×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512

Ең үздік ашық сабақ байқауы басталды
Алтын күз байқауы басталды
Сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады

Азаматтық құқық субъектілері

Автор:Еркебаева Айсулу Жаксыкуловна
Бағыты: Құқық негіздері
Бөлімі: Ашық сабақ
Сыныбы: Басқа
Жарияланған уақыты: 2019-03-26

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

колледждің 2-3 курс студенттеріне арналған

Жамбыл политехникалық жоғары колледжі




Директордың оқу ісі _______ С.Н.Қойшыбаев________________2019ж





«Азаматтық құқық» пәнінен«Азаматтық құқық субъектілері»













Хаттама№ «_____»_______2019ж__________ Р М Тұрлыбекова.Дайындаған: Еркебаева А.






Оқытушы: Еркебаева А.Пәннің аты: «Азаматтық құқық»Оқу тобы: 2ПВ-15-1 күні 08.02.2019 жыл.
Сабақтың түрі: Жаңа білім беру сабағы.1.Сабақтың тақырыбы: Азаматтық құқық субьектілері.
Оқу- Азаматтық құқық қатынасқа қатысушы субьектілер жайлы, соның ішінде жеке тұлғаның, заңды тұлғаның, мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөліністің құқықтық жағдайы туралы түсінік беру.
Дамытушылық –Азаматтық құқық қатынастарының пайда болу негіздері, оны жүзеге асыру және қорғау тәсілімен таныстыру.Азаматтардың құқық қабілеттілігі және әрекет қабілеттілігі, қамқоршы, қорғаншы түсінігі, олардың құқықтары мен міндеттерін айқындау.
Тәрбиелік- Меңгерілетін материалға деген қызығушылықты тәрбиелей отырып, азаматтың қоғамда жеке тұлға,заңды тұлға, мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөлініс ретінде дұрыс қалыптасуын, оның құқықтарының бұзылмауын, міндеттерінің дұрыс орындалу қасиеттерін бойына сіңіру.
Оқыту әдісі: ауызша, слайдтар,көрнекілік, интеграциялық
Пән аралық байланыс: Азаматтық іс жүргізу құқығы,Отбасылық құқық, Кәсіпкерлік құқық.
Қолданылатын көрнекі және оқытудың техникалық құралдары: Кесте күйіндегі көріністер, схемалар, есеп тапсырмалар.
Қолданылған әдебиеттер: Қазақстан Республикасының Конститутциясы, Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі,Г И Төлеуғалиев «Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы»
Сабақты жүргізу кезеңдеріУақыты
1.Ұйымдастыру кезеңі
-Сәлемдесу-Білімгерлерді түгелдеу-Аудитория тазалығына назар аудару

2. Өткен тақырыпты қайталау.1.Азаматтық құқық пәні3.Азаматтық құқық қағидалары4.Азаматтық құқық қатынас түрлері

15мин
3.Жаңа тақырыпты баяндау.
1.Жеке тұлға –азаматтық құқық субьектісі.6.Заңды тұлғалардың түрлері8. Мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөлініс.

4.Жаңа тақырыпты бекіту.
Тақырып бойынша кесте күйіндегі көріністер.Терминдік сөздік.

5.Сабақты қорытындылау.Сематикалық карта.Есеп тапсырмалары (ҚР Азаматтық кодекспен жұмыс)

6.Үй тапсырмасы.Г. И. Төлеуғалиев «Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы»2мин

Тақырып.Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының пәні, жүйесі, әдістері, қайнар көздері, қағидалары. Азаматтық құқық қатынастары.1.Азаматтық құқық пәні2.Азаматтық құқықтың жүйесi.3.Азаматтық құқық қағидалары4.Азаматтық құқық қатынас түрлері
ОЙЫН Ойын шарты. Ұяшыққа сурет немесе сұрақ қойып білімгерлерге таңдатып жауап алу.2. Қазақстан Республикасы азаматтық-құқық жүйесі қанша бөлімнен тұрады. 3. Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының пәнінің 1бабы туралы мағлұмат беріңіз4.Азаматтық құқық принциптерін атаңыз.5.Сурет.
  • Жауап.

