Сабақтың тақырыбы:  Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Тартылыс құбылысы, ауырлық күші ұғымдарын түсіну, оларды формула арқылы есептей білуге үйрету;
Дамытушылық: Шығармашылық ойлау қабілеттерін дамыту, оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын арттыру;

Тәрбиелік: Сауаттылыққа, ұқыптылыққа, өзін-өзі бағалау білуге тәрбиелеу;

Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі:
Техникалық  оқыту  құралдары:
Құрал жабдығы: үлестірмелі материалдар, есептер жинағы, карточкалар. Формулалар жинағы
І. Ұйымдастыру бөлімі
-амандасу

-түгендеу

-оқушылардың наазарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.

Үй тапсырмасын ауызша сұрау

ІІІ. Жаңа сабақ

Денелердің ерекше қасиеттерінің біріне олардың бірін-бірі тіпті алыс қашықтықтан да тартылуы жатады. Жердегі, ғарыштық кеңістіктегі барлық денелер бір-біріне тартылады. Күн жүйесінің планеталары Күнге тартылады, сонымен қатар олар да Күнді тартады. Мұндай өзара әрекеттесу гравитациялық өзара әрекеттесу (лат.gravitas - ауырлық) деп аталады.

Ұлы ағылшын физигі Исаак Ньютон гравитациялық өзара әрекеттесуді зерттей отырып 1666 жылы Бүкіләлемдік тартылыс заңын ашты және ол былай тұжырымдалды.

Бүкіләлемдік тартылыс күші өзара әрекеттесетін денелердің массаларына тура пропорционал және арақашықтарының квадратына кері пропорционал:

F = G

Мұндағы m₁ m₂ – әрекеттесетін денелердің массасы, R- олардың арақашықтығы, G=6,67*10^-11Н*м²/кг²- гравитациялық тұрақтылық. Оның мәнін алғаш рет 1798 жылы ағылшын физигі Генри Кавендиш өлшеген.

Ауырлық күші. Жердің денелерді өзіне тарту күшін ауырлық күші (F_a) деп атайды. Ол әрқашан Жер центріне қарай вертикаль төмен бағытталған.

F_a = mg

g = 9.8 Н/кг. Мұндай коэффициент, расында да, бар және оны еркін түсу үдеуі деп атайды.

ІV. Жаңа сабақты бекіту

-Есеп шығару, сұрақтарға жауап беру

1. Ай бетінде өздігінен жүретін аппараттың массасы 840 кг. Осы аппаратқа Жерде және Айда қандай ауырлық күші әрекет етеді.
2. Жүктің массасы 10 кг. Оған қандай ауырлық күші әрекет етеді?
3.Денеге әрекет ететін ауырлық күші 10кН. Ол дененің массасы қандай?
4. Ғарышкерлер қайсібір планетада болып, онда дененің массасы мен оған әрекет ететін ауырлық күшін өлшеді. Өлшеу нәтижелері 1,5 кг және 16,95 Н. Ғарышкер қандай планетада болып қайтқан?

V. Үйге тапсырма.

§16. Тартылыс құбылысы. Ауырлық күші

№3,4,5 есеп