Тақырып бойынша 11 материал табылды

Авторлық жұмыс. Әдістемелік құрал " Дүниетану" пәні бойынша 4 сынып

Материал туралы қысқаша түсінік

Мұғалімдерге арналған әдістемелік көмек

Материалдың қысқаша нұсқасы

Shape3

Рисунок 5

Дүние тану

4 сынып

Оқу – әдістемелік құрал

ӘОЖ

КБЖ

Пікір білдірушілер:

Мектептерге жаңаша білім мазмұнына сай 3 сыныптың қазақ тілі пәні бойынша құрастырылған оқу - әдістемелік құрал:

Оқу-әдіст. құрал /Мемлекеттік тілде оқытатын Заречный орта мектебі КММ., Саржанова А.С. - Қостанай ауданы, 2017. - 130 б.

ISBN

Жаңаша білім мазмұнына сай мектептің басқару жүйесі бойынша білім беру саясатының дамуына үлес қосудағы бастауыш сынып мұғалімдерінің сындарлы сабақтар берудегі әдіс - тәсілдерін көрсететін құрастырмалы құжат болып табылады. Нұсқаулықта білім беру мазмұнына сай аутентивті мектеп жұмысының жүйесіндегі 4 сыныптың дүние тану пәні бойынша құрастырылған оқу - әдістемелік құралда тәжірибелік нәтижелер мен ұсыныстар құрастырылып берілген. Нұсқаулық бастауыш сынып мұғалімдеріне, жалпы педагогикалық қауымға арналған.

ӘОЖ

КЖБ

ISBN

Қостанай ауданы әкімдігінің «Білім бөлімі» ММ, 2017

МАЗМҰНЫ

Түсінік хат .............................................................................................. 4

Дүние тану пәнінен 4 сыныпқа арналған Орта мерзімді және Ұзақ мерзімді жоспар................ ........5б-24б

Дүние тану пәнінен 4 сыныпқа арналған Қысқа мерзімді жоспар...........................................................................24б-103б
Дүние тану пәнінен 4 сыныпқа арналған дидактикалық материалдар........................................................................ 103б-129б.
Пайдаланған әдебиеттер ...................... 130б

ТҮСІНІК ХАТ

Ұзақ мерзімді жоспар дүниетану пәні бойынша күнтізбелік жоспарға сәйкес, әр бөлімінің тақырыптарына сәйкес, сабақтардың тізбектелген топтамасы болып табылады. Осы топтамада өзімнің сабақтарымда қандай әдіс –тәсілдерді қолданатынымды және сабақта қандай мақсат қойылып, оқушылар қандай нәтижеге жету керек деген сұрақтарға жауап беруге тырыстым.Ұзақ мерзімді жоспарды 7 модульмен ықпалдастырып және осы ұзақ мерзімді жоспарға сүйене отырып блум түймедағы бойынша дүние тану пәнінен қысқа мерзімді жоспар жасадым.Осы ұзақ мерзімді жоспар мен қысқа мерзімнің сабақтарыма енгізуге және жаңа оқытудың тәсілдерін қолдануға көзделген жоспар болып табылатынына көзім жетті.. Ұзақ мерзімді жоспардың тиімділігі: бір жылғы сабақ жоспарлап оның ішінде уақытты үнемдеу,күнделікті сабақтағы қолданылатын әдіс – тәсілдерің, мұғалімнің әрекеті, оқушының әрекеті,оның нәтижесінде оқушы неге қол жеткізетіне алдын ала болжау жасалып; қысқа мерзімді жоспарды құруда осы ұзақ мерзімді жоспар өте тиімді.Уақыт үнемдеу; ұстазға сыныпты және оқу процесін зерттеуге өте ыңғайлы. Әр тарау ортақ ойларға негізделген бірнеше тақырыптардан тұрады.

Ұзақ мерзімді жоспар ең алдымен, ойлау үдерісі. Осы ойлау үдерісі негізінен төрт бөліктен құралған:

Біріншіден, оқу бағдарламасын анықтау, балалар нені оқып – үйренеді және сабақта жоспарланған жұмыс формаларының нәтижесінде қандай әрекеттерді игереді.Екіншіден, қысқа мерзімді жоспар жасау үшін оқушылар нені білу керектігін анықтау.Үшіншіден, оқушылардың жаңа тақырыпты оқып үйренуіне көмек көрсету үшін әдіс – тәсілдерді табуға анықтау.Төртіншіден, оқушылардың оқып үйренуінің нәтижесін бағалау үшін әдіс – тәсілді анықтау.Мен өзім төртінші сыныпта дүниетану пәнінен ұзақ мерзімді жоспар жасау үшін төмендегідей кезеңдерді басшылыққа алдым:

Сабақтың тақырыбы;
Оқып үйренудің негізгі мақсаттары;
Мерзімі;
Сағат саны;
Күтілетін нәтиже;
Оқытуда қолданатын әдіс – тәсілдер;
Барлық оқушыларды сабаққа тарту;
Негізгі дереккөздер, құрал – жабдықтар.

Бұл ұзақ мерзімді жоспар жеңіл және жұмыс барысында қолдануға қарапайым етіп құралған үлгілер сабақ жоспарының тиімді форматы болып табылады. Жоспарлы форматта мұғалімге көмекші сілтеме ретінде қолданылады.

Сабақтың тақырыбында дүниетану оқылатын аптасына 1 рет болатын барлығы 34- сағаттың тақырыбы жазылады.Оқып үйренудің негізгі мақсаттарына сол өтілетін тақырыптың негізгі мақсаты қойылады.

Оқытуда қолданатын әдіс – тәсілге Автор орындығы, Броуындық қозғалыс,Зымыран сұрақтар, Аквариум, Сұрақтар шеңбері, Уақыт шеңбері,Венн диограммасын құру, жұптық жұмыс, сызбаны толтыру, топтық жұмыс, сұрақ – жауап, әңгімелеу, кері байланыс, қима қағаздар арқылы жұмыс, қолдану көрсету арқылы іске асырылады.

Ұзақ мерзімдегі жоспар жоспарды жасауда 7 модульде қарастырылған идеялар сабақта пайдаланылатын жекелеген стратегиялармен тәсілдер сияқты өзара байланыста болады.Осы өзгерістерді жүзеге асыру мұғалімнің біліміне және кәсіби шеберлігіне көп байланысты.Ұзақ мерзімді жоспар оқушылардың қалай оқу керектігін үйреніп, соның нәтижесінде еркін, өз ойларын нанымды жеткізе білетін, ынталы, сенімді, сыни пікір көзқарастары жүйелі дамыған оқушы ретінде қалыптасуын қамтитын жоспар Бұл жоспардың өзектігігі мен маңыздылығы өте зор.

4- сыныптың Дүние тану пәні бойынша ұзақ және орта мерзімді жоспары

Мақсаты -

Сындарлы оқытудағы 7 модульді ықпалдастыру арқылы сыни тұрғыдан ойлау дағдысы қалыптасқан білімді, саналы, функционалдық сауатты тұлғаны қалыптастыру

Күтілетін нәтиже:

Оқу сапасы артады.
Оқушылардың «өмір бойы оқуға » деген ішкі уәжі қалыптасады
Оқуды жаттап оқудан, саралап, сыни ойлай отырып өз қолдануы үшін қажеттілігіне қарай бағалай отырып оқитын болады
Оларда ынтымақта , бірлесіп оқу дағдылары қалыптасады
Сындарлы саятсатқа сай өмір сүруге бейімділігктері артады
Мектеп оқушыларының дистанциондық білім олипиадасына, жеке пәндер олимпиадасына, конференцияларға, жобаларға, Жыл оқушысы , Жыл командасы сайыстарына, зияткерлік олимпиадаларға, көрмелерге қатысу көлемі ұлғаяды.

Ұзақ мерзімді жоспар 4 сынып

Дүниетану. Барлығы -34 сағат, аптасына – 1 сағат

І тоқсан

Р/с

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

Оқытуда қолданыла-тын әдіс-тәсілдер

Сабақта 7 модульдің кіріктірілуі

Оқып үйренудің нәтижесі

Үйрену мақсатында бағаны қоса, бағалау

Барлық оқушыларды сабаққа тарту жұмысы

Негізгі дереккөздер немесе ресурстар

Мерзімі

Табиғат 16-сағат

Табиғатты зерттеу және бақылау үшін қолданылатын түрлі әдістер

Табиғатты зерттеу және бақылау үшін қолданылатын түрлі әдістермен танысады, ойын жеткізе отырып,табиғатты аялауға, денсаулығын сақтауға, тазалыққа үйенеді

Топтық жұмыс

Броуындық қозғалыс

«Зымыран сұрақтар»

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Оқушылар тақырыпты біледі, түсінеді және өмірмен байланыстыра алады

Формативті бағалау. Бағалау, яғни «өте жақсы», «жақсы», «жарайсың», «сіздің қолыңыздан келеді»

Дарын оқушылар топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы, жұмыстарды бірігіп қорғауы, ортақ пікірге келуі.

Оқулық, суреттер

Физикалық карта.Масштаб.

ӨҚН. Оқушылардың қауіпсіз шарттардағы мінез құлықтары

Тақырыпты тапсырмалар арқылы түсінеді,физикалық карта туралы ойларын жетілдіру арқылы білімділіктерін, сыни тұрғыдан ойлау арқылы дамытуға үйренеді

Кім жылдам

«Миға шабуыл»

Автор орындығы

Оқытудағы жаңа тәсілдер, Сын тұрғысынан ойлау,

Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Дүние тану пәнін тапсырмалар көмегімен танысу арқылы жатқа біледі, оны қолданып өмірде пайдалана алады

Формативті бағалау. Топтар бір бірін бағалау.

Оқушылардың топта бір- біріне көмек көрсету,

Дарынды оқушылар

Кестемен жұмыс

Үлгерімі төмен олқушылармен жұмыс. (Оқулық бойынша тапсырма беру)

Оқулық, суреттер

Құрлық беті.Жазықтар тауларСу. Суды үнемдеу.Экономика

Құрлық беті.Жазықтар таулар,суды үнемдеу туралы үйренеді,тапсырмаларды орындау арқылы тақырыпты меңгереді, топпен жұмыс істеуге дағдыланады

Топтық жұмыс

«ИӘ» десеңде, «Жоқ»десеңде, дәлелде .

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту, Талантты және үлгерімі төмен оқушылар

Оқушылар тақырыпты біледі, түсінеді және өмірмен байланыстыра алады, тәжірибе жасай алады.

Формативті бағалау. Өзара бағалау

Дарынды оқушыларға диалог арқылы ой туғызу,Үлгерімі төмен оқушыларға миға шабуыл жасай отырып күрделі сұрақтар қою

Оқулық, суреттер

Жер беті пішінінің өзеруі.

Тақырыпты тапсырмалар арқылы түсінеді, ойларын жетілдіру арқылы білімділіктерін, сыни тұрғыдан ойлау арқылы дамытуға үйренеді

«Аквариум»

«Миға шабуыл»

Сен маған, мен саған

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту, Талантты және дарынды балаларды оқыту

Оқушылар тақырыпты біледі, түсінеді және өмірмен байланыстыра алады, өз ойларын еркін, ашық түрде дәлелдей алады

Формативті бағалау.

Кері байланыс

Дарынды оқушыларға жер бетінің пішінінің суретін салып, суретті сөйлету,

Үлгерімі төмен оқушылар

Семантикалық карта

Оқулық, суреттер

Қазақстанның жер бедері, оның физикалық картада бейнеленуі

Қазақстандағы ежелгі мәдениет ескерткіштерін біледі, мазмұнын меңгеру арқылы топпен жұмыс істеу идеясын пайдаланады

Броуындық қозғалыс

Сергіту сәті

Кір жайғыш жіп

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту, Талантты және дарынды балаларды оқыту, ОүБ және оқуды бағалау,

Оқушылар тақырыппен жұмыс істеу тәсілдерін еркін пайдаланады, түсінеді және практикада пайдалана алады

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы және топтағы мүшелерді бағалау.

Оқушылардың жеке қабілеттеріне қарай тапсырмалар және сұрақтар беру арқылы сын тұрғысынан ойлауын дамытуға көмектесу

Оқулық, суреттер

Пайдалы қазбалар, олардың топтары

ӨҚН. Оқушылардың қауіпсіз шарттардағы мінез құлықтары

Тақырып бойынша ойларын ашық тұжырымдайды;Диалогтік оқытудағы жоғары және төменгі мәртебелі сұрақтарды қойып үйренеді. Оқушының сыни ойлауы қалыптасады

Қызығушылықты ояту

Автобус аялдамасы

«Зымыран сұрақтар»

Тақырыпты түсіне отырып ойын жеткізе білу арқылы,тақырыпты дұрыс орындауға дағдыланады

Критерийлер бойынша бағалау және өзін-өзі бағалайды.

Кері байланыс

Дарынды оқушылар топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы, жұмыстарды бірігіп қорғауы, ортақ пікірге келуі

Оқулық, суреттер

Темір және түсті металл кендері

Тұрмыстық жарақаттың алдын алу

Тапсырмалар арқылы бағдарлау тәсілдерін зерттеу арқылы оқушылар ұғымын кеңейтеді, тілін, сөздік қорын дамытады

Қызығушылықты ояту

Уақыт шеңбері ойыны

Ыстық орындық

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Өткен тақырыптарды салыстыра отырып, айырмашылығын, ортақтығын тауып, ой қорытындылай білу қабілеттері дамиды

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы . Рефлексия арқылы білімдеріне талдау жасау.

Дарынды және үлгерімі төмен оқушыларды сабаққа тарту.

Тақырыпқа байланысты семантикалық карта

Мәтін сұрақтарымен жұмыс

Оқулық, суреттер

Жанғыш пайдалы қазбалар

Жанғыш пайдалы қазбалардың не үшін керек екенін үйренеді, топ арқылы жұмыс істеуге үйренеді

Автор орындығы

Зымыран сұақтар

«Кім жылдам»

Сабақты түсіну арқылы тақырыпты топпен жұмыс істеуге пайдаланады.

Формативті бағалау.

Дарынды оқушыларға жұмыс

Жанғыш пайдалы қазбалар туралы терең мағұлмат беру

Үлгерімі төмен оқушылар

Жанғыш пайдалы қазбалардың суретін салу

Оқулық, суреттер

Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар: фосфорит, асбест, әктас,бор, мәрмәр.

Оқушылар кенге жатпайтын пайдалы қазбалар туралы мәліметтер алады, танысады , олардың табиғаттағы рөлі

Қызығушылықты ояту

Жұптық әңгіме

Тыңдап отырған үштік

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Өткен тақырыптар бойынша тақырыпты менгереді,ережелерді пайдалана отырып зертханалық жұмыстарға машықтанады

Формативті бағалау. Пікір білдіру

Дарын оқушылар топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы, жұмыстарды бірігіп қорғауы

Оқулық, суреттер

ІІ тоқсан

Су. Табиғаттағы су айналымы.

Тапсырмалар арқылы жұмыс жасауда тақырыптарға талдау жасауға, ой пікірін дәлелдеуге дағдыландыру

Қызығушылықты ояту

Броуындық қозғалыс

Мозайка

Төбелелер және географиялық сипаттары жайлы біледі, түснеді және жұмыс жасауда пайдаланады

Формативті бағалау. Өзара бағалау Дәлелдеу.

Диалог арқылы ой туғызу, миға шабуыл, оқушылардың топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы арқылы.

Оқулық, суреттер

Жер асты сулары.Минералды сулар.

Еліміздің ұлттық байлықтары. Экономика

Оқушылар жер асты сулары, минералды сулармен танысу арқылы оқып біледі, түсінеді топ арқылы тапсырмларды ұқыпты орындауға дағдыланады

Кім шапшаң

Автор орындығы

Зымыран сұрақтар

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту.

Сабақты түсіну арқылы тақырыпты топпен тапсырмаларды орындауға пайдаланады.

Формативті бағалау. Топтар бір бірін бағалау.

Семантикалық карта

Оқулық, суреттер

СУ қоймаларын қорғау

ӨҚН. Төтенше жағдайдағы оқушауланған сипаты

Тақырыптың мазмұнын өмірмен байланыстыра отырып түсінуге мүмкіндік беру.оқушыларға бағыт бағдар беру

Қызығушылықты ояту

Сұрақтар шеңбері

Броуындық қозғалыс

Жаңа тақырып бойынша тақырыпты менгереді, су қоймалары туралы біледі

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы және топтағы мүшелерді бағалау. Рефлексия арқылы білімдеріне талдау жасау.

Оқулық, суреттер

Ауа-жердің қорғаны.Ауаны қорғау

Тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар ауа жердің қорғаны, ауаны қорғау мен танысады, топ арқылы тапсырмалдарды орындауға дағдыланады

Топтық жұмыс

Зымыран сұрақтар

Аквариум

Тақырып ұғымын біледі, түснеді және өлеңді түсінуге пайдаланады

Критерийлер бойынша бағалау және өзін-өзі бағалайды.

Топтарда рөлдерді ауыстыру арқылы, түрлі деңгейлік тапсырмалар арқылы.

Оқулық, суреттер

14-

Ауа және ауа райы. Ауа райы болжамы.

Қаржы тапсырмалар шешімі «Анамның еңбек ақысын тамшылар қалай мұхитқа әкетті?» Экономика

Тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар ауа және ауа райы,ауа райы болжамы мен танысады, топ арқылы тапсырмалдарды орындауға дағдыланады

Қызығушылықты ояту

«ИӘ» десеңде, «Жоқ» десеңде дәлелде,

Кір жайғыш жіп

Оқушылар сыни тұрғыдан ойлайды,өз бетінше ізденеді, өз-өздерін ретке келтіре отырып бағалайды, білімдерін практикада қолдана алады

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы және топтағы мүшелерді бағалау.

Дарынды және үлгерімі төмен оқушыларды сабаққа тарту. Топтық тапсырмалар беру арқылы

Семантикалық карта

Табиғатты ластамау Эссе жазу

Оқулық, суреттер

Сарамандық жұмыстар.Тұсбағдарды қолданып бағдарлау.Қазақстанның физикалық және географиялық картасымен жұмыс.

ӨҚН. Төтенше жағдайдағы оқушауланған сипаты

Оқушылар Қазақстанның физикалық географиялық картасы туралы түсінік алады

«Аквариум»

«Миға шабуыл»

Ашық-жабық сұрақтар

Оқушылар топпен жұмыс істеу арқылы тақырыпты түсінеді және алған білімдерін практикада қолдануға үйренеді

Формативті бағалау.

Оқушылардың топта бір- біріне көмек көрсету, екеуара сұрақ қоюы,

Дарынды оқушылар тұсбағдармен жұмыс жасау

Үлгерімі төмен оқуш

Жабық сұрақтарға жауап беру

Оқулық, суреттер

Топ саяхат. Мұражайға саяхат

Оқушылар топ саяхатқа мұражайға саяхат жасау арқылы сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін арттыру

Cыни тұрғыдан ойлауды сабақ барысында тиімді пайдалану

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Оқушылар топ саяхатқа мұражайға саяхат жасау арқылы сын тұрғысынан ойлау

Пікір білдіру. Дәлелдеу

Оқушылардың топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы

Оқулық, суреттер

ІІІ тоқсан

Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары 12-сағат

Өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік ететін мекендеріне бейімделуі.

Жануарлар туралы , өсімдіктер туралы олардың қалай тіршілікке бейімделетіні туралы тапсырмаларды түсініп оқып білуі керек

Топтық жұмыс

Зымыран сұрақтар

Автор орындығы

Оқушылар топпен жұмыс істеу арқылы тақырыпты түсінеді және алған білімдерін практикада қолдануға үйренеді

Формативті бағалау

Семантикалық карта

Жануарлар туралы эссе жазу

Өсімдіктердің суретін салу

Оқулық, суреттер

Шалғын өсімдіктер мен жануарлар

Шалғын өсімдіктері мен жануарлар туралы тапсырмаларды түсініп оқып, олардың тіршілік ортасы туралы түсініп біледі

Қызығушылықты ояту

Броуындық қозғалыс

Видеоролик

«Зымыран сұрақтар»

Оқытудағы жаңа тәсілдер, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Оқушылар табиғаттың маңызын және ерекшеліктерін бақылау арқылы түсінеді оны практикада жұмыс істеуде пайдаланады.

Топтар бір бірін бағалау.

Диалог арқылы ой туғызу, миға шабуыл жасай отырып дарынды оқушылар үлгерімі төмен оқушылардың топта жұмыс жасауына көмек көрсету

Оқулық, суреттер

Дала өсімдіктері мен жануарлары.