  • Жауап.
3.Жауап. Қазақстан Республикасы азаматтық құқығының пәнін тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де мүліктік қатынастар, сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес жеке қатынастар құрайды (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 1- бабы, 1-тармағы).Сонымен қатар мүліктік қатынастарға байланысы жоқ мүліктік емес жеке қатынастар азаматтық, заңдармен реттеледі, өйткені олар басқа заң құжаттарында өзгеше көзделмеген не мүліктік емес жеке қатынастар мәнінен туындамайды 4.Жауап
5. Ұяшықтағы суретті әңгімелеп беру Елтаңба- мемлекеттің басты рәміздерінің бірі.Елтаңба («герб») термині немістің «erbe»(мұра) деген сөзінен шыққан.Мемлекеттің мәдени және тарихи дәстүрін бейнелейтін символдық мәні бар үйлесімді пішіндер мен заттардың мирастық ерекшелік белгісін білдіреді.Егеменді Қазақстанның Елтаңбасы 1992 жылы ресми түрде қабылданды.Оның авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы дөңгелек нысанда.Бұл- Ұлы дала көшпенділері айрықша қастер тұтқан өмір мен мәңгіліктің символы.
Азаматық-құқықтық нормалармен реттелетiн қоғамдық қатынастар азаматтық құқықтың реттеу пәнiн құрайды. ҚР АК 1-бабы былайша айқындайды: "Азаматтық заңдармен тауар-ақша қатынастары және қатысушылардың теңдгiне негiзделген өзге де мүлiктiк қатынастар, сондай-ақ мүлiктiк қатынастарға байланысты мүлiктiк емес жеке қатынастар реттеледi". "Мүлiктiк қатынастарға байланысы жоқ мүлiктiк емес жеке қатынастар азаматтық заңдармен реттеледi, өйткенi олар заң құжаттарында өзгеше көзделмеген не мүлiктiк емес жеке қатынастар мәнiнен туындамайды".
2.Азаматтық құқықтың жүйесi.Азаматтық құқықтың бөлiмдерi, институттары және нормалары жиынтығының iштей логикалық байланыста және тәуелдiлiкте болуын осы саланың жүйесі деп түсiну керек.ҚР Азаматтыққұқық жүйесiнiң бiрiншi буыны жалпы ережелер болып табылады, оның ережелері азаматтық-құқықтық нормалар реттейтiн қатынастар шеңберiн, бұл нормалардың зандық күшi жөнiнен арақатынасын, олардың уақыт ішiнде, кеңiстiкте және адамдаржөнiнде әрекет етуiн, жарамдылық жағдайларын, түсiндiрiлуi мен жүзеге асырылуын анықтайды.
3. Азаматтық құқық қағидалары
4. Азаматтық-құқықтық қатынастар түрлерi.Азаматтық-құқықтық қатынастар дегенiмiз азаматтық құқық нормаларымен реттелген қоғамдық қатынастар.Азаматтық-құқықтық қатынастардың объектiлеріне қарай мүліктік және мүліктік емес жеке қатынастар ажыратылады. Мүліктік құқықтық қатынастар әрқашан мүліктік игіліктерге (мүлікке) қатысты туындайды және мүліктің нақты тұлғада болуымен не мүліктің бір тұлғадан басқа тұлғаға ауысуымен (шарт бойынша, мұрагерлік тәртібінде) байланысты. Мүліктік құқықтарды қорғау үшін мүліктік сипаттағы шаралар қолданылуы мүмкін (тұрақсыз төлем, зиянды өтеу және т.б.).Мүліктік емес құқықтық қатынастар қадір-қасиет, абырой, іскерлік бедел, авторлық құқық және т.б. сияқты материалдық емес игіліктер жөнінде туындайды. Мұндай құқықтық қатынастарды қорғау үшін мүліктік шаралармен қатар (моральдық зиянды өтеу) мүліктік емес сипаттағы шаралар қолданылады (авторлықты тану, жария теріске шығару және т.б.).
Тақырып. Азаматтық құқық субьектілері.6. Заңды тұлғалардың түрлері7. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу .
Қазақстан Республикасы Президентінің 1995-жылғы 19-маусымда қабылданған "Шетелдік азаматтардың құқықтық жағдайлары туралы" заң күші бар Жарлығының 2-бабына сәйкес: "Қазақстан Республикасының азаматтары болып саналмайтын және басқа мемлекеттің азаматы туралы дәлелі бар азаматтар шетел азаматтары болып саналады." Қазақстан Республикасындағы олардың азаматтық құқық қабілеттілігі өзінің мемлекетінің заңымен емес, Қазақстан Республикасының заңымен айқындалады. Олар Қазақстан Республикасының заңында қаралмаған азаматтық құқыққа таласа алмайды және де егер заңда өзгеше көзделмесе, құқық қабілеттілігі шектелуге жатпайды. Аталған Жарлықтың 2-бабы 11-бөлігіне сәйкес: "Қазақстан Республикасының азаматтары болып саналмайтын және басқа мемлекеттің азаматтығы туралы дәлелі жоқ адамдар азаматтығы жоқ адамдар деп есептеледі". Егер заң құжаттарында көзделмесе, азаматтығы жоқ адамдар Қазақстан Республикасы азаматтарымен тең дәрежеде азаматтық құқықты пайдаланады.
2. АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚ ҚАБІЛЕТТІЛІГІМЕН ӘРЕКЕТ ҚАБІЛЕТТІЛІГІ. Ескерте кеткен жөн, біздің заң бойынша құқықты жою қашан да уақытша сипатта болады. Сонымен қатар құқық қабілеттілігін шектеуді азаматтық басқалай субъективтік құқықтарынан айыру жағдайымен шатастыруға болмайды. Құқық қабілеттілігін шектеу дегеніміз қандай да бір құқықты алу мүмкіндігінен айыру болып табылады.2. Азаматтың құқық қабілеттілігі оның туған сәтінен басталады, яғни ана құрсағынан тірі туып, жеке өзі өмірге келгеннен кейін жеке тұлға болып есептеледі. Мысалы, түсік тірі туа тұрса да, тұлға деп саналмайды, өйткені, ол адам бейнесіне әлі келмеген. Бірақ, айтарлықтай дамыған шала туған бала тұлға санатына қосыла алады. Сонымен, егер сәби тірі туып аз күн болса да өмір сүрсе, онда ол азаматтардың хал актілерін тіркеу органдарында қай кезде шетінегеніне қарамастан туғаны жөнінде тіркеледі. АЗАМАТТАРДЫҢ ӘРЕКЕТ ҚАБІЛЕТТІЛІГІ Азаматтардың әрекет қабілеттілігі дегеніміз, азаматтың өз әрекеттерімен азаматтық құқықтарға ие болуға және оны жүзеге асыруға, өзі үшін азаматтық міндеттер жасап, оларды орындауға қабілеттілігі болып табылады. Азаматтардың әрекет қабілеттілігі азаматтың құқық қабілеттілігінен ерекшеленеді. Азаматтың құқық қабілеттілігі оның дүниеге келген сәтінен бұл дүниеден озғанынша бірге болады. Азаматтың әрекет қабілеттілігі үшін оның өз еркімен мүлікті иеленіп оған билік ету немесе өзіне міндеттеме алуға тілек білдіруі қажет. Соңдықтан да азаматтың әрекет қабілеттілігі оның жасы мен психикалық жағдайына қатысты келеді. Ол өзіне азаматтық құқық пен міндеттілікті алу үшін қалыпты әрі толысқан психикада болуы тиіс. Нәтижесінде құқық Бұл арада ескеретін мынадай бір жағдай бар: Азаматтық кодекстің 17-бабы 2-тармағына сәйкес заң құжаттарында 18 жасқа жеткенге дейін некелесуге рұқсат етілетін жағдайда, 18 жасқа толмаған азамат некеге тұрған кезден бастап толық көлемінде әрекет қабілеттілігіне ие болады. Қазақстанда "Неке және отбасы туралы" Заң бойынша некеге тұруға 18 жастан бастап рұқсат етіледі. Егер дәлелді себептер болған жағдайда мемлекеттік тіркеу орны бойынша азаматтық хал актілерін тіркеу органдары неке жасын екі жылдан аспайтын мерзімге төмендетуі мүмкін ("Неке және отбасы туралы" Заң, 10-бап).



