«Психология негіздері және коммуникативтік дағдылар» пәнінен

0301000- «Мейіргер ісі» мамандығының 0302033 – «Жалпы практика мейіргері»

біліктілігі бойынша МБС-14-16 тобында өткізілген «Аурудың ішкі көрінісі. Емделушінің ауруға деген реакциясы» тақырыбындағы ашық сабақ.

Оқытушы: Замира Жаңабекқызы Адильбекова

Психология пәнінің оқытушысы

Пәні: «Психология негіздері және коммуникативтік дағдылар»

Оқытушы: Адильбекова З.Ж.

Топ : МБС-13-21 Күні__26.04.2025ж.__

Сабақ тақырыбы: Аурудың ішкі көрінісі. Емделушінің ауруға деген реакциясы.

Сабақ түрі_ _машықтандыру._

Сабақ мақсаты :

Білімділік: Аурудың адам психикасына әсері, аурудың адам жан дүниесіне тигізер залалы, емделушінің аурудан айығу туралы ішкі, науқастың дертіне деген обьективті және субьективті көзқарасы туралы біліммен қаруландыру

Тәрбиелік: Студентердің медицинаға деген көзқарасын, емделуші немесе науқасқа деген сүйіспеншілік дағдысын қалыптастыру, тәрбиелеу

Дамытушылық: Студентерді жан жақты білім алуға, ізденулерге үйрете отырып, дерттің қандай да бір асқынулары (мүгедектік, өлім, созылмалы ауру түріне ауысу) туралы тақырыпқа сәйкес теориялық білімдерін дамыту.

Сабақта қолданылатын әдіс-тәсілдер: сұрақ- жауап, акпараттық-коммуникативтік әдіс, рольдік ойын, түймедақ әдісі, аяқталмаған сөйлем әдісі.

Сабақ жабдықтау: таратпа материалдар, плакат, суреттер, оқу құралдары және т.б.

Пәнаралық байланыс: Физиология, Медбикелік іс негіздері, Медициналық психология.

Сабақ кезеңдері

І. Ұйымдастыру кезеңі (3-5 мин)

- студенттердің түгендігін тексеру;

- студенттердің сыртқы келбетін, жұмыс киімінің барлығын тексеру;

ІІ. Кіріспе нұсқау (30-35 мин.)

• алдағы жұмыстың мақсатымен таныстыру;

• студенттің алған білімін алдағы жұмыспен байланыстыру;

• жұмыстың негізгі орындалу әдісін көрсету;

• жұмыс орнын ұйымдастыруды және еңбектің техникалық қауіпсіздігі бойынша мәлімдемені хабарлау

• тапсырма беру; Аурудың ішкі көрінісі, оның адам мінезіне, темпераментіне, индивидуалдылығына байланыстылығын анықтау. Науқастың дертіне деген обьективті және субьективті көзқарасы көптеген факторлардың әсерінен болатын салдарларды жіктеу. Олар екі топқа бөлінеді: 1. Жекеше – конститууионалдық фактор (жынысы, жасы, мамандығы)
  2. Индивидуальды – психологиялық факторлар: (темперамент қасиеттері, мінезінің ерекшеліктері)

-ІІІ. Студенттер жаттығулары және ағымды нұсқау (75-80мин.)

• студенттердің өзіндік қателерін түзету және оларды болдырмау;

• күрделі жұмыс жасауда аралық бақылау жүргізу;

• жұмыс орындауда барлық топ студенттерін қатыстыру;

• студенттер жұмысының мәдениеттілік акцентіне көңіл бөлу

АУРУДЫҢ ІШКІ КӨРІНІСІНІҢ ДЕҢГЕЙЛЕРІН ЖІКТЕУ:

• 1 деңгей – сенситивті-ауырсыну сезімдерінің жинақтамасы.

• 2 деңгей – эмоционалды –

• 3 деңгей – интеллектуалды –

• 4 деңгей – мотивациялық- түрлерін жіктеу.