ӨҚН.Азаматтық қорғаныс

Оқушылар табиғатты бақылау әдісімен зерттеуді үйрену арқылы түсінік алады, білімін, тілін дамытуға және байқампаздыққа дағдыланады

Психологиялық ахуал

Топқа бөлу

Постермен жұмыс

Талантты және дарынды балаларды оқыту

Оқушылар ойларын жүйелі жеткізе біледі, қайталау арқылы топпен жұмыс істеу қабілеттері дамиды

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы

Семантикалық карта

Оқулық, суреттер

Шөл өсімдіктері мен жануарлары

Оқушылар шөл өсімдіктері мен жануарлары туралы табиғатты бақылау әдісімен зерттеуді үйренеді

Автор орындығы

Зымыран сұақтар

«Кім жылдам»

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Шөл өсімдіктерін топпен зертеу арқылы түсініктері қалыптасады, тапсырмалавр орындауға пайдаланады

Критерийлер бойынша бағалау және өзін-өзі бағалайды.

Оқушылардың жеке қабілеттеріне қарай тапсырмалар және сұрақтар беру

Оқулық, суреттер

Орман тоғай өсімдіктері мен жануарлары.

Оқушылар орман тоғай өсімдіктері мен жануарлары туралы түсінік алады, білімін, тілін дамытуға және байқампаздыққа дағдыланады

Топтық жұмыс

Зымыран сұрақтар

Айналмалы бекет

Топтық жұмыс негізінде ынтымақтаста жұмыс жасап, өзгелерді оқу арқылы есте сақтау қабілеті дамиды.

Оқушылардың өзін-өзі бағалауы

Семантикалық карта

Орман тоғайды қорғау эссе жазу

Сурет салу

Оқулық, суреттер

Су қоймасы өсімдіктер мен жануарлары

ӨҚН. Адам өмір тіршілігінің табиғи және техногедік сиаттағы төтенше жағдайдағы қауіпсіздігі

Су қоймасы өсімдіктері мен жануарлары ның табиғаттағы рөлінің мағанасын түсіне отырып оның ерекшеліктерін айқындай алады.

Кім жылдам

Автор орындығы

Зымыран сұрақтар

Оқытудағы жаңа тәсілдер,

Көшбасшылық

Жер асты суларын топпен зертеу арқылы түсініктері қалыптасады, тапсырмалавр орындауға пайдаланады

Формативті бағалау.

Дарынды және үлгерімі төмен оқушыларды сабаққа тарту. Топтық тапсырмалар

Оқулық, суреттер

Таулы жер өсімдіктері мен жануарлары

Таулы жер өсімдіктері жануарлары туралы түсінеді,топпен зерттеу арқылы мағанасын аша алады

Топтық жұмыс

Броуындық қозғалыс

Видеоролик

Көшбасшылық,

Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Топтық жұмыс негізінде ынтымақтаста жұмыс жасап, өзгелерді оқыту арқылы есте сақтау қабілеті дамиды.

Формативті бағалау.

Дарын оқушылар топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы, жұмыстарды бірігіп қорғауы

Оқулық, суреттер

Ауа-райының өзгеруі мен адам еңбегінің әсеріне байланысты олардың тіршілігіндегі өзгерістер

Ауа райының өзгеруі мен адам еңбегі туралы малғұматтар алады ,

«Аквариум»

Кір жайғыш жіп

Видеоролик

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Сыни тұрғыдан ойлау қабілеті дамиды.Пәнге деген қызығушылығы артады.

Өзара бағалау

Семантикалық карта

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер

Еліміздің егіншілік және мал шаруашылығы. Адамның егін және мал шаруашылығын дамыту үшін жасаған жағдайлары.

ӨҚН. Адам өмір тіршілігінің табиғи және техногедік сиаттағы төтенше жағдайдағы қауіпсіздігі

Егіншілік мал шаруашылығын қорғау туралы ұғым қалыптасады, топпен талқылау арқылы табиғат байлықтарын қорғаудағы негізгі айырмашылықтарды көрсетеді, тапсырмаларды орындауға дағдыланады

Топтық жұмыс және СТО сабақ барысында тиімді пайдалану.

СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту, Талантты және дарынды балаларды оқыту

Оқушылар жер мен мал шаруашылығын қорғауды оқып үйренеді.

Пікір білдіру. Қорғау. Дәлелдеу.

Венн диограмасы

Сөзжұмбақ құрастыру

Оқулық, суреттер

Адамның егін және мал шаруашылығын дамыту үшін жасаған жағдайлары

Адам еңбегін мал шаруашылығын оқи отырып мағанасын түсіне отырып оның ерекшеліктерін айқындай алады.ауызша және жазбаша тапсырмаларды орындауға дағдыланады

Автор орындығы,

«Кім жылдам»

Зымыран сұрақтар

Адам еңбегі, мал шаруашылығын топпен зертеу арқылы түсініктері қалыптасады, тапсырмалавр орындауға пайдаланады.

Рефлексия арқылы білімдеріне талдау жасау.

Диалог арқылы дарынды оқушыларға ой туғызу арқылы «Адам еңбегі» тақырыбына эссе жаздыру,

Үлгерімі төмен оқушыларға семантикалық карта

Оқулық, суреттер

ІY тоқсан

«Бар байлықты бүкіл қоғамның игілігі үшін пайдалану» Сарамандық жұмыстар.Картадан орман-тоғайлармен тауларды табу

ӨҚН.Медициналық білім негіздері және алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері

Қазақстанның бар байлықтарын,

м аусымдық белгілеріді топпен тәжірибелер жасау арқылы дәлелдейді, тапсырмаларды орындауға пайдаланады

Топтық жұмыс және СТО сабақ барысында тиімді пайдалану

«Өрмекші» әдісі

Білімдерін тереңдете отырып тапсырмаларды орындау арқылы топпен жүмыс істеуге дағдыланады, ой өрісі мен пікір алмасу машықтары тереңдейді

Критерийлер бойынша бағалау және өзін-өзі бағалайды.

Оқушылардың топта бір- біріне көмек көрсету

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер, интернет материалдары және кеспе қағаздар

Топ саяхат. «Өзі тұратын туған жерінің өсімдіктері мен жануарлар дүниесімен танысу».

Оқушылар өз туған жерлерінің өсімдіктері, жануарлары мен танысу топпен тапсырмалар орындау арқылы түсінеді, зерттейді

Сыни тұрғыдан ойлауды, топтық жұмыстар.

Зымыран сұрақтар

Постермен жұмыс

Оқытудағы жаңа тәсілдер,Көшбасшылық

Оқушылар өзі тұратын жердің өсімдіктері мен жануарлары туралы ізденіп біліп,зерттейді

Рефлексия арқылы білімдеріне талдау жасау.

Оқушылардың жеке қабілеттеріне қарай тапсырмалар және сұрақтар беру арқылы.

Оқулық, суреттер

Жер –ғарыш денесі 6-сағат

Ғарыш туралы алғашқы түсінік. Жұлдыз .Планета. Галактика туралы мәліметтер.

Қазақстанның қызыл кітабы.Экономика

Оқушылар ғарыш,планета, жұлдыз туралы топпен талдау арқылы біледі, табиғатты қорғауға үйренеді

Қызығушылықты ояту

Сұрақтар шеңбері

Броуындық қозғалыс

Оқытудағы жаңа тәсілдер, Талантты және дарынды балаларды оқыту

Топтық жұмыс негізінде ынтымақтаста жұмыс жасап, өзгелерді оқыту арқылы есте сақтау қабілеті дамиды.

Формативті бағалау. Пікір білдіру. Қорғау.

Семантикалық карта

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер

Күн-жарықпен жылудың қайнар көзі.

ӨҚН.Медициналық білім негіздері және алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері

Тапсырмаларды орындау арқылы адам баласына күннің жылудың табиғатқа керек екендігін оқушылар біледі сол үшін табиғатты қорғау керек екенін түсінеді

Кім шапшаң

Автор орындығы

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Күн-жарық жылудың маңызы туралы оқып үйренді, түсіктерін топпен тапсырмалар орындауға пайдаланады

Топтар бір- бірін бағалау.

Дарынды және үлгерімі төмен оқушыларды сабаққа тарту. Топтық тапсырмалар беру

Оқулық, суреттер

Ғарышқа жол ашу.Ю.А Гагарин-тұңғыш ғарышкер.Т.Әубакіров, Т.Мұсабаев қазақ ғарышкерлері.Жердің ғарыштан көрінісі

Ғарыш туралы түсінік және адамның ғарышты зерттеуі туралы түсінік беріледі, ғарштығ маңыздылығына үйренеді, топ арқылы тапсырмаларды орындауға пайдаланады.

Психологиялық ахуал

Топқа бөлу

Постермен жұмыс

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Ғарыш туралы түсінік және адамның ғарышты зерттеуі туралы түсінік беріледі

Өзара бағалау Дәлелдеу.

Оқушылардың жеке қабілеттеріне қарай тапсырмалар және сұрақтар беру

Семантикалық карталар

Оқулық, суреттер,

Глобус-Жердің үлгісі

ӨҚН;Салауатты өмір салтының негіздері

Глобус-Жердің үлгісі құралымен танысады, топпен сипаттау арқылы тапсырмаларды орындауға пайдаланады

Зымыран сұрақтар

Балық сүйегі

Тақырыпты түсініп оқып, талдай білуге жағдай жасайды, бір-біріне ортақ шешім қабылдауға үйренеді

Формативті бағалауТоптар бір бірін бағалау.

Семантикалық карта

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер

Жердің өз білігінен айналуы. Оның жер бетіндегі тіршілік үшін маңызы.Күн мен түннің ауысуы және себептері

Тақырыптың мазмұнын өмірмен байланыстыра отырып түсінуге мүмкіндік беру.оқушыларға бағыт бағдар бере отырып , өз бетінше жұмыс істеуге , шығармашылық қиялын ұштауға , қорытынды жасауға машықтандыру

«Аквариум»

«ИӘ» десеңде,

«Жоқ» десеңде ,дәлелде

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық, жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту,

Оқушылар тақырып туралы ұғымын біледі, түснеді және практикада пайдалану арқылы сыни тұрғыдан ойлау қабілетері дамиды

Оқушылардың өзін-өзі бағалау

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер

Жердің күнді айнала қозғалуы. Жыл мезгілдерінің ауысуы.Сарамандық жұмыс

Табиғаттағы жердің күнді айнала қозғалуы, жыл мезгілдерінің ауысуысуының маңыздылғын біледі, тапсырмалар орындауда түсінік ала отырып ой өрісін дамытуға машықтанады

Cыни тұрғыдан ойлауды сабақ барысында тиімді пайдалану

Оқытудағы жаңа тәсілдер, СТО, Көшбасшылық

Тақырыпты түсіне отырып ойын жеткізе білу арқылы, сөйлемді дұрыс құруға пайдаланады,табиғатққа деген сезімдерін арттыруға дағдыланады

Критерийлер бойынша бағалау және өзін-өзі бағалайды.

Кестелер

Үлестірмелі қағаздар

Оқулық, суреттер

4 СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАР

ДҮНИЕ ТАНУ ПӘНІ БОЙЫНША

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------

Д үние тану

№1 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Табиғатты зерттеу және бақылау үшін қолданылатын тәсілдер. Жергілікті жерді бағдарлау әдістері

Мақсаты:

Мақсаты

Психологиялық ахуал

– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік.

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

«Зымыран сұрақтар»

Білу

Сабақтың тақырыбын ашу

Табиғат туралы видеоролик қарау

Түсіну

«Зымыран сұрақтар»

1.Табиғат деп нені айтамыз?

2.Ойланып еске түсіреміз.

3.3 класта өткенді қайталайық.

4. Табиғатты зерттеуде қандай басты әдісті қолданамыз?

5. Өлі ,тірі денелерді бақылаудың қандай ерекшеліктері бар еді?

6.Табиғатты зерттеуде қандай шамалар мен өлшем бірліктер қолданылады?

Оқушылардың видеороликтен не түсінгенін сұрау

Оқулықпен жұмыс

1.Дауыстап тізбектей оқыту

2. Іштей түсініп оқу

Зерттеу қорытындысы бойынша берілген мысалдарды теріп оқып ,талдау.

–Өздерің бақылау әдісін табиғат аясында пайдаланып көрдіңдер ме?

Ғарыштан бақылау туралы не айта аласыңдар? Тәжірибе не үшін қажет?

Оқушылар сұрақтарға тез жауап беру

Видеодан түсінгендерін ортаға салу

Оқушылар жаңа сабақты түсіну үшін оқулықпен жұмыс жасайды

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Қолдану

(Топпен жұмыс)

Дарынды оқушылармен жұмыс

Жинақтау

Топ

-Табиғат дегеніміз не?

2. Топ

- Адамдар табиғатты қалай зерттейді?

3. Топ

- Тәжірибе жасау

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

- Адамдар нені бақылаған? - Ауа райын бақылау не үшін қажет деп ойлайсың?(Дарынды оқушы жұмысы)

- Өсімдіктер мен жануарлар әлемін бақылау үшін не істеу керек?

-Аспан денелерін қалай зерттейді?(Үлгерімі төме оқушы)

«Броуындық қозғалыс»

Оқушылар бүгінгі сабақтан не түсінгендерін броуындық қозғалыста жүріп пысықтайды?

Топтар топпен жұмыс жасап топтағы жұмыстарын қорғайды

Оқушылар броуындық қозғалыста болады

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау Табиғатты зерттеу және бақылау үшін қолданылатын тәсілдер. Жергілікті жерді бағдарлау әдістері

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Бағалау парақшаларын толтыру.

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:------------------------------------------

Дүние тану

№2 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Физикалық карта. Масштаб

ӨҚН. Оқушылардың қауіпсіз шарттардағы мінез құлықтары

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

– Әрбір еркелетіп айтатын есім гүлге ұқсайды. Гүлдердің бәрі әдемі: раушан да, қызғалдақ та, бәйшешек те – бәрі де өзінше керемет, бәрі де адамға қуаныш сыйлайды. Біздің есіміміз де осындай керемет!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape4 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape6 Shape5

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

Миға шабуыл

Жергілікті жердің сұлбасы бойынша бағдарды тез анықттауға болады.

Картада ең үлкен аумақ кескінделеді.

Физикалық картада аумақ пен айдынның

жалпы кескіні бейнеленеді.

Картада масштабы жергілікті жерді толықтай бейнелеуге мүмкіндік жасайды.

Іс-әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Топпен жұмыс

Талдау

Кім жылдам?

Жинақтау

Қазақстанның физикалық картасымен жұмыс жасау

-Физикалық карта дегеніміз не?

-картадағы ең үлкен аумақты не дейміз?

-Масштаб дегеніміз не?

Қазақстанның физикалық картасына қарап және сұрақтар қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбы ашылады.

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Топқа тапсырма

1.топ. Карта туралы түсінік.

2.топ. Карта масштабын түсіндіру.

3.топ. Кескін картаға тоқталу.

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Топқа тапсырма

1.Табиғат деп нені айтамыз?

2.Ойланып еске түсіреміз.

3.3 класта өткенді қайталайық.

4. Табиғатты зерттеуде қандай басты әдісті қолданамыз?

5. Өлі ,тірі денелерді бақылаудың қандай ерекшеліктері бар еді?

6.Табиғатты зерттеуде қандай шамалар мен өлшем бірліктер қолданылады?

«Автор орындығы» Жаңа сабақты пысықтау

бір- біріне көмек көрсету,

Дарынды оқушылар

Кестемен жұмыс

Үлгерімі төмен олқушылармен жұмыс. (Оқулық бойынша тапсырма беру)

Оқушылар картамен жұмыс жасайды

Оқулықпен жұмыс

Мәтінді оқиды

Топпен жұмыс жасап постер қорғау

Оқулықтағы сұрақтармен жұмыс

Ойын ойнау

Автор орындығына отыру арқылы сабақты пысықтайды

Ой толғаныс

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Кесте толтыру

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:------------------------------------------

Дүние тану

№3 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Құрлық беті.Жазықтар таулар Су. Суды үнемдеу.Экономика

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Қызыл, Жасыл, Көк түстер

Түстер арқылы топтарға бөлу.

Іс-әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

Жаңа сабақ

Видеоролик

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

Қазақстанның жазық жерлері, таулары туралы,құрлық жерлері туралы видеоролик қарау

-Оқушылардың видеороликтен не түсінгенін сұрқ қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Топқа тапсырма

1.топ. Құрлық туралы түсінік.

2.топ. Қазақстанның жазық жерлері туралы түсіндіру.

3.топ. Су.Суды үнемдеу туралы

4. топ. Қазақстанның өзен, көлдері туралы

«ИӘ десеңде, ЖОҚ десеңде дәлелде»

Таулар мен жазықтар –құрлық бетінің негізгі түрлері.

Таулардың биіктігі әртүрлі болады.

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Тегіс жазықтар,ойпаттар,төбелі жазықтар,қыраттар туралы түсінік.

Оқушыларға мәтінге байланысты видео көрсету

Оқушылардың мәтінді оқуы

Топпен жұмыс

Дәлелдеу

Дарынды, төмен оқушылармен жұмыс

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Кесте

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------

Дүние тану №4 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Жер беті пішінінің өзеруі. Тақырыпты тапсырмалар арқылы түсінеді, ойларын жетілдіру арқылы білімділіктерін, сыни тұрғыдан ойлау арқылы дамытуға үйренеді
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	Психологиялық дайындық «Жүректен - жүрекке» шеңбері – Әрбір еркелетіп айтатын есім гүлге ұқсайды. Гүлдердің бәрі әдемі: раушан да, қызғалдақ та, бәйшешек те – бәрі де өзінше керемет, бәрі де адамға қуаныш сыйлайды. Біздің есіміміз де осындай керемет!		Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу	Жыл мезгілдерімен топқа бөлу Топ Жаз Топ Қыс Топ Күз Топ Көктем		Оқушылар таңдаған мезгіліне сай топтарға бөлініп отырады.
Іс -әрекет	Мұғалімнің іс-әрекеті		Оқушының Іс-әрекеті
Білу Миға шабуыл Түсіну Қолдану Талдау «Аквариум»	Суреттпен жұмыс (Жаңа сабақтың тақырыбын ашу үшін) -Сурет бойынша Әңгіме құртып, сұарқтар қою. -Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Топқа тапсырма 1.топ. Жер туралы түсінік. 2.топ. Қазақстанның жазық жерлері туралы түсіндіру. 3.топ. Глобустың суреті туралы 4. топ. Қазақстанның өзен, көлдері туралы «Аквариум » ойыны бойынша Оқушылар мәтіннен оқығандарын айту Дарынды оқушыларға жер бетінің пішінінің суретін салып, суретті сөйлету, Үлгерімі төмен оқушылар Семантикалық карта 1.Желдің,судың,күн 2.Өсімдіктердің әсерінен жер беті біртіндеп өзгереді 3. Адам әрекеті қоршаған ортаны өзгертеді.		Суретті сөйлету Мәтінді оқу Топпен жұмыс Постер қорғау Оқушылар ішкі сыртқы шеңбер арқылы мәтінді талдайды Дарынды, төмен оқушылармен жұмыс
Сергіту сәті	«Ағаштар» биі		Оқушылар қимылмен жасайды
Ой толғаныс «Мен саған, сен маған»	Сұрақ-жауап бөлімі. «Мен саған, сен маған» Үгілу деп нені айтамыз? Тау жыныстарын жел қалай бұзады? Адам жер бетін қалай өзгертеді? Террикон деген не? Карьер деген не?		Оқушылар сұрақ жасау
Үйге тапсырма	Мазмұндау		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау парақшасын толтырады.
Кері байланыс			Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-----------------------------------------

Дүние тану

№5 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Қазақстанның жер бедері, оның физикалық картада бейнеленуі

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз

Дөңгеленіп тұрамыз,

Керегені құрамыз.

Уықтар болып иіліп,

Шаңырақты құрамыз!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Іс-әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

«Кір жайғыш жіп»

Сергіту сәті

Жинақтау

«Броуындық қозғалыс»

Қазақстанның жер бедері, физикалық картасы туралы,құрлық жерлері туралы видеоролик қарау

-Оқушылардың видеороликтен не түсінгенін сұрқ қою арқылы жаңа сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

«Кір жайғыш жіп»

1.Физикалық картада жер бедері,өзен-көлдер бейнеленеді.

2.Картадағы әртүрлі түстер

3.Қазақстан жер бедерінің алуан түрлілігін көрсетеді.

«Қыдырып қайтайық»

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

«Броуындық қозғалыс»

Броуындық қозғалыста болып бүгінгі сабақта не түсінгендерін ортаға салады

Сұрақ жауап бөлімі.

Каспий маңы ойпаты неге қою жасыл түспен берілген?
Сарыарқаның жер бедері қандай?
Шөл және Шөлейттер қайда орналасқан?
Қазақстан таулары туралы әңгімеле.