Ал, азамат, айталық, жүйке ауруынан жазылып, арақты қойып, нашақорлықтан құтылса, заң осыны ескере отырып, сот арқылы оның әрекет қабілеттілігіне қойылған шектеудің күшін жояды. Сот шешімінің негізінде азаматқа белгіленген қамқоршылықтың күші жойылады. Нәтижесінде сот оны әрекет қабілеттілігі бар деп таниды.



3.ҚОРҒАНШЫЛАР МЕН ҚАМҚОРШЫЛАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ 1. Жоғарыда айтылғандай, әрекет жасау қабілеттілігі жоқ адамдардың да құқықтарға және міндеттерге ие бола алатындығы айтылған. Ал бұлар өздерінің құқықтарын қалайша жүзеге асырады, азаматтық айналымға қалайша қатысады? — деген сұрақ туады. Әрекетке қабілетті және ата-ана құқықтарынан айрылмаған, бірақ, балаларының тәрбиесін жүзеге асыра алмайтын ата-аналардың кәмелетке толмаған балаларына қорғаншы және қамқоршы тағайындалған кезде, қорғаншылар және қамқоршылар ата-аналардың тілегі ескеріле отырып тағайындалады.Мүлікті қамқоршылығына алушыға сый ретінде немесе тегін түрде пайдалануға беруді қоспағанда, қорғаншының (қамқоршының), олардың жұбайлары мен жақын туыстарының, қамқоршылыққа алынушының мәмілелер жасауға, сондай-ақ мәмілелер жасау кезінде немесе қамқоршылыққа алынушы мен қорғаншы немесе қамқоршының жұбайы және олардың жақын туыстары арасында жүргізілген сот ісінде қамқоршылыққа алынушының атынан өкілдік білдіруге құқығы жоқ ("Неке және отбасы туралы" Заңының 114-бабы).
4.ХАБАР-ОШАРСЫЗ КЕТУ ӨЛДІ ДЕП ЖАРИЯЛАУ

