Бөлім:

Музыка өнері және қазақтың киелі домбырасы

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 7

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Атамұраң- асыл қазынаң

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары:

7.1.4.1 мәтін тақырыбы, сөйлеушінің дауыс ырғағы мен сөйлеу мәнері арқылы негізгі ойды анықтау.

7.4.4.1 етістіктің шақ, рай түрлерін тілдесім барысында қолдану

Сабақтың мақсаты:

мәтін тақырыбы, сөйлеушінің дауыс ырғағы мен сөйлеу мәнері арқылы негізгі ойды анықтайды.

етістіктің шақ, рай түрлерін тілдесім барысында қолданады

Құндылықтарды дамыту

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі.

А) Амандасу

Ә) Оқушыларды түгендеу

Б) Оқушылардың назарын сабаққа аудару

В) Үй тапсырмасын пысықтау.

Жаңа сабаққа кіріспе.

Ата өнері- балаға мұра.

Мағынасы:

Бұл нақыл ұрпақтар сабақтастығын білдіреді. Әке мен атадан қалған өнер, тәрбие, мәдениет – болашақ ұрпақтың құнды қазынасы және оны сақтап, дамыту әр баланың міндеті.

Өнер көзі халықта

Барлық өнердің негізі – халықтың тұрмысында, дәстүрінде, өмірінде. Ұлттың болмысы мен тарихы халық шығармашылығы арқылы сақталып, өнер туындылары соның айнасы болып табылады

Оқушылар

зейіндерін сабаққа аударады;

1.Берілген нақыл сөздердің мазмұнын ашады. 2.Тақырыпты болжайды.

ҚБ

Жұмыс дәптері, оқулық, таратпа материал, слайд

Сабақтың ортасы

Оқулықпен жұмыс.

1-тапсырма. Мәтінді тыңдап, тақырыбы мен негізгі ойды анықтаңыз.

2-тапсырма. а/ Мәтінді оқып, сұрақтар құрастырыңыз. ә/ Мәтінде аталған күйлер туралы деректер айтып, авторына сілтеме жаса.

а/

1. Құрманғазы күйді кімнің үйінде ойнады?

2. Ақмаңдай есімді қыз қандай әрекет жасады?

3. Құрманғазы тартқан күй қалай аталады?

4. Қыз тартқан күй қалай аталады?

5. Үй иелері Құрманғазыға не дейді?

ә/ “Адай” – Құрманғазы Сағырбайұлының ең танымал күйлерінің бірі. Бұл күйде адай руының қайсарлығы мен ержүректігі, ұлттың болмысы мен бостандығының рухы бейнеленген. Шығарма қазақ халқының азаттыққа ұмтылысын, қажыр-қайратын көрсетеді. Құрманғазы бұл күйді адай руына арнап шығарған деген дерек бар.

Сілтеме: Ахмет Жұбанов. “Құрманғазы” еңбегі.

“Серпер” – Құрманғазының шеберлігі мен қуатының көрінісі болған күй. Күйде қазақ даласының кеңдігі, халқының болашаққа деген сенімі мен серпілісі сипатталады. Шығарма халықты алға ұмтылуға, серпілуге шақырады. Бұл күй де Құрманғазының шығармашылық шыңдарының бірі ретінде саналады.

Сілтеме: Ахмет Жұбанов. “Қазақтың күй өнері” еңбегі.

ӘТН

5-тапсырма. Етістіктерге жұрнақ жалғап не қалып етістіктерін тіркестіріп, ауыспалы және нақ осы шақ тұлғасында жаз.

Үлгі :

6-тапсырма. Оқылым мәтінінен ауыспалы осы шақ етістіктерін тауып, сөйлемдерді көшіріп жаз.

ҮЛГІ: Құрманғазы жолаушылап келе жатып, бір адайдың үйіне түседі.

7-тапсырма. Сөздердің мағынасын түсіндіріңіз.

1. Сүйрей салма – Күйді орындау тәсілі, созып, ұзақ әуенмен тарту. Бұл термин Құрманғазының күй тартудағы ерекше шеберлігін көрсетеді.

2. Ит-құс – Жабайы аңдар мен жыртқыш құстардың жалпы атауы. Мысалы, далада ит-құс малға қауіп төндіреді.

3. Ат көлігінің амандығы – Көшіп-қону кезінде ең маңызды нәрсе – көлік (ат, түйе) амандығы. Бұл тіркес адамдардың шаруашылықтағы көліктерін бағалау, олардың амандығын тілеу мағынасын білдіреді.