Видеодан түсінгендерін айту

Мәтінді оқу

Талдалдау

Кір жайғыш жіптен сұрақтар алу

Броуындық қозғалыста болу

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:--------------------------------------------

Дүние тану №6 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Пайдалы қазбалар, олардың топтары ӨҚН. Оқушылардың қауіпсіз шарттардағы мінез құлықтары Тақырып бойынша ойларын ашық тұжырымдайды;Диалогтік оқытудағы жоғары және төменгі мәртебелі сұрақтарды қойып үйренеді. Оқушының сыни ойлауы қалыптасады
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	Орнымыздан тұрамыз, Алақанды ұрамыз, Бір отырып, бір тұрып , Сабаққа назар саламыз!		Оқушылар шеңберге тұрады
Топқа бөлу	Г еометриялық фигуралар үлестіріледі		Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.
Іс -әрекет	Мұғалімнің іс-әрекеті			Оқушының іс-әрекеті
Білу Қызығушылықты ояту	«Ұяшық таңдау» ойыны арқылы сабақ тақырыбы ашылады Ойыны арқылы ұпайларды жинай отырып, өз білімімізді көрсетеміз және бүгінгі танысатын тақырыбымызды білетін боламыз. 10 20 30 40 50 10 20 30 40 50 60 70 10 - Тау жыныстары дегеніміз не? 10 - Тығыз тау жыныстарына нелер жатады? 20 - Тау жыныстары қалай пайда болды? 20 - Бос тау жыныстарына нелер жатады? Құмның түсі қандай? 30 - Табиғатта тау жыныстары неше күйде кездеседі? 30 - Пайдалы қазбалар дегеніміз не? 40 - Гранит сөзі қазақшаға аударғанда қалай аталады? Гранит Қазақстанның қай жерлерінде көбірек кездеседі? 40 - Құмтас қалай пайда болады? Құм түйіршіктері бірігіп қатуы үшін нелердің ертіндісін араластыруы керек? 50 - Тамақ пісіру, үй жылыту, фабрика, зауыт, электр станциялары жұмыс істеуі үшін жұмсалатын қандай отын түрлерін білесіңдер? 50 - Үй жиҺаздары, түрлі машиналар, ұшақ, кеме, темір жол, көпір салу үшін қандай пайдалы қазбалар пайдаланылады? 60 - Адамдардың үй салғанын бақыладың ба? Қандай құрылыс материалдарын пайдаланылғанын көрдіңдер? 70 - Ең алғаш көмірдің табылуына өз үлесін қосқан, оны жылыну үшін жағып көрген кім еді? «Қазба түрлері» деген сөз шықты.			Оқушылар ұяшық таңдау арқылы сұрақтарға жауап беру
Сергіту сәті	«Гүлдер» биі			Оқушылар қимылмен жасау
Түсіну Қолдану Жинақтау «Зымыран сұрақтар»	-Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Автобус аялдамасы Топтар автобус аялдамасы бойынша жүріп постермен жұмыс жасйды 1.- Көмір қандай зат? Оның қасиеті (жанады) 2.- Темір нелерден жасалады, қалай аталады? (металлдан) 3.- Ас тұзы не үшін қажет? Жерді тыңайту үшін қандай қазбаның түрін қолданамыз? Оқушылардың ойларын тыңдай отырып, осы әрбір айтылған қазбаның түрлі топтарға бөлінетіндігін айту. «Зымыран сұрақтар» 1.Пайдалы қазбалар қолдануына қарай нешеге бөлінеді? (жанғыш пайдалы қазба, кенді пайдалы қазба, кенге жатпайтын пайдалы қазба) 2.- Пайдалы қазбаларды кімдер зерттейді? 3.- Геологтар 4.- Қазақтың тұңғыш геологі кім еді? 5.- Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (түсіндіру) Дарынды оқушылар топта бір- біріне көмек көрсету, бір- біріне сұрақ қоюы, жұмыстарды бірігіп қорғауы, ортақ пікірге келуі Жанғыш пайдалы қазбалар Тас көмір - ең көп өндірілетін пайда қазба. Біздің елімізде тас көмірдің қоры өте мол. Тас көмірдің аса ірі кен орны - Қарағанды. Екібастұзда ашық әдіспен арзан көмір өндіріледі. Мұнай - өте қызулы отын. Ол күл қалдырмай түгел жанып кетеді. Мұнайды айыру арқылы бензин, керосин, машина майы және басқа көптеген заттар бөлініп алынады. Каспий маңы ойпаты мен Маңғыстау түбегінде мұнай мен газдың аса бай кен орындары бар. Кенді пайдалы қазбалар Бұларға құрамында металл кездесетін тау жыныстары жатады. Оларды өңдеу арқылы темір, мыс, қорғасын, алюминий сияқты металдар алынады. кенді пайдалы қазбалар орталық Қазақстанда өте көптеп кездеседі. Әсіресе, Жезқазған және Қоңырат мыс кен орындары әлемге әйгілі. Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар Олар қышқыл алуға, тыңайтқыштар өндіруге, құрылыс материалдары үшін өте қажетті. Қаратаудағы фосфорит кен орны қоры жөнінен дүние жүзіндегі алдыңғы қатарлы орындардың бірін алады. Фосфоритті ұнтақтап, фосфорит ұны тыңайтқышын өндіреді. Мәрмәрдан әртүрлі ескерткіштер, үй баспалдақтары жасалады. Әктас, құм, саз құрылыс салу үшін өте қажетті. Қазақстанның физикалық картасынан пайдалы қазбалар қоры көп өндірілетін орындарды көрсету.			Мәтінді түсініп оқу Автобус аялдамасы бойынша топтар постермен жұмыс жасайды Зымыран сұрақтарға жауап беру Дарындлы, төмен оқушылармен жұмыс
Ой толғаныс	Шығармашылық тапсырма Пайдалы қазбалардың қажеттілігі туралы өз ойларынан өлең шығару Көзге сергіту (планета) Планетамызда қанша пайдалы қазбалар болса, соның бәрін біздің жерімізден, яғни жер қойнауынан табуға болады екен. Сабақты бекіту Тест тапсырмалары бойынша оқушылардың алған білімдерін тиянақтау, тексеру Пайдалы қазбаларға................ жатады. 1. Темір кенінен алынған металл 2. Жер қыртысының қатты бөлігі 3. Тау жынысы Пайдалы қазбалар 3 негізгі топқа бөлінеді. 1. Пайдалы, пайдасыз, жарамсыз. 2. Бағалы, құнсыз, жанатын. 3. Жанғыш, кенді, кенге жатпайтын. Кенге жатпайтын пайдалы қазба. 1. Мұнай, газ. 2. Алтын, күміс. 3. Құм және саз.
Үйге тапсырма	Мәтінді оқу, мазмұндау. іздену. Қазақстанның физикалық картасынан пайдалы қазбалар өндірілетін жерлерді көрсетуге дайындалу. Шартты белгілерін жатқа жаза білуге дайындық жасау.		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау парақшасын толтырады.
Кері байланыс			Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------------

Дүние тану

№7 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Темір және түсті металл кендері

Тұрмыстық жарақаттың алдын алу

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

1,2,3,4, сандармен топқа бөлемін

1,2,3,4-ке саналу арқылы топтарға бөлінеді

Қызығушылықты ояту

Тақырыпқа байланысты видеоролик көрсету

Видеоролик арқылы сабақтың тақырыбын ашу

Видеоролик көру арқылы ойларын айту

Іс -әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

«Уақыт шеңбері»

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

«Уақыт шеңбері» ойынын ойнау

1.Темір рудасы магниттік қасиетке ие.

2.Түсті металдардың әртүрлі қасиеттері бар.

3.Темір және түсті металл рудаларын адамдар кеңінен пайдаланады.

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Топқа тапсырма

1.топ. Түсті металл туралы түсінік.

2.топ. Қазақстанның кенге жататын, кенге жатпайтын кен орындары туралы түсіндіру.

3.топ. Глобусты сөйлету суреті туралы

4. топ. Қазақстанның түсті металдары туралы

«Ыстық орындық»

Дарынды және үлгерімі төмен оқушыларды сабаққа тарту.

Тақырыпқа байланысты семантикалық карта

Мәтін сұрақтарымен жұмыс

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Оқушылар шеңбер арқылы тапсырмаларды орындау

Мәтінді түсініп оқу

Топпен жұмыс

Ыстық орындық

Рефлексия

БҮҮ

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Кесте толтыру

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-----------------------------------------------

Дүние тану

№8 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Жанғыш пайдалы қазбалар

Жанғыш пайдалы қазбалардың не үшін керек екенін үйренеді, топ арқылы жұмыс істеуге үйренеді

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape10 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape12 Shape11

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Іс-әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

Қызығушылықты ояту

Зымыран сұрақтар

1.Түсті металлдар түрлерін атап бер?

2.Мыстан нелер жасалады? Не үшін?

3.Мыстың мырышпен қосындысы қалай аталады? Мырыштан нелер жасалады?

4.Қола қандай қоспалардан жасалады?

5. Қазақстанда мыс қай жерлерде кездеседі?

6.Алюминийды сипатап бер және оны қолдану жерлері?

7.Қатқан қазағазға ұқсайтын,суда иленбейтін қандай меттал?

9.Үй тұрмысында түсті металдардан жасалған қандай бұйымдар қолданылатын ата?

10.Мырыш қандай металл?

11.Мырыштан қандай заттар жасалады?

12.Қорғасынның ерекше қасиеттерін атап бер?

Сабаққа дайындығын бағдаршам арқылы көрсету

Зымыран сұрақтарға жауап беру

Түсіну

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Мәтінді түсініп оқу

Қолдану

Кім жылдам?

Жинақтау

Автор орындығы

Оқушыларға тақырыптар беріледі олар ойына келген жауаптарды немесе идеяларды барынша көп жазады (Ойлан). Одан кейін олар өз идеяларын әріптестерімен біріктіреді (Бірік) және соңында мұғалім бүкіл сыныптың идеяларын талқылауды бастайды (Бөліс).

Тас көмір

антрацит

Қоңыр көмір

мұнай

газ

Автор орындығы бойынша сабақты пысықтау

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Кім жылам ойынын ойнау

Автор орындығы бойынша сабақты пысықтау

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Оқушылар білімін бағалау

-Кім қанша «Жұлдызша» , шаршы жинады екен? Сол бойынша бағалау, мадақтау. Топ бойынша жийнаған фишкаларын санау. Ризашылық білдіру

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------------

Дүние тану №9 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар: фосфорит, асбест, әктас,бор, мәрмәр. Оқушылар кенге жатпайтын пайдалы қазбалар туралы мәліметтер алады, танысады , олардың табиғаттағы рөлі Күтілетін нәтиже: Алға қойған мақсатқа жете алатын оқушы тәрбиелеу. Әр оқушы өз білім деңгейін, мүмкіндігін, ескерлігін, біліп қана қоймай, оны дамытады. Оқушылардың шығармашылық, ізденушілік қабілеттері шындалады.
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!			Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу				Шарлар арқылы топтарға бөлу.
Іс-әрекет	Мұғалімнің іс-әрекеті			Оқушының іс-әрекеті
Білу Жаңа сабақ Түсіну Қолдану Жұппен жұмыс Жинақтау Тыңдап отырған үштік	Пайдалы қазбалар суретін көрсету,сурет бойынша жұмыс -Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Тәжірибе жасау «Жұппен» жұмыс Жанғыш кенді, кенсіз,Көмір,шымтезек,Темір кені Гранит, әктас, құм, саз, мұнай,табиғи газ ,ас тұзы Тәжірибе Стақандағы суға тұз салып,қасықпен араластыру дәмін татып көру,оның түсін және судағы еру деңгейін анықтау. Бір ыдысқа таза су,ал екінші ыдысқа тұзды су құйылған.Екі шикі жұмыртқаны алып ыдыстарға салу.Тұздалған судағы жұмыртқа қалқып тұрады ал таза судағы жұмыртқа батып кетеді. Нәтиже: тұзды суға ештеңе батпайды. Шахтер келді шахтаға, Көмір қазып халқына. Дайын болған көмірді, Ұсынады халқына. Тыңдап отырған үштік ойыны Тас көмір, құм Мұнай, саз 1. Жанғыш 9. Су өткізгіш 2. Қатты 10. Сусыма 3. Сұйық 11. Судан жеңіл 4. Судан ауыр 12. Газтәріздес 5. Қара түсті 13. Ақ түсті 6. Сары түсті 14. Ериді 7. Морт сынғыш 15. Созылмалы 8. Иісі бар 16. Су өткізбейді			Сурет бойынша шағын әңгіме құрастыру Мәтінді түсініп оқу Оқушылар жұппен отырып тәжірибе жасайды Тыңдап отырған үштік сұрақтарға жауап береді
Рефлексия	Қорытынды: -Сабақ саған ұнады ма? – Несімен ұнады? – Саған жаңалық болған не? – Сабақта кім жақсы жауап берді деп ойлайсың?			Кері байланыс жазады
Үйге тапсырма	Мазмұндау			Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау			Бағалау
Кері байланыс	Смайликтер арқылы кері байланыс орнату			Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------

Дүние тану

№10 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Су. Табиғаттағы су айналымы.

Тапсырмалар арқылы жұмыс жасауда тақырыптарға талдау жасауға, ой пікірін дәлелдеуге дағдыландыру

Мақсаты

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Геометриялық фигуралар үлестіріледі

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады

Іс -әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Білу

Қызығушылықты ояту

- Қане, балалар үйге қандай тапсырма берілді?
- Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар.
- Қане, мен сіздердің қаншалықты деңгейде түсінгендеріңді мына үлестірмелі қағаздар арқылы тексерейік.
1-үлестірмелі қағаз
Құрылыс материалдар тобын ата?
2 – үлестірмелі қағаз
Әктастың түрлерін ата?
3 – үлестірмелі қағаз
Мәрмәр дегеніміз не?
4 – үлестірмелі қағаз
Асбестің қандай ерекшеліктері бар?
5 – үлестірмелі қағаз
Ас тұзы қайда қолданылады?
Өте жақсы. Ендеше, «Кім жылдам» ойынын ойнап жіберейік.
Шарты: Сұрақтар арқылы өткен материалды қалай меңгергендеріңді тексеремін.
- Кенге жатпайтын пайдалы қызбалар деп нені атайды?
- Мәрмәр, ас тұзы, әктас
- Пайдалы қазбалар нешеге бөлінеді?
- Екіге
Пайдалы қазбалар:
1) Жанғыш пайдалы қазбалар
2) Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар
- Жанғыш пайдалы қазбаларға не жатады?
- Көмір, мұнай т. б
Енді, балалар осы пайдалы қазбаларды картадан көрсетейік. (картадан көрсету кезеңі)
- Дұрыс-ақ

Оқушылар үлестірмелі қағазбен жұмыс

Жаңа тақырыпты

ашу

«Мозайка» құрастыру

Мозайканы құрастырып жаңа сабақтың тақырыбын ашу

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Балалар, өткен сабақтарымызды еске түсіре отырып, адамға қажетті 5 жағдайды атайық:
- Жарық
- Ауа
- Су
- Жылу
- Тамақ
Қазір, мен сендерге бір жұмбақ жасырайын. Жауабын таба қойыңдаршы?
Жылт-жылт еткен,
Жылғалардан өткен. (су)
- Дұрыс-ақ. Ендеше, су – тіршілік көзі. Сусыз тіршілік ететін ағза кездеспейді. Тіршілік құбылыстарының бәрі судың қатысуымен жүреді. Сондықтан 70 кг адамның денесінде 50 кг су бар. Оның мөлшері 17 пайыз кемісе, адам өледі. Адам су ішпей бір апта ғана шыдай алады.
Жер бетінің 3/2 бөлігін су қабаты алып жатыр. Күн сәулесі қызуынан мұхит, теңіз суы буланып жоғары көтеріледі. Топырақтан, өсімдіктерден, жануарлардан да су бу күйінде бөлініп, ауа қабатында көтеріледі.
Көзге көрінбейтін су буы ауаның салқын қабатына көтерілгенде қоюланып, бұлт түзеді. Бұлт ауаның ағысымен қозғалысқа түседі. Ол жауын-шашынға айналып, құрлыққа қайтып оралады. Бірақ ұзақ тұрақтамайды. Күн қыздырғанда қайтадан ауаға ұшып кетеді.
Жауын-шашынның бір бөлігі топыраққа сіңеді. Онда өсімдік қорегіне айналып, құрлықты жасыл жамылғысына орайды. Жайқалып шөптер, ағаштар өседі.

Тәжірибе: Қондырғыға су құйылған темір қалбыр бекіт. Оны астынан спирт шаммен
қыздыр. Судан су көтеріле бергенде оны мұз салынған немесе суық су құйылған табақшамен жап. Біраздан кейін табақшаның түбі терлей бастағанын
байқаймыз. Пайда болған су тамшылары бір – біріне қосылып, ұлғайып,
салмақпен төмен түседі.

«Броуындық қозғалыс»

- Сонымен, балалар сусыз тіршілік бола ма?
- Жоқ
- Адам баласы сусыз қанша уақыт жүре алады?
- Бір апта
- Судың неше күйі бар?
- Үш күйі бар
- Табиғаттағы су айналымы дегеніміз не?
- Судың мұхит пен құрлықтың арасындағы осындай қозғалысы табиғаттағы су айналымы деп аталады.
- Судың адамға тигізер пайдасы бар ма?
- Иә

Ой толғаныс

Проблемалық сұрақ
- Арал теңізінің тартылмауы үшін не істер едің? (оқушылардың өз ойлары тыңдалады) БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------------

Дүние тану

№11 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Жер асты сулары.Минералды сулар.

Еліміздің ұлттық байлықтары. Экономика

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

«Кім шапшаң?»

1.Су дегеніміз не?

2.Минералды су дегеніміз не?

3.Еліміздің ұлттық байлықтарына нелер жатады?

4.Экономика дегеніміз не?

Сергіту сәті

«Қыдырып қайтайық» биі

Үй жұмысын сұрау

«Автор орындығы»

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

«Автор орындығы»

Тақырыпқа байланысты видеоролик қарау

Видеодан түсінгендерін сұрау

Ойларын түйіндеп, жаңа сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау.

Жер асты суы – жер қыртысын құрайтын тау жыныстарының аралығындағы су.^[1]

Ол шөгінді және борпылдақ тау жыныстары бөлшектерінің арасын, ұсақ кеуектерін, магмалық және метаморфтық жыныстардың жарықтары мен жіктерін, гипс, доломит, әктас жыныстарындағы карст қуыстарын толтырып жатады. Жер асты суы қалыптасу жағдайына, тереңдігіне, арын күшінің мөлшеріне қарай қалқыма су, грунт және артезиан суларыболып 3 топқа бөлінеді.

Қалқыма су – кішігірім ойпаттарда, құм-шағылдар арасында жауын-шашын немесе тасыған өзен, көл суларының топыраққа сіңуінен уақытша пайда болған, жер бетіне ең жақын жатқан арынсыз жер асты суы. Оның қорына, химиялық құрамы мен температурасына ауа райының өзгерістері үлкен әсер етеді. Сондықтан су қорын құрайтын негізгі көз жойылғанда, бұл су құрғап қалады. Жауын-шашын мол жылдары, өзен қатты тасығанда, қыста қар қалың жауғанда қайтадан пайда болады.

Жауын-шашын мол жылдары, көктемде қар ерігенде, күзгі көп жауын кезінде бұл судың деңгейі едәуір жоғары көтеріледі, ал құрғақшылық жылдары, қыс пен жаз айларында оның деңгейі төмендеп, тереңдеп кетеді. Грунт суы неғұрлым тайызда жатса, оның көтеріліп-төмендеу мөлшері де соғұрлым көп болады. Тайыз жердегі грунт суының деңгейі бір жыл ішінде 1,5 – 2 метр және одан да көп мөлшерде өзгеріп отыратын болса, тереңдегі сулардың деңгейі тек бірнеше см-ге ғана өзгереді. Су деңгейінің өзгерісіне, жыл маусымдарының ауысуына байланысты бұл сулардың минералдылығы, химиялық құрамы мен температурасы да өзгеріп отырады

«Зымыран сұрақтар»

1.Жауын шашын дегеніміз не№

2.Судың деңгейі дегеніміз не?

3.Қылқама су дегеніміз не?

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------

Дүние тану

№12 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Жер асты сулары.Минералды сулар.

Еліміздің ұлттық байлықтары. Экономика

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Іс-әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Равнобедренный треугольник 1 Прямоугольник 1 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Овал 1

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Білу

Қызығушылықты ояту

Оқушыларға мұхит, өзен, көл аттары жазылған үлестірмелер таратылады.Олар үлестірмелерде белгіленген жер-су аттарын картадан тауып көрсетіп сол арқылы үш топқа бөлінеді).

1-топ.Өзендер 2-топ Көлдер 3-топ Теңізде Іле Балқаш Жерорта Қаратал Алакөл Қызыл теңіз

Ертіс Арал Қара теңіз

Сырдария Теңіз Балтық теңіз

Есіл Марқакөл Қызыл теңіз

Оқушылар кармен жұмыс жасайды

Сергіту сәті

«Ағаштар» биі

Қимылмен көрсетеді

Түсіну

Қолдану

«Сұрақтар шеңбері»

Видеодан түсінгендерін сұрау

Ойларын түйіндеп, жаңа сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

«Сұрақтар шеңбері»

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

1. Қазаншұңқырларының пайда болу типтеріне қарай көлдер қандай түрлерге бөлінеді?

2.Әр топ оқушылары картаны пайдаланып Арал, Каспий, Балқаш көлдеріне сипаттама береді.

Видеодан түйген ойды ортаға салып талдайды

Сұрақтарға жауап береді

Жинақтау

Ой толғаныс

«Броуындық қозғалыс»

Оқушылар үй тапсырмасына берілген сөз жұмбақтарын топтар арасына алмастырып шешеді.