IV. Қорытынды нұсқау (20 мин.)

• жұмыс қорытындысын жүргізу (қорытындылау);

• Аурудың ішкі көрінісіне әсер ететін факторлар:

-қолайсыз жағдай

-науқастың өз денсаулығын өзі бағалауы, ауруын қабылдап өз ролін атқаруы

-ауруға реакциясы

-ауру себептерін білуі

-әлеуметтік жағдайына байланысты дертке әртүрлі реакция беруі

Бақылау сұрақтары:

1.Емделуші психологиясына сипаттама

2. Аурудың ішкі көрінісі деген ұғымға түсініктеме.

3. Аурудың ішкі көрінісінің құрылымы.

«Бүгінгі сабақтан өзіме түйгенім....» атты жаттығу. Сабақ бойында алған білімдерін жинақтап, ауру түрлеріне, типіне, адам психикасына қарай жіктелуін нақтылап жазып беріп, ауызша қорғау тапсырылады.

4. Аурудың ішкі көрінісінің деңгейлері: сенситивті, эмоционалды, интеллектуалды, мотивациялық

• студенттердің жұмыс уақытында жіберген қателіктерін сараптау;

• жасалған жұмысқа баға қою; 10мин

• әр топқа үй тапсырмасын беру; тақырып бойынша интернет желілерінен материал қарау, ситуациялық жағдаяттар жазып келу.

• жұмыс орнын тәртіпке келтіру, практика жетекшісіне өткізу 5мин

Студенттер үшін машықтандыру жұмысы

Тақырыбы: Аурудың ішкі көрінісі. Емделушінің ауруға деген реакциясы

Жұмыстың мақсаты: Аурудың ішкі көрінісі туралы, емделушінің ауруға деген реакциясының жіктемесі туралы түсінік беру.

Қолдану көрсетілімдері:

1. Конспект дәптер

2. Суреттер, плакаттар.

3. Оқулықтар.

І. Жұмыс жоспары.

Дайындаңыз:

1. Аурудың ішкі көрінісінің құрылымы.

2. Емделушінің ауруға қарсы реакцияларының жіктемесі.

3. Емделушілерді қадағалау, мінез реакциялары

Іс-әрекет алгоритмі:

1. Емделушілермен әңгіме, емделушілерді қадағалау (рольдік ойындар)

2. емделуші мен мейірбике арасындағы қақтығыстар, оларды шешудің жолдары. (ситуациялық жағдаяттарды шешу)

3. Сұхбат жүргізуіне арналған жалпы ұсынымдар.

ІІ. Жұмыстың орындалу барысы:

1.Ауру әсерінен емделуші тұлғасының өзгерісін анықтау ( сұхбат жүргізу)

2. Емделушілердің ауруға мінез реакцияларын анықтау түрлері

3. Жағдаяттық міндеттерді шешу

ІІІ. Жұмыс қорытындысы:

1.__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2._________________________________________________________________________________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________

3._________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ІV. Бақылау сұрақтары:

1. Мейірбикенің емделушімен өзара жағымды қарым-қатынас жүргізуін қалыптастыру.

2. Аурудың ішкі көрінісі деңгейі

3. Аурудың ішкі көрінісінің жас шамасына, мінез типтеріне, ауру түрі мен стадияларына қарай жіктелуі.

V. Қолданылған әдебиеттер

1. Маркова А.К. Психология профессионализма. – «Наука», М., 1996

2. С.Б.Бап-Баба. Жалпы психология. «Білім» баспасы, Алматы - 2004 ж.

3. Илешова Р. Медициналық психология. «Ғылым», Алматы -2002

4. Уикипедия – қазақша ашық экнциклопедия.

5. Google.kz.

Ситуациялық есептер

№1 есеп

45 жастағы науқас. Аурудың басталғанына 3 тәулік өткен. Ілесіп келген кісілердің айтуынша науқаста оң жақ мықын аймағында ауру сезімі болған, жүрегі айныған. Науқас дәрігерге қаралмады, анальгетиктерді үйінде қабылдаған, жылы баспа қойған. Бір тәуліктен кейін ауру сезімі күшейіп, іштің барлық аймағына жайылды. Науқастың жағдайы нашарлай берген соң ауруханаға жеткізілген.