4. Құдайы қонақ – Құдайдың қалауымен келген кездейсоқ қонақ. Қазақ дәстүрінде қонақжайлықтың ерекше түрі, үй иесі келген адамды танымаса да, күтіп алуы тиіс.

5. Аяқ алысы – Адамның немесе жануардың қимыл-әрекеті, жүріс-тұрысы. Ауыспалы мағынада, бір істің даму қарқыны мен барысы. Мысалы, “Күйдің аяқ алысы тыңдаушыны ерекше әсерге бөлейді.”

8-тапсырма. Көркемдегіш құралдарды қолданып, мақала жаз.

Күй – ұлттық мұра

Күй – қазақ халқының рухани әлемінің асыл қазынасы. Ол халқымыздың өмір салты мен тарихын, қуанышы мен мұңын, арманы мен болмысын музыкалық әуен арқылы жеткізеді. Әр күйдің өз тарихы, өзіндік мазмұны бар. Күй арқылы халқымыздың батырлық рухы, ерлікке толы кезеңдері, махаббат пен сағыныш сезімдері көрініс табады.

Құрманғазы, Тәттімбет, Дина секілді ұлы күйшілер қазақтың күй өнерін асқақтатып, ұлттың мұңын, еркіндікке деген ұмтылысын әуенмен сөйлеткен. Әсіресе Құрманғазының “Сарыарқа” күйі – ұлтымыздың асқақ рухын бейнелеп, азаттық жолындағы арманын жеткізген туынды. Ал Тәттімбеттің “Көкейкесті” күйі халқымыздың нәзік сезімдері мен табиғатқа деген махаббатын паш етеді.

Қазіргі таңда күй өнерін дамыту, оны жастар арасында насихаттау – басты міндет. Өнер мен ұлттық құндылықтарды сақтау арқылы біз рухани байлығымызды ұрпаққа аманат етеміз. Халқымызда «Өнер – өмірдің айнасы» деген нақыл бар. Осы нақыл күй өнерінің терең мағынасын ашады.

Күй – өткенді ұлықтайтын, болашаққа бағыт көрсететін киелі мұра. Оны сақтап, дәріптеу – баршамыздың борышымыз.

9-тапсырма.

• Егер сенің музыкаға бейімің болса, қазақ музыка өнерінің қай жанрын дамытар едің? Қалай жүзеге асырар едің?

Жауабы: Егер менің музыкаға бейімім болса, қазақ күйлерін дамытар едім. Күй өнерін жаңа заманауи бағытпен үндестіріп, оны әлемдік деңгейде танымал етуге тырысар едім. Мысалы, ұлттық аспаптарды заманауи технологиялармен біріктіріп, әлемдік фестивальдерге қатысуды қолға алар едім. Сонымен қатар, жас буын арасында ұлттық күйлерді насихаттау үшін арнайы оқу бағдарламаларын жасап, шеберлік сабақтарын ұйымдастырар едім.

Дескриптор:

* Мәтінді тыңдап, тақырыбын анықтайды

* негізгі ойды анықтайды.

Дескриптор:

*мәтінді түсініп оқиды;

*мәтіннің мазмұны бойынша сұрақтар құрастырады;

*мәтінде аталған күйлер туралы деректер айтып, авторына сілтеме жасайды.

Етістіктің шақтары туралы біледі.

Дескриптор:

*етістіктерді табады;

*жұранақ жалғайды;

Шақ тұлғасын ажыратады.

Дескриптор:

*ауыспалы осы шақтағы етістіктерді табады.

Дескриптор:

*берілген сөздердің мағынасын ашады.

Дескриптор:

* Күйдің қазақ мәдениетіндегі маңызы мен рөлін түсіндіреді.

* Күйдің халықтың рухын, тағдырын, және болашаққа деген ұмтылысын қалай бейнелейтіні туралы айтады.

* Мақаланың құрылымын сақтап, бастау, негізгі бөлім және қорытынды бөліктерін нақты береді.

Дескриптор:

Құрылымын сақтайды;

Жақсы қасиеттерді жазады;

Тұйық етістікті қатыстырады.

ҚБ

ҚБ

ҚБ

Сабақтың соңы

Кері байланыс:

Сабақтан алғаны білімі туралы жазады.

Үйге тапсырма

Ережелерді оқу, 10-тапсырма