б) «Керісінше ойлау стратегиясы»

1. Егер су болмаса нендей жағдай болар еді?

2. Арал теңізінің суының денгейі қалпына келсе қандай жағдай болар еді?

3. Егер Балқаш көлінің суының ластануын тоқтатуға бола ма?

в) Қазақстан көлдері.

Картаны және оқулық мәтінін пайдаланып кестені толтырыңдар.

Көлдің аты	Көлемі	Тереңдігі	Шығу тегі	Құятын өзендер	Ағып шығатын өзендер

Оқушылардың жеке қабілеттеріне қарай тапсырмалар және сұрақтар беру арқылы.

Семантикалық карта

Оқушылар броуындық қозғалыста жүріп сабақты пысықтайды

Дарынды оқушылармен үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------------------

Дүние тану №13 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	СУ қоймаларын қорғау ӨҚН. Төтенше жағдайдағы оқушауланған сипаты Тақырыптың мазмұнын өмірмен байланыстыра отырып түсінуге мүмкіндік беру.оқушыларға бағыт бағдар беру
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!		Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу	Өткен сабақта саған не әсер етті? Өзің қандай мәліметтер қосар едің?		Шашылар арқылы топтарға бөлу.
Қызығушылықты ояту	Суретпен жұмыс
Сергіту сәті	«Қаражорға» биі
Білу Жаңа сабақ Түсіну Қолдану	Қазіргі уақытта елімізде қандай ең өзекті сұрақтар бар?: Ауыз судың жетіспеушілігі; Судың ластануы; Суқоймалардағы судың дұрыс пайдаланбауы; Шаруашылыққа қажетті суды қамтамассыз ете алмауы; Жерасты суларын дұрыс пайдаға асыра алмауымыз?… Ойларын түйіндеп, жаңа сабақтың тақырыбын ашу -Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Сұрақтар шеңбері Суқоймалары туралы толықтыр отырып сабақты түсіндіру. а) «Биологтар», «Экологтар», «Экономистар»топқа жұмыс бөліп беру: – әр оқушы таңдаған тапсырманының схемасын толтыру топпен жұмыс. – еліміздегі негізгі сұрақтарды топтар ортаға салу, зерттеп талдау.
Жинақтау Рефлексия	Топтастыру Су не үшін қажет?
Үйге тапсырма	Мазмұндау		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау
Кері байланыс	Смайликтер арқылы кері байланыс орнату		Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------------------

Дүние тану

№14 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Ауа және ауа райы. Ауа райы болжамы.

Қаржы тапсырмалар шешімі «Анамның еңбек ақысын тамшылар қалай мұхитқа әкетті?» Экономика

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Амандасу,түгендеу,оқушылардың зейінін, назарын сабаққа аудару.

Барлығы: Күн жарығын алақанға саламын,

Жүрегіме басып ұстай қаламын.

Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді,

Болып кетер сонда дереу жан-жағым.

-Міне, жүрегіміздегі осындай жылумен сабағымызды бастаймыз.

- «Тілшілер» тобы -«Экологтар» тобы - «Ғалымдар» тобы

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape17 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape19 Shape18

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

Есіңе түсір: Судың күйлерің еске түсіріп жаз.

Су – жер бетіндегі тіршілік көзі. Ол өзен-көл, бұлақ, мұздықтарда және жер астында кездеседі.

Есіңе түсір: Судың қасиеттерін жаз.

Су — түссіз, иіссіз, дәмсіз сұйықтық. Судың қабаты 5 м асқанда көгілдір түсті болып көрінеді.

Табиғаттағы су айналымның нобайын сыз:

Су — түссіз, иіссіз, дәмсіз сұйықтық. Судың қабаты 5 м асқанда көгілдір түсті болып көрінеді. Жылға,өзен, көлдер бетінен де су буланып, аспанға көтеріліп, бұлтқа айналады. Сосын жауын-шашын түрінде қайтадан жерге түседі. Табиғатта су осылайша айналып жүреді. Мұны табиғаттағы су айналымы деп атайды.

Сергіту сәті

«Көлдер» биі

Білу

Жаңа сабақ

Түсініу

Қолдану

Жинақтау

«Иә десеңде ,жоқ десеңде дәлелде»

Көрінбейтін сиқыршы әңгімесі
Жер бетінде көрінбейтін сиқыршы бар.Онымен әркім әркез кездесіп отырады. Сен оны көрмейсің де, бірақ маңайда екенін сезесің. Міне, ол есікті тарс жапты, терезені ашты. Көшеде жүріп бара жатсаң,жапырақтың жұлынып түсіп, жоғарылай жөнелгенін көресің. Оны көрінбейтін сиқыршы алып бара жатқанын сезесің. Тіпті басын шұлғып, ырғалған шөптерді байқайсың. Мұндай сиқыршыны көрмейсің де.Күнделікті ісі, мінез-құлқы бізге таныс. Сені үнемі қоршап тұрады. Сенімен бірге жүреді. Онсыз сен дем ала алмайсың, тіршілік болмайды.
-Бұл не? -Ауа
-Олай болса, канеки, кім осы ауа туралы не біледі?

Ауа- мөлдір, түссіз, иіссіз, салмағы жоқ, пішіні жоқ.

Жарайсыңдар, балалар! Олай болса, бүгінгі сабағымыздың тақырыбы да осы айтқандарыңмен сабақтасады. Тақтаға назар аударайық, балалар!

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

«Кір жайғыш жіп»

Ал, балалар, ауа көзге көрінбейді. Бірақ айналада бар екенін білеміз. Мысалы: өздерің білетін сабын көпіршіктерін ұшырғанда немесе желпуішті желпігенде ауаның қозғалысын байқай аламыз. Оның иісі де, түсі де, салмағы да, пішіні де болмайды.Ауа-газдардың қоспасы. Қандай газдардың қоспасы екенін білу үшін бәріміз экранға назар аударайық.

Сонда ауа деген газ, дәлірек газдардың қоспасы. 2 ғасыр бұрын ғана ғалымдар ауаның көптеген газдардың қоспасынан тұратындығын дәлелдеген. Ауа қоспасындағы ең көп газ яғни азот 78 % оттегі 21 % көмірқышқыл газы 1%.
Дәптерлеріңді көтеріңдер, арғы жағындағыны көресіңдер ме?
Жоқ
Ал сыныптағы заттарды көре аламыз ба?
Иә
Бұл ауаның қандай қасиетін көрсетеді?
Ауа мөлдір.Бұған айналамыздағы заттарды көзге көре алатынымыз дәлел.Таза ауаның иісі жоқ.Ауа иіссіз.
Шарды алайық. Оны қолымызбен қысып көрейік, бүйірі қабысады. Бұл кезде ішіндегі аа сығылады. Қолымызды жіберсек, серпіліп қайта орнына келеді. Серпіліп тұрған-ауа. Сонда ауа серпімді және сығылады.

Тапсырма

Сілтемені пайдаланып ,жазуды толықтыр

Азот - %

Оттегі - %

Көмірқышқыл газдары - %

Жердің ауа қабатын Атмосфера деп атайды.

Дарынды оқушыларға тапсырма

Ауаның ластану себептері:

Түрлі қалдықтар (зауыттар мен фабрикалардан ауаны ластайтын әр түрлі қалдықтар шығарылуы)
Орманды кесу ( мақал сұрау.)
Улы газдар (көліктен шыққан түтіндер)
Радиация (1840 жылы Семей жеріне ғарыштан құлаған қалдық)

Еліміздің әрбәр азаматы ауаны қорғауға міндетті екенін есте ұстауы керек.Сондықтан да ауаның құрамындағы көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөлетін жасыл желектердің тұрақты отырғызылуын, сақталуын қадағалау керек.

Үлгерімі төмен оқушыцларға тапсырма

Қоқысты, көліктің ескі дөңгелектерін, полиэтиленнен жасалған қапшықтарды бей-берекет өртеуге болмайды. Отқа жағылғанда олар улы газ бөліп шығарады.Сондықтавн да, балалар, сау-саламаттықпен бақытты өмір сүру үшін адамға ең алдымен таза ауа керек. Ауаны ластама!

Ой толғаныс

Мына әріптерден қандай сөз шығады?

Ітоп - «Тілшілер» денсаулық министріне хат жазу

ІІ топ- «Экологтар»-ауаны ластаушы себебтер.

ІІІ топ- «Ғалымдар» ауаны қалай қорғауға болады?

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------------------

Дүние тану

№15 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

ӨҚН. Төтенше жағдайдағы оқушауланған сипаты

Оқушылар Қазақстанның физикалық географиялық картасы туралы түсінік алады

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық.
- жақсы оқу керек.
- бір - бірімізбен дос болайық
- ауырмау керек
- әрқашан жақсылық болсын
- жоғары дәрежеде білім алу
- ата - анам, ұстаздарым, бәріміз аман болайық.

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Білу

Миға шабуыл

Кеспемен жұмыс.
10 50 60
40 20 30
1. Ауаның түсі қандай? түссіз, мөлдір.
2. Сені қоршап, бүкіл тіршілікке жағдай жасайтын не? ауа.
3. Ауаның қасиеті. Серпіледі, сығылады
4. Ауадай қажет дегенді қалай түсінесің?
5. Ауа мен тіршілік иелері арасында қандай байланыс
6. Метеориттер деген не?

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Түсіну

Аквариум

Қолдану

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

«Аквариум» ойыны (Оқушылар сыртқы ,ішкі шеңберде тұрады)

«Ашық –жабық сұрақтар»

Ауа райы-ауаның белгілі бір жердегі, белгілі бір уақыттағы жай-күйі.

Метерорологиялық қызмет ауа райы болжамын жасады.

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Кеспе қағаздары бойынша жаңа сабақтың тақырыбын ашып алу.
а) кіріспе сөз.
Ә) ауа - райына тоқталу.
Б) метеорологиялық станция
В) климат
Г) картамен жұмыс.
Ауа - райы дегеніміз - белгілі бір жердегі тәулік ішінде болатын атмосфераның төменгі қабатының жағдайы.
Климат дегеніміз белгілі бір аймақтағы ұзақ жылдар бойы қайталанатын атмосфераның төменгі қабатының тұрақты жағдайы немесе ауа - райының белгілі бір аумақтағы көп жылдық режимі.

Жинақтау

Ауа - райы деген не?
2. ауа - райын бақылау үшін не қажет?
3. неге бақылайды?
4. ауа - райының қандай құбылыстарын білеміз?
Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Бағалау парақшаларын толтыру.

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------

Дүние тану

№16 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Топ саяхат. Мұражайға саяхат

Оқушылар топ саяхатқа мұражайға саяхат жасау арқылы сын тұрғысынан ойлау қабілеттерін арттыру

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape20 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape22 Shape21

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

Қай жерге топсеруенге барғың келеді? Ойыңмен бөліс.

Сергіту сәті

«Халықтар» биі

Жаңа сабақ

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Топсаяхат туралы түсінік беру.

Дәптерге бәрін жазып ал.

Ой толғаныс

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктерін жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------

Дүние тану

№17 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік ететін мекендеріне бейімделуі.

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Білу

«Зымыран сұрақтар»

Түсіну

1) Қазақстанда кездесетін өсімдіктердің қандай түрлерін білесіңдер?

2) Өсімдіктер мен жануалардың жазықтарда зоналар бойынша, тауда биіктік белдеулер бойынша таралуының басты себебі неде?

3) Өсімдік пен жануарлар дүниесінің қалыптасуына климаттың қандай әсері бар?

1) Қазақстанда өсімдіктер түрлері өте көп. Ағаштардан

қайың, қарағай, әртүрлі бұталар, шөптесін өсімдіктер. Алматы қаласының маңында тюльпан даласы бар. Өз өлкеміздегі Жасыбай көлінде орналасқан демалу орнында «оливковый бор» бар.

2) Өйткені жазықтар мен туаларда климат ерекшеліктері әр түрлі. Жазықтарда жылу мен ылғалдың таралуы солтүстіктен оңтүстікке қарай өзгерсе, тауларда биіктеген сайын өзгереді.

3) Климат ерекшеліктеріне байланысты өсімдіктер дүниесі таралады. Яғни, ылғал сүйгіш өсімдіктер жауын-шашын мөлшері жеткілікті аудандарда таралады, ал құрғақ зоналарда сол құрғақшылыққа төзімді өсімдіктер мен жануарлар таралады.

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Қолдану

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Мұғалім оқушылар жауабынан соң Қазақстанның физикалық картасын, геологиялық картасын және геохронологиялық жержылнамалық кестені пайдаланып, Қазақстан өсімдіктері жамылғысының қалыптаса бастауы бор дәуірінің аяғы мен палеоген дәуірінің бас кезінен басталғанын баяндайды.

Мұғалім геохроногиялық жержылнамалық кестені пайдаланып палеоген дәуірінде бүкіл Тұран ойпатын теңіз басып жатқанын, ол Торғай бұғазы арқылы Солтүстік Қазақ теңізімен жаллғасқанын айтады. Торғай бұғазынан шығыста жалпақжапырақты және мәңгі жасыл қылқан жапырақты өсімдік түрлері тараса, батысқа қарай (Мұғалжар, Жалпы сырт, Жем үстірті) мәңгі жасыл субтропиктік түрлері таралғанын баяндайды. Ал неоген дәуірінде Торғай бұғазысының суы тартылып құрғаған соң шығыста өскен өсімдіктері батысқа қарай ауысып, осыған байланысты Торғай флорасы деп аталатын өсімдік түрлерінің қалыптасқанын баяндайды. Мұғалім өсімдіктер картасын пайдаланып Қазақстанның өсімдік жамылғысы 6000-мыңдай өсімдік түрлерінен тұратынын айта кетеді. Мұғалім картаны пайдаланып өсімдігі жағынан бай өлкеге батыс Тянь-Шань тауы жататынын, онда Орта Азия мен Жерорта теңізінің бай флорасы сақталғанын, мұнда палеоген дәуірінен қалған грек жаңғағы, бадам, түкістан үйеңкісі, алмұрт т.б. өсімдіктерді атайды. Жалпы биік тауларда қылқан жапырақты ормандар таралғанын сипаттай келе, жазық жерлерде дала мен шөл өсімдіктері басым екені және олардың түрлерін кеппешөптер жинақтамасынан көрсетіп сипаттайды.

Жинақтау

«Автор орындығы»

1) Қазақстандағы өсімдіктердің негізгі типптерін атаңдар?

2) Республика аумағында жануарлардың таралуына өсімдік жамылғысы қалай әсер етеді?

3) Өсімдіктер пен жануарлар дүниесінің қалыптасуына климаттың қандай әсері бар?

4) Таулы аудандарда өсімдіктер мен жануарлардың биіктік белдеулері байқалуының себебі неде?

5) Өсімдіктер мен жануарлардың қандай түрлері «Қазақстанның Қызыл кітабына» енгізілген?

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------------------

Дүние тану

№18 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Шалғын өсімдіктер мен жануарлар

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape24 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape26 Shape25

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

Тірі организмдер өсу үшін тіршілік ортасына бейімделеді.

Тіршілік ортасына бейімделе алмаған тірі организмдер Жер бетінен жойылып кетеді.

Сергіту сәті

«Ағаштар » биі

Білу

Видеоролик

Түсіну

Қолдану

Видеодан түсінгендерін сұрау

Ойларын түйіндеп, жаңа сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Адам да жанды табиғаттың бір бөлігі. Адам өзінің тіршілік ортасына қалай бейімделетіні жайлы үлкендерден сұхбат ал.

Жинақтау

Ой толғаныс

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:--------------------------------------------------

Дүние тану

№19 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Шалғын өсімдіктері мен жануарлары

Тақырыптың маңыздылығымен танысады, түсініп оқуға, ойын жеткізе білуге үйренеді, тпсырмаларды дұрыс құруға, ойын тиянақтай білуге дағдыланады

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

Жұмбақ

Өзіне шап-шақ,

Киген қалпағы аппақ,

Балалары тұр қаптап.

(Бақбақ)

Саздауыт жерде өседі,

Хош иісі аңқыған,

Шипа өсімдік деседі

(Жалбыз)

Жаңа сабақ тақырыбын таныстыру:

Бүгінгі жаңа тарау – Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары. Соның ішінде «Шалғын өсімдіктері мен жануарлары»

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Жаңа сабақ

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Шөптесін өсімдіктер жаз бойы жайқалып өсетін ылғалы жеткілікті шағын үлескілерді, әдетте – көгал, ал аумағы жағынан үлкендерін – шалғын дейді. Шалғындар, көбінесе, көктемде тасыған су жайылатын өзен аңғарларын, көл жағаларын, тау етектерін алып жатады. Сонымен, шалғынды жазықтан да, өзен аңғарынан да және таудан да кездестіруге болады.

Құлпырған көк шалғын ерекше көз тартады. Жаздың шайдай ашық, ыстық күнінде шөп арасынан гүлдер жайнап, таңғажайып әсем көрініс туғызады. Мұндағы тік өскен кесте жусан, шалғындық жоңышқа, қылтанақсыз арпабас, шалғындық атқонақ, жұпаргүл, күреңот,тышқанбұршақ сияқты алуан, түрлі-түсті гүл күлтелері көздің жауын алады.

Жаздың басы мен ортасында шалғындағы шөп жұмсақ, балғын болады. Пішен шабу осы кезеңде басталады.

Пішен дайындалатын шалғынды шабындық дейді: Кейбір шалғындар жазда және күзде мал жайылымы ретінде пайдаланады.

Шалғында мал жемейтін улы өсімдіктер де кездеседі. Оларға уқорғасын, сарғалдақ сияқты өсімдіктер жатады.

Жаз ортасына қарай шалғынға бара қалсаң қайнаған тіршілікке кездесесің.Жылдың бұл мезгілінде шалғынды бунақденелілір өте көп болады. Гүлден гүлге қонып, тыным таппай шырын жинап жүрген бал арасын, өздері де гүлге ұқсас көбелектерді көруге болады. Алуан түрлі қоңыздар да көкшегірткелер, түкті аралар да қаптап жүреді.

Шалғында бөдене де көп кездеседі. Оның шөп арасында «бытпылықтаған» дыбысы естіледі. Олар жорғалап жүріп, көбінесе шөп дәнімен, оның жас сабағымен, бунақденелілермен қоректенеді. Бөдене ұйысқан қалың шөп арасына ұя жасап, оған 10-20 жұмыртқа салып басады.

Шалғында ірі аңдар болмайды. Мұнда олардың өз жауларынан жасырынуы қиын.

Ал,саршұнақ,көртышқан сияқтылар аз емес. Олар қалың шөптен бөктергінің көзіне онша түсе қоймайды және өз тіршілігіне қажетті басқа да жағдайлардың бәрін табады.

Оқулықпен жұмыс

Оқушылар тізбектей оқиды

Рефлексия

Шалғында өсетін өсімдіктерді ата.
Пішен дайындалатын шалғынды не деп атайды?
Шалғында кездесетін жануарларды ата.

Дәптермен жұмыс

Өсімдіктер

Жануарлар

Бунақденелілер

Құстар

Жоңышқа

Қылтанақсыз арпабас

Атқонақ

Жүпаргүл

Күреңот

Тышқанбұршақ

Саршұнақ

Көртышқан

Қоңыздар

Көкшегірткелер

Түкті аралар

Бөдене

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------

Дүние тану

№20 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Дала өсімдіктері мен жануарлары

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape27 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape29 Shape28

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

І топ. Шалғын түрлерін топтастырады. Улы шөбін.
ІІ топ. Экологиялық орталығы: Шалғынды қорғау мақсатында қандай үндеу тастар едің?
ІІІ топ. Шалған жануарларын топтастырады.

Жаңа сабақ тақырыбы: Дала өсімдіктері мен жануарлары.
Дала өсімдіктер, жануарлар көрсетіледі.
Жоспар:
1. Дала түрлері
2. Қуаң даладағы өсімдіктер
3. Қуаң даладағы жануарлар
Дәптермен жұмыс
1 - бөлім
Бұл не? (дала)
Даланың түрлері: Шалғынды, Қуаң, Егістік
Шалғынды. Шөптекті өсімдіктер жыл бойы жайқалып өсетін ылғалы жеткілікті шалғын үлескілерді әдетте – көгал, ал аумағы жағынан үлкендерін – шалғын дейді
Егістік. Егістік дегеніміз – егін егетін алқапты айтамыз. Еліміздің солтүстік және орталық аймақтар оның топырағы ылғалды, әрі құнарлы келеді. Сондықтан арнайы суармай – ақ өсірілетін егістік алқабы. Ол жерде бидай, сұлы, арпа сияқтылар мол өнім береді.
Алғашқы егістік алқаптар:
Мексика
Қытай
Египет
Жерорта теңізі
Солтүстік Индия Еліміздің солтүстік және орталық аймақтарындағы далалардың топырағы ылғалды әрі құнарлы келеді. Сондықтан арнайы суармай – ақ өсірілетін ондай егістік жерлер бар. Онда бидай, сұлы, арпа сияқты дақылдардан мол өнім алуға болады.
Қуаң дала. Қуаң даланың сәнге де бөленетінін кезі – көктем. Топырағы көктемге қар суымен ылғалданып, шөбі көкмайса болып, көз тартады.

