жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
«Ауа температурасы»
Сабақ №42 Сыныбы 6 «Ғ» Күні________
Тақырыбы: «Ауа температурасы»
Сабақтың мақсаты
Білімділік: Ауа температурасын өлшеу, температураның тәуліктік, жылдық өзгерісінің болу себебін түсіндіріп, тәуліктік, айлық, жылдық орташа температураны анықтау жолдарымен таныстыру.
Дамытушылық: Табиғатта ауа температурасының өзгеруін нақты мысалдар келтіріп сызба-суреттер арқылы оқушылардың көру, есте сақтау, ойлау, есту қабілетін дамыту, дүниетанымын кеңейту.
Тәрбиелік: Оқушыларды өз бетінше жұмыс істеуге, өзара тексеруге, ұйымшылдыққа, жауапкершілікке тәрбиелеу. Халықтық педагогика қағидаларын пайдаланып, ұлттық тәрбие беру. Экологиялық тәрбие беруді жалғастыру.
Сабақ түрі: Ашық сабақ
Сабақтың өткізілу әдісі: Жеке және топпен жұмыс. Баяндау, салыстыру, сұрақ-жауап, оқулықпен жұмыс істеу, сурет есептер шығару, кестелер толтыру.
Көрнекілігі: Интерактивті тақтадағы тақырыптың презентациялық материалы, термометр, дүние жүзінің физикалық картасы, атлас (6 сынып), сабақ тақырыбына байланысты нақыл сөздер және т.б.
Жоспарланған нәтижелер: Оқушылар температураның өзгеру себептерін, тәуліктік, айлық, жылдық өзгерістерінің себебін, амплитуданы анықтай білу, жаңа ұғымдарды игеру керек.
Сабақтың жоспары:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау
1. Сұрақтарға жауап беру
2. Сәйкестік тесті
IІІ. Жаңа сабақ
1. Миға шабуыл
2. Әңгіме-дәріс.
3.Ауа райының халық болжамы.
4. Есептер шығару.
Қорытындылау.
ІV. Жаңа сабақты бекіту
1. Сұрақ-жауап
2. Географиялық диктант
3. Есептер шығару
V.Бағалау
VІ. Үйге тапсырма беру.
Сабақтың
барысы:
І. Ұйымдастыру
кезеңі.
Оқушыларды түгендеу, оқу құралдарын дайындатып, зейіндерін сабаққа аударту. Оқушыларды топқа бөлу.
IІ. Үй тапсырмасын тексеру
Сәйкестік тесті
1 – топ
-
Жердің ауа қабаты А. Метеостанция
-
Ауа райын бақылайтын жер Б. Атмосфера
3. Атмосфераның 21% құрайды В. Азот
Д. Оттегі
2 – топ
1. Атмосфераның төменгі қабаты А. Барометр
2. Атмосфералық қысымды өлшейтін аспап Б. Артады
3. Атмосфералық қысым биіктеген сайын ВТропосфера
Д. Кемиді
3 – топ
1. Атмосфераның ортаңғы қабаты А. Радизонд
2. Атмосфераның 78% құрайды Б. Оттегі
3. Атмосфераның жоғары қабатын зерттейді В. Стратосфера
Д. Азот
4 – топ
1. Ауа райын зерттейтін ғылым А. -550С
2. Тропосфераның жоғары шегінде температура Б. Оттегі мен азот
3. Атмосфераның құрамындағы негізгі газдар В. Метеорология
Д. -500С
Дұрыс жауаптары
1-топ 2-топ 3-топ 4-топ
1 – Б 1 – В 1 – В 1 – В
2 – А 2 – А 2 – Д 2 – А
3 – Д 3 – Д 3 – А 3 – Б
IІІ. Жаңа сабақ
1. Миға шабуыл
1. Ауа температурасы туралы не білесіңдер?
2. Жер бетіндегі жылудың негізгі көзі не оқушылар?
3. Күн сәулесі суға да, құрлыққа да бірдей түседі, бірақ қайсысы тез қызады? Не себепті?
2. Әңгіме-дәріс
Жер бетіндегі жылудың негізгі көзі – Күн. Ауаның температурасы термометрмен өлшенеді. Әрбір 100 м сайын биіктікке көтерілгенде температура орта есеппен 0,60С-қа төмендейді.
Тәулік ішіндегі осы ең жоғары және ең төменгі температуралардың айырмасын температураның тәуліктік амплитудасы дейді (латынша амплитуда – кеңдік, жайылушылық).
1-мысал. Тәуліктегі ең жоғары температура 300С, ең төменгі температура 200С. Амплитуда 100С.
2-мысал. Ең жоғары температура 100С, ең төменгі температура -100С. Амплитуда 200С.
Ауытқу амплитудасын анықтау

Сурет 1 Сурет 2 Сурет 3
t=7°С t=-4 °С t=-8°С
t=19°С t=11°С t=10°С
А°с=19-7=12°С А°с=11-(-4)=15°С А°с=18°С
Ауа райын бақылайтын стансаларда ауаның температурасы тәулік ішінде 4 рет өлшенеді. Тәуліктік орташа температураны табу үшін өлшеу нәтижелері қосылып, бақылау санына бөлінеді. 0°С-тан жоғары (+) және төмен (-) температуралары болса, олардың әрқайсысы бөлек анықталады. Көп саннан аз сан алынады да, шыққан айырма бақылау санына бөлінеді. Алынған нәтижеге көп санның таңбасы «+» немесе «-» қойылады.
20 ақпан
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
|
-70 |
-40 |
20 |
-60 |
-50 |
90 |
|
3. Ауа температурасының халық болжамы
Қазақ халқы ауа температурасын өлшейтін аспаптары болмаса да ауа райын болжай алғандығы туралы айтылып кетіп, халық қағидаларынан мысалдар айтылады.
- Торғайлар топталып, қайта-қайта ұшып-қонып, бүрісіп, сілкіне берсе, күн суытады.
- Бақа кешқұрым көп бақылдаса, ертеңіне күн ашық болады.
- Егер бұлт ортасынан ыдыраса, ауа райы бұзылайын дегені, ал, егер бұлт шетінен тараса, ауа райы оңалуға бет алғаны.
- Егер жаңа туған ай шалқалап туса, ауа райы малға жайсыз болады.
- Егер қойлар қыстың күні қораға еркін кірсе, ауа райы жақсы болады және т.б.
4. Есептер шығару
Әр топқа орташа тәуліктік температураны және тәуліктік амплитуданы табуға тапсырмалар беріледі.
1. Сағат 8-де +10
12-де +8
16-да +14
20-да +12
Жауабы: ТОТ- +11; ТА-6
2. Сағат 8-де -4
12-де -6
16-да -0
20-да -2
Жауабы: ТОТ- -3; ТА-6
3. Сағат 8-де +4
12-де +2
16-да 0
20-да +2 Жауабы: ТОТ- +2; ТА-4
4. Сағат 8-де +4
12-де -5
16-да 0
20-да +4 Жауабы: ТОТ- +3; ТА-5
ІV. Жаңа сабақты бекіту
1. Географиялық диктант
-
Жер бетіндегі жылудың негізгі көзі Күн.
-
Әрбір 100 м сайын биіктікке көтерілгенде температура орта есеппен 0,60С төмендейді.
-
Тәулік ішіндегі ең жоғары және ең төменгі температуралардың айырмасын температураның тәуліктік амплитудасы дейді.
-
Ауа температурасы термометрмен өлшенеді.
-
Ауа райын бақылайтын стансаларда ауаның температурасы тәулік ішінде 4 рет өлшенеді.
-
Ең жылы ай мен ең суық айдың орташа температурасының орташа жылдық амплитудасы деп аталады.
-
Солтүстік жарты шарда ең суық ай – қаңтар.
-
Солтүстік жарты шарда ең жылы ай – шілде.
V. Бағалау
VІ. Үйге тапсырма беру
§30 Ауа температурасы
90 беттегі есепті шығру
І – топ
ІІ – топ
ІІІ – топ
ІV – топ
Термометр

2 – топ
1. Атмосфераның төменгі қабаты А. Барометр
2. Атмосфералық қысымды өлшейтін аспап Б. Артады
3. Атмосфералық қысым биіктеген сайын ВТропосфера
Д. Кемиді
1 – топ
-
Жердің ауа қабаты А. Метеостанция
-
Ауа райын бақылайтын жер Б. Атмосфера
3. Атмосфераның 21% құрайды В. Азот
Д. Оттегі
3 – топ
1. Атмосфераның ортаңғы қабаты А. Радизонд
2. Атмосфераның 78% құрайды Б. Оттегі
3. Атмосфераның жоғары қабатын зерттейді В. Стратосфера
Д. Азот
4 – топ
1. Ауа райын зерттейтін ғылым А. -550С
2. Тропосфераның жоғары шегінде температура Б. Оттегі мен азот
3. Атмосфераның құрамындағы негізгі газдар В. Метеорология
Д. -500С

Ауа райын бақылайтын стансадағы термометр орнатылатын қорап
Тәуліктегі орташа температура
20 ақпан
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
-70 |
-40 |
20 |
-60 |
-50 |
90 |
Орташа айлық температура
|
Күндер |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
|
температура |
-16 |
-10 |
-10 |
-10 |
-7 |
-8 |
-13 |
-12 |
-14 |
-12 |
|
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
|
-12 |
-14 |
-20 |
-14 |
-13 |
-22 |
-15 |
-3 |
-9 |
-5 |
-11 |
|
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
Орташа айлық температура |
|
-18 |
-16 |
-4 |
-2 |
-14 |
-14 |
-6 |
-12 |
Ең жылы ай мен ең суық айдың орташа температураларының айырмасы ауа температурасының орташа жылдық амплитудасы деп аталады.
|
Айлар |
Жылдық орташа температура |
|||||||||||
|
Қ |
А |
Н |
С |
М |
М |
Ш |
Т |
Қ |
Қ |
Қ |
Ж |
|
|
-14 |
-11 |
-3 |
+2 |
+10 |
+18 |
+22 |
+20 |
+12 |
+6 |
-5 |
-12 |
+3,8°С |
Тәуліктегі орташа температураға байланысты есептер шығару
1-топ
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
+80 |
+100 |
+140 |
+120 |
|
|
Тәуліктегі орташа температураға байланысты есептер шығару
2-топ
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
-40 |
-60 |
00 |
-20 |
|
|
Тәуліктегі орташа температураға байланысты есептер шығару
3-топ
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
+40 |
+20 |
00 |
+20 |
|
|
Тәуліктегі орташа температураға байланысты есептер шығару
|
Сағат 8.00 |
Сағат 12.00 |
Сағат 16.00 |
Сағат 20.00 |
Тәуліктік орташа температура |
Тәуліктегі орташа амплитуда |
|
+40 |
-50 |
+40 |
00 |
|
|
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген