сәлемдесу,
түгелдеу, назарын сабаққа аудару (2 мин.)
Негізгі тақырыпқа арналған
дәйексөз.
Әділ
бидің қолындағы билік-қазақтың неше түрлі дертін жазатын жақсы
дәрі.
А.Байтұрсынұлы
Жаңа
сабақ
Мұғалім:
Қазақ сөз
қадірін - өз қадірім деп білген халық. Кеңдігін де, елдігін де,
кемеңгерлігі мен көсемдігін де сөзге сыйғызған жұрт. Оның тарихы
да, тағдыры да, тәлімі мен тәрбиесі де, даналығы мен дала көңілі де
сол сөзде жатыр.
Аумалы-төкпелі, алмағайып замандарды бастан кешкен халықтың
өзіндік басқару жүйесі болады.
Би
халықтың көкейіндегісін айтқан, көмейіндегісін жарыққа шығарған
әділет жоқшысы.
Биді
байлық та, барлық та жасай алмаған. Би тұғырына топты жарып, таразы
басын тең ұстап, әділін, қара қылды қақ жарып айтқан кісі
көтерілген.
Қазақтың
атақты билері Төле, Қаз дауысты-Қазыбек, Әйтекеден қалған сөз
дәстүрі ғасырлар бойы үзілген емес.
1
Ел ерінен, ер елінен күш
алып,
Дүниені таңқалдырған үш
алып

-слайд:
Енді
кезекті топтарға береміз.
1.Әр
топ өздерінің топтарын қорғап, билер туралы мәлімет
береді. (9 мин.)
І-топ:
Төле би
ІІ-топ:
Қазыбек би
ІІІ-топ:
Әйтеке би
2. 3 топ бір-біріне «Шешендік
сөздер» тақырыбы бойынша сұрақтар қояды.
(5
мин.)
3. Биге тән қасиеттерді
атап көрсету. (2 мин.)
2-слайд

Би

Ықтимал
жауаптар: (ғалым, ақын, тәрбиеші, ойшыл, қоғам қайраткері,
психолог, саясаткер, емші, мәмлігер, заңгер,
шешен).
4.
«Дыбыстар сөйлейді»
Әр топ өз
атына қарай талдау жасау. Қандай? деген сұраққа жауап беретін сөз
жазу. (2 мин.)
Ықтимал
жауаптар.
Т-
турашыл Қ-қайсар Ә-әділ
ө-өжет
а-айбатты й-игілікті
л-лайықты
з-зиялы т-тапқыр
е-ержүрек
ы-ынталы е-ержүрек
б-батыл
б-байыпты к-керемет
и-иманды
е-елжанды е-елгезек
к-көпшіл
б-байсалды
б-байқағыш и-иманды
и-иманды
5. Әр
бидің шешендік сөздері жазылған қима қағаздарды
құрастыру (2 мин.)
3-слайд:

Жаңбыр
жаумаса, жер –жетім,
Басшысы болмаса, ел –жетім,
Ұқпасқа айтқан сөз- жетім,
Төле
би
4-слайд:

Алтын
ұяң-Отан қымбат,
Құт-берекең-атаң қымбат.
Аймалайтын анаң қымбат
Мейірімді апаң қымбат.
Қазыбек
би
5-слайд:
. 
Ашу
деген ағын су.
Алдын
ашсаң ақырар.
Ақыл деген
дария,
Алдын
тоссаң тоқырар
Әйтеке
би
6.
Құрастырылған өлең ішінен асты сызылған сөзге мақал
айту. (3 мин.)
7.Бүгінгі тақырыпқа байланысты постер салу және оны
қорғау. (9 мин.)
8.Сахналық көрініс. ( 3 топ бірігіп
көрсетеді, тапсырма алдын-ала берілген)
(5
мин.)
1) Төле
би, Қазыбек би, Әйтеке бидің кездесуі.
Қатысушылар: Төле би –Амангелді Әуесхан
Қазыбек
би- Ерубай Қазыбек
Әйтеке би
–Алпамыс Беглан.
2)
«Қалмақтың ханы Қоңтайшы»
Қатысушылар: Қазыбек би- Ерубай Қазыбек
Қоңтайшы-
Бердіқұл Шерхан
Сабақты пысықтап, қорытындылау:
Топтардың
бағасын беру. (3 мин.)
Мұғалім:
Міне,
оқушылар, біз бүгін қазақ елінің атақты билерінің әділ билік
жасағандарына тағы бір көз жеткіздік. Өздерің «Дыбыстар сөйлейді»
бөлімінде жазған иманды сөзіне қайта оралайық.
Жалпы
«Иман» деген не? Оны біз 1 санымен белгілесек
1-Иман
адамның баға жетпес асылы.
0-Иман
арқылы жеткен жетістігің.
0-Иманыңды сақтай отырып, жүргізген
тәжірибең
0-Бойыңдағы иман арқылы пайда болған
қабілет.
0-Қоршаған ортаңа деген сүйіспеншілігің.
0-Тәртіп.
Тіркелген
әрбір нөл иманды одан сайын күшейтіп, істелген ісінің пайдасы мол
болады. Ал бірді алып тасташаң ше, яғни имандарың болмаса,
басқаларыңның барлығы түкке тұрмайды.
Қорытындылай келсек, үш биіміз арман қылған ауызбіршілікті,
ынтымақты болу үшін, азамат ретінде бәріміздің бойымызда иман
болсын.
Үйге
тапсырма: (1 мин.)
«Қазақтың
үш асылы» тақырыбында эссе жазу.
Оқушыны бағалау. (2 мин.)