Сергіту сәті

«Халықтар» биі

Жаңа сабақ

2 - бөлім. Бұл өсімдіктер сабағының топырақ арасындағы бөлігінде қоректік заттар жинақталған жуашықтар бар. Жер кеуіп, құрғақшылық басталған кезде өсімдіктердің жер бетіндегі мүшелері қурап қалады. Ал жуашықтары топырақ арасында құрғақ күйінде жаз, қыс бойы сақталып қалады да, көктемде тағы да көктеп гүлденді.
Осы шырынды тышқан, қосаяқ, саршұнақ сияқты кеміргіштер сүйеніп жейді.
Сортаң жерінде:

Қуаң дала өсімдіктері: Көкпек, Қара Жусан, Теріскен
Далада көп өсетін: Боз, Мыңжапырақ, Ботакөз, Қазжуа, Бетеге

Қуаң дала да көбінесе мал жайылымы ретінде пайдаланылады.
Қосымша дерек: (өз облысымыз жайында)
Ақтөбе облысы бойынша өсімдіктің түрлері өте көп. Мұнда тамыр түрлері өсімдіктердің 417 түрі, 92 тұқымдасына жататын 1057 түрі шығады. Шөп текті екі түрмен сипатталады. Далалықта – дақылдың, қуаң далада – жусанды өсімдіктер.
Облыстың солтүстік құрақ далалығында дақылдық бетеге, ақ сексеуіл шөбі өседі. Сортаң жерлерінде ақ және қара жусан өседі.

3 - бөлім: Дала жануарлары
Ақбөкен, Түлкі, Суыр, Тасбақа, Тышқан, Ор қоян, Бозторғай, Бүркіт, Сарышұнақ, Қарсақ
Суреттер арқылы түсіндіріледі;
Қосымша дерек:
Облысымыз бойынша дала жануарларының құстардың көптеген түрлері кездеседі.
Сүтқоректілер – 62
Құстардың – 214, оның 187 түрі ұя салады.
Сүтқоректілердің 10 және құстардың 35 түрі Қазақстан Республикасының «Қызыл Кітабына» енгізілген.
Тұяқтылар ішінде ең көп тарағаны киік. Жаз айларында Шалқар, Ырғыз, Байғанин, Темір, Мұғалжар ауданында кездеседі.
Қыс қатаң болса, одан әрі оңтүстікке көшеді. Бұрын киікті аулау аңшылық кәсіп болып, кейін тоқтатылды. Облыс жерінде киік саны 1000-ға жуық.
Жер – жерде борсық, түлкі, қасқыр мекендейді. Бұлардың саны тұрақты. Бұларға аңшылыққа рұқсат берілген.
Облыстың солтүстік бөлігінде Әйтеке би, Мәртөк аудандарында суыр мекендейді. Оның саны – 35 – 40 мың, ал кәсіптік ауланатын аң барлық аудандарда ор қояндар, оңтүстікте құм қояндар бар.
Құстардың 27 түрі қыстайды. 80 түрін аулауға рұқсат берілген. 35 түрі сирек және жойылуға қалған санатқа жатқызылып, Қазақстан Республикасының «Қызыл Кітабына» енгізілген.

Дала құстары: Үкі, Тырна, Дала қыраны, Бүркіт, Дуадақ

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Ой толғаныс

Әр топ жаңа сабақ бойынша түсінгендерін топ атына байланысты қорғап шығады.
Ой қорыту:
Сандар сөйлейді.
І топ
1. Пішен шабу қай кезеңде басталды.
А) жаздың басы мен ортасында.
Ә) күздің ортасында
Б) көктемнің ортасы мен жаздың басы
2. Жанғыш пайдалы қазбалар – бұл ең алдымен....
А) тыңайтқыш
Ә) отын
Б) дәрі алатын құрал
3. Әктастың ең қатты түрі:
А) бор
Ә) мәрмәр
Б) ұлутас
4. Мыстың ірі кен орны:
А) Жаңаөзен, Құмкөл
Ә) Жалғызтөбе, Қаламқас
Б) Жезқазған, Қоңырат (Сарыарқа)
5. Жердің ¾ бөлігін не иеленіп жатыр?
А) орман
Ә) сулар
Б) таулар
ІІ топ
1. Бұл тасқа айналған өсімдік материалының қатайған массасы:
А) Алюда
Ә) Кварц
Б) Көмір
2. Шалғандағы жануарлар әлемінің негізгі өкілі бұл –
А) Жәндіктер
Ә) Шөптер
Б) Қасқырлар
3. Жер бетінде неше мұхит бар?
А) 2
Ә) 3
Б) 4
4. Атмосфера құрамына кіретін, Жерді зиянды сәулеленуден қорғайтын газ:
А) Оттегі
Ә) Азон
Б) Азот
5. Тыныс алу үшін адам өміріне қажетті...
А) ауа
Ә) Су
Б) топырақ
ІІІ топ
1. Атмосферада жанып кететін метеориттерді біз былай айтамыз:
А) жұлдыздың ағу
Ә) Жұлдызды жаңбыр
Б) Тастың жаууы
2. Қар неден пайда болды?
А) қатқыл судан
Ә) Мұздан
Б) Су буынан
3. Қазақстанның ең ірі өзені –
А) Ертіс
Ә) Жайық
Б) Сырдария
4. Темір қорытылады:
А) полиметалды кенінен
Ә) түсті металдар кенінен
Б) Қара металдар кенінен
5. Бұл көмір жергілікті отын ретінде қолданылады;:
А) Кәдімгі көмір
Ә) Қоңыр көмір
Б) антрацит

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-----------------------------------

Дүние тану №21 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Орман тоғай өсімдіктері мен жануарлары. Оқушылар орман тоғай өсімдіктері мен жануарлары туралы түсінік алады, білімін, тілін дамытуға және байқампаздыққа дағдыланады
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!			Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу	Жыл мезгілдеріне байланысты топқа бөлемін 1-жаз 2-Күз 3-Қыс 4-Көктем			Жыл мезгілдері арқылы топтарға бөлу.
Іс-әрекет	Мұғалімнің іс -әрекеті			Оқушының іс-әрекеті
Қызығушылықты ояту «Зымыран сұрақтар»	«Зымыран сұрақтар» 1. Шалғынды аймақ пен далалы жердің өсімдіктері мен жануарлары тіршілігіндегі ұқсастық пен айырмашылық туралы не айта аласыңдар? 2. Бөдене тіршілігі мен суыр тіршілігі жайлы не білеміз? 3.Оларды қорғаудың қандай маңызы бар?			Оқушылардан сұрақтарға жауап алу.
Білу Жаңа сабақ Түсіну Қолдану Топпен жұмыс Жинақтау	Орман тоғай суреттерімен жұмыс жасату, суретті сөйлету Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Айналмалы бект 1-жаз тобына. Шөл дала дегенде көз алдарыңа қандай дала елестейді? Шөл даланың өсімдіктері, жануарлары туралы не білесіңдер? Осы сұрақтарға жауап алғаннан жаңа сабақты түсіндіру. 2-Күз тобына Шөл — суға тапшы аймақ. Оның ауасы, топырағы құрғақ, өсімдіктері селдір, сирек болып келеді. Шөл — құмды, сортаңды, сазды, тақыр, тастақты шөлдерге ажыратылады. 3-Қыс тобына Құмды шөлдер жазықты жерлердің борпылдақ тау жыныстарының үстінде қалыптасады. Құмды шөлдерді өсімдіктер тоқтатып, бекітеді. Олар селеубояу, құм қияғы, жүзгін, домалақ кірпіге ұқсас құмаршық, ақсексеуіл. Теңіз табанды жазықтардың топырағы сазды келеді. 4-Көктем тобына Өсімдіктері нашар дамыған. Тақыр шөлдерге өзендердің ескі атырауындағы жерлер жатады. оның жиектерінде ғана әрегідік өскен күйреуіктер мен жыңғылдар көзге түседі. Олардың тұқымдары мен жемістерін тақырға жел айдап әкеледі. Олар көктемде өніп шыққанымен, өз дамуын аяқтай алмай қурап кетеді. Венн диаграммасы: Топтық жұмыс: 1 - топ: Шалғын өсімдіктері мен жануарлары. 2 - топ: Дала өсімдіктері мен жануарлары. 3 - топ: Шөл өсімдіктері мен жануарлары. 5 - жол өлең: Ақбөкен. Дарынды оқушылар «Эссе» жазу Үлгерімі төмен оқушылар «Сурет салу»			Оқушылар суретке қарап отырып , бүгінгі күннің тақырыбын ашады, суретке шағын әңгіме құрастырады Мәтінді оқиды Оқушылар топпен жұмыс жасай отырып «Айналмалы бекет» ойынын ойнайды Оқушылар Венн диаграмасын толтырады Дарынды және төмен оқушымен жұмысы
Қортынды тест	Тест. 1. Шөлді жерді мекендейтін жануар а) қасқыр в) арқар с) кесіртке 2. Дала өсімдігін ата. а) селеу в) жусан с) қарағай 3. Улы өсімдікті белгіле. а) боз в) бетеге с) сарғалдақ 4. Қайсысы артық? а) шалғынды, орманды в) дала, шөл с) қала, ауыл 5. Күріш қай облыста өсіріледі? а) Батыс Қазақстан облысы в) Қызылорда облысы с) Талдықорған облысы
Үйге тапсырма	Мазмұндау		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау
Кері байланыс	Смайликтер арқылы кері байланыс орнату		Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:----------------------------------------------

Дүние тану

№22 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Шөл өсімдіктері мен жануарлары

Оқушылар шөл өсімдіктері мен жануарлары туралы табиғатты бақылау әдісімен зерттеуді үйренеді

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Амандасу, түгендеу, оқушылардың зейінін, назарын сабаққа аудару.
Бүгінгі көңіл күйлерің қалай?
Мейірімді жүрекпен,
Ақпейілді тілекпен,
Амандасып алайық,
Бір жадырап қалайық!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape30 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape32 Shape31

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

Орман - тоғай туралы не білеміз? Орманда қандай өсімдіктер өсіп, қандай жануарлар тіршілік етеді?

Сергіту сәті

«Халықтар» биі

Жаңа сабақ

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Орман – жер бетіндегі табиғи қорлардың, оның ішінде өсімдіктер жамылғысының басты бір типі. Құрамында бір - біріне жақын өскен ағаштың бір немесе бірнеше түрлері бар табиғи кешен.
Тоғай – шөл және шөлейт аймақтардың жайылма сулы өзен алаптарында өсетін орман. Орталық Азияның Сырдария мен Әмудария, Мургаб, Зерафшан, Вахш, Шу - Іле т. б. өзендер бойында, аралдарда кездеседі.
Еліміздің солтүстігіндегі Оңтүстік Орал мен Алтайға дейінгі кең алқаптың жазық бөлігінде шағын ормандар өседі. Далалы және шөлді жерлердегі кішірек өзендер мен көлдердің жағасында шоқ тоғайлар көп. Орман мен тоғайлардың өсімдіктеріне қолайлы жағдайлар жеткілікті, топырағы құнарлы, ылғалы мол, топырағы қыста тоң болып қатып қалмайды. Жануарларына мол азық, ыңғайлы баспана да бар.

Қызылжар қаласының төңірегінде қайыңды ормандар жиі кездеседі. Қарағайлы орман мен шыршалы орманның қандай ерекшелігі бар екенін айту. Жарық түсетін қарағайлы орман сияқты жерлерде, топырағы құнарлы, ылғалы мол жерлерде қойбүлдірген, таңқурай, тошала, қарақат, долана, мүкжидек, сиырбүлдірген, мойыл, балшытыр, айдаршөп, қоғажай көктерек. қарағай, шырша, қайың сияқты өсімдіктер көп. Кауфман көкгүлі «Қызыл кітапқа»енген. Орман өсімдіктері адамға пайдалы, дәрілік қасиеті бар. Оларды емдік шөптер дейді.

Суреттер бойынша түсіндіру.
Шөлейт пен шөлдегі өзен аңғарында, кішігірім көл жағалауында ну тоғайлар өседі. Шағын тоғайлар ылғалы бар сайларда кездеседі. Тоғайда жидек көп. Өзен аңғарларында шабындықтар жайқалады. Тоғайда терек, тораңғы, бұталардан шеңгел, ұшқат өседі. Жануарлары да ағашты, бұталы жердің тіршілік жағдайына бейімделген. Көпшілігінің түсі ағаш діңіне ұқсас қызғылт, қоңыр, сұр немесе жапырақ тәрізді теңбіл, жасылдау болады. Сілеусін, борша тышқан, тиін — жануарлары, тоқылдақ, көкқарға, шымшық, жапалақ — орман қамқоршылары. Тоғай жануарлары бартоғай бұғысы, елік, қасқыр, түлкі. Қалың тоғайларда қырғауыл, мысықторғай, жамансары кездеседі.
Суреттерін көрсетіп түсіндіру.

Оқулықпен жұмыс. Дауыстап тізбектей оқыту.
Дәптермен жұмыс
Орман - тоғай өсімдіктері Орман - тоғай жануарлары
Қайың, көктерек, шырша, терек, қарағай;
Қойбүлдірген, таңқурай, тошала, шеңгел, қарақат, долана, мүкжидек, сиырбүлдірген, мойыл, қоғажай, айдаршөп. Сілеусін, жапалақ, шымшық, құмырсқа, елік, қасқыр, түлкі, тоқылдақ, көкқарға, бартоғай бұғысы, тиін, мысықторғай т. б.

Ой толғаныс

- Орман - тоғай жануарлары неге алуан түрлі болатынын айт.
- Орман мен тоғайдың айырмасы қандай?
- Тоғайда әсіресе не көп өседі?

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:------------------------------------------

Дүние тану

№23 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Су қоймасы өсімдіктер мен жануарлары

ӨҚН. Адам өмір тіршілігінің табиғи және техногедік сиаттағы төтенше жағдайдағы қауіпсіздігі

Су қоймасы өсімдіктері мен жануарлары ның табиғаттағы рөлінің мағанасын түсіне отырып оның ерекшеліктерін айқындай алады

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

1.Кел, ойланайық!
Мақалдың мағынасын ашу.
Сулы жер – нулы жер.
2.Суқойма сөзіне ассоциация.
мұхиттар көлдер теңіздер
тоғандар өзендер
Суқоймалар

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Жаңа сабақ

Топпен жұмыс.
Оқушылар Қазақстанның суқоймаларында тіршілік ететін жануарлар туралы білетін білімін ортаға салады. Бір-бірінің пікірін тыңдайды, оны толықтырады. Бір-біріне сұрақ қояды.

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Рефлексия

Пікірталас
а) Суқоймаларының Қазақстанда тұратын адамдар үшін қандай маңызы бар?
б) Адамдар суқоймаларын сақтап қалу үшін қандай шара қолданады?
в) Өсімдіктер мен жануарларға адамдардан қандай зиян келеді?

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Бағалау парақшаларын толтыру.

Смайликтер арқылы кері байланыс орнату

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------------------------

Дүние тану

№24 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Таулы жер өсімдіктері мен жануарлары

Таулы жер өсімдіктері жануарлары туралы түсінеді,топпен зерттеу арқылы мағанасын аша алады

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape33 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape34 Shape35

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Іс- әрекет

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Қызығушылықты ояту

Видеоролик

Түсіну

Қолдану

Оқушыларға таулы жерлердің жануарларымен өсімдіктері туралы видеоролик көрсету

Видеороликтен түсінгендерін сұрау, сабақтың тақырыбын ашу

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Сөзжұмбақ шешу.
1. Жер бетінің ерекше биік тұстары қалай аталады?
2. Тұзды көл
3. Көзге көрінбейді,
Ұстасаң қолға ілінбейді.
4. Қыста азығын табиғаттан іздейтін аң.
5. Мүйізінен дәрі жасалатын жануар.
1. Жүрісі бар, түрі жоқ,
Үні бар да, тілі жоқ.
Ұстатпайтын қашаған,
Жермен бірге жасаған
2. Шөлге шыдамды жануар.
3. Қыздар тағатын бұйым.

Оқушылар видеоролик қарайды

Оқулықпен жұмыс жасайды

Оқушылар сөзжұмбақтың жауабын шешу

Сергіту сәті

«Гүлдер» биі

Оқушылар қимылмен жасайды

Топпен жұмыс

1-топ

Қазақстанның таулары
Орталық Азиядағы Тянь - Шань тауының құрамында көптеген Алатау деген жоталар бар. Алатауды түрік, әзербайджан, түрікмен халықтары “Аладаг”, қырғыздар“Алатоо”, алтайлықтар “Алатуу”, өзбектер “Олотог” дейді. Ол қар, мұз белдеулерінің айқын көрінуінен “Алатау” деп аталған.

2-топ

Талғар шыңының айналасында Алматы қорығы ашылған. Қорықта Қазақстанның “Қызыл кітабына” енгізілген арқар, тауешкі, ұлар және т. б. мекендейді.
3-топ

Алтай тауы Қазақстанның шығысында және Ресей, Қытай, Моңғолия аймақтарында орналасқан. Алтай - Қазақстанның ну орманды жері.
4-топ
Ұлытау - Қарағанды облысының аумағында орналасқан аласа тау. Ең биік жері - Әулие Ақмешіт. Етегінде көктерек, аққайың өсетін орман кездеседі.

Қосымша мәлімет

Қаратаудың тарихта алатын орны ерекше. XVIII ғасырдың бірінші жартысында жоңғарларға қарсы бірігіп соғысу үшін қазақтың үш жүзінің билері Қаратаудың Ордабасы төбесінде кездесіп, келіссөз жүргізген. Сол жерде билерге арналып ескерткіш қойылды.

Тарбағатай – Қазақстанның оңтүстік – шығысы мен Қытай мемлекетінің аумағындағы орташа тау.
Қазақстанға Орал тауының оңтүстік бөлігі – Мұғалжар тауы ғана кіреді. Тау Жаманқаланың тұсынан басталып, солтүстіктен оңтүстікке қарай созыла орналасқан, ұзындығы - 450 км, ені – 30 км, орташа биіктігі – 450 - 500м.

Қазақстан қорықтары
Ақсу - Жабағылы қорығы. Қазақстан жерінде ең алғаш ұйымдастырылған қорық. Ол Батыс Тянь - Шань тау жоталары сәлемдерінің, Талас Алатауы мен Өгей тауларының табиғатын қорғау мақсатымен ұйымдастырылған. Бұл алқаптың өзіне тән өсімдіктері мен жануарлары түгелдей қорғауға алынған. Мұнда “Қызыл кітапқа” тіркелген сары жылан, ұлар, сақалтай, бүркіт, ителгі, арқар, сілеусін т. б. жануарлар кездеседі.

Алматы қорығы. Іле Алатауының орталық бөлігіндегі биік таулы алқаптың барлық табиғат байлығын қорғау үшін ұйымдастырылған. Бұл қорықта да өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің бай қоры бар. Оның ішінде сирек кездесетін жануарлардан қоңыр аюды, арқарды, ұларды атауға болады.

Наурызым қорығы. Қостанай облысының оңтүстігінде Наурызым ауданындағы құрғақ далалы аймақтың табиғат байлығын қорғау үшін ұйымдастырылған. Қорық жерінде ертеден сақталып қалған Наурызым қарағайлы орманы мен далалы аймақтың көптеген шағын көлдері бар. Дуадақ, ителгі, қызық жемсаулы қаз және басқа да “Қызыл кітапқа” тіркелген құстар бар.

Барсакелмес қорығы. Арал теңізіндегі өзі аттас аралда құрылған. Онда шөлейтті және шөлді аймақтың табиғаты қорғалады. Қорықта құландар мен қарақұйрықтар мекен етеді.

Қорғалжын қорығы. Ақмола облысының көптеген көлді алқабының табиғат байлығын қорғау мақсатымен құрылған. Бұл өңірде қоқиқаз, дуадақ, ақбас тырна мен басқа құстар тіршілік етіп, мекендейді.

Марқакөл қорығы. Оңтүстік Алтай алқабы мен Марқакөл табиғатын қорғау үшін құрылған. Сирек кездесетін жануарлардан қоңыр аю, қара дегелек, Алтай ұлары, кәмшат және басқалары тіршілік етеді.

Үстірт қорығы. Маңғыстау өңіріндегі Үстірттің шөлдің табиғатын қорғау мақсатында құрылған. Қорықта сирек кездесетін жорға дуадақ, қарақұйрық, ителгі тіршілік етеді.