Сіздің әрекетіңіз?

47 жастағы науқас жүрек соғуына, бас айналуына, әлсіздікке шағымданды. Ұстама күнделікті пайда болады.ЭКГ: ЖСЖ 160-180 рет минутына.

Сіздің әрекетіңіз?

Жас қыз. Ешқандай себепсіз бір мезетте көңілсіздік пайда болды. Көп жылауды шығарды, көшеге шыққысы келмейді. Туыстарының «Не болды?» деген сұрақтарына «ештеңе» деп жауап береді. Бірте-бірте жұмысқа баруды да қойды, тамақ ішкісі келмейді, жуынбайтын болды, өзіне өзі қарауды доғарды.

Науқас 49 жаста, экономист болып жұмыс істейді. Белсенді, іскер адам ретінде мінездеме беруге болады. Соңғы жарты жыл ішінде көп жұмыс істеді. Көп шаршайтын болды, қызметкерлермен де жанжалға барып қалатын болды.

Бұрын өзін-өзі ұстай алатын болса, қазір тез ашуға жол беретін болды, сол туралы көп ойланып, көңіліне алатын болды. Ұйқысы бұзылды. Жұмыстағы келеңсіздіктерге қобалжып, жылап жіберетін болды.

Сіздің әрекетіңіз?

Науқас 23 жаста. Физиологиялық, психологиялық жағынан дұрыс дамып, жақсы оқыған. Тұрмысқа 21 жасында шыққан. Бірінші жүктілік. Жүктілік кезінде босанудан қатты қорыққан.

Босану уақтылы және жеңіл болды. Босанып болған соң «Кенеттен шаттықа бөленіп, қатты қуанды.» Босанған бұл әйелдегі қуаныш сезімін айтып жеткізу өз алдына, ол өте белсенді болып кетті, туыстарының бәріне қалай жеңіл босанғаны туралы, қандай қуаныш сезімін бойынан сезетіні туралы көп айта берді, тіпті ұйықтамайтын болып кетті, ауруханадағы медициналық қызметкерлерге, мейірбикелерге көмектескісі келіп тұрды. Үйге қайтқан кезде де осы кейпінде болды. Телефонмен туыстары, достарымен өте көп уақыт сөйлесетін болды. Балаға көңіл бөлгісі келмеді. Осы кейіп 3 аптаға жалғасты. 3 аптадан соң ашуланшақ, жылауық, шаршағыш болып, басы ауыратын болды, өзін нашар сезінетіні туралы шағымдары көбейіп кетті. Сонынан учаскелік гинеколог пен балалар дәрігерінің кеңесіне сүйеніп көп демалып, өзіне-өзі жайлап келе бастады. Өзінің бұл қылығын, неге олай жасағанын кейін ешқандай түсіндіре алмады.

1. Операция алдында қорқу, ол негізгі мәселе. Науқас операция кезінде ауырсыну болады деп және операцияның сәтті шығуынан күмәндәнуі мүмкін. Мейірбике әрекеті?

2. Науқас депрессия жағдайында, өзіне-өзі қол жұмсауды жиі айтады. Мейірбике әрекеті. 

3. Хирургиялық операция және төсектік тәртіп науқастың нерв жүйесіне әсер етеді. Операциядан соң 2-3 күнен кейін, ашуланшақ болады. Мейірбике әрекеті

4. Егер науқас есін білмей жатқанда немесе өзінің еркін айта алмаған кезде, науқастың қандай құқығы бар. 

5. Мейірбике жазатайым оқиғаның куәгері болды. Ер адам жарақаттанды. Қарау кезінде тынысы тоқтаған. Мейірбике ретінде іс - әрекеті?

4. Мейірбике гепатит В-мен ауыратын науқасқа инъекция жасап жатқанда саусағына ине кіргізіп алады, мейірбике әрекеті.