АЗАМАТТЫ ӨЛДІ ДЕП ЖАРИЯЛАУ АК-тің 31-бабына сәйкес, егер азаматтың тұрғылықты жерінде ол туралы үш жыл бойы деректер болмаса, ал егер ол өлім қатері төнген немесе жазатайым оқиғадан қаза тапты деп жорамалдауға негіз болатын жағдайларда алты ай бойы хабар-ошарсыз жоғалып кетсе, мүдделі адамдардың арызы бойынша сот оны өлді деп жариялауы мүмкін. Азаматты өлді деп жариялауға оның хабар-ошарсыз кетуі, ұзақ уақыт бойы өзінің өлі-тірі екендігінен хабар бермеуі, тірі болса ендігі бір жерден шығатындығы назарға алынады. Адамды өлді деп жариялауға берілетін уақыт хабар-ошарсыз кеткенге қарағанда неғұрлым ұзақ болады. Сонымен, үш жыл бойы ұшты-күйлі жоғалған адамды сот арқылы өлді деп жария етуге болады. Ал, өлім қатері төнген немесе жазатайым оқиғадан қаза тапты деп жорамалдауға негіз болған жағдайда өлді деп жариялау алты ай мерзімнен кешіктірілмей шығарылады. Егер азамат жер сілкінісінен, дауылдан, бораннан және т.б. кездейсоқ апат кезінде жоғалып кетсе, оны өлді деп жариялауды үш жыл күтудің қажеті жоқ. Мұндай жағдайда ол туралы хабарды алты ай күтіп, сосын өлді деп жариялай береді. Заңда әскери қызметкерлердің, сондай-ақ соғыс қимылдарына байланысты хабар-ошарсыз жоғалып кеткен адамдар туралы арнайы ереже бар. Аталған тұлғалардың басқа мемлекеттің аумағында тұтқында болуы тәрізді мәселелер де ескеріледі. Соған орай азаматтық кодекстің 31-бабы 2-тармағында соғыс қимылдарына байланысты хабар-ошарсыз жоғалып кеткен әскери қызметішіні немесе өзге адамды соғыс қимылдары аяқталған күннен бастап кемінде екі жыл өткеннен кейін өлді деп жариялау мүмкіндігі айтылған.Азамат өзінің қай уақытта оралғанына қарамастан, кез келген адамнан азамат өлді деп жарияланғаннан кейін сол адамға тегін көшіп, сақталып қалған мүлкін қайтарып беруді талап ете алады. Өлді деп жарияланған адамның мүлкін қайтаруға оның тек мұрагері ғана емес, мұрагердің мүлік сыйлаған адамы да міндетті болады. Егер өлді деп жарияланған адамның мүлкін оның заңды мұрагері үшінші бір адамдарға беріп, олар мүліктің сатып алу бағасын адам тірі оралған кезге дейін толық төлемеген болса, төленбеген соманы талап ету құқығы тірі оралған адамға көшеді. Азаматтық кодекстің 33-бабында оған мынадай тұжырым берілген: « Меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікпен өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз атынан мүліктік және мүліктік емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға деп танылады ». Заңды тұлғаның дербес балансы немесе сметасы болуға тиіс. Заңды тұлғаның өз атауы жазылған мөрі болады.Азаматтық құқық ғылымы заңды тұлғаны мынадай белгілері бойынша айқындайды: Әрбір заңды тұлғаның ұйымдасқан бірлігі оның өзіне тән қасиеті болғандықтан заңның өзі ұйымдарды бөліп қарайды. Ұйымдасқан бірлігі заңды тұлғаның ішкі құрылымынан көрінеді, сол арқылы қызмет аясы айқындалады.3анды тұлғалар өз қызметтерін, егер заң құжаттарында өзеше көзделмесе, жарғы не құрылтай шарты арқылы, не тек құрылтай шарты негізінде жүзеге асырады.Сонымен қатар, заңды тұлғалар заң құжаттарына, сондай-ақ құрылтай құжаттарына сәйкес жұмыс істейтін өз органдары арқылы азаматтық құқықтарға ие болып, өзіне тиесілі міндеттерді алады. Заңды тұлға органдарының түрлері, тағайындалу немесе сайлану тәртібі және олардың өкілеттігі заңдар мен құрылтай құжаттарында белгіленеді.