Оқушылар топпен жұмыс жасап, постер қорғайды

Оқушыларға қосымша мәлімет беріледі

Ой толғаныс

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:--------------------------------------------------

Дүние тану №25 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Ауа-райының өзгеруі мен адам еңбегінің әсеріне байланысты олардың тіршілігіндегі өзгерістер Ауа райының өзгеруі мен адам еңбегі туралы малғұматтар алады
Мақсаты күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!		Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу			Шарлар арқылы топтарға бөлу.
Үй жұмысын сұрау Аквариум	Өзің қандай мәліметтер қосар едің? Өткен сабақта саған не әсер етті?
Сергіту сәті	«Қаражорға» биі
Білу Жаңа сабақ	Оқулықтағы тапсырмаларды орындау Дәптермен жұмыс Адам әрекеті қоршаған ортаны өзгертеді. Адамдар табиғатты қорғау үшін әртүрлі шаралар қолданады.
Түсіну Қолдану Жинақтау	-Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы Кір жайғыш жіп 1. Адам биологиялық түр ретінде....... барлық аймақтарына таралып отыр. ( Жер шарының) 2. Адам қоректену немесе өмір сүру үшін.............. аулап жояды. (Аңдар мен құстарды т. б) 3. Жер шарындағы халықтың өсуіне қарай және....... дамуына тікелей байланысты дамыды. (Ғылыми – техникалық прогресстің) 4. Кейбір мәліметтер бойынша жер шарындағы барлық орманның........ кесілген және барлық жарамды жерлердің........ игерілген. (50%- ы, 70 - 75%- ы) 5. Адам өзінің барлық........ жұмыс істейді. (Іс - әрекетінде ақылмен ойланып ) 6. Мәдени өсімдіктердің пайдалы........., бау - бақшаның өнімділігін арттырудың жоғары........ меңгереді. (Сорттарын, технологиясын) 7. Табиғатты игеру еш уақытта толастамайды, керісінше........ заңды құбылыс. (үдей түсуі) 8. Біз қазір өмір сүріп отырған табиғат ертеңгі біздің ұрпақтарымыз үшін де қажет екенін үнемі есте ұстауымыз қажет. Өйткені бүкіл адамзаттың тіршілік ортасы, үйі біреу ғана, ол.............. (Жер!) Видоеролик карау
Үйге тапсырма	Мазмұндау		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау парақшасын толтырады.
Кері байланыс			Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------------

Дүние тану

№26 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

ӨҚН. Адам өмір тіршілігінің табиғи және техногедік сиаттағы төтенше жағдайдағы қауіпсіздігі

Адамның егін және мал шаруашылығын дамыту үшін жасаған жағдайлары

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Қайырлы күн, күнім, далам, орманым,
Қайырлы күн, гүлім, құсым, көлдерім,
Қайырлы күн, өсімдіктер, жәндіктер,
Қайырлы күн, барша тіршілік иесі.

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape36 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape38 Shape37

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

- Суқоймаларына нелер жатады?
- Суқоймаларында қандай өсімдіктер өседі?
- Қамыстың биіктігі неше метрге жетеді?
- Мөлдір ағын сулар мен тоғандарда қандай өсімдіктер өседі?
- Қандай жануарлар мекендейді?
- Шаяндар қандай суда болады?
- Қандай жанулар суды тазартады?
Бақаны неліктен қосмекенділер тобына жатқызамыз?
- Суқоймалары неліктен ластанады?
Семантикалық кестені толтыру

Сергіту сәті

«Дақылдар» биі

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Суреттпен жұмыс

-Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Оқушылар пікірін айтады.
- Балықты өсіру, көбейту дегенді қалай түсінесіңдер?
- Қандай шаруашылықтарды білесіңдер?
Сызба бойынша ауыл шаруашылығы салаларымен таныстырады.
АУЫЛШАРУАШЫЛЫҒЫНА ЖАТАДЫ.
1. Құс өсіреді ----- құс шаруашылығы
2. Ара өсіреді ---- ара шаруашылығы
3. Балық өсіреді ---- балық шаруашылы
4. Жануарлар өсіреді ---- мал шаруашылығы
5. Өсімдік өсіреді ------ өсімдік шаруашылығы
Бір сөзбен қалай айтамыз
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Егін шаруашылығы
Мал шаруашылығы
ЕГІН ШАРУАШЫЛЫҒЫ
Күріш, мақта,
ІІ Нұсқа
Мал шаруашылығы
Жылқы шаруашылығы
Ірі қара мал шаруашылығы
Қой шаруашылығы
Түйе шаруашылығы
Құс шаруашылығы

ІV. Оқулықпен жұмыс.
1. Мәтінмен жұмыс.
1 топ Егіншілік
2 топ Мал шаруашылығы
Топтастырып дәлелдеу.
Проблемалық жағдайды шешу.
- Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығы бір - бірімен тығыз байланысты деп айтуға бола ма?
Сен білесің бе?
1 топ өздерің жақсы білетін өсімдіктер туралы жазасыңдар (кесте толтырасыңдар)
2 топ бірінші топқа бүгінгі сабаққа қатысты сұрақтар дайындайсыңдар
Әңгіме жазу,
2. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығында қандай мамандық иелері жұмыс істейді?
3. Оқушылар кәсіп иелерінің атынан сөйлейді. Әңгімелермен мына үлгіде бастайды: «Мен малшымын. Жылқы бағамын....»

Жинақтау

Ой толғаныс

1. Дүниежүзіндегі қойы көп ел –
А) Қазақстан
В) Ресей
С) Австралия
2. Елтаңбада қай түлік түрі бейнеленген?
А) Түйе
В) Қой
С) Жылқы
3. Шөл дала кемесі деп нені айтамыз?
А) Түйе
В) ешкі
С) Қой
4. Жылқы пірі
А) Ойсылқара
В) Зеңгі баба
С) Қамбарата
5. Әйгілі күріш өсіруші кім?
А) Шығанақ Берсиев
В) Ыбырай Жақаев
6. Суармалы егіншілікке қандай өсімдіктер егіледі?
7. Тауықтәрізділерге қандай құс жатады?
А) қаз
В) тауық, күркетауық
С) шағала
Венн диаграммасы

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------

Дүние тану

№27 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Адамның егін және мал шаруашылығын дамыту үшін жасаған жағдайлары

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

Суретпен жұмыс

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

«Зымыран сұрақтар»

Видеоролик көрсету тақырыбқа байланысты

Тақырыпты ашу

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Мемлекетіміз ауыл шаруашылық саласының дамуына жасап жатқан жағдайлары жайлы түсіндіру.Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығының дамуы үшін жасап жатқан жағдайлар жайлы саралау.Мемлекетіміз ауыл шаруашылық саласының дамуына жасап жатқан жағдайлары жайлы түсінеді. Мал шаруашылығы мен егін шаруашылығының дамуы үшін жасап жатқан жағдайлар жайлы саралай алады

1-ТОП “Төрт түлік” туралы мәтін жазу.

2-ТОП “Диқан болғым келеді” шығарма жазу.

3-ТОП “Елімнің байлығы” газетке мақала жазу

4-ТОП “Дақылдар туралы” мақал-мәтелдер жазу

1.Мал шаруашылығы дегеніміз не?

2.Егін шаруашылығы дегеніміз не?

Адамның егін және малшаруашылығын дамыту үшін жағдайлары туралы оқып,білу

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------

Дүние тану

№28 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

ӨҚН.Медициналық білім негіздері және алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері

Қазақстанның бар байлықтарын,м аусымдық белгілеріді топпен тәжірибелер жасау арқылы дәлелдейді, тапсырмаларды орындауға пайдаланады

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Қы зыл,жасыл,көк

Түстер арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

Картамен жұмыс

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

«Өрмекші»

Видеоролик көрсету тақырыбқа байланысты

Тақырыпты ашу

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

1-ТОП “Үй жануарлары ” туралы мәтін жазу.

2-ТОП “Комбайыншы болғым келеді” шығарма жазу.

3-ТОП “Елімнің байлығы” газетке мақала жазу

4-ТОП “Дақылдар туралы” мақал-мәтелдер жазу

1.Картамен дегеніміз не?

2.Егін шаруашылығы дегеніміз не?

Адамның егін және малшаруашылығын дамыту үшін жағдайлары туралы оқып,білу

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------

Дүние тану

№29 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Топ саяхат. «Өзі тұратын туған жерінің өсімдіктері мен жануарлар дүниесімен танысу».

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

Суретпен жұмыс

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Жинақтау

«Зымыран сұрақтар»

Видеоролик көрсету тақырыбқа байланысты

Тақырыпты ашу

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

1.Мал шаруашылығы дегеніміз не?

2.Егін шаруашылығы дегеніміз не?

3 .Адамның егін және малшаруашылығын дамыту үшін жағдайлары туралы оқып,білу

Туған жер дегеніміз не?
Туған жерге туыңды тік деген сөздің мағынасын қалай түсініесің?

Рефлексия

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------------------

Дүние тану

№30сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Ғарыш туралы алғашқы түсінік. Жұлдыз .Планета. Галактика туралы мәліметтер.

Қазақстанның қызыл кітабы.Экономика

Оқушылар ғарыш,планета, жұлдыз туралы топпен талдау арқылы біледі, табиғатты қорғауға үйренеді

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape39 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape41 Shape40

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Білу

Қызығушылықты ояту

Түсіну

Қолдану

Топпен жұмыс

Зымыран сұрақтар

Тест

1. Өзінен жарық шығармайтын, түнде жұлдыз сияқты жарқырап көрінетін не?

А) ғарыш

Ә) галактика

Б) планета

В) метеорит

2. Жерге ең жақын жұлдыз

А) Ай

Ә) Күн

Б) Шолпан

В) Марс

3. Жұлдыздар жүйесі неге бірігеді?

А) галактикаға

Ә) күн жүйесіне

Б) жердің серігіне

В) жер шарына

4. Ғарышқа жол нешінші жылы ашылды?

А) 1961 жылы 12 сәуір

Ә) 1957 жылы 4 қазан

Б) 1991 жылы 2 қазан

В) 1945 жылы 9 мамыр

5. Ғалымдардың болжауынша Күннің беткі қабатындағы қызу

А) 5600°

Ә) 6500°

Б) 6000°

В) 16000000°

6. Күн мен Жердің арақашықтығы қанша километр?

А) 300 млн км

Ә) 140 млн км

Б) 150 млн км

В) 109 млн км

7. Глобус деген не?

А) Жердің дәлме дәл үлгісі

Ә) Мұхит пен құрлықтар бейнеленген дәл үлгісі

Б) Жер бедері картадағыдай түсірілген үлгі

В) Жердің барынша кішірейтіліп жасалған дәл үлгісі

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Постермен жұмыс

1.Глобуста полюстерден бірдей қашықтықта не жүргізіледі?

2. Жер экваторының ұзындығы қанша?

3. Меридиандардың параллельдерден айырмашылығы қай бағытты көрсетеді?

4. Жердің өз білігінен айналуына қанша уақыт кетеді?

5. Жердің Күнді толық бір рет айналып шығу үшін қанша мезгіл өтеді?

6. Экватор сызығы Жерді тең екі қандай жарты шарға бөледі?

Сергіту сәті

«Халықтар» биі

Ой толғаныс

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:---------------------------------------------

Дүние тану

№31 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Күн-жарықпен жылудың қайнар көзі.

ӨҚН.Медициналық білім негіздері және алғашқы медициналық көмек көрсету ережелері

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Кел, балалар, күлейік!

Күлкіменен түлейік!

Күлкі- көңіл ажары !

Күліп өмір сүрейік!

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Шарлар арқылы топтарға бөлу.

Қызығушылықты ояту

«Кім шапшаң?»

Мұғалім тақтаға тірек сөздерді жазады.
1. жұлдыз
2. ғаламшар
3.Күн жүйесі
4. Әлем
5. Галактика
6. ғарыш
Берілген уақыттан соң блок жабылады. Оқушылар есте қалған сөздерді дәптерге жазады. Блок ашылады. Оқушылар естерінде қалмаған сөздерді толықтырып жазып, жазбаларын толықтырып алады. Екінші белгі. Есте сақтауға уақыт нормативі 7 сөз – 30 сек
Жазуға берілген уақыт есте сақтау ауқытына тең.

Сергіту сәті

«Жұлдыздар» биі

Білу

Жаңа сабақ

Түсіну

Қолдану

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Ойлауды ұйымдастыру Оқушылар мәтінмен өз бетінше жұмыс жасап, берілген ақпаратты өңдейді. Тірек сөздердің мағынасын ашады.
Жұлдыз - жерден өте алыс орналасқан орасан зор шарлар. Ең ірілері күннен бірнеше есе үлкен. Мөлшері Жермен қарайлас шағындары да бар. Жұлдыздар саны әлденеше миллиардтан асып кеткен. Жерге ең жақын жұлдыз - Күн. Оның төңірегінде аспан денелері планеталар айналып жүреді. (планета –грекше адасушы жұлдыз деген сөз)
Планеталар – өзінен жарық шығармайтын салқын денелер. Бірақ түнде жылтырап көрінеді. Ол күн сәулесіне шағылысуынан солай көрінеді. Планеталардың айналасында серіктері айналып жүреді. Жер серігі - Ай. Күн және күнді айналып жүретін планеталар мен олардың серіктері Күн жүйесін құрайды. Күн жүйесі – Әлем кеңістігінің немесе Ғарыштың бір кішкене шағын мүйісі ғана. Ол Галактика деп аталатын жұлдыздар жүйесіне кіреді. Әлемде ондай галактикалар миллиондап саналады. Жерді қоршаған бүкіл дүние –ӘЛЕМ немесе ҒАРЫШ деп аталады. Адам ерте кезден –ақ Ғарышты зерттеуге тырысқан. Ғарышқа жол 1957 жылы 4 қазанда ашылды. Жердің жасанды серігі ұшырылды. 1961жылы 12 сәуірде адам баласы бірінші рет ғарыш кемесімен Жер шарын айнала ұшты. Ол—Ю. А. Гагарин. Жерді 108 минут бойы бақылады.
Мәтінді оқу жылдамдығы
1 параққа 4 мин.

Жиақтау

«Автор орындығы»

Алғашқы түсініктерді тексеру Қиылыс сұрақтар
Осы аталған тірек сөздердің мағынасын ашу
мақсатында оқушыларға сұрақтар қойылады
1. Бұлтсыз ашық күнде аспаннан нелер көрінеді?
2. Олар неліктен бізге жылтыраған кішкене ноқат болып көрінеді?
3. Жай көзбен қарағанда неше мыңға тарта жұлдыз көрінеді?
4. Жұлдызды немен көруге болады?
5. Телескоп арқылы неше жұлдыз көрінеді?
6. Адамдар жұлдызды аспанды қандай жұлдыздар тобына топтастырады?
7. Барлығы неше шоқжұлдыз бар?
8. Шөмішке ұқсайтын шоқжұлдыз қалай аталады?
9. Оларды басқаша не деп атайды ?
10 Бұл шоқжұлдыздардың ішіндегі ең жарық жұлдыз қалай аталады?
11. Теңізшілер мен саяхатшылар Темірқазық арқылы нені анықтаған?
12 . Ғарыштық денелерге нелер жатады?
13. Жерге ең жақын жұлдыз не?
14. Оның төңірегінде неше ірі аспан денесі айналып жүреді?
15. Олар қалай аталады?
16. Жер қандай ғаламшар?
17. Ең үлкен ғаламшарды ата?
18. Жердің серігі не?
19. Жер Күн жүйесінде нешінші орында орналасқан?
20 Жердің орналасқан жері несімен қолайлы?
21. Күн және оны айналып жүретін планеталар не құрайды?
22. Күн жүйесі басқа жұлдыздармен қосылып қандай галактикаға кіреді?
21. Әлемде ондай галактикалар қанша?
22. Жарық секундына неше км жылдамдықпен таралады?

Екі жақты күнделік стратегиясы

Кітаптағы жазбалар

Менің жаңалығым

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Оқу ісінің меңгерушісі:-----------------

Дүние тану

№32 сабақ

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Ғарышқа жол ашу.Ю.А Гагарин тұңғыш ғарышкер. Т.Әубәкіров,Т.Мұсабаев-қазақ ғарышкерлері

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape42 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape44 Shape43

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Білу

Қызығушылықты ояту

Түсіну

Қолдану

Топпен жұмыс

Қазір сендерге бұл жерде видео көрсетіледі. Видеоны мұқият тыңдап алыңыздар. (видео көрсетіледі)
Флипчартпен жұмыс жасайды. Әр топ қорғайды.
V. Мұғалім түсіндірмесі.
Астрономдар жұлдыздарды бақылаудың қолайлы жағдайларын жылдар бойы армандап келді. Аспан әлемін зерттеуге ең дұрыс жер-ғарыш. Ғарышты зерттеуді қолға алу 1957 жылы 4 қазанынан басталды. Сол күні ғарышқа алғаш рет жердің жасанды серігі ұшырылды. Қазіргі заманда жасанды серіктер ауа рай туралы нақты мәліметтер алуға көмектеседі, радио және теле-байланыстарды қамтамасыз ету, теңіздегі кемелердің орнын анықтау т.б мүмкіндік береді.
1958 жылы Айға лунаход ұшырылды. Ол – адамның қатысуынсыз, жерден радио арқылы басқарылатын автоматты барлаушы. Осындай құралдардың көмегімен Айдың химиялық құрамы зерттелді.
Жұлдыздар мен планеталарды зерттеу үшін сондай –ақ жерді ғарыштан бақылау үшін адамдар ғарышқа ұшатын кемелердіойлап тапты. Оларды әр түрлі ғылыми мақсатпен ұшырады. 1961 жылы 12 сәуір күні әлемде тұңғыш рет Ю. А. Гагарин Байқоңырдан ғарышқа аттанып «Восток» ғарыш кемесімен жерді айналып шықты.

Оқулықпен жұмыс

-Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы

-Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы

-Оқушылардың мәтінді іштей оқуы

Постермен жұмысы

1 топ. Жерге ұқсас ғаламшарлар Үлкен ғаламшарлар
М, Ш, Ж, М Ю, С, У, Н
2топ. Күн жүйесіндегі ғаламшарлардың аттарын сызбаға жазыңдар.
3 топ. Төмендегі сөздерге анықтама беріңдер.

Жинақтау

Галактика- жұлдыздар жүйесі
Әлем- жерді қоршаған бүкіл дүние
Ғарыш- әлем немесе ғарыш
Планета – өзінен жарық шығармайтын салқын денелер.
Күн жүйесі – күн және оны айналып жүретін планеталар мен олардың серіктері.
Математика – ғылымдар патшасы.
Ғарышкер Ғарыш кемесінің атауы Ұшу ұзақтығы Минут
Ю.А. Гагарин Восток 1 сағ.48мин
Т. О. Әубәкіров Союз ТМ-13 7 тәул.22сағ.13мин
Т. А. Мұсабаев Союз ТМ-19 125тәул.22сағ.53мин

Ой толғаныс

Радиоға телефон шалу.
Радиоға Т. Мұсабаев пен Т. Әубәкіров келеді. Жүргізуші: Жадыра Кейіпкерді таңдайды.
Қымбатты тыңдармандар. Бүгін біздің студиямызға ғарышкер ағаларымыз Т. Мұсабаев пен Т. Әубәкіров ағаларымыз келіп отыр. Аға қош келдіңіздер! Көңіл күйлеріңіз жақсы ма?
Қымбатты тыңдармандар ғарышкер ағаларымызға қояр сауалдарыңыз болса, радиоға қоңырау шалыңыздар. Тыңдармандарымыздан сауал келгенше сіздерге мен бір сұрақ қоя берейін.
Алғаш ғарышқа ұшу сапарыңызда қорқыныш болды ма?
Келесі сауалымыз келіп түсті.
Ағалар келіп сұрақтарымызға жауап бергендеріңізге көп рахмет. Сауболыңыздар!

