Аяз би ертегісі. Кейіпкерлері

Бөлім:

Туған жерім - аялы алтын бесігім

Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты:

Жаканбаева Райгуль Нурболатовна

Күні:

15.09.2026

Сынып: 6А

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

««Аяз би» ертегісі. Кейіпкерлері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары:

6.2.3.1 шығармадағы көркем ауыстыруларды (троптарды: метафора, кейіптеу, метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация, арнау) анықтау;

6.3.3.1 әдеби туындыдағы кейіпкердің типтерін тек тұрғысынан сипаттау;

Сабақ мақсаты:

шығармадағы көркем ауыстыруларды (троптарды: метафора, кейіптеу, метонимия, гипербола, литота, аллегория, антитеза, градация, арнау) анықтайдды;

әдеби туындыдағы кейіпкердің типтерін тек тұрғысынан сипаттайды;

Сабақ кезеңі / Уақыты

Мұғалімнің іс-әрекеті (Нұсқау, сөздер, іс-әрекет)

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау (Дескриптор, балл)

Ресурс және ЖИ қолдану

І. БАСЫ

Мұғалімнің сөзі/іс-әрекеті:

Экранда кірпік қақпайтын анимация немесе үстел үстінде тұрған жыртық тон мен алтын тақтың визуалды голограммасы/суреті тұр.

«Алақандарыңа қараңдаршы. Мына суреттегі жыртық тон мен алтын тақ иесінің арасындағы жер мен көктей алшақтықты бір ауыз сөзбен немесе қимылмен қалай байланыстырар едіңдер? Бүгін біз «Кімміз?» емес, «Кімнен қандайтек пен мінез қалады?» деген жұмбаққа үңілеміз».

құндылық: «Адал азамат» — әділдік, тектілік парасатта, еңбек пен ақылда екенін түсіну, ұлттық құндылықты құрметтеу

Оқушыларды 3 топқа біріктіреді: «Хандар», «Уәзірлер», «Даналар».

Оқушылар көрнекілікке қарап (хук), 30 секунд ішінде жұпта «бұл екеуін байланыстыратын жалғыз түйін не?» сұрағына бір ауыз тезис айтады. Топтарға бөлінеді.

ҚБ: Мадақтау («Алғыр ұшқын!»). Балл бұл кезеңде қойылмайды (ынталандыру).

Интерактивті тақта, AI арқылы жасалған визуалды коллаж (тон мен тақ).

ІІ. ОРТАСЫ

(Тәжірибе + Топтық жұмыс — 28 мин)

1-тәжірибе/Зерттеу (10 мин): «Троптар саятшылығы» (6.2.3.1)

Мұғалім үлестірме кеспеқағаз ұсынады. Мұғалім: «Мәтіннен «қара майы біткен шелектей», «он төртінде туған айдай», «оттары сексеуілдің шоғындай жайнады» деген сөз тіркестерін теріп алып, қандай троп екенін лабораторлы түрде сынап көріңіздер».

2-тәжірибе/Топтық жұмыс (18 мин): «Тектік таразы» (6.3.3.1)

Мұғалім әр топқа кейіпкер береді:

1-топ: Мадан хан (шонжар/жалған тектілік);

2-топ: Аяз би/Жаман (қарадан шыққан парасатты тектілік);

3-топ: Қырық уәзір (күншілдік тип).

Тапсырма: Кейіпкерді «тек/тап тұрғысынан» (тегі қарапайым/аталы, әлеуметтік ролі, мінез формациясы) таразыға салыңыздар.

1-топ/топтар атынан: Мәтін үзінділерінен троптарды табады (метафора, теңеу, гипербола елестерін анықтайды).

Топтық жұмыс: Оқушылар «Тектік таразы» сызбасын толықтырады: Кейіпкердің тегі қайдан? Әлеуметтік статусы қалай өзгереді? Типтік сипаты қандай? Плакатқа түсіреді, қорғайды.

Дескриптор (Барлығы 10 балл):

- 1-тапсырмада тропты дұрыс табады (2 балл);

- Троптың түрін ажыратады (2 балл);

- 2-тапсырмада кейіпкердің тегін/таптық орнын анықтайды (3 балл);

- Тектік-әлеуметтік сипаттамасын дәлелді келтіреді (3 балл).

Оқулық («Қазақ әдебиеті» 6-сынып), маркелер, ватман. ЖИ қосымша тексеру сұрақтары генераторы (Copilot/ChatGPT арқылы дайындалған дескриптор).

ІІI. СОҢЫ

(Презентация, Рефлексия — 10 мин)

Презентация (5 мин): «1 минуттық спікер» әдісі. Әр топтан 1 спикер шығып, өз кейіпкерінің типтік мәнін «Адал азамат» тұрғысынан ашып өтеді.

Рефлексия (5 мин): «Тон мен Тақ» кері байланыс пирамидасы.

Мұғалім: «Бүгінгі сабақта өзіңізге алтын тақтың тәкаппарлығы ұнады ма, әлде жыртық тонның текті шындығы ма? Стикерге бір ауыз сөз жазып іліңіздер».

Үй тапсырмасы: «Аяз бидің мұрасы» — Аяз бидің жыртық тонын маңдайшаға шегелеу эпизодына қазіргі қоғамдағы адал басшының ұстанымы тұрғысынан 5 сөйлемдік эссе-рефлексия жазу.

Спикерлер 1 минутта қорғайды. Қалғандары өзара «екі жұлдыз, бір тілек» стикерін жабыстырады. Рефлексия стикерін тақтаға іледі. Күнделікке үй жұмысын жазады.

ҚБ: Өзара бағалау және мұғалімнің жиынтық балды түсіндіруі.

Стикерлер, бағалау парағы, күнделік.