Мүліктік оқшаулық — заңды тұлғаның экономикалық-құқықтық белгісі болып табылады және оның мүлікке заттық құқығын иеленуін білдіреді. Бұл арада әңгіме оның меншік құқығы, шаруашылықты жүргізу немесе оралымды басқару құқығы туралы болып отыр. Коммерциялық ұйымдағы дербес балансының мөлшері мен мекемедегі смета заңды тұлғаның оқшаулық мүлкін айқындайтын құжаттар.Дербес мүліктік жауапкершілік дегеніміз — ол заңды тұлғаның міндеттемелері бойынша өздеріне тиесілі барлық мүлікпен жауап беруі. Бұл жалпы ереже. Ал, меншік иесі қаржыланды-ратын мекеме мен қазыналық кәсіпорындар Азаматтық кодекстің 44-бабының 1-тармағы 2-бөлігіне сәйкес өз міндеттемесі бойынша өз билігіндегі ақшалай қаражатпен жауап береді. Қаражат жеткіліксіз болған жағдайда мекеме мен қазыналық кәсіпорынның міндеттемелері бойынша (қосымша) оның құрылтайшысы жауапты болады.6. ЗАҢДЫ ТҰЛҒАЛАРДЫҢ ТҮРЛЕРІ Заңды тұлғаның мүлкіне өз құрылтайшылары меншік құқығын немесе өзге заттық құқығын сақтап қалатын заңды тұлғаларға шаруашылық жүргізу құқығында немесе оралымды басқару құқығында мүлкі бар ұйымдар жататын болғандықтан мұның өзі құрылтайшының заттық құқықты иеленетінін білдіреді. Мүлкіне өз қатысушылары (құрылтайшылары) міндеттемелік құқықтарын сақтап қалатын заңды тұлғаларға шаруашылық серіктестіктер, акционерлік қоғамдар мен өнді-рістік кооперативтер жатады. Шаруашылық серіктестіктерінің мүлікке меншік құқығы болғандықтан қатысушылар бұл мүлікке міңдеттемелік құқыққа (жарғылық капиталындағы үлесіне қарамастан) ие болады.
7. ЗАҢДЫ ТҰЛҒАЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТТІК ТІРКЕУ
8. Мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөлініс. Қазақстан Республикасы мен әкімшілік-аумақтық бөлініс заңды тұлға болып табылмағанымен азаматтық айналымда азаматтық құқық қатынастарының қатысушылары ретінде көрінеді. Демек бұл субьектілер құқық және әрекет қабілеттілігіне ие болады, бірақ олар сипаты жағынан азаматтық құқық қатынастары қатысушыларының өзге құқық субъектілерінен ерекшеленеді. Ондай ерекшеліктер мынадай: Азаматтық айналымда мемлекет атынан Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару және билік органдары өзінің құзыреті шегінде әрекет ету құқығына ие болады. Заңда қаралған тәртіппен Қазақстан Республикасының арнайы тапсыруымен оның атынан басқа да мемлекеттік органдар, заңды тұлғалар мен азаматтар әрекет ете алады. Жекешелендіру кезінде мемлекет дербес немесе уөкілетті мемлекеттік орган ретінде кәсіпорынды тұтасымен, мемлекеттік акцияларының бумасын, немесе таратылған кәсіпорынның мүлкін сатушы бола алады. Мұндай азаматтық құқық қатынастарында мемлекеттің қатысуының ерекшеліктері жекешелендіру туралы заңмен айқын-далады.Қазақстан Республикасының қатысуымен болатын дауларды сот қарайды. Тараптардың қалауымен даулар аралық сотпен де қаралуы мүмкін. Азаматтық кодекстің 111-112-баптарына сәйкес мемлекет және әкімшілік-аумақтық бөліністер азаматтық заңмен реттелетін қатынастарға осы қатынастардың өзге қатысушыларымен тең негіздерде болады. Азаматтық құқық қатынастарында әкімшілік-аумақтық бөліністің атынан заңмен уөкілеттік берілген мемлекеттік органдар мен заңды тұлғалар ғана әрекет ете алады. Азаматтық айналымда әкімшілік-аумақтық бөліністің атынан құқықтық қатынасқа түсе алатын органдар қатарына бірінші кезекте мәслихаттар, әкім, әкімшілік, атқару билігінің аумақтық органдары жатады.Азаматтық кодекстің 114-бабына сәйкес мемлекетке және әкімшілік-аумақтық бөліністерге заңды тұлғалардың азаматтық заңдармен реттелетін қатынастарға қатысуын анықтайтын нормалар, егер заң құжаттарынан өзгеше норма туындамайтын болса, қолданылады.






тұрмыстық ұсақ мәмілерді жасауға3 жыл мерзімдеқорғаншылықзаңды өкілдерқамқоршы
1.Әрекетке қабілетсіз азаматтардың атынан мәміле жасайтындар









2.Сотпен әрекет қабілеттілігі шектелген азамат,өз бетінше құқылы









3.Сот әрекет қабілетсіз деп таныған азаматқа белгілейді









4.Сот әрекет қабілеттілігі шектеулі деп таныған азаматқа белгілейді









5. Азаматты өлді деп жариялау











Құқық қабілеттілік- азаматтық құқыққа ие болып, міндет атқару қабілеті.Азаматтың құқық қабілеттілігі ол туған кезден бастап қайтыс болған соң тоқтатылады.
Әрекет қабілеттілік- азаматтардың өз әрекеттерімен азаматтық құқықтарға ие болуға және оны жүзеге асыруға,өзі үшін азаматтық міндеттер жасап, оларды орындауға қабілеттілігі.
Әрекет қабілеттіліктен айыру- жүйке ауыруы ақыл-есінің кемдігі салдарынан өз әрекеттерінің мәнін түсіне алмайтын немесе не істегенін білмейтін азаматты сот таниды.
Әрекет қабілеттілігін шектеу- спирт ішімдіктері немесе есірткі заттарға салыну салдарынан өзінің отбасын материалдық жағынан ауыр жағдайға ұшыратқан азаматтың әрекет қабілеттілігін сот заң негізінде шектеуі.
Қорғаншы-он төрт жасқа дейінгі балаларға,жүйке ауыруы ақыл-есінің кемдігі салдарынан өз әрекеттерінің мәнін түсіне алмайтын немесе не істегенін білмейтін азаматтарға сот тағайындайды.
Қамқоршы-он төтр пен он сегіз жас аралығындағы жас өспірімдер мен пирт ішімдіктері немесе есірткі заттарға салыну салдарынан өзінің отбасын материалдық жағынан ауыр жағдайға ұшыратқан азаматтарға сот тағайындайды.
Банкроттық- борышқордың соттың шешімімен танылған оны таратуға негіз болып табылатын дәрменсіздігі. Демек, заңды тұлғаның банкрот деп танылуы оның дәрменсіздігіне қатысты, яғни борышқордың несие берушілердің талаптарын өзіне тиесілі мүлік есебінен өтеуге мүмкіншілігінің болмауы. Заңды тұлғаның банкротқа ұшырауы оның тарауына негіз болады.
Заңды тұлға- меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікпен өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз атынан мүліктік және мүліктік емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға деп танылады.
Заңды тұлғаның филиалы- заңды тұлғаның тұрған жерінен тыс орналасқан және оның міндеттерінің бәрін немесе бір бөлігін, соның ішінде өкілдік міндетін жүзеге асырушы оқшау бөлімшесі филиал болып табылады.
Сабақты қорытуға арналған есептер.(ҚР Азаматтық кодекспен жұмыс)Прокурор Сексеновты әрекетке қабілеттілігі шектеулі деп тануды ұсынып сотқа арызданады. Арызда жалғыз өзі коммуналдық пәтердің бөлмесінде тұрып жатқан Сексенов, арақ- шарап ішіп, Сексеновқа қатысты қажетті шаралар қолдану туралы зтінішпен прокуратураға барған көршілерінің мазасын алатындығы көрсетілген. Прокурордың арызына қосымша ретінде Сексеновтың созылмалы маскүнемдікпен ауыратыны және әрекет қабілеттілігін шектеу керектігі жайындағы психоневрологиялық диспансердің анықтама қағазы қоса тапсырылады. Сот Сексеновты әрекет қабылеттілігі шектеулі деп тану жөнінде шешім шығарады.
Жауабы: Сот шешімі дұрыс. ҚР Азаматтық кодекснің 27бабының 1 тармағына сай «Спирт ішімдіктерін немесе есірткі заттарға салыну салдарынан өзінің отбасын материалдық жағынан ауыр жағдайға ұшыратқан азаматтың әрекет қабілеттілігін сот ҚРАзаматтық іс жүргізу кодексінде белгіленген тәртіп бойынша шектеуі мүмкін» делінген.

Жауабы: ҚРАзаматтық кодекснің 25 бабының сай кәмелетке толмағандар банктерге салымдар салуға және өздері салған салымдарға билік етуге құқылы. 14 жасқа толмағандардың атына біреудің салған салымдарына олардың ата – анасы немесе өзге де заңды өкілдері билік етеді, ал 14 жасқа толғандар өздерінің атына біреу салған салымдарға өз бетінше билік етеді делінген.Яғни банк қызметкері мәлімдемесі дұрыс емес. Олжастың ата – анасы салымда ала – алады, ал Олжас кәмелетке толғанда емес 14 жасқа толғанда ақшаны ала – алады.
Үй тапсырмасы































50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.

Олимпиада бітуіне қалды: