Аяқтың бұлшық еттері, оның шандыр қабықтары

Адамның аяқ бөлімі тіректік жəне жəне қимыл қызметтерін атқа -
рады. Аяқ бұлшық еттерінің ішінде ең жақсы дамыған бөксенің
үлкен еті-ол бөксеніжазып, денені тік ұстау қызметін орындайды.
Санның төрт басты сирақтың жазып денені тік ұстау қызметін
орындайды. Сирақтың үшбасты еті аяқ басын бүгетін еттерге жа -
тады.
Аяқ бұлшық еттері орналасуына қарай жамбас белдеуінің жəне
аяқтың еркін қозғалатын бөлігінің еттері деп бөлінеді. Жамбас
белдеуінің бұлшық еттері-екі топқа: ішкі жəне сыртқы деп бөлі -
неді. Ішкі еттеріне-бел-мықын еті, алмұрт тəрізді, ішкі қлосұғар
еті, құйымшақ еті, ал сыртқы еттеріне-бөксенің үлкен ортаңғы

жəне кіші еттері, жоғарғы жəне төменгі егіз еттері, санның шар -
шы еттері құрайды.

Бөксе еттері-мықын , сегіз көз, құйымшақ сүйектерінің сыртқы
бетінен басталып, ортан жіліктің бұдыр бетіне бекиді. Бұл еттер
адам жүргенде дененің тепе-теңдігін сақтайды.Жоғарғы жəне тө -
менгі егіз еттер шонданай сүйегінің ішкі жағынан басталып, ор -
тан жіліктің ұршықаралық ойысына бекиді.
Сан-ортан жілік еттерін үш топқа бөледі:алдыңғы, ортан жілік
бүгетін жəне сирақты жазатын:төрт басты тігінші еттер жатады.
Артқы (ортан жілікті жазатын жəне сирақты бүгетін):санның екі
басты, жартылпй сіңірлі, жартылай жарғақты еттер; Ішкі (меди -
альды) сан еттерінің ішке тартушы: қырлы, нəзік, ұзын, қысқа
жəне үлкен ішке тартушы еттер. Сирақ бұлшық еттері тік жүруге
жəне денені тік ұстауға қатысады. Білек еттеріндегі жіңішкереген
ет бөлімі, сирақтың промаксимальды жағында, ал аяқ бас бағы -
тындаол сіңрге өтеді. Сирақ бұлшық еттері де үш топқа бөлінеді:
алдыңғы-аяқ басын бүгетін жəне жазатын, бармақ жазатын еттер ,
артқы-аяқ басын жəне саусақты бүгетін табар еттері, жəне си -
рақты бүгетін еттер, латериалды пронатор ішке айналдыру жəне

аяқ басын бүгетін табан еттері. Алдыңғы еттер-асық жіліктің ал -
дыңғы, бармақ жəне басбармақ жазатын ұзын еттер, бұлар асық
жілікпен шыбықтың алдыңғы бетінен, басталып табан бақай -
шақтарға бекиді. Артқы еттер үшбасты табан еті тақымасты, аяқ
бармақтарын бүгетін ұзын еттер , олар ортан жіліктің төменгі арт
жағынан басталып негізгі өкше сүйек бұдырына бекиді. Латери -
альды еттер шыбықты ұзын жəне қысқа еттер – шыбық сүегінен
басталып табан сүйегіне бекиді. аяқ басының еттері үш бөлікке
бөлінеді:медиальды-басбармақты қозғалтатын еттер-аппаратын
жəне əкелетін басбармақ еттері, аяқ бармақтарын жазатын қысқа
еттер. Латериальды-аяқ бармақтарын бүгетін қысқа ет, табанның
орта бөлігінің еттеріне-табанның шаршы еті, бармақтарды бү -
гетін қысқа еттер жатады.
Аяқ еттердің шандырлы жапқыштары ішкі, сыртқы деп бөлінеді.
Кейбір шандырлар жапырақшалары біренеше еттерді жекелей
орап жатады. Табан бетінде сіңірлі табан жапқышы болады.