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазу

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау

Оқу ісінің меңгерушісі:-------------------------------

Дүние тану №33 сабақ	Уақыты:	Кабинет:	Мұғалім
Сабақтың атауы	Глобус-Жердің үлгісі ӨҚН;Салауатты өмір салтының негіздері Глобус-Жердің үлгісі құралымен танысады, топпен сипаттау арқылы тапсырмаларды орындауға пайдаланады
Мақсаты Күтілетін нәтиже
Психологиялық ахуал	– Балалар, айналамызда көңіл-күйі көтеріңкі, жақсы адамдардың болғанын бәріміз ұнатамыз. Ендеше қол ұстасып, бір-бірімізге жақсы көңіл-күй мен саулық тілейік. Кел, балалар, күлейік! Күлкіменен түлейік! Күлкі- көңіл ажары ! Күліп өмір сүрейік!		Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.
Топқа бөлу			Шарлар арқылы топтарға бөлу.
Қызығушылықты ояту
Білу Түсіну Қолдану Жинақтау	Суретпен жұмыс Глобус дегеніміз не? Жер дегеніміз не? Оқулықпен жұмыс -Мәтінді мұғалімнің оқушыларға таныстыруы -Оқушылардың мәтінді тізбектей оқуы -Оқушылардың мәтінді іштей оқуы «Балық сүйегі» СҰРАҚҚА ЖАУАП БЕР: 1.Жер де әлем денесі. Оның әлемдегі орнын қалай өрнектеуге болады? Жауабы: Жер шары, Күн жүйесі, Галактика Галактикалар тобы Әлем(ғарыш) 2. Жерді қоршаған бүкіл дүние не деп аталады? Жауабы: Әлем немесе Ғарыш 3.Ғарышқа жол қай жылы ашылды? Жауабы: 1957 жылы 4 қазанда ашылды 4. 1961 ж 12 сәуірде адам баласы тарихында ғарышқа ұшқан кім? Жауабы: Юрий Александрович Гагарин 5. Күн неше планетадан тұрады? Жауабы: 9 ірі планетадан тұрады 6. Жерге ең жақын жұлдыз? Жауабы: Жерге ең жақын жұлдыз-Күн 7. Күн мен Жердің орташа қашықтығы қанша? Жауабы: Күн мен Жердің орташа қашықтығы - 150 миллион шақырым 8. Күннің беткі қабатының қызуы қанша? Жауабы: Күннің беткі қабатының қызуы – 60000С 9. Күнді неше ғаламшар айнала қозғалады? Жауабы: Күнді 9 ғаламшар айнала қозғалады 10. Жер бетіндегі тіршілікке Күннің әсері қандай? Жауабы: Күн жарық сәуле мен жылу таратады. 11. Ертедегі адамдар Жердің пішіні қандай деп ойлаған? Жауабы: Ертедегі адамдар Жерді тегіс деп ойлаған
Ой толғаныс	(Неге? Неліктен? Себебі? Не үшін?) Бос орындарға қажетті сөздерді жазып, сөйлемді толықтыр. Ертедегі адамдар Жер тегіс оның үстіне аспан күмбезі төңкеріліп қойылған деп білген. Жауабы: Себебі, Күмбезге Күн, Ай және сансыз көп жұлдыздар бекітілген деп түсінген Теориясы: «ТАЛДАУ» (Салыстыр, Айырмашылығы неде? Ұқсастығы неде? Тақырыптың басты идеясын жаз, деген болу керек) Венн диаграммасын толтыр. ЖЕР------------------------------- ортақ қасиеттері-----------------------------------ГЛОБУС Тақырыптың басты идеясын жаз: Жердің барынша кішірейтіліп жасалған дәл үлгісі – глобус деп аталады. (Қорытынды шығар, анықтама бер. Мазмұнды жүйеле, кесте, сызба, т.б. түрінде) Бос орынға қажетті сөздерді жазып, бос торларды толтыр ГЛОБУС ЖЕР ШАР ТЫНЫҚ ЕУРАЗИЯ Жердің дәл үлгісі Шар тәрізді дене Глобус латын тілінде – ... деген сөз Ең үлкен мұхит ҚР - ... материгінде орналасқан (қарапайым тапсырмалар) Материктердің атын ата. Еуразия Оңтүстік Америка Солтүстік Америка Африка Аустралия Антарктида Практикасы: «БАҒА БЕРУ» (Сен қалай ойлайсың? Не істер едің?) Сұраққа жауап бере отырып, түсіндір. 1.Глобус - Жердің дәл үлгісі. Сен қалай ойлайсың, Жер тегіс пе, дөңгелек пе? Жауабы: Менің ойымша, жер дөңгелек 2.Жердің дөңестігіне байланысты теңіз жағасында тұрсаң не байқар едің? Жауабы: Алыстап бара жатқан кеменің көрінбей кететіндігін байқар едім.
Рефлексия	(сен қалай ойлайсың? Не істер едің?) Сұраққа жауап бере отырып, түсіндір: 1.Материктердің ішінде Антарктидада адам қоныстанбаған. Сен қалай ойлайсың? Жауабы: Менің ойымша, оны түгелдей дерлік мұз басып жатыр. Сондықтан оны мұз құрсанған материк деп атайды. 2.Ай тұтылғанда оны қалқалаған Жер көлеңкесінен не байқар едің? жауабы: дөңгелек екендігін байқар едім
Үйге тапсырма	Мазмұндау		Күнделіктеріне жазу
Бағалау	Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау		Бағалау
Кері байланыс	Смайликтер арқылы кері байланыс орнату		Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

Оқу ісінің меңгерушісі:--------------------------------

Дүние тану

№34

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Жердің өз білігінен айналуы. Оның жер бетіндегі тіршілік үшін маңызы.Күн мен түннің ауысуы және себептері

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

«Жүректен - жүрекке» шеңбері

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Топқа бөлу

Г Shape45 еометриялық фигуралар үлестіріледі

Shape47 Shape46

Оқушылар таңдаған фигураларына сай топтарға бөлініп отырады.

Қызығушылықты ояту

-Экватор сызығы Жер шарын қаншаға бөледі? Олар қалай аталады?

-Параллельдер деген не? Меридиан деген не? -Градус торын не құрайды?

Жаңа сабақ

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

Не білемін? Не білдім? Не білгім келеді?

Жер туралы бұрыннан білетіндерін айтқызу:

Жер шар тәрізді дене,сыртын атмосфера қаптап тұрады,күнді айналып жүреді,серігі-Ай,6 материктен тұрады,4 мұхиттан тұрады, Бүгінгі сабақта алатын білімдері :Жер білігі дегенді түсіндіріп алу .Ол үшін пластиллиннен домалақ жасап ,ортасынан жіп жіберу . Сол жіптің білік екенін түсіндіру. Глобустан жер білігін көрсету.Жер осы өз білігінен айналады . Май шамын жағу.Бұл күн екенін ескерту.

1-тапсырма:Не байқадыңдар?

Ой толғау: бір жағы қараңғы, бір жағы жарық. Күн түскен жағы күндіз,қараңғы жағы түн болады.

Глобусты айналдыру.

2-тапсырма:Енді не өзгеріс болды?

Ой толғау:Күн мен түн ауысты. Жер өз білігінен батыстан шығысқа қарай 24 сағатта бір рет айналып шығады. Жердің өз білігінен айналып шығуына кеткен уақыт тәулік деп аталады. Тәулік бір күн мен бір түннен тұрады Сабаққа қосымша материалдармен таныстыру:

Ой толғаныс

1)Жер қалай пайда болған?

Жер газ бен тозаңнан тұрған.Бұл шар суып қатты қабыршақ пайда болған.

2)Жер ғарыштан қандай болып көрінеді?

Жасыл және қоңыр дақтары бар ашық көгілдір түсті шар.

3)Жер ішінде не бар?

Ядро бар,өте ыстық,өте қатты,оған бұрғылаумен жету мүмкін емес.+4000°С

Одан соң мантия болады.Ол ыстық тау жыныстарынан және жартылайбалқыған тау жыныстарынан тұрады.

Жер қыртысы болады.

4)Жердің магниттік өрісі

Жердің магниттілігі планетаның ішіндегі қозғалыспен өндірілген оның электр токтарынан пайда болады.магниттік өрісі көзге көрінбейді

5)Жердің ашылуы

Жерді алғаш Эратостен деген грек математигі ашты.

Оқулықпен жұмыс Іштей оқыту. Теріп оқыту.

БББ кестесі

Білем	Білдім	Білгім келеді

Үйге тапсырма

Мазмұндау

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Рисунок 795

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады

4 СЫНЫПҚА АРНАЛҒАН ДҮНИЕ ТАНУ ПӘНІНЕН ДИДАКТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛДАР

І бөлім

Табиғат

Т абиғатты бақылауды, кейбір зертханалық , өздік жұмыстарға тапсырмалар.

1-тапсырма

1. Бақылау әдісі деген не ? Табиғат заттары мен құбылыстарын тікелей көріп, ұстап, дыбысы болса тыңдап, естіп зерделеу жолдарын бақылау әдісі дейміз.

Тәжірибе –эксперимент әдісін дұрыс жүргізу үшін нені білу керек ?

Тәжірибе әдісінде де тәжірибені немен, не үшін, қалай, қашан қойып, жүргізу қажет екені алдын ала, шамамен анықталып, ойластырады.

ӨЖ-2.

1. Ауаның температурасын өлшейтін аспап. Термометр.

2. Уақытты өлшейтін аспап. Сағат.

3. Сағаттың қандай түрлері бар ? Құм сағат, күн сағат, су сағат.

4. Уақыт өлшемдерін ата. Сағат, минут, секунд.

2 -тапсырма

1 сағатта неше минут бар ? 60 минут.

1 минутте неше секунд бар ? 60 секунд.

1 тәулікте неше сағат ? 24 сағат.

Ө Ж – 4.

1. 1 аптада неше тәулік ? 7 тәулік.

2. 1 айда неше апта ? 4 апта.

3. 1 жылда неше ай бар ? 12 ай.

3-тапсырма.

Табиғат денелері мен құбылыстарын зерделеуге қандай математикалық өлшемдерді пайдаланады ? Градус, сағат, минут, секунд, сантиметр, метр, шақырым, тонна, центнер, килограмм, грамм, миллиграмм.

ӨЖ-1.

1. Дене деген не ? Адамды жан-жағынан қоршаған нәрселердің бәрі дене деп аталады.

2. Дененің қандай түрлерін білесің ? Екі түрі: табиғи және жасанды.

3. Табиғи денелерді ата. Күн, ай, жұлдыз, бұлт, тас, аң, құс.

4. Жасанды денелерді ата. Үй, машина, үстел, орындық, доп, т.б.

4-тапсырма

Тірі табиғаттың өлі табиғаттан қандай айырмашылығы бар ?

Тірі денелер қоректенеді, өніп-өседі, ескіріп, қартаяды, өледі. Ал өлі денелер қоректенбейді, өніп-өспейді, көбеймейді.

Тірі табиғатқа және өлі табиғатқа мысалдар келтір.

Т ірі: адам, жануар, өсімдік, құс. Өлі: ауа, бұлт, құм, тас.

ӨЖ – 3.

1. Кез келген дене неден тұрады ? Заттан.

2.Заттарды бір-бірінен қандай қасиеттерге қарай ажыратуға болады ?

Қатты, жұмсақ, тәтті, ащы, серпімді, т.б

5-тапсырма

1. Табиғат құбылыстары деген не ? Табиғаттағы өзгерістердің барлығы табиғат құбылыстары деп аталады.

2. Қандай табиғат құбылыстарын білесің ? Ағаштың өсуі, қартаюы, құлауы, шіруі, жан-жануарлардың өсуі, көбеюі, өлуі,күннің шығуы, батуы, аспанды бұлт торлауы, жауын-шашын, күн күркіреуі, үгілу, қар еруі, су тасуы.

ӨЖ – 5.

1. Географиялық карта деген не ? Жер бетінің қағазға өте кішірейтіліп салынған бейнесін географиялық карта дейді.

2. Картада не көрсетіледі ? Картада жер бетінің үлкен бөлігі – тұтас облыс, мемлекет немесе бүкіл жер шары көрсетіледі.

Сұлбадан картаның қандай айырмашылығы бар ?

Сұлбада жер беті егжей-тегжейлі бейнелейді, картада жеке көшелер, шаршылар, үйлердің орнына елді қоныстың бір-ақ шартты белгісі қойылады. Бұлақ, жылға, құдық сияқты ұсақ заттар түсірілмейді.Бұған себеп – сұлба шағын жерді қамтиды.

6-тапсырма

1. Физикалық карта деген не ? Өзен, көл және жер бедері бейнеленген картаны физикалық карта дейді.

2. Саяси-әкімшілік карта деген не ? Мемлекеттер мен олардың бөліктері көрсетілген картаны саяси-әкімшілік карта дейді.

3. Табиғат аймақтарының картасында не көрсетіледі ? Ол картада орман, дала, шөл және басқа да табиғат аймақтарының таралуы көрсетіледі.

7-тапсырма

1. Жер бетінде ауа қалай таралған ? Ауа барлық жерде бар: кез келген заттың қуысында, топырақта, суда, денемізде.Бірақ біз ауаны көрмейміз, өйткені ол түссіз, мөлдір.

2.Жер бетіндегі тіршілік үшін ауаның қандай маңызы бар ?

А уасыз жан-жануар тіршілік ете алмайды, өсімдік шықпайды. Адам тамақ ішпей бес аптаға жуық, сусыз бес тәулік өмір сүре алады. Ал ауасыз бірнеше минутта-ақ өліп кетеді.

ӨЖ – 2.

1. Жел деп нені атайды ? Жер бетіндегі ауаның бір жерден екінші жерге ауысуын жел деп атайды.

2. Желдің күші мен бағытын бақылайтын құрал. Желбағар (флюгер).

3.Желдің бағытын қарапайым әдіспен де анықтауға болады. Ол үшін не істеу керек

Ол үшін кішкене сырыққа байланған шүберекті көтеріп ұстау керек. Шүберектің желбіреуіне қарап желдің қай бағыттан соғып тұрғанын ажырату қиынға түспейді.

8-тапсырма

1. Тұман қалай түседі ? Көктемде немесе оңтүстіктен соққан жел жылы ауаны айдап алып келеді.Жылы ауа қар немесе тоңазыған топырақ бетімен жанасқанда салқындайды да, су булары су тамшыларына айналады. Ұсақ су тамшыларының шоғырлануынан жер бетіне тұман түседі.

2 . Бұлт қалай пайда болады, оның қандай түрлері бар ? Жер бетінен жоғары көтерілгенде де ауа салқындайды. Оның құрамындағы бу ұсақ су тамшыларын бөліп шығарады. Олар шоғырланып бұлт құрайды. Оның түрлері: будақ бұлт, шарбы бұлт, қабат бұлт.

ӨЖ – 1.

1. Шық пен қырау қандай жағдайда түседі ? Жаз күндері күндіз булану күшті жүреді де, ауаға су булары көп жинақталады. Бұлтсыз, ашық түнде жер беті күндіз жинаған жылуынан тез айырылып, салқындап кетеді. Бұл кезде әлі де жылы қалпын сақтаған ауа салқын жер бетімен жанасқанда бойындағы су тамшыларын бөліп шығарады, яғни шық түседі.Күзде және қыста осындай жолмен қырау пайда болады.

2. Жер бетіне түсетін жауын-шашын қандай есебімен өлшенеді ? мм.

9-тапсырма

1. Ауа райы деген не ? Температура, қысым, бұлттылық, жауын-шашын, ылғалдылық, жел – ауа райының құбылыстары. Бәрінің жиынтығы ауа райын түзеді.

2 . Метеорологиялық станцияларда қандай бақылаулар жүргізіледі ? Күн сайын белгіленген мерзімде ауаның температурасы, желдің күші мен бағыты, жауын-шашын, ауа қысымы, т.б. өлшенеді. Бұлардан басқа үлкен алқаптардағы бұлттылық жайын Жер серіктері фотосуретке түсіріп, бейнесін Жерге беріп отырады.Осылай жиналған мәліметтер арнаулы ауа райы карталарына түсіріледі.

ӨЖ –1.

1. Ауа қандай жолдармен ластанады ? 1. Фабрика, завод, жылу орталықтарынан шыққан көк түтіннен. 2. Автомашиналардан – бензинмен жүретін көліктер көп мөлшерде улы заттарды бөліп шығарады.

2. Айналадағы ауаның тазалығын сақтауда ненің маңызы зор ? Көгалдандырудың: ағаш отырғызу, гүлзарлар жасау, демалыс бақтарының көлемін кеңейту.

ӨЖ-2.

1. Жер шарының қанша бөлігін су алып жатыр ? Жер шарының төрттен үш бөлігін.

2. Табиғатта су неше күйде кездеседі ? Үш күйде: сұйық, қатты және газ күйінде.

ӨЖ-3.

1. Артезиан құдығы деген не ? Жүз метр және одан тереңдігі жер асты суын қалай алып пайдалану керек ? Ол үшін жер қыртысын бұрғылауға тура келеді. Егер су оны өткізбейтін екі қабаттың ортасында жатса, онда бұрғылағанда үлкен қысыммен атқылайды. Мұндай құдықты артезиан құдығы дейді.

2. Өзеннің бастауы деген не ? Өзеннің ағып шығатын жері бастауы деп аталады.

10-тапсырма

1. Арна деген не ? Уақытша пайда болатын ағыстардан ерекшелігі - өзен жер бетіндегі белгілі бір ойысты бойлап ағады. Ол арна деп аталады.

2 . Өзеннің саласы деп нені атайды ? Жолда негізгі өзенге бүйірден басқа ұсағырақ өзендер келіп қосылады. Мұндай жолдан қосылатын өзендер негізгі өзеннің саласы деп аталады.

ӨЖ –1.

1. Жасанды көл деп нені атайды ? Суға тапшы құрғақшылық жерлерде қолдан көл жасалынады. Оны жасанды көл деп атайды.

2.Жасанды көл қалай жасалады ? Қолдан көл жасау үшін құрғақ сайдың алдына топырақ үйіп, бөгейді. Көктемде еріген қар суы бөгетке жиналады.

11-тапсырма

ӨЖ –1.

1. Тау жыныстары деп нені атайды ? Жер қыртысын толтырып жатқан денелер тау жыныстары деп аталады.

2. Тау жыныстары қандай түрлерге бөлінеді ? Қатты, сұйық, газ түрінде.

3. Тығыз тау жыныстарына нелер жатады ? Гранит, құмтас, тас көмір және т.б.

ӨЖ –2.

1. Құмтас қалай пайда болған ? Құмтас құм түйіршіктерінің бірігіп қатуынан пайда болған.

2. Граниттің қазақша мағынасы қандай ? Гранит қазақша “түйіршікті” деген сөз.

3. Гранит пен құмтас неге қолданылады ? Гранитті үйдің іргетасын, көпір тірегіш, ескерткіштер жасауға, әшекейлік мақсатқа пайдаланады. Құмтас құрылыс материалы ретінде, диірмен тасы, қайрақ ретінде де қолданылады.

12-тапсырма

1. Майда тау жыныстарына нелер жатады ? Құм және саз.

2. Құм мен сазды қайда қолданылады ? құм елді мекендерді жабдықтайтын су қоймаларында ауыз суды сүзіп, тазартуға қолданылады. Мұнан басқа құмды цементпен қосып үй құрылысына пайдаланады, сазбен араластырып кірпіш құяды. Таза құмнан әйнек дайындайды.Саздан құм араластырып кірпіш құяды, отқа төзімді заттар, бағалыыдыс-аяқ, құмыралар жасайды.

ӨЖ –1.

1. Пайдалы қазбалар деген не ? Жерден қазып алынып, адам қажетіне жұмсалатын тау жыныстары пайдалы қазбалар деп аталады.

2. Пайдалы қазба шоғырланған жер қалай аталады ? Кен орны.

ӨЖ – 2.

1. Кен деген не ? Металл және олардың қоспалары араласқан тау жынысы кен деп аталады.

2.Жердің терең қойнауындағыларына жету үшін не қазады ? Шахта.

3. Жер бетіне жақын жатқандары қалай алынады ? Ашық карьерден алынады.

ӨЖ –3.

1. Пайдалы қазбалар қолданылуына қарай неше топқа бөлінеді ? Үш топқа: жанғыш, кен пайдалы, кенге жатпайтын пайдалы қазбалар.

2. Жанғыш пайдалы қазбаларға нелер жатады ? Тас көмір, мұнай, газ.

3. Мұнай мен газдың аса бай кен орындарын ата. Каспий маңы ойпаты мен Маңғыстау.

13-тапсырма

1. Кен пайдалы қазбалардан не өндіріледі ? Темір, мыс, қорғасын, алюминий және басқа металдар.

2. Кен пайдалы қазбалар қай жерде көп шоғырланған ? Орталақ Қазақстанда : Жезқазған және Қоңырат мыс кен орындары.

3 . Кенге жатпайтын пайдалы қазбалардан қандай өнімдер алынады ? Тұз, фосфорит, әктас, мәрмәр, гранит, құм, саз.

ӨЖ –1.

1. Пайдалы қазбаларды қорғау үшін не істеу керек ? - кен орындағы пайдалы қазбаны қалдырмай, сарқа қазып алу керек; -пайдалы қазбаларды тасымалдау кезінде төгіп-шашуға болмайды; -пайдалы қазбаларды бүлінуден сақтау керек; пайдалы қазбаларды өңдеуге ысырапқа жол бермеу керек.

2. Пайдалы қазбаларды қорғауға өзің қандай үлесіңді қоса аласың ? Электр шамын

уақытымен өшіру, газды босқа жандырмау.

ІІ бөлім

Қазақстанның өсімдіктері мен жануарлары

1-тапсырма

ӨЖ –1.

1. Топырақ деген не ? Жердің өсімдік өсетін беткі құнарлы қабаты “топырақ” деп аталады.

2. Қарашірік деген не ? Топыраққа қоңыр түс беретін өсімдіктер мен жәндіктердің қалдығы.

3. Топырақтың тау жыныстарынан басты айырмасы неде ? Құнарлылық – топырақтың тау жыныстарынан басты айырмашылығы.

ӨЖ –2.

Құрамындағы қарашіріктің мөлшеріне байланысты топырақтың қандай түрлері бар

Қара топырақ, тұзды топырақ, сор топырақ.

Қара топырақ біздің республикамыздың қай жағында көбірек таралған ?

Республикамыздың солтүстік өңірінде.

3. Сор топырақ қай жерде көп таралған ? Қазақстанның оңтүстігінде.

ӨЖ –3.

Топырақты шайылудан қалай сақтайды ?

А) Таулы аудандарында орман топырақты шайылудан сақтайды ;

ә) тау етегі мен төбелерде жерді беткейге кесе көлденең жырту арқылы;

б ) Ылғалды мол жинау арқылы. Ол үшін қыста қар тоқтату.

2-тапсырма

Өсімдіктер өсетін ортаны ата. Ыстық, сусыз құрғақ жерде, суық, мұз, қар басқан тау басында, суда, ылғалы мол жылы жерде.

Ағаш қандай ағза ? Тірі ағза.

Ағаштың тіршілік үшін ең қажетті жағдайларды ата. Ауа, қорек, ылғал, жарық, жылу.

ӨЖ –1.

1. Ылғал сүйгіш өсімдіктерді ата. Жалбыз, күреңот, жоңышқа.

2.Ылғал сүйгіш өсімдіктердің қандай өзіндік ерекшеліктері бар ?

Тамырлары онша ұзын емес, шашақты. Жапырақтары жалпақ, ылғалды буландыруға жақсы бейімделген: жапырақтарында қақпақты саңылаулары болады.

ӨЖ –2.

1. Құрғақшылыққа төзімді өсімдіктерді ата. Жантақ, сүттіген.

2. Жантақтың ерекшеліктерін ата. Тамырдың ұзындығы 15-20 см. Жапырақтары ұсақ, әрі сирек, бұтақшалары тікенді.

3.Сүттігеннің ерекшеліктерін ата. Тамыры қысқа, тарамдалған, сирек орналасқан. Жапырақтары қалың, етті.Суды аз буландырады.

ӨЖ –3.

Жылу сүйгіш өсімдіктерді ата.

Мақта, асқабақ, күріш, жүгері, қияр, үрмебұршақ.

2. Жылу сүйгіш өсімдіктерінің тұқымдарын топыраққа қай айда себеді ? Сәуір айында.

3. Олардың тұқымдары қандай температурада өнеді ? +150 , +200 температурада өнеді.

3-тапсырма

1. Суыққа төзімді өсімдіктерді ата. Бидай, сұлы, арпа.

Суыққа төзімді өсімдіктердің тұқымдарын топыраққа қай уақытта себеді ? Ерте көктемде.

ӨЖ –1.

1. Жарық сүйгіш өсімдіктерді ата. Мақта, жүгері, жолжелкен, өгейшөп, қоңыраубас.

2. Мақтаны қалай егеді ? Мақтаны бір-біріне көлеңке түсірмейтіндей етіп егеді.

ӨЖ –2.

1. Көлеңкеге төзімді өсімдіктерді ата. Қырлышөп, қарғакөз.

2.Қандай өсімдіктер бірлесіп өседі ?

Емен – саумалдық, қынжыгүл, қырлышөп. Қайың – қойбүлдірген, қазтабан, қоңыраубас.Бетеге, көде –

итқонақ, жоңышқа.

ӨЖ –3.

1. Қандай біржылдық өсімдіктерді білесің. Бидай, күнбағыс, қызанақ, қияр, т.б.

2. Екіжылдық өсімдікті ата. Орамжапырақ.

3. Көпжылдық өсімдіктерді ата. Емен – 1000, 1500 ж. Қайың – 150 ж. Сарықараған – 50 ж.

4-тапсырма

Өсімдіктер әлемін сақтау үшін қандай жұмыстар жүргізіліп жатыр ?

Кесілген ағаштардың орнына жаңасын отырғызу, көшелерді, үй маңын көгалдандыру, ластанған ауаны, суды тазарту, одан әрі ластануды болдырмау.

ӨЖ –1.

1. Жануарларды неше топқа бөлеміз ? Оларды ата. Жануарлар 9 топқа бөлінеді: бунақденелілер,

балықтар, қосмекенділер, жорғалаушылар, құстар, сүтқоректілер, құрттар, жұмсақ денелілер, өрмекшілер.

2. Жануарлардың жер бетінде неше түрі бар ? 2 миллиондай түрі.

3. Жануарлар тіршілік ететін ортаны ата. Мысалдар келтір. Су, құрлық, топырақ арасында.

ӨЖ –2.

1. “Бұғықоңыз” жануарлардың қай түріне жатады ? Бунақденелілерге.

2. Бұғықоңыздың сыртқы бітімі туралы айт. Бұл қоңыздардың ішіндегі ең ірісі.

Басында бұғы мүйізіне ұқсас екі ірі өсінді бар. Түсі қоңыр.

3. Бұғықоңыздың мекен-ортасы, тіршілігі туралы айт. Қоңыз еменді ормандарда тіршілік етеді.Емен ағашының діңін зақымдайды. Содан ағып шыққан шырынмен қоректенеді.

ӨЖ –3.

1. Орамжапырақ ақ көбелегі туралы не білесің ? Көбелек гүл шырынымен қоректенеді. Гүл түйнегі түбіндегі шырынды ұзын тұмсығымен сорады. Гүлді көреді және оның иісін мұртшалары арқылы сезеді. Үш жұп аяғы бар.

2. Көбелектердің дернәсілі қалай аталады ? Жұлдызқұрт.

3. Жұлдызқұрт немен қоректенеді ? Ол орамжапырақ, шалқан сияқты көкөністердің жапырақтарымен қоректенеді. Оларға зор зиян келтіріп, өнімін азайтады.

5-тапсырма

1. Бал аралары қалай тіршілік етеді ? Олар топтасып, “отбасы” болып тіршілік етеді.

2. “Отбасы” туралы айт. Сипаттама бер. “Отбасында” бір ана-ара, ондаған мың жұмысшы аралар болады.Ана-ара жұмыртқа салады.Жұмысшы аралар қысқа арнап бал қорын дайындайды. Салқын түсе ұядағы барлық саңылауларды балауызбен сылап бітейді.

3. Адам қандай қауіпсіздік жағдайларды сақтау керек ? Бал арасының ұясына жақын барып, тиісуге болмайды. Олар тиіскен адамды жабылып, шағады. Шаққанда тері астына улы зат тарап, адам ауырады.

ӨЖ –1.

1. Ұлылар қайда тіршілік етеді ? Шөп, бұта, ағаш жапырақтарында, суда.

2. Жүзім ұлуы немесе бақ ұлуы немен қоректенеді ? Ағаш жапырақтарымен.

3. Дене құрылысын сипатта. Ерекшеліктері туралы айт. Денесі жұмсақ. Қауіпті сезсе

көз ілестірмей денесін жиырып, қауашаққа тығылады. Басының астыңғы жағында араға ұқсас

тістері бар тілі болады.Жапырақтың жұмсақ, етті бөлігін сол тілімен қырқып жейді.

ӨЖ –2.

1. Өрмеші “өрмекті” не үшін құрады ? Өрмекші өрмекті шыбын, ұсақ көбелек сияқтыларды аулау үшін құрады. Олармен қоректенеді.

Өрмекші тәрізді улы жәндіктер де бар. Оларда ата. Бүйі, қарақұрт, кенелер.

Олардан неліктен сақ болу керек ? Қарақұрттың уы адамды өлтіріп жібереді. Бүйі мен кененің шаққаны ауыр науқасқа ұшыратады.

ӨЖ –3.

1. Шұбалшын жәндіктердің қандай тобына жатады ? Құрттар тобына.

2. Олар қай жерді мекендейді ? Шұбалшын қарашіріндісі мол, ылғалы бар, қопсыған топырақты мекендейді.

3. Жауынқұрттың қандай пайдасы бар ? Жауынқұрттардың топырақтың құнарлылығын арттыруда зор маңызы бар. Оларды қорғау керек.

6-тапсырма

Қазақстанда неше мемлекеттік қорық бар ? Оларды ата.

9 қорық бар: Алматы, Ақсу-Жабағылы, Барсакелмес, Қорғалжын, Наурызым, Марқакөл, Алакөл,

2. Қорықтардың құрылу мақсатын ата. Еліміздің көрікті, бай табиғи аймақтарын өз қалпында сақтау, саны азайған өсімдіктер мен жануарларды қамқорлыққа алу, санын молайту, су құстары мамырлайтын және қыстайтын орындар мен балық уылдырық шашатын өзен-көлдерді қорғау мақсатында құрылған.

3. Қазақстанда “Қызыл кітап” нешінші жылы шықты ? 1977 жылы.

ІІІ бөлім

Жер – Ғарыш денесі.

1-тапсырма

1. Жерге ең жақын жұлдыз. Күн.

2. Жұлдыздардың саны қанша ? Бірнеше миллион.

3. Планета деген не ? Планета –грекше адасушы жұлдыз деген сөз.

4. Планеталар қандай денелер ? Өзінен жарық шығармайтын салқын денелер.

5 . Жердің серігі. Ай.

ӨЖ –1.

Күн және оны айналып жүретін планеталар мен олардың серіктері нені құрайды ?

Күн жүйесін.

2. Галактика деген не ? Әлем кеңістігінің немесе Ғарыштың бір кішкене мүйісі.

3. Ғарыштың құрамдас бөліктерін ата. Жұлдыздық жүйелер –галактикалар, олардың аралықтарындағы әлемдік бос кеңістіктер, әлемдік шаң-тозаң мен газ шоғырлары, әлемнің түкпір-түкпірінен тасқандап таралатын түрлі сәулелер.

ӨЖ –2.

1. Жерді қоршаған бүкіл дүние не деп аталады ? Әлем немесе Ғарыш деп аталады.

2. Ғарышқа жол қай жылы ашылды ? 1957 жылы 4 қазанда.

3. Ғарышқа алғаш рет ұшқан кім ? Юрий Гагарин 1961 жылы .

4. Қазақтың тұңғыш ғарышкері кім ? Тоқтар Әубәкіров. 1991 жылы.

5 . “Ғарышкерлер күні ” қашан ? 12 сәуір.

2-тапсырма

1. Таралу жылдамдығы секундына 300 000 км.

2. Күнің көлденеңі қанша км ? 1 400 000 км. Бұл жердің көлдененің 109 есеге жуық артық.

3. Күн қуаты қалай пайдаланылады ? Күн қуаты электр энергиясын өндіруге, үй жылытуға, астық және түрлі ауруларды емдеуге, күн батареялары ғарыш кемелері мен Жердің жасанды серіктерінде қуат өндірудің көзі ретінде қолдынылуда.

ӨЖ –1.

1. Ертедегі адамдар Жердің пішіні қандай деп ойлаған ? Ертедегі адамдар Жер тегіс, оның үстіне аспан күмбезі төңкеріліп қойылған деп білген. Күмбезге Күн, Ай, және сансыз көп жұлдыздар бекітілген деп түсінген.Олар бір бағытта жүре берген адам Жердің шетіне жететіне күмән келтірілмеген.

2. Жар шар тәріздес тұжырымға алғаш рет кім келген ? Ежелгі грек ғалымдары.

3. Олар қандай дәлел келтіреді ? Ай тұтылғанда оны қалқалаған Жер көлеңкесінің дөңгелек болатындығын келтіреді.

ӨЖ –2.

1. Глобус деп нені атайды ? Жердің барынша кішірейтіліп жасалған дәл үлгісі. Глобус – латын тілінде шар деген сөз.

2 . Глобуста Жер шары неше есе кішірейтіліп алынады ? Ондаған миллион есе кішірейтіліп.

3-тапсырма

1. Мұхит деген не ? Жер бетінің су басып жатқан аса ірі кеңістіктерін мұхит деп атайды.

2. Теңіз туралы айт. Мұхиттың құрлыққа кіріп жатқан шағын бөліктерін теңіз құрайды.

3 .Жер шарында неше мұхит бар ? Оларды ата. 4 мұхит: Тынық, Атлант, Үнді және Солтүстік Мұзды мұхиттары.

ӨЖ –1.

1. Мұхиттардың ішіндегі ең үлкені . Тынық мұхит.

2. Материк деп нені атайды ? Құрлықтың жан-жағынан мұхиттармен қоршалған ірі бөліктері.

3. Материк нешеу ? Оларды ата. Материк алтау: Еуразия, Африка, Аустралия, Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Антарктида.

4. Қазақстан қай материкте орналасқан ? Еуразия материгінде.

5. Еуразия неше бөліктен тұрады ? Екі бөлектен: Еуропа мен Азия.

ӨЖ –2.

1. Географиялық полюстер деген не ? Жер шарының жорамал білігі жер бетіне шығатын нүктелер.(грекше, латынша полюс – білік).

2. Жер шарында неше полюс бар ? 2 полюс: солтүстік және оңтүстік.

3. Полюстер қалай белгіленеді ? Нүкте түрінде.

4. Экватор сызығы туралы айт. Глобуста полюстерден бірдей қашықтықта экватор сызығы жүргізіледі (латынша экватор – теңейткіш деген сөз).

5. Жер экваторының ұзындығы қанша ? 40 000 км.

4-тапсырма

1. Параллельдер деген не ? Экваторға қатарластыра белгілі бір қашықтық сайын жүргізілетін

сызықтар параллельдер деп аталады. Грекше параллель –қатар жүруші деген сөз.

Солтүстік және оңтүстік полюстердің арасын қосатын шеңбер түріндегі сызықтар, олар

Меридиандар. Латын тілінен аударғанда меридиан – түскілік деген мағына береді.

Градус торы деп нені атайды ?

Б елгілі бір градус сайын жүргізілген параллельдер мен меридиандар глобустың бетін тор көздерге бөледі. Оны глобустың градус торы деп атайды.

ӨЖ –1.

1. Жердің білігі деген не ? Жер шарының центрі арқылы солтүстік және оңтүстік полюстерді қосып жататын жорамал түзу сызық.

2.Жер өз білігінен батыстан шығысқа қарай неше сағатта айналып шығады ? 24 сағатта.

3. Жердің өз білігінен айналып шығуына кеткен уақыт не деп аталады ? Тәулік.

4. Тәулік неден тұрады ? Тәулік бір күн мен бір түннен тұрады.

ӨЖ –2.

1. Жердің орбитасы деген не ? Латынша орбита – жол табаны. Жердің күнді айналу жолы.

2. Жыл деп нені атаймыз ? Жердің Күнді толық 1 рет айналып шығуына кеткен уақыт жыл деп аталады. 1 жылда 365 күн бар.

3. Не себепті жазда ыстық, ал қыста суық ? Жазда күн ұзақ болады. Тал түсте күн горизонттан биік көтеріледі де, жер бетіне тік бұрыш жасап түседі. Ал қыста күн қысқа. Өйткені күн горизонттан жаздағыдай биік көтерілмейді. Оның жер бетіне түскен жарығы солтүстік жарты шардың бірталай бөлігіне мүлде көлбей түседі.

«Зымыран» сұрақтарға арналған тапсырмалар

Тау басына жиналған мұз қалай аталады ?

Террикондар деген не ?

Тянь-Шаньды неліктен “Алатау” деп атайды ?

Қара металл кендеріне нелер жатады ? Оны картада қалай белгілейді ?

Мұнай қандай зат ? Оның қандай түстері кездеседі ?

Минералды сулар деген не ?

Сарыағаш шипалы суы нешінші жылы ашылды ?

Жер астынан шығатын минералды судың температурасын ата.

Қазақстандағы үлкен-кішілілер өзендердің бастыларын жаз.

Ауаның қандай қасиеттері бар ? Соларды жаз.

Ауа райы деген не ? Ауа райын бақылау не үшін қажет ?

Шалғында мал жемейтін қандай өсімдіктер өседі ?

Дәрілік өсімдіктер жөнінде не білесің ?

Жануарлар топтарын ата. Әр топқа мысал келтір.

Бунақденелердің өзің білетін түрлерін ата.

Улы жәндіктерді ата.

Қазақстанда “Қызыл кітап” нешінші жылы шықты ?

Қонституцияда отбасына қамқорлық туралы не айтылған ? Бұл қандай бап ?

Әдептілік туралы қандай мақал-мәтелдерді білесің ? Соларды жаз.

Табиғаттағы су айналымның нобайын ( схемасын) сыз.

«ИӘ» десеңде «ЖОҚ» десеңде,дәлелде әдісіне арналған тапсырмалар

Тірі табиғатқа, өлі табиғатқа нелер жатады ?

Күн көзінің жарығы деген не ?

Төрт тұсты ата.

Жеміс неден пайда болады ?

Өсімдік не арқылы көбейеді ?

“Тыңайту” дегеніміз не ?

Түнгі көріністі ата.

Жапырақтар неге сарғаяды ?

Көкжиек деген не ?

Полигон нешінші жылы ашылды, қай жерде ?

Атом полигонында неше жарылыс болды ?

Екі мәрте батыр атағын алған ұшқышты ата.

Етікті неден жасайды ?

Киіктің лағын қалай атайды ?

Балық пен бақа жұмыртқасын қалай атайды ?

“Жыл құстарын” ата.

Қыста ұйықтайтын жануарларды ата.

Адамның қысқы еңбегін ата.

“Невада - Семей” қоғамдық бірлестіктің жетекшісі кім болды ?

Отбасына байланысты 3 мақал-мәтел жаз.

Пиязшық деген не ?

Түйнек деген не ?

Қыстайтын құстарды ата.

Құстардың пайдасы туралы жаз.

Мектеп деген не ?

Қазақ батырларын жаз.

Шырынды, құрғақ жемістерге мысал келтір.

Күндізгі құбылыстарды ата.

Адамның “Өз жұртына” кімдер жатады ?

Дала жануарларын ата.

Топырақ деген не ?

Топырақта не бар ?

Судың қасиеттерін ата.

Тас көмір бассейні деген не ?

Астана қаласының іргесі қашан қаланды ?

Конституцияның 5 бабында не туралы айтылған ?

Жұлдыздарды зерттейтін сала қалай аталады ?

Жанғыш пайдалы қазбаларды ата.

Түсті металл кендеріне нелер жатады ?

Әке, бала, ана туралы 3 мақал-мәтел жаз.

ТЕСТ жұмыстары

1.Еліміздің рәміздеріне жататын қатарды белгілеңіз.

а) әнұран, халық, қалалар б) Астана, Ту, Президент

ә) Мемлекеттік Ту, Елтаңба, Әнұран в) Елтаңба, мектептер

2.Қазақстанның астанасы қай қала ?

а) Алматы ә) Қызылорда б) Астана в) Атырау

3.Жыра неден пайда болады ?

а) жер сілкісінен б) желден

ә) судың жер бетін жырып, тілімденуінен в) ауа-райының бұзылуынан

4.Хеопс пирамидасының биіктігін көрсет.

а) 155 м ә) 147 м б) 145 м в) 140 м

5.Мыс қандай металл ?

а) сарғыш түсті, қатты б) сұрғылт түсті, ауыр

ә) ақ түсті, өте жеңіл в) қызыл түсті, жұмсақ металл

6.Темір кенінің 85 % қоры қай облыста шоғырланған ?

а) Оңтүстік Қазақстан облысында б) Ақмола олблысында

ә) Алматы облысында в) Қостанай облысында

7.Өте зиянды радиация сәулелерін өткізбейтін түсті металл.

А) мыс ә) қорғасын б) мырыш в) алюминий

8.Қазақстанда көмірдің неше түрі кездеседі ?

а) 2 ә) 3 б) 4 в) 1

9.Тұздан алынған заттар ?

а) сода, хлор ә) химиялық шикізат б) фосфорит в) асбест

10.Маңғыстау түбегінде кездесетін құрылыс материалдары ?

а) мрамор ә) ұлутас б) әктас в) асбобетон

11.Қазақстан жерінің көлемі қанша ?

а) 2 миллион 724 мың шаршы км ә) 200 мың 724 шаршы км

б) 2 мың 724 шаршы км в) 20 мың 724 шаршы км

12.Жер бетінің қанша бөлігін су қабаты алып жатыр ?

а) үштен бір бөлігін ә) екіден бір бөлігін

б) үштен бір бөлігін в) төрттен бір бөлігін

13.Байкал көлінің тереңдігін белгіле.

а) 1650 м ә) 1620 м б) 1625 м в) 1600 м

14.Қазақстанда неше мыңнан астам көл бар ?

а) 40 мыңнан астам ә) 45 мыңнан астам

б) 43 мыңнан астам в) 42 мыңнан астам

15.Жөке ағашы неше жыл жасайды ?

а) 300 жыл ә) 350 жыл б) 400 жыл в) 450 жыл

16.Су неше түрлі күйге түседі ?

а) 3 ә) 5 б) 2 в) 1

17.Қазақстанда минералды сулар шығатын жер.

а) Сарыағаш ә) Қызылорда б) Ақтау в) Ақтөбе

18.Ауа қабаты неше бөліктен тұрады ?

а) екі бөліктен ә) үш бөліктен б) төрт бөліктен в) бес бөліктен

19.Ғарышқа жол қай жылы ашылды ?

а) 1957 жылы ә) 1959 жылы б) 1956 жылы в) 1955 жылы

20. Физикалық картада жазықтар қандай бояумен боялады ?

а) қоңыр ә) жасыл б) көк в) сарғыш

Пайдаланған әдебиеттер:

1. Мұғалімге арналған нұсқаулық.Үшінші деңгей

2. «Бастауыш сыныпта оқыту» - № 2, 2014 №4 2016 ж.

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Бастауыш сынып Авторлық бағдарлама 4 сынып

27.12.2018